close

  • Być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczypospolitej Polskiej

     

  • ANGOLA

  • Angola

  •  

     Informacje o kraju


     

    1.1. Położenie geograficzne, ludność, obszar, stolica, języki urzędowe.

    Powierzchnia Angoli to ponad 1,2mln km2. Kraj sąsiaduje z Demokratyczną Republiką Konga, Zambią i Namibią. Należąca do Angoli eksklawa Kabinda sąsiaduje z Kongiem i D.R. Konga.

     

    Topografia kraju zdominowana jest przez płaskowyże. Tereny położone na wysokości od 1000 do 1500m n.p.m. stanowią 2/3 obszaru Angoli. Z tzw. płaskowyżu centralnego biorą swoje źródła rzeki, które w większości są nieżeglowne. Wybrzeże kraju liczy 1 600km.

     

    Gleby większości obszaru Angoli są żyzne i sprzyjają uprawom. Ich wykorzystanie przez rolnictwo utrudnia m.in. duża ilość min, które stanowią pozostałość po wieloletniej wojnie domowej. Działania wojenne przyczyniły się w wielu miejscach do degradacji środowiska naturalnego, a zwłaszcza wytrzebienia fauny.

     

    Wg spisu powszechnego, przeprowadzonego w 2014 r. ludność Angoli liczy 28 mln. Ludność Luandy szacowana jest na ok. 5-6 mln. Oprócz Luandy najliczniej zamieszkane są prowincje Huambo, Bie, Malange i Huila. Do największych grup etnicznych zaliczają się Ovimbundu (37% ludności Angoli) w środkowej części kraju, Ambundu (25%) zamieszkujący okolice Luandy oraz Bakongo (13%) na płn.-wsch. Angoli. Mulaci stanowią ok. 3% ludności, a Europejczycy mniej niż 1%.

    Językiem oficjalnym jest portugalski. W przeciwieństwie do wielu innych krajów afrykańskich, gdzie języki europejskie stosowane są głównie w administracji i jako lingua franca, portugalski w Angoli jest w powszechnym, codziennym użyciu. Języki poszczególnych grup etnicznych mają ograniczony zasięg. Znajomość języków obcych jest bardzo słaba. Wśród pracowników administracji publicznej i w środowiskach biznesowych zdarza się podstawowa znajomość francuskiego lub angielskiego. Angielski jest w powszechnym użyciu w przemyśle naftowym.

     

    1.2. Warunki klimatyczne.

    Klimat Angoli charakteryzuje duże zróżnicowanie. Na północy kraju występują wiecznie zielone lasy tropikalne. Większość obszaru kraju pokrywają lasy tropikalne, bezlistne w porze suchej, która trwa najczęściej od listopada do marca. Suchy klimat południowej części Angoli jest efektem zimnego oceanicznego prądu benguelskiego, który biegnie wzdłuż wybrzeża. W pobliżu granicy z Namibią występuje strefa pustynna.

     

    W stolicy kraju, Luandzie panuje klimat gorący i wilgotny. Średnie miesięczne temperatury wynoszą od 18ºC (lipiec-sierpień) do 24ºC (luty-kwiecień), zaś wilgotność powietrza wynosi ok. 80% i sprawia, że odczuwana temperatura jest znacznie wyższa. Opady występują dość rzadko. Dla przyjezdnych z Europy klimat stolicy jest najbardziej uciążliwy od lutego do początku maja. Zagrożeniem są choroby zakaźne. Oprócz wymaganych przez władze szczepień przeciw żółtej febrze zaleca się szczepienia przeciwko WZW typu A i tężcowi. Należy podkreślić, że przy zachowaniu odpowiednich środków ostrożności ryzyko zakażenia staje się minimalne.

     

    1.3. Bogactwa mineralne.

    Angola zaliczana do jest krajów afrykańskich o najobficiej występujących bogactwach mineralnych. Największe znaczenie dla gospodarki kraju mają zasoby ropy naftowej, które występują głównie na szelfie kontynentalnym. Wydobycie na lądzie prowadzone jest głównie w Kabindzie i w płn.-zach. części kraju. We wschodniej części kraju prowadzone jest wydobycie diamentów, które klasyfikowane są wśród tych o z najwyższej jakości na świecie i mają zastosowanie przede wszystkim w jubilerstwie. Na południu znajdują się również znaczne złoża rud żelaza. Rośnie gospodarcze znaczenie zasobów leśnych północnej części kraju, zwłaszcza hebanu czy drzewa sandałowego.

     

    1.4. System walutowy, kurs i wymiana.

    Waluta – kwanza(AOA)

    1 kwanza = 100 centimos (jednostka nie używana)

     

    Oficjalny kurs Angolskiego Banku Centralnego

    1 USD = 166,707 AOA

    1 EUR = 186.261 AOA

     

    W Angoli obowiązuje reżim wymienialności wewnętrznej. Dozwolony jest wywóz/wwóz waluty krajowej  do kwoty 50.000 AOA na osobę lub 5.000 USD. W powszechnym użyciu jest dolar amerykański, stosowany np. w rozliczeniach handlowych.

     

    1.5. Religie.

    Najbardziej rozpowszechnione w Angoli są miejscowe wierzenia oraz religie synkretyczne, wykorzystujące elementy chrześcijaństwa. Wyznaje je ok. 47% ludności, głównie na terenach wiejskich. Ok. 38% Angolczyków wyznaje katolicyzm, a 15% - protestantyzm. W ostatnich latach, pod wpływem przyjezdnych z Afryki Zach. i Bliskiego Wschodu, doszło do powstania niewielkiej (ok. 50.000 członków), ale bardzo aktywnej wspólnoty muzułmańskiej, skoncentrowanej przede wszystkim w Luandzie.

     

    1.6. Infrastruktura transportowa.

    Angola posiada sieć 18 lotnisk o przeznaczeniu cywilnym, którą uzupełnia 12 pasów startowych o nieutwardzonej nawierzchni. Największym portem lotniczym w Angoli jest międzynarodowe lotnisko „4 de Fevereiro”. Lotnisko zostało zbudowane w l. 60. XX w. i na początku 2010 r. przeszło głęboką modernizację. Obecnie trwa budowa nowego międzynarodowego portu lotniczego, który będzie pozwalał na obsługę miliona pasażerów rocznie. Inwestycja ma zakończyć się w 2016 r. W Angoli szybko rozwija się rynek prywatnych przewoźników lotniczych, którzy oferują usługi na zróżnicowanym poziomie. Państwowy przewoźnik TAAG objęty jest zakazem wykonywania lotów na obszarze UE (za wyjątkiem 9 maszyn spełniających unijne wymogi bezpieczeństwa lotów).

    Połączenia do Luandy oferują m.in. Lufthansa, British Airways, Brussels Airlines, Air France/KLM, South African Airways, Iberia, Emirates. Codzienne loty z Lizbony realizują portugalskie linie TAP.

     

    Transport kołowy w Angoli opiera się na sieci ok. 76000 km dróg, z których 19156 km posiada nawierzchnię utwardzoną. Obecnie rząd realizuje plan odbudowy głównych tras transportowych, przede wszystkim przy udziale firm chińskich, portugalskich i brazylijskich. Drogi łączące stolicę a największymi miastami Angoli są względnie dobrej jakości. Stan dużej części tras czyni jednak koniecznym korzystanie z samochodu terenowego.

     

    Znaczenie transportu kolejowego jest minimalne. Długotrwałe działania wojenne sprawiły, że sieć kolejowa licząca w czasach kolonialnych 3052km została praktycznie wyłączona z użytku. W 2005 r. rząd Angoli ogłosił plan odbudowy połączeń kolejowych w ciągu 11 lat. Na ten cel przeznaczono ponad 1mld USD. Przedsięwzięcie jest częściowo finansowane z kredytów udzielonych przez ChRL i realizowane przez firmy chińskie. W 2010 r. uruchomiono ponownie linię kolejową z Luandy do Malanje na północy kraju, w 2012 roku uruchomiono odcinek Lobito – Luena drugiej linii kolejowej, na początku 2015 r. uruchomiono odcinek Luena-Luau, na granicy z DRK. W 2012 roku ponownie uruchomiono całą trzecią linię kolejową na odcinku Namibe-Menongue.

     

    Największy port morski Angoli mieści się w stolicy. Podobnie jak większość infrastruktury transportowej kraju powstał on w l. 60 XX w. i nie odpowiada obecnym potrzebom w zakresie transportu morskiego. W ostatnich latach notuje się bardzo szybki wzrost ilości towarów rozładowywanych w Luandzie, co doprowadziło do bardzo wysokiej kongestii i przeciążenia portu. Czas oczekiwania statków na redzie portu sięga niekiedy 70 dni. Sytuacja ta coraz częściej skłania importerów do korzystania z portów w Lobito i Namibe na południu kraju, których obciążenie jest mniejsze.

     

    1.7. Obowiązek wizowy.

    Pomiędzy Polską i Angolą obowiązuje ruch wizowy. Nie ma możliwości uzyskania wiz przy wjeździe do kraju, np. na lotnisku. Obywatele polscy mogą ubiegać się o wizę wjazdową do Angoli w przedstawicielstwach dyplomatycznych tego kraju. Ambasada Republiki Angoli w Warszawie mieści się przy ul. Urodzajnej 12, (tel. +48 22 844 09 94). Angolskie placówki dyplomatyczne wystawiają wizę uprawniającą do 30 dniowego pobytu. Możliwe jest jej dwukrotne przedłużenie na miejscu. Uzyskanie wizy pozwalającej na dłuższy pobyt i prowadzenie działalności gospodarczej jest długotrwałe i zbiurokratyzowane. Przy wjeździe do kraju od podróżnych wymagane jest zaświadczenie o aktualnym szczepieniu przeciwko żółtej febrze.

     

    1.8. Święta narodowe.

    Urzędy i instytucje publiczne otwarte są od poniedziałku do czwartku od 8:00 do 15:30, a w piątki od 8:00 do 15:00. Banki czynne są od poniedziałku do piątku w godz. 8:00–15:00. Większość firm i sklepów otwarte jest od poniedziałku do piątku w godz. 8:00-12:30 i 14:30-18:00, a w soboty od 8:00 do 12:30.

     

    Wolne od pracy są następujące dni:

    - 1 stycznia: Nowy Rok

    - 4 stycznia: Dzień Męczenników Prześladowań Kolonialnych

    - 25 stycznia: Dzień Luandy

    - 4 luty: Rocznica Rozpoczęcia Walki Zbrojnej o Niepodległość

    - 8 marca: Międzynarodowy Dzień Kobiet

    - 4 kwietnia: Dzień Pokoju

    - 1 maja: Dzień Pracy

    - 17 września: Dzień Bohatera Narodowego

    - 2 listopada: Dzień Zaduszny

    - 11 listopada: Dzień Niepodległości

    - 25 grudnia: Boże Narodzenie

    - Karnawał (ruchomy)

    - Wielkanoc (ruchomy)

    W przypadku, gdy jeden z ww. dni wypada w niedzielę, wolny od pracy jest poniedziałek.

     

     

    System administracyjny


     

    2.1. Ustrój polityczny.

    Uchwalona w styczniu 2010 r. konstytucja określa ustrój polityczny Angoli jako wielopartyjną demokrację, opartą na współistnieniu władzy wykonawczej, ustawodawczej i sądowniczej. Bardzo silna jest przy tym pozycja Prezydenta, który skupia w swym ręku całą władzę wykonawczą zachowując faktyczną niezależność od pozostałych organów. Kraj podzielony jest na 18 prowincji, na które składa się 157 gmin. Gubernatorów prowincji mianuje prezydent.

    Do początku l. 90. XX w. w Angoli obowiązywał system jednopartyjny, w którym struktury państwowe podporządkowane były rządzącemu MPLA (Movimento Popular para Libertação de Angola – Ludowy Ruch na rzecz Wyzwolenia Angoli). Władzę sprawował Prezydent, Biuro Polityczne i Komitet Centralny. Wojna domowa faktycznie uniemożliwiła budowę systemu wielopartyjnego, którego zręby instytucjonalne stworzono na początku l. 90. XX w. Dziedzictwo dyktatury oraz trwającej wiele lat wojny domowej sprawiają, że budowa sprawnie funkcjonującego systemu demokratycznego jest jednym z największych wyzwań, przed jakimi stoi Angola.

     

    2.2. Władza ustawodawcza.

    Zgromadzenie Narodowe (Assembleia Nacional) jest parlamentem jednoizbowym, składa się z 223 członków. 90 miejsc obsadzanych jest w wyniku wyborów w każdej z prowincji, a 130-z list krajowych. 3 miejsca zarezerwowane są dla przedstawicieli angolskiej diaspory. Kadencja parlamentu wynosi 5 lat.

     

    Zgromadzenie Narodowe powstało w l. 1991-1992, na mocy porozumień pokojowych pomiędzy MPLA a opozycyjnym UNITA (União Nacional para Independência Total de Angola – Narodowy Związek na rzecz Całkowitej Niepodległości Angoli). Przebieg wyborów parlamentarnych z 1992 r. doprowadził do ponownego wybuchu wojny domowej i część deputowanych zajęła swoje miejsca dopiero w 1997 r. W rok później rozpoczęła się ostatnia faza wojny domowej, która trwała do 2002 r. Po zakończeniu wojny domowej zdecydowano, że w tzw. przejściowym okresie powojennej odbudowy parlament będzie działał w oparciu o wyniki wyborów z 1992 r. Przedłużenie kadencji następowało na podstawie uchwał samego parlamentu, co budziło poważne wątpliwości względem mandatu Zgromadzenia Narodowego.

    Drugie wybory parlamentarne w historii kraju odbyły się w 2008 r. przynosząc zdecydowane zwycięstwo MPLA, której przypadło 191 mandatów. UNITA zdobyła 16 miejsc w Zgromadzeniu Narodowym.

    Kolejne wybory powszechne przeprowadzono w 2012 roku (przy 60% frekwencji), które również wygrała partia MPLA (175 miejsc w parlamencie), partia UNITA zdobyła 32 miejsc w parlamencie i jest największą partią opozycyjną, trzecią liczącą się siłą polityczną jest partia CASA-CE (8 miejsc w parlamencie).

     

     

    2.3. Władza wykonawcza.

    Jedną z najbardziej charakterystycznych cech systemu politycznego jest szeroki zakres prerogatyw prezydenta, który daje mu zdecydowaną przewagę nad pozostałymi organami władzy. Kieruje pracami rządu, jest głową państwa, szefem rządu i zwierzchnikiem sił zbrojnych. W zakresie jego kompetencji leży powoływanie i odwoływanie członków rządu oraz wiceprezydenta, może również rozwiązać parlament. Według obowiązującej konstytucji prezydent wyłaniany jest w ramach wyborów parlamentarnych, to znaczy prezydentem zostaje kandydat z pierwszego miejsca na liście krajowej zwycięskiej partii.

     

    Obecny prezydent Angoli, José Eduardo dos Santos sprawuje władzę od 1979 r. Trwająca 30 lat kadencja obecnego przywódcy jest efektem zmian, jakich dokonywano w systemie politycznym kraju oraz wieloletniego stanu wyjątkowego, w związku z wojną domową. I tura wyborów w 1992 r. przyniosła zwycięstwo dotychczasowemu prezydentowi, który nie zdołał zdobyć ponad 50% głosów. Konieczne było przeprowadzenie II tury, do czego nie doszło ze względu na powrót do działań wojennych, które zakończyły się w 2002 roku.

    W roku 2010 uchwalono nową konstytucję, według której zapisów prezydentem zostaje automatycznie lider partii, która uzyskała najwięcej głosów w wyborach parlamentarnych. W wyniku wygranej parlamentarnej w wyborach w roku 2012 partii MPLA zaprzysiężony na tym stanowisku został José Eduardo dos Santos. Zapisy nowej ustawy zasadniczej pozwalają obecnemu prezydentowi na kandydowanie w dwóch kolejnych wyborach.

    Kolejne wybory zostaną przeprowadzone w sierpniu 2017 roku. Obecnie trwa proces rejestracji wyborców.

     

    2.4. Struktura administracji gospodarczej.

    Za realizację polityki gospodarczej państwa odpowiedzialne są ministerstwa i agencje rządowe.

     

    Do resortów realizujących politykę ekonomiczną należą m.in.: Ministerstwo Gospodarki, Ministerstwo Handlu, Ministerstwo ds. Ropy, Ministerstwo Rolnictwa, Ministerstwo Przemysłu, Ministerstwo Rybołóstwa, Ministerstwo Telekomunikacji, Ministerstwo Finansów.

     

     

    W skład Ministerstwa Gospodarki wchodzi Urząd Handlu Zagranicznego (Direção Nacional do Comércio Externo), który wydaje licencje na działalność importową i eksportową.

    Agencja ds. Promocji Inwestycji i Eksportu Angoli (Agência Para a Promoção de Investimento e Exportaçoes de Angola – APIEX) jest rządową instytucją, której celem jest koordynacja i pomoc zagranicznym inwestorom. Informacja na temat Agencji (w języku portugalskim i angielskim) jest dostępna na stronie www.apiexangola.co.ao.

     

    Nadzór nad importem i eksportem towarów sprawuje Narodowy Urząd Celny (Direção Nacional das Alfândegas). Aktualne stawki celne dostępne są na stronie www.alfandegas.gov.ao.

     

    W Angoli działają izby handlowe i przemysłowe, których zadaniem jest promocja kontaktów gospodarczych z poszczególnymi krajami (m.in. izby handlowe Angola-Portugalia, Angola-Brazylia, Angola-USA). W ramach dynamicznie rozwijającej się współpracy Angoli z ChRL, w Luandzie utworzono Izbę Handlową Przedsiębiorstw Chińskich. W 2002 r. powstał Fundusz Solidarności i Współpracy Rosja-Angola, który zajmuje się wspieraniem działalności firm rosyjskich, głównie w dziedzinie energetyki, produkcji przemysłowej, rybołóstwa i służby zdrowia.

    Najszerszą podstawę instytucjonalną mają relacje gospodarcze Angoli z Portugalią. Obydwa kraje zawarły szereg porozumień dotyczących m.in. ubezpieczeń społecznych, wzajemnej ochrony inwestycji czy współpracy w zakresie rozwoju przemysłu.

     

    2.5. Sądownictwo gospodarcze.

    Angolski system prawny oparty jest na rozwiązaniach portugalskiego kodeksu cywilnego. W mocy pozostają wciąż niektóre przepisy wprowadzone w życie w czasach kolonialnych.

    W Angoli organami sądowymi pierwszej instancji są Sądy Gminne i Prowincjalne. W zakresie kompetencji Sądów Gminnych leżą wykroczenia i sprawy, w których wartość roszczeń nie przekracza 100 tys. AOA. Wszystkie pozostałe sprawy kierowane są do Sądów Prowincjalnych. Wyroki Sądu Prowincjalnego zapadają w składzie 6 tzw. sal: ds. rodzinnych, przestępstw pospolitych, przestępstw przeciwko bezpieczeństwu państwa, cywilnych i administracyjnych, morskich i prawa pracy. Organem drugiej i najwyższej instancji jest Sąd Najwyższy, który orzeka w ramach Izb odpowiadających „Salom” Sądów Prowincjalnych.

    Rangę sądów najwyższej instacji posiadają Trybunał Konstytucyjny, Najwyższy Trybunał Wojskowy, Trybunał Obrachunkowy i Rzecznik Praw Obywatelskich.

    Ponadto działa system Sądów Wojskowych, Administracyjnych, Obrachunkowych, Skarbowych i Arbitrażowych.

    Angolski system sądowy powszechnie oceniany jest jako zbyt powolny i mało skuteczny. Wysokie opłaty są dodatkowym czynnikiem, który skłania większość podmiotów gospodarczych do unikania rozstrzygania sporów na drodze sądowej. Ustawa o dobrowolnym arbitrażu zezwala na tego rodzaju rozwiązania, z zastrzeżeniem określonych przypadków.

    Angola nie jest stroną Konwencji Nowojorskiej, Konwencji NZ w sprawie Międzynarodowej Sprzedaży Towarów, a także Centrum Rozwiązywania Sporów Inwestycyjnych Banku Światowego. 

     

    Gospodarka


     

    3.1. Ogólna charakterystyka sytuacji gospodarczej.

     

    Podstawą wzrostu gospodarczego Angoli jest w głównej mierze przemysł naftowy (ten sektor gospodarki generuje ok. 60% PKB Angoli) i wydobywczy (odpowiedzialny za 5% PKB kraju).

     

    Produkcja rolnicza (często oparta na tradycyjnych metodach) zaspokaja jedynie połowę zapotrzebowania kraju na żywność (pozostała część jest importowana).

     

    Angola jest zaliczana do grupy państw słabo rozwiniętych – zgodnie z metodologią UNDP Wskaźnik Rozwoju Społecznego dla tego kraju wynosi 0.486 (148. Miejsce w światowym rankingu). Głównymi powodami, dla których wskaźnik ten jest niski są brak dostępu dużej części społeczeństwa do edukacji oraz usług medycznych.

     

    W życiu gospodarczym Angoli wiodącą rolę odgrywa państwo. Wynika to ze specyfiki życia politycznego, uwarunkowań historycznych, a także dominującej roli sektora naftowego. Sytuacja gałęzi gospodarki innych niż wydobywczy zależy w dużej mierze od realizacji inwestycji publicznych. W związku ze spadkiem cen ropy naftowej na światowych rynkach drastycznie zmniejszyły się dochody budżetowe (głównego źródła podatków), o około 30% (z 4,6 bln AKZ do 3,1 bln AKZ). Automatycznie przełożyło się to na spadek poziomu inwestycji publicznych (W roku 2013 inwestycje publiczne wyniosły 10% PKB kraju (w 2011r. – 8,7%; w 2012r. – 9,0%), tzn. 12,7 mld USD.

     

    Polityka ekonomiczna angolskiego rządu opiera się w dużej mierze na wykorzystaniu środków udostępnianych w ramach zagranicznych kredytów. Szczególne znaczenie ma w tym względzie współpraca Angoli z ChRL. W 2004 i 2007 r. chiński bank Ex-Im udzielił Angoli dwóch kredytów o wartości 2 mld USD każdy. W 2009 r. doszło do otwarcia nowej linii kredytowa o wartości 1mld USD z przeznaczeniem na wsparcie rozwoju rolnictwa. Odrębny kredyt opiewający na 2,9 mld USD przeznaczony jest na odbudowę infrastruktury i jego wykorzystanie znajduje się w gestii GRN. W 2015 roku podpisano kolejną umowę kredytową na kwotę 6 mld USD (środki te zostaną wykorzystane na kolejne inwestycje infrastrukturalne).

    W związku ze spadkiem dochodów budżetowych (wywołanym niskimi cenami ropy naftowej) władze angolskie aktywnie szukają nowych kredytodawców (m.in. Portugalia, Hiszpania, Niemcy, Czechy, Brazylia, Indie, Rosja).

     

    Ponadto rząd Angoli, w ramach pozyskiwania zagranicznego kapitału, emituje na rynku międzynarodowym obligacje skarbowe. Agencje ratingowe Standard & Poor’s i Fitch - klasyfikują kraj na poziomie B oraz BB zaś Moody’s Investors Service na poziomie B1 Negative. Chińska agencja ratingowa Dagong przyznała Angoli ocenę BB-. Oceny te plasują Angolę w grupie takich krajów jak Turcja, Białoruś, Gruzja czy Nigeria.

     

    Zarządzanie finansami publicznymi w Angoli od lat budzi zastrzeżenia międzynarodowych obserwatorów i instytucji finansowych. Duża część środków budżetowych znajduje się w dyskrecjonalnej kompetencji poszczególnych organów i faktycznie nie podlegają żadnej kontroli. Nieznane pozostają m.in. rozliczenia zamówień publicznych w dziedzinie infrastruktury.

     

    Wg danych UNCTAD (World Investment Report 2016) w latach 2014-2015 skumulowana wartość inwestycji zagranicznych w Angoli wyniosła 10,5 mld USD (1,9 mld USD w 2014 r., 8,6 mld USD w 2015r.). Angola jest w grupie 3 państw afrykańskich (oprócz Nigerii i RPA) będących liderami w zakresie napływu zagranicznych inwestycji bezpośrednich.

     

    Czynnikiem, który uniemożliwia pełne wykorzystanie inwestycji zagranicznych w Angoli jest rozrost biurokracji oraz rozpowszechniona korupcja. W raporcie Banku Światowego „Doing Business”, który klasyfikuje kraje ze względu na łatwość prowadzenia działalności gospodarczej w 2016 r. Angola zajęła 182. miejsce wśród 190 państw. Prowadzenie działalności gospodarczej implikuje konieczność załatwiania licznych formalności, które są średnio dwa razy bardziej długotrwałe niż w innych krajach regionu.

     

    Władze Angoli, chcąc ograniczyć odpływ kapitału z kraju wprowadziły limity w zakresie transferów zagranicznych w walutach obcych. Aktualnie każdy przelew za granicę o wartości powyżej 5000 USD musi zostać zaakceptowany przez bank centralny. Niestety bank centralny (jak i poszczególne banki komercyjne) opóźniają, a niekiedy wręcz uniemożliwiają realizację płatności. Działający w Angoli przedsiębiorcy zagraniczni dość często mają też trudności z wyegzekwowaniem należności od miejscowych partnerów. Opóźnienia płatności dotyczą zwłaszcza administracji publicznej, która w wielu przypadkach należności reguluje w walucie miejscowej.

     

    Jednym z najbardziej charakterystycznych zjawisk w gospodarce Angoli jest wysoki poziom cen towarów i usług. Luanda jest obecnie uznawana za najdroższe miasto świata. W większości wypadków ceny są kilku-, a nawet kilkunastokrotnie wyższe niż np. w Europie. Większość towarów pochodzi z importu, a na ich cenę dodatkowo wpływają wysokie koszty frachtu oraz procedur importowych. Duże obciążenie portów i lotnisk sprawia, że towary trafiają na rynek dopiero po kilku miesiącach, zaś okres oczekiwania importerów znajduje również swoje odzwierciedlenie w cenach. Poziom cen towarów i usług z jednej strony decyduje o wysokich kosztach działalności gospodarczej, z drugiej zaś gwarantuje bardzo wysoką stopę zwrotu poniesionych nakładów.

     

    Do atutów gospodarki angolskiej zaliczyć należy:

    - stabilność polityczną,

    - zasoby naturalne,

    - starania rządu o ułatwienie warunków inwestowania w Angoli

    - rynek o relatywnie dużej chłonności i małym nasyceniu towarami i usługami,

     

    Słabymi stronami gospodarki Angoli są:

    - biurokracja i rozpowszechniona korupcja,

    - wysoki poziom ubóstwa,

    - słabo rozwinięta infrastruktura,

    - uzależnienie gospodarki od sektora wydobywczego,

    - niski poziom kwalifikacji miejscowej siły roboczej.

     

    3.2. Tabela głównych wskaźników ekonomicznych.

     

    Charakterystyczna dla Angoli jest mała dostępność danych statystycznych, które publikowane są przez miejscowe instytucje niejednokrotnie z dużym opóźnieniem. Zwracają również uwagę rozbieżności pomiędzy wskaźnikami publikowanymi przez angolską administrację państwową, Bank Światowy, MFW i inne międzynarodowe  instytucje ekonomiczne.

     

     

    Wskaźnik

    2015

    2016

    PKB wartość globalna (mld USD)

    184,8

    187,1

    PKB wartość PPP na 1 mieszkańca (tys. USD)

    6958

    6844

    Tempo wzrostu PKB (%)

    3,00

    0,00

    Relacja deficytu/nadwyżki finansów publicznych do PKB (%)

    -

    3,4

    Relacja całkowitego długu publicznego do PKB (%)

    64,2

    77,7

    Zadłużenie zagraniczne (mld USD)

    33,8

    37,7

    Relacja zadłużenia zagranicznego do PKB (%)

    20

    21,6

    Stopa inflacji (%)

    14,00

    42,00

    Stopa bezrobocia (%)

    25%

    25%

    Wartość obrotu handlu zagranicznego (mld USD)

    56,6

    49,5

    Wartość eksportu (mld USD)

    35,5

    30,0

    Wartość importu (mld USD)

    21,0

    19,5

    Relacja nadwyżki na rachunku obrotów bieżących do PKB (%)

     -8,4

     -5,3

    Wartość rocznego napływu zagranicznych inwestycji bezpośrednich (mld USD)

    8,6

    -

     

     

     

     

     

    3.3. Główne sektory gospodarki.

     

    Filarem gospodarki Angoli jest przemysł naftowy, który generuje (wg szacunków różnych instytucji) ok. 60% PKB. Ropa naftowa stanowi ok. 90% angolskiego eksportu. Od 2008 r. poziom dziennej produkcji ropy naftowej utrzymuje się na poziomie zbliżonym do osiąganego przez Nigerię, największego dotychczas producenta ropy naftowej w Afryce Subsaharyjskiej.

     

    W 2006 r. Angola przystąpiła do OPEC. Dziennie wydobywa ok 1,7 mln baryłek. Udokumentowane rezerwy wynoszą obecnie 09-10 mld baryłek. Większość angolskich złóż ropy naftowej znajduje się pod dnem morskim. Angola posiada ponadto znaczne zasoby gazu ziemnego, którego produkcja dopiero się rozpoczęła.

     

    Wszystkie bogactwa naturalne znajdujące się na terenie Angoli, w tym wodach terytorialnych i na szelfie kontynentalnym, stanowią wyłączną własność państwa. Jedynym podmiotem uprawnionym do produkcji ropy jest państwowa firma Sonangol, która może nawiązywać współpracę w firmami zagranicznymi. Spośród trzech przewidzianych w ustawie form takiej współpracy, najczęściej stosowane jest tzw. porozumienie o wspólnej produkcji (tzw. PSA od ang. Production Sharing Agreement). Zgodnie z PSA kontrahent bierze na siebie ryzyko finansowe związane z poszukiwaniami złóż, a także finansuje przygotowania techniczne do podjęcia produkcji. W przypadku rozpoczęcia produkcji, koncesjonariusz ma prawo do odzyskania poniesionych nakładów sprzedając ropę z eksploatowanego złoża. Po uzyskaniu ustalonej kwoty, zyski ze sprzedaży dalszej produkcji dzielone są pomiędzy operatorem a firmą państwową w określonych proporcjach. Obszar szelfu kontynentalnego Angoli podzielony został na bloki o numerach od 0 do 34, w ramach których przyznawane są koncesje na wydobycie.

     

    Pomimo, że produkcja diamentów odpowiadała ok 2% PKB, jest to druga najważniejsza gałąź gospodarki Angoli. Rynkowa wartość wydobywanych minerałów plasuje Angolę na piątym miejscu wśród największych producentem diamentów na świecie (trzecie miejsce w Afryce). Większość złóż angolskich diamentów występuje w płn.-wsch. części kraju. Przemysłowe wydobycie diamentów skoncentrowane jest w kopalni Catoca w prowincji Lunda Sul, gdzie występuje duże złoże kimberlitowe, a także w kilkunastu małych i średnich złożach aluwialnych.

    Angolskie prawodawstwo stanowi, że wyłącznym koncesjonariuszem w zakresie wydobycia kamieni szlachetnych jest państwowe konsorcjum Endiama. Inne firmy wydobywcze prowadzą swoją działalność w oparciu o porozumienia o współpracy z tym monopolistą.

    Największym inwestorem zagranicznym w branży diamentowej w Angoli jest światowy lider w tej dziedzinie, południowoafrykańska firma De Beers. Wg danych państwowych roczne wydobycie diamentów w Angoli kształtuje się na poziomie  8,5-10 mln karatów.

     

    3.4. Uczestnictwo w wielostronnych organizacjach i porozumieniach o charakterze ekonomicznym.

     

    Światowa Organizacja Handlu

    World Trade Organization - WTO

     

    Międzynarodowy Fundusz Walutowy

    International Monetary Found – IMF

     

    Bank Światowy

    World Bank

     

    Konferencja Narodów Zjednoczonych ds. Handlu i Rozwoju

    United Nations Conference on Trade and Development – UNCTAD

     

    Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju Przemysłowego

    United Nations Industrial Development Organization – UNIDO

     

    Organizacja Krajów Eksportujących Ropę Naftową

    Organisation of Petroleum Exporting Countries – OPEC

     

    Wspólny Rynek dla Wschodniej i Południowej Afryki

    Common Market For East And South Africa – COMESA

     

    Południowoafrykańska Wspólnota na rzecz Rozwoju

    South African Development Comunity – SADC

     

    Światowa Organizacja Własności Intelektualnej

    World Intellectual Property Organization – WIPO

     

    Afrykański Bank Rozwoju

    African Development Bank Group

     

    Dwustronna współpraca gospodarcza


     

    4.1. Gospodarcze umowy dwustronne.

    Umowa o transporcie lotniczym między Rządem PRL i Rządem Ludowej Republiki Angoli. 1976.04.24, data wejścia w życie: 1979.08.24.

     

    Porozumienie między Rządem PRL a Rządem Ludowej Republiki Angoli w dziedzinie gospodarki rybnej. Data podpisania: 1977.04.28.

     

    Umowa między Rządem PRL a Rządem Ludowej Republiki Angoli o współpracy kulturalnej i naukowej. Data podpisania: 1977.04.28, data wejścia w życie: 1981.03.09.

     

    Porozumienie między PRL a Ludową Republiką Angoli o przyjaźni i współpracy. Data podpisania: 1978.12.04, data wejścia w życie: 1984.04.11.

     

    Umowa między Rządem RP a Rządem Republiki Angoli w sprawie spłaty i restrukturyzacji zadłużenia Republiki Angoli wobec RP. Data podpisania: 2003.11.21, data wejścia w życie: 2003.11.21.

     

    Umowa między Rządem RP a Rządem Republiki Angoli o udzieleniu kredytu w ramach pomocy wiązanej. Data podpisania: 2006.03.01, data wejścia w życie: 2006.03.01. 

     

    Umowa między Rządem RP a Rządem Republiki Angoli o udzieleniu kredytu. Data podpisania: 2006.03.01, data wejścia w życie: 2006.03.01. 

     

    Porozumienie między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Angoli
    o zmianie Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Angoli o udzieleniu kredytu oraz Porozumienie między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej
    a Rządem Republiki Angoli o zmianie Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej
    a Rządem Republiki Angoli o udzieleniu kredytu w ramach pomocy wiązanej, sporządzonej w Luandzie 1.03.2006 r., w formie wymiany not.
    Data podpisania: 2008.06.25, data wejścia w życie: 2008.06.27.

     

    Umowa między Rządem RP a Rządem Rep. Angoli o udzieleniu kredytu w ramach pomocy wiązanej. Data podpisania: 2010.08.27, data wejścia w życie: 2010.08.27.

     

    Umowa między Rządem RP a Rządem Republiki Angoli o udzielenie kredytu w ramach pomocy wiązanej. Data podpisania: 2017.03.06, data wejścia w życie: 2017.03.06.

     

    4.2. Handel zagraniczny.

    W 2015 r. wartość polskiego eksportu do Angoli wyniosła 25,15  mln EUR. Główne produkty eksportowe to: mięso, przetwory ze zbóż, soda kaustyczna, materiały budowlane, opony, maszyny budowlane, odzież używana, urządzenia precyzyjne

    Polski import z Angoli w 2015 r. osiągnął wartość 7,6 mln EUR. Główne produkty importowe to granit i marmur.

     

    Polskie produkty cieszą się bardzo dobrą opinią w Angoli. Zainteresowanie angolskich przedsiębiorców budzą m.in. polskie maszyny dla przemysłu meblarskiego, automaty przemysłowe, urządzenia pomiarowe, sprzęt budowlany, a także sprzęt rolniczy.

     

    4.3. Inwestycje wzajemne.

    Zakończono drugi etap budowy Akademii Rybołówstwa i Nauk o Morzu w Namibe. Inwestycja ta jest realizowana przez firmę Navimor International z Sopotu na zlecenie Ministerstwa  Rybołówstwa Angoli. Realizacja wyżej wymienionego projektu odbywa się w oparciu o umowę kredytową zawartą pomiędzy Rządem RP a Rządem Republiki Angoli w 2006 r. W marcu 2017 r. podpisano umowę dwustronną (międzyrządową), która sfinansuje trzecią (ostatnią) fazę budowy Akademii.

     

    Projekt utworzenia  Akademii Rybołówstwa i Nauk o Morzu w Namibe  zakłada stworzenie od podstaw ośrodka szkolnictwa morskiego, który ma kształcić wedle międzynarodowych standardów studentów z Angoli i krajów ościennych. Udział strony polskiej w przedsięwzięciu polega m.in. na opracowaniu koncepcji funkcjonowania szkoły, dostarczeniu projektu i nadzór nad budową szkoły oraz dostarczeniu specjalistycznego wyposażenia dydaktycznego. Ponadto przyszli wykładowcy uczelni (zarówno obywatele Angoli jak i Polski) zostaną wykształceni na polskich uczelniach (m. in. w Akademii Morskiej w Gdyni). W maju 2017r. rozpoczęły się  pierwsze zajęcia (wykłady) na uczelni. 

     

    W związku z tym, że budowa Akademii jest finansowana w ramach kredytu udzielonego przez rząd RP stronie angolskiej niniejszy projekt jest równocześnie największym polskim przedsięwzięciem pomocowym na kontynencie afrykańskim (szacunkowa wartość całkowita tej inwestycji to ok. 140 mln USD).

     

    Dostęp do rynku


     

    5.1. Dostęp do rynku dla polskich towarów i usług.

    Brak jest w chwili obecnej formalnych barier dla towarów i usług z Polski - mają pełnoprawny dostęp do tego rynku na takich samych warunkach towary i usługi z innych państw UE.

     

    Sektory, w których preferowane są inwestycje zagraniczne to: rolnictwo, budownictwo, energetyka i woda, infrastruktura, turystyka i hotelarstwo, przemysł przetwórczy oraz górnictwo.

     

    5.2. Dostęp do rynku pracy. Świadczenie usług i zatrudnianie obywateli RP.

     

    Wszyscy cudzoziemcy, którzy zamierzają podjąć pracę w Angoli muszą uzyskać pozwolenie na pracę. Formalności związane z legalizacją pobytu są złożone i trwają bardzo długo.

     

    Wniosek o wizę pracowniczą należy złożyć przed wyjazdem do Angoli, w przedstawicielstwie dyplomatycznym tego kraju. Rozpatrywanie wniosku trwa zazwyczaj znacznie dłużej niż deklarowany przez angolskie władze imigracyjne okres 45 dni. Okres ważności wizy pracowniczej wynosi rok i nie może przekraczać terminu końca kontraktu.

    Utrudnienia związane z uzyskaniem odpowiedniej wizy skłaniają pracowników wielu firm do pobytu w Angoli na podstawie wizy zwykłej, o ważności do 30 dni (która może być przedłużona dwukrotnie o 30 dni).

     

    5.3. Nabywanie i wynajem nieruchomości.

     

    Angolska konstytucja stanowi, że wszystkie grunty należą do państwa. Jedyną formą własności ziemi jest dzierżawa od państwa. Zasada wyłącznej własności państwa nie obejmuje tych nieruchomości, w przypadku których zachowały się księgi wieczyste z czasów kolonialnych.

    W praktyce procedury związane z nabyciem nieruchomości są bardzo złożone, nieprzejrzyste i trwają nawet kilkanaście miesięcy. Status prawny większości nieruchomości jest bardzo złożony, ponieważ zbywający i kupujący rzadko dopełniają wszystkich formalności. W wielu wypadkach sytuację komplikują roszczenia dawnych właścicieli, oraz wady prawne przepisów nacjonalizacyjnych i reprywatyzacyjnych.

     

    Nabycie lub wynajem nieruchomości jest jednym z największych problemów przed jakimi stają działające w Angoli podmioty gospodarcze. Szybki wzrost gospodarczy przyczynił się do lawinowego wzrostu popytu na nieruchomości, zwłaszcza ze strony sektora naftowego. Wobec dość ubogiej oferty miejscowego rynku ceny nieruchomości w Luandzie osiągnęły poziom porównywalny z najdroższymi miastami świata.

     

    W przypadku wynajmu, powszechnie przyjętą praktyką jest regulowanie płatności z tytułu czynszu co najmniej za 6 miesięcy z góry. Koszt wynajmu mieszkania we względnie dobrym stanie w centrum Luandy wynosi od 5 do 13 tys. USD miesięcznie. Średnia cena wynajmu domu wynosi ok. 20 tys. USD miesięcznie.

     

    5.4. System zamówień publicznych.

     

    Wizerunek Angoli jako kraju o rozpowszechnionej korupcji związany jest w dużej mierze ze sposobem realizacji zamówień publicznych.

    Eksperci m.in. Banku Światowego, Międzynarodowej Korporacji Finansowej wskazują m.in. na rozpowszechnienie w Angoli zjawiska udzielania zamówień publicznych przedsiębiorstwom powiązanym z wysokimi urzędnikami państwowymi.

    W wielu przypadkach ubiegający się o zamówienie przedsiębiorcy zagraniczni spotykają się z żądaniami zawiązania konsorcjum ze wskazaną firmą miejscową.

     

    Zamówienia publiczne realizowane są głównie w formie przetargów. Organy administracji rządowej ogłaszają informację o otwarciu przetargu na 90 do 15 dni przed terminem zgłaszania ofert. Oferty przetargowe zazwyczaj muszą być zgłoszone bezpośrednio do odpowiedniego ministerstwa. Informacje na temat przetargów publicznych są zazwyczaj bardzo ograniczone. Podmioty ubiegające się o zamówienie mają w wielu wypadkach poważne trudności ze zdobyciem informacji i dokumentów niezbędnych do skompletowania oferty przetargowej. Niekiedy zdarza się, że informacja o wyniku przetargu nie jest podawana do wiadomości publicznej. Ogłoszenia dotyczące przetargów ukazują się najczęściej w dzienniku Jornal de Angola.

     

    5.5. Ochrona własności przemysłowej i intelektualnej.

     

    W angolskim systemie prawnym ochronę własności intelektualnej zapewnia ustawa nr 4 z 1990 r. o nadawaniu i ochronie praw autorskich oraz ustawa nr 3 z 1992 r. o własności przemysłowej. Zakres spraw związany z ochroną własności intelektualnej należy do kompetencji Ministerstwa Przemysłu i Ministerstwa Kultury. Wnioski o zarejestrowanie patentu podlegają opłacie w zróżnicowanej wysokości.

     

    Angola jest członkiem Światowej Organizacji Własności Intelektualnej (World Intellectual Property Organisation - WIPO) i sygnatariuszem Paryskiej Konwencji o Ochronie Własności Przemysłowej, a także Traktatu WIPO o Współpracy ws. Patentów.

     

    Pomimo, że miejscowe prawo zawiera podstawowe uregulowania w tej mierze, ochrona własności przemysłowej i intelektualnej w Angoli nie jest egzekwowana. W powszechnej sprzedaży znajdują się pirackie płyty CD/DVD, leki, odzież i inne wyroby przemysłowe.

     

    Przydatne linki i kontakty


     

    6.1. Administracja gospodarcza

     

    Narodowy Bank Angoli

    Banco Nacional de Angola

    Av. 4 de Fevereiro, 151, Luanda

    www.bna.ao

     

    Ministerstwo Finansów

    Ministério das Finanças de Angola
    Edifício do MinFin
    Largo da Mutamba, Luanda

    +244 222 338548

    www.minfin.gv.ao

     

    Ministerstwo Administracji Publicznej, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

    Ministério da Administração Pública, Emprego e Segurança Social

    Rua 1º Congresso do MPLA, Luanda

    +244 222 338 940

    www.mapess.gv.ao

     

    Ministerstwo Handlu

    Ministério de Comércio-Direcção Nacional do Comércio

    Largo 4 de Fevereiro, 7 - 3º, Luanda

    +244 222 310 658

    www.dnc-angola.net

     

    Główny Urząd Celny

    Direcção Nacional das Alfândegas

    Rua Teresa Afonso Nº 2, Luanda

    +244 222 339495

    www.alfandegas.gv.ao

     

    Narodowa Agencja ds. Inwestycji Prywatnych

    Agência Nacional para o Investimento Privado

    Rua de Serqueira Lukoki nº 25, 9º andar
    Cx. P 5465/ Luanda - Angola
    Tlf. +244 222 39 14 34
    Fax. +244 222 39 33 81
    e-mail: geral@anip.co.ao

    www.anip.co.ao

     

    6.2. Samorządy gospodarcze

     

    Międzynarodowe Targi Luandy

    Feira Internacional de Luanda – FIL

    Estrada de Catete km12, Luanda

    +244 917 654 000

    www.fil-angola.co.ao

     

    Izba Przemysłowo-Handlowa

    Câmara de Comércio e Indústria

    Largo Kinaxixi n.º 14, Luanda

    +244 222 445213

    www.ccia.ebonet.net

     

    Stowarzyszenie Przemysłowców Angoli

    Associação Industrial de Angola

    Rua Manuel Fernando Caldeira nº 6 Luanda - Angola

     +244 222 333 423

    geral@aiangola.com

    http://www.aiangola.com/

     

    6.3. Oficjalna prasa ekonomiczna

     

    Expansão

    Rua Damião de Góis 82, Luanda

    +244 222 322 665

    expansao@scoremedia.co.ao

    manuela.costa@scoremedia.co.ao

     

    Jornal de Angola

    Edições Novembro e.p.

    Rua Rainha Ginga 18/24, Luanda

    +244 222 333 343

    www.jornaldeangola.sapo.ao

     

    6.4. Oficjalne strony www o charakterze ekonomicznym

     

    www.portalangop.co.ao - państwowa agencja informacyjna. Serwis w jęz. portugalskim, angielskim, francuskim i hiszpańskim.

    www.jornaldeangola.sapo.ao -  internetowe wydanie dziennika Jornal de Angola.

    http://www.expansao.co.ao/ - internetowe wydanie tygodnika ekonomicznego „Expansão”

    25 września 2013 (ostatnia aktualizacja: 16 maja 2017)

    Drukuj Drukuj Podziel się treścią: