close

  • Być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczypospolitej Polskiej

     

  • BENIN

    •  

       Informacje o kraju


       

      Położenie w Afryce zachodniej, powierzchnia 112,622 km⊃2;, liczba ludności ok. 10,3  milionów (2013).

      Struktura etniczna: Fonowie 27,43%, Gbe 19,25%, Bariba 8,62%, Fulani 4,28%, Joruba 3,29%. 

      Wyznania religijne:  katolicyzm 30%, islam 23,8%, protestantyzm 23,2%, tradycyjne religie plemienne 18,1%.

      Stolica w Cotonou. Język oficjalny: francuski. Waluta: frank Zachodnioafrykańskiej Wspólnoty Walutowej (CFA).  

       

       

       

      System administracyjny


       

      Dawniej część królestwa Dahomey, Benin stał się w 1900 r. kolonią francuską. Uzyskał niepodległość w  1960 r. Pierwszy prezydent kraju stracił władzę w wyniku wojskowego przewrotu w 1963 r. W wyniku kolejnego przewrotu w 1967 r., władzę objął generał Kerekou. W 1974 r. marksizm-leninizm stał się oficjalną ideologią kraju i znacjonalizowano gospodarkę. Doprowadziło to do powszechnej korupcji i poważnego kryzysu gospodarczego. Przestano wypłacać wynagrodzenia. W rezultacie powszechnych strajków, w 1989 r. Kerekou zezwolił na zorganizowanie krajowej konferencji z udziałem opozycji, w wyniku której stworzono podstawy demokracji wielopartyjnej. Benin stał się pierwszym afrykańskim państwem które w udany sposób przeszło od dyktatury do demokracji.  W 1990 r. przyjęto nową konstytucję, rok później odbyły się wybory parlamentarne i prezydenckie. Prezydentem został Nicephore Soglo, który pokonał Kerekou uzyskując 67% głosów. 


      Konstytucja z 1990 r. ustanowiła system 5-letnich kadencji prezydenckich, z możliwością re-elekcji na jedną kolejną kadencję. W 1998 r.  zniesiono urząd premiera. Prezydent sprawuje władzę wykonawczą, może też zawiesić parlament po uzyskaniu zgody Sądu Najwyższego. 83-mandatowy parlament jest wybierany na 4-letnie kadencje.


      Prezydent Soglo stracił popularność z powodu kryzysu gospodarczego i w 1996 r. przegrał wybory. Prezydentem został ponownie Kerekou, który zrezygnował z tytułu generała i zapowiadał poparcie dla demokracji oraz walkę z korupcją. W 2006 r. wybory prezydenckie wygrał Yayi Boni, który utrzymał się na drugą kadencję do 2016 r.


      Wybory parlamentarne w 2011 r. potwierdziły dominację Forces Cauris pour un Bénin Emergent zwolenników prezydenta Yayi Boni oraz Union Fait la Nation, które zdobyły odpowiednio 41 i 30 mandatów. Union fait la Nation jest koalicją partii opozycyjnych, które nie chciały uznać wyników wyborów prezydenckich w 2011 r.. Ich kandydat - Adrien Houngbédji, uzyskał w nich 35,7% głosów.


      Skład parlamentu po wyborach 2011 r.:

       

      partia

      mandaty

      Cauri Forces for an Emerging Benin (Forces Cauris pour un Bénin Emergent)

      41

      Unite the Nation (Union fait la Nation)

      30

      Amana Alliance (Alliance Amana)

      2

      Alliance G13 Baobab (Alliance G13 Baobab)

      2

      Cauris 2 Alliance (Alliance Cauris 2)

      2

      Hope ForceUnion for Relief (Force Espoir–Union pour la Relève)

      2

      Strength in Unity Alliance (Alliance Force dans l’Unité)

      2

      Union for Benin (Union pour le Bénin)

      2

      w sumie

      83

       

      Dominujące partie podlegają procesowi fragmentacji, powstają niestabilne koalicje i sojusze z marginalnymi partiami, które prowadzą do paraliżu parlamentu i niemożności przegłosowania nowych ustaw. Związki zawodowe mają bardzo silną pozycję, są zdolne skutecznie wywierać presję na rząd poprzez strajki, co dodatkowo utrudnia lub wręcz uniemożliwia konieczne reformy. Przez ostatnie 20 lat Benin jest krajem  stabilnym pod względem politycznym. Nie ma szczególnego zagrożenia przestępczością. Wg Mo Ibrahim Index, Benin zajmuje 12-te miejsce wśród 52 państw afrykańskich pod względem bezpieczeństwa i przestrzegania prawa. 


      Sąd Konstytucyjny umożliwia prywatnym osobom pozwy przeciwko rządowi. Jest to stosowane szczególnie w sektorze budżetowym, w sprawach dot. dyskryminacji w miejscu pracy. Z sędziów Sądu Konstytucyjnego, parlamentu i prezesa Sądu Najwyższego (Cour Suprême du Benin) składa się Sąd Wysoki (High Court of Justice), jedyna instancja prawna która może sądzić prezydenta Państwa.  


      Urzędnicy i politycy którzy łamią prawo i są skorumpowani rzadko stają przed prokuraturą. Powodów jest kilka: sądy są przeładowane sprawami i brakuje im personelu, a przede wszystkim elita polityczna jest silnie powiązaną grupą znajomych i przyjaciół lub krewnych, która chroni swoich w razie problemów z prawem. Korupcja i łamanie prawa nie są karane nie tylko kiedy dotyczą polityków i wpływowych biznesmenów, w kraju panuje kultura przyzwolenia na praktyki korupcyjne. 


      Benin należy do wielu organizacji międzynarodowych. Najważniejsze to African Development Bank - AfDB, African Union, ECOWAS, Unia Monetarna i Ekonomiczna Afryki Zachodniej - WAEMU, Food and Agriculture Organization, International Bank for Reconstruction and Development, Międzynarodowy Fundusz Rozwoju Rolnictwa, Międzynarodowa Organizacja Pracy, Międzynarodowy Fundusz Walutowy - IMF, Interpol, Wielostronna Agencja Gwarancji Inwestycji - MIGA, Konferencja NZ ds. Handlu i Rozwoju - UNCTAD, UNESCO, Organizacja NZ ds. Rozwoju Przemysłowego - UNIDO, West African Development Bank, Światowa Konfederacja Pracy, Światowa Organizacja Zdrowia - WHO, Światowa Organizacja Własności Intelektualnej - WIPO oraz Światowa Organizacja Handlu - WTO.


      Benin chętnie i solidnie współpracuje z organizacjami system NZ oraz z Międzynarodowym Trybunałem Sprawiedliwości. Zaakceptował porażki przed MTS w kilku sporach granicznych , ponadto siły zbrojne  Beniniu biorą udział w międzynarodowych misjach pokojowych ONZ.

       

      Gospodarka


       

      Benin posiada duży potencjał rolniczy i dostęp do morza. Aby lepiej wykorzystać te zalety, władze muszą poprawić zarządzanie portem Cotonou, zmodernizować rolnictwo i infrastrukturę transportową. Budżet państwowy uzyskuje mniej niż 10% PKB z podatków i 2% z zysków wypracowanych w państwowych przedsiębiorstwach, które przeważnie mają pozycję monopolisty.

      Po okresie zastoju gospodarczego w l. 2009 i 2010, spowodowanego spadkiem światowych cen surowców i powodziami, wyniki gospodarcze kraju zaczęły się poprawiać w 2011 r. Tempo wzrostu PKB podniosło się z 2,6% w 2010 i 3,6% w 2012 r. do ponad 5% w latach 2013 i 2014. Prognozy na rok 2015 są pozytywne, w oparciu o poczynione w ostatnich latach inwestycje w infrastrukturę, dobre wyniki produkcji bawełny w l. 2012-13 i aktywność gospodarczą w porcie Cotonou.


      Wzrost zależy w wysokim stopniu od czynników zewn. jak ceny na rynkach światowych i w Nigerii. Presje inflacyjne łagodziło silne Euro i fakt, że CFA ma sztywny kurs wobec tej waluty. Obciążenie zagr. długiem jest nieznaczne, poniżej 5% PKB.
      Tempo wzrostu powinno wynieść 4,6% w 2014 i  4.9% w 2015 r.


      sytuacja makroekonomiczna

      Rolnictwo jest i pozostanie przez wiele lat podstawą gospodarki kraju, zgodnie z rządowymi planami modernizacji i dywersyfikacji sektora, zawartymi w strategiach rozwoju rolniczego: 2011-15 PRSA  (Plan stratégique pour la relance du secteur agricole)  i  PNIA Benin (Programme national d’investissement agricole du Bénin). Plany te zakładają wszechstronną modernizację produkcji bawełny oraz inwestycje w uprawy innych produktów rolnych jak pomidory, ananasy, orzechy i cytrusy. Rozwój rolnictwa powinien spowodować rozwój przetwórstwa żywności i usług z tym związanych. 

      W 2012 r. gospodarka kraju poważnie odczuła wzrost cen benzyny. Podwyżka ta była rezultatem krótkotrwałego zniesienia w Nigerii dopłat do produktów naftowych - zanim częściowo je przywrócono. Podwoiło to ceny paliwa w Beninie. Po częściowym przywróceniu przez Nigerię dopłat, ceny paliwa w Beninie nie wróciły już do poprzedniego poziomu. Wysoka zależność gospodarki kraju od decyzji ekonomicznych podejmowanych w Nigerii wynika ze znaczenia  regionalnego handlu (nielegalnego i legalnego) jako ważnego źródła PKB i zatrudnienia.
      Po stronie popytu, podstawową przyczyną  wzrostu PKB w ostatnich latach była konsumpcja końcowa, co było wynikiem rosnących dochodów rolników i podwyżek w innych sektorach. 

      wskaźniki  makroekonomiczne (wg African Development Bank):

      PKB (parytet siły nabywczej):
      15 mld USD (2014 r.)
      10 mld USD (wg Międzynar. Funduszu Walutowego)

      stopa rzeczywistego wzrostu PKB:
      5,7% (2014 r.)
      5,5% (2013 r.)

      roczny PKB  per capita:
      1600 USD (2014 r.)
      1000 USD (wg MFW)

      źródła PKB wg sektorów (2014 r.):
      rolnictwo: 31%
      przemysł: 12%
      usługi: 56%
      rolnictwo – główne produkty:
      kawa, kakao, bawełna, ziemniaki, ryż, maniok, kukurydza, bydło, rybołówstwo  
      przemysł – główne produkty:
      górnictwo fosfatów, przetwórstwo żywności, rzemiosło, tekstylia, cement

      zatrudnienie (2013 r.):
      w rolnictwie: 60%
      w przemyśle: 7%
      w usługach: 33%

      stopa bezrobocia:
      brak danych

      ludność poniżej progu ubóstwa
      43% (2012 r.)

      dług zagraniczny:
      1,236 mld USD (2013 r.)
      1,123 mld USD (2012 r.)
       

      dług publiczny (długi rządu jako % PKB):
      29% PKB (2013 r.)
      32% PKB (2012 r.)

      stopa inflacji:
      1% (2013 r.)
      6,7% (2012 r.)

      wartość exportu:
      1,108 mld USD (2013 r.)
      1,071 mld USD (2012 r.)

      główne towary exportowe:
      bawełna, orzechy, tekstylia, olej palmowy, owoce morza
       

      główni partnerzy eksportowi (2013 r.):
      Chiny 25%, Indie 25%, Liban 15%,  Nigeria 5%, Niger 4%


      wartość importu:
      1,835 mld USD (2013 r.)
      1,755 mld USD (2012 r.)


      główne towary importowane:
      żywność, maszyny, produkty naftowe


      główne kierunki importu: (2013 r.)
      Chiny 38%, USA 9%, Indie 7%, Francja  5%, Malezja 4%


      rezerwy walutowe
      695 mln USD (2013 r.) (wg Banku Światowego)


      bilans handlowy:
      minus 9,2% PKB (2014 r.)
      minus 12,3% PKB (2013 r.)


      zagraniczne inwestycje bezpośrednie (FDI):
      320 mln USD (2013 r.)
      282 mln USD (2012 r.)


      Polityczne naciski w gospodarce nasilają się w ostatnich latach.  Benin zajmuje dalekie 101-e miejsce na 177 państw w Indeksie Wolności Ekonomicznej (Index of Economic Freedom). Większość sektorów gospodarki jest w stanie monopolu lub oligopolu, mimo nacisków na forum WEAMU by rząd przyjął nowoczesne przepisy o konkurencji rynkowej. W sektorach gdzie podjęto działania prywatyzacyjne, ich niepełny i niezdecydowany charakter doprowadził do powstania oligopolu, ale nie pełnej rynkowej konkurencji. Przykładem są usługi spedycyjne w porcie Cotonou. Firma Sonacop ma pozycję monopolisty na rynku paliw, ale jej pozycję poważnie podważa przemyt kradzionego paliwa (tzw. kpayo) z Nigerii, który stanowi prawie 80% wartości paliwa sprzedawanego w Beninie.


      Jest kilka sektorów bardziej zliberalizowanych, w których istnieje prawdziwa konkurencja , jak sektor bankowy, który ma silny udział banków zagranicznych konkurujących na równych zasadach z bankami benińskimi.  Konkurencja istnieje też w sektorze telefonii.  Państwowa firma Libercom ma zostać wkrótce sprywatyzowana i już  konkuruje na rynkowych zasadach z południowoafrykańską MTN, Moov z ZEA oraz nigeryjską firmą  Glo. Zagraniczni operatorzy inwestują w telefonię komórkową w Beninie, mimo wielu trudności jak słaba infrastruktura, ponieważ rząd robi wysiłek w kierunku poprawy połączeń internetowych i dostępności bandwith. W 2012 r. uruchomiono trzeci system kabli podwodnych, znacznie obniżył koszt  bandwith. Mimo że Internet za pomocą stałych połączeń działa w Beninie już od 1995 r., zaledwie 10% obywateli ma do niego dostęp. Większość połączeń internetowych funkcjonuje za pośrednictwem tel. komórkowych.


      Programy prywatyzacji wielu sektorów, w tym bawełny, bankowości, energii elektrycznej I stoczniowego, napotykają n opór ze strony silnych związków zawodowych.  Z drugiej strony nadzór na firmami prywatnymi jest często zbyt luźny i upolityczniony, czego przykładem jest skandal z firmą  The ICC Services (Investissement Consultancy and Coumputering Services) która swobodnie i bez nadzoru władz działała na zasadzie piramidy finansowej i w 2010 r. upadła rujnując ok. 150 tys. osób, na łączną kwotę ok. 5% PKB Beninu.


      Polityka budżetowa rządu w l. 2011-13 była zgodna z założeniami uzgodnionego z MFW programu Extended Credit Facility (ECF). Dochody budżetowe  rosły nieznacznie, z powodu trudności we wprowadzaniu reform celnych i portowych, Wysoka dyscyplina wydatkowa pozwoliła jednak na zachowanie deficytu budżetowego w ramach  wyznaczonych przez West African Economic and Monetary Union (WAEMU). 
      Wydatki publiczne utrzymano na stabilnym poziomie ok. 22% PKB w l. 2011-13, jednak płace w sektorze budżetowym stanowiły wysokie obciążenie, przekraczając próg 35% przychodów podatkowych państwa, wyznaczony przez organizację WAEMU, mimo że wstrzymano zatrudnianie nowych pracowników. Deficyt budżetowy nieznacznie spadł, do 1,5% w 2012 r.


      Około 14% środków budżetowych jest wydawane na siły zbrojne. Armia posiada tradycyjnie silne wpływy w życiu publicznym i odegrała kluczowe znaczenie w kilku przewrotach. Jest siłą która może stabilizować lub zdestabilizować sytuację polityczną, zależnie od sytuacji. 

      Polityka fiskalna Beninu w 2014 r. skupia się na pięciu głównych obszarach: 1) rozwój zasobów ludzkich, 2) rozwój infrastruktury obsługującej przemysł, 3) modernizacja rolnictwa, 4) rozwój przemysłu spożywczego, 5) rozwój samorządności lokalnej.


      Istotną rolę w gospodarce kraju odgrywa  oficjalna zagraniczna pomoc rozwojowa. W ostatnich latach wynosiła ok. 9% netto PKB rocznie, wobec średnio 5% dla krajów Afryki zachodniej ogółem. Benin coraz bardziej polega na pomocy finansowej z Chin i Indii; w 2012 r. ponad 70% zagranicznej pomocy rozwojowej pochodziło z Chin, głównie na modernizację infrastruktury transportowej, budownictwo, zdrowie i szkolnictwo. 

       

      Struktura gospodarki kraju nie uległa poważnym zmianom przez ostatnie 20 lat. Dominuje rolnictwo, a w rolnictwie bawełna. Bawełna jest źródłem prawie 40% PKB i ponad 70% dochodów eksportowych. Produkcja bawełny spadła prawie o połowę od początku lat 2000. Orzechy i drewno, eksportowane głównie do Chin i Indii, są źródłem  odpowiednio 3% i 1% PKB. mniejszą rolę odgrywa olej palmowy i kakao. Produkcja rolna nie nastawiona na eksport to głównie kukurydza, fasola, ryż, orzechy i ananasy. Jedynie produkcja bawełny jest nowocześnie zorganizowana. Uprawia się tylko 17% ziemi uprawnej.


      Część mniejszych państwowych przedsiębiorstw handlowych i rolnych została sprywatyzowana i znajduje się w posiadaniu przedsiębiorców głównie z Beninu, Francji i Libanu.


      W Beninie wydobywano w l. 80-tych skromne ilości ropy naftowej, ale wydobycia zaprzestano. W latach 80-tych i 90-tych eksploatowano złoże Sémé w Zatoce, ale z powodów finansowych musiano wydobycie ograniczyć i od tamtej pory jest na poziomie minimalnym. 5 firm zachodnich poszukuje obecnie nowych złóż. Benin nie posiada rafinerii, wszystkie produkty naftowe muszą być importowane; państwowym przedsiębiorstwem odpowiedzialnym za ten import jest Société Nationale de Commercialisation des Produits Pétroliers (SONACOP). Przedsiębiorstwem odpowiedzialnym za import gazu jest Société Beninoise de Gaz.


      Benin posiada zasoby mineralne, jak wapień, piasek, granit i żwir. Używane są głównie w lokalnych cementowniach. Udział górnictwa w PKB jest niewielki - poniżej 1%. Pięć zagranicznych firm podpisało z rządem umowy na poszukiwania złóż ropy i gazu. Wg szacunków władz, potwierdzone zasoby wynoszą ok. 5 mld baryłek.  


      Potencjał sektorów rolnictwa i górnictwa wykorzystywany jest w niskim stopniu. Wpływają na to: zależność od zmian pogodowych i opadów deszczu, słaba organizacja łańcucha dostaw dla rolników, niski poziom mechanizacji produkcji rolnej, niska konkurencyjność i niska innowacyjność lokalnych firm, brak wykwalifikowanej siły roboczej w górnictwie, przestarzała  infrastruktura i wysoka zależność od dostaw energii z zagranicy.

       

      Strategia rozwoju kraju zawarta w planie Benin 2025 Vision oraz wytycznych rozwoju strategicznego (Strategic Development Guidelines) - przyjętych przez rząd w 2006 r.,  wskazuje pięć podstawowych zadań: (1) zrównoważone przyspieszenie wzrostu gospodarczego wsparcie dla sektora prywatnego; (2) rozwój infrastruktury; (3) rozwój zasobów ludzkich; (4) wspieranie praktyk dobrego zarządzania; (5) zrównoważony rozwój regionalny.


      Rząd zamierza wyeliminować słabości w wykorzystaniu potencjału sektora pierwotnego poprzez modernizację i dywersyfikację rolnictwa oraz  stworzenie łańcuchów wartości w rolnictwie i górnictwie. Wymaga to zmian które będą korzystne nie tylko dla sektora pierwotnego, ale dla całej gospodarki, jak:  uproszczenie przepisów dot. rejestracji firmy, stworzenie podstaw prawnych dla współpracy sektora prywatnego i publicznego (private-public partnerships) przy realizacji większych projektów infrastrukturalnych, modernizacja i uproszczenie systemu podatkowego, organizacja szkoleń zawodowych na szeroką skalę.


      Poza portem Cotonou, sektor usług jest zdominowany przez działalność nielegalną. Zatrudnia 40% siły roboczej ale generuje mało wartości dodanej, ponieważ jego podstawę stanowi nielegalny handel, a głównie reexport. Sprzedaż nielegalnego paliwa kpayo stanowi znaczną stratę dla budżetu państwa, który traci w ten sposób dochody podatkowe z 80% paliwa sprzedawanego w całym kraju plus podatki od sprzedaży i dochodów od firm naftowych.


      Zagraniczne inwestycje bezpośrednie (FDI), pozostają na relatywnie niskim poziomie, stanowiąc mniej niż 4% PKB. Koncentrują się na infrastrukturze portowej, handlu i telekomunikacji. Wg danych Heritage Foundation, bezpośrednie inwestycje zagraniczne w 2013 r. wyniosły  118,5 mln USD, w tekstylia, cement, telekomunikację, drewno, piwo oraz sektor usług. Inwestorzy pochodzili głównie z Chin, USA, Francji, Indii, Niemiec, Libanu, Włoch i Szwajcarii.


      Benin ma podpisane dwustronne umowy  handlowe z USA, Francją, Niemcami, Chinami, Wielką Brytanią, Szwajcarią, Portugalią, Holandią, Kanada i kilkoma państwami afrykańskimi.


      sektor finansowy


      Dostęp do usług finansowych poprawił się w ostatnich latach. Wartość udzielonych kredytów udzielonych przez prywatne banki i inne instytucje finansowe wyniosła 23% PKB w 2013 r. Jednak, stawki po jakich benińskie banki oferują kredyty są najwyższe wśród państw WAEMU. Benin posiada dobrze rozwinięty sektor mikrofinansowania, który jest źródłem ok. 10% wszystkich oferowanych kredytów. Nadzór nad instytucjami mikrofinansowania sprawuje Bank Centralny oraz Ministry for Microfinance and Employment of Youth and Women. Nadzór taki jest potrzebny, pojawiły się pozbawione licencji firmy oferujące kredyty po nierealistycznie niskich stawkach, oferujące środki bez pokrycia. 


      Benin jest członkiem regionalnej giełdy papierów wartościowych w Abidżanie. System rozrachunków i przelewów bankowych został zreformowany w 2004 r.,  pod nadzorem Banku Centralnego strefy. Dokonywane są transfery i rozliczenia w czasie rzeczywistym (TARGET) oraz SWIFT między bankami w Beninie i innych państwach strefy, regionalnymi instytucjami finansowymi oraz regionalną giełdą w Abidżanie.


      Waluta - frank CFA. Jednostka monetarna używana w 14 frankofońskich krajach centralnej Afryki, należących do West African Economic and Monetary Union (WAEMU); najczęściej używana waluta Afryki. Frank CFA jest sztywno powiązany z Euro (655,96 CFA za 1 Euro). Instytucją odpowiedzialną za emisję pieniądza jest Centralny Bank Państw Afryki Zachodniej (BCEAO). Kraje WAEMU nie mogą prowadzić niezależnej polityki monetarnej, Bank Państw Afryki Środkowej BEAC (Banque Centrale des Etats de l’Afrique de l’Ouest) jest odpowiedzialny za kontrolowanie inflacji w 14 frankofońskich państwach Afryki zachodniej i środkowej. Sztywne powiązanie kursu z Euro prowadzi do przeszacowania kursu i może stanowić przeszkodę w rozwoju gospodarczym krajów strefy WAEMU; z drugiej strony, w połączeniu z dopłatami na paliwo sztywny kurs pomaga chronić te kraje przed wysoką inflacją. Członkostwo w strefie franka oznacza zwiększoną stabilizację walutową, lepszy dostęp do francuskiej pomocy gospodarczej i do francuskiego rynku.


      Rządy i banki regionalne emitują bony skarbowe, w celu finansowania wydatków publicznych nie z pożyczek Banku Centralnego strefy WAEMU, jednak organizacja pozostaje najważniejszym źródłem bonów skarbowych. W 2013 r. Benin otrzymał wysoki rating kredytowy B od Fitch oraz Standard and Poor's.


      Rynek usług ubezpieczeniowych pozostaje niewielki - 8 firm ubezpiecz, dwie z większościowym udziałem zagranicznym, oferują polisy na życie i inne. Dwie największe firmy ubezpieczeniowe kontrolują prawie 2/3 rynku. Nadzór sprawuje benińska Direction du Contrôle des Assurances, która odpowiada przed Ministrem Finansów oraz Regionalną Komisją Kontroli Ubezpieczeń (Commission Régionale de Contrôle des Assurances).

       

      polityka pieniężna


      W 2012 r. bank obniżył swoje stopy procentowe, a Nigeria zmniejszyła dopłaty do cen paliwa. W efekcie stopa inflacji wzrosła w Beninie do 7%, po raz pierwszy od 2008 r. przekraczając 3-procentowy próg wyznaczony krajom WAEMU. Spadła w 2013 r. Prognoza na koniec 2014 r. wynosi 3%. 

       

      finanse


      Wskaźniki finansowe Beninu są stabilne, podobnie jak w przypadku innych krajów WAEMU. Regulują je zalecenia i nadzór ze strony Banku Centralnego strefy franka CFA. Wskaźnik kapitału własnego banków  w Beninie utrzymuje się na poziomie 8%. Sektor finansowy jest słabo rozwinięty. Działa 13 banków, nastawionych głównie na finansowanie operacji handlowych. Trzy  największe banki kumulują 60% wartości operacji na rynku finansowym. Dostęp do kredytów dla przedsiębiorców prywatnych jest trudny, udział działalności zasilanej kredytami w tworzeniu PKB wyniósł 20% w 2012 r., wobec średniego poziomu 40% dla Afryki subsaharyjskiej, a koszt udzielanych przez banki kredytów pozostaje jednym z najwyższych w strefie franka. Ostrożność banków w udzielaniu kredytów  wynika z kłopotów w zarządzaniu ryzykiem i zabezpieczaniu kredytów.


      Krajowi nie grozi nadmierne zadłużenie, dzięki ostrożnemu  zaciąganiu nowych pożyczek dla obsługi długu, pod nadzorem finansowych organizacji międzynarodowych. Od 2011 r. kraj przestrzega wytycznych MFW (program Extended Credit Facility) w tym zakresie i unika akumulacji zaległości finansowych. Dług zagraniczny stanowi 17% PKB, czyli znacznie poniżej dopuszczonego przez WAEMU progu 70% dla krajów członkowskich. Stosunek kosztów obsługi bieżącej długu do wartości eksportu wynosi  6%  (2013 r.). Udział długu krajowego wynosił 6,7% PKB w 2012 r. i ma tendencję spadkową.   


      struktura gospodarki


      energia

       

      Mają miejsce częste przerwy w dostawach energii elektrycznej, zarówno dla przedsiębiorstw jak i gospodarstw domowych. Energia elektryczna pochodzi głównie z paliw kopalnych i hydroelektrowni; ważnym źródłem jest elektrownia Akosombo Dam w Ghanie. Sytuacja powinna poprawić się po rozwiązaniu sporu z Togo dotyczącego zarządzania wspólną hydroelektrownią na rzece Mono.


      transport


      Korzystne warunki geograficzne kraju  pozwalają na łatwe zintegrowanie komunikacyjne całego terytorium i bezpośrednie połączenia z krajami sąsiednimi. Stan połączeń komunikacyjnych jest jedną z najważniejszych przeszkód w rozwoju gospodarczym Beninu. Kraj posiada jedną z najrzadszych i najkrótszych sieci transportowych w regionie. Gęstość dróg wynosi 5 km/100 km⊃2;, tylko krótkie odcinki torów nadają się do użytku, a lotnisko w stolicy ma zbyt krótki pas startowy dla samolotów typu Airbus.

       

      - kolejowy: Benin posiada 578 km pojedynczej linii wąskotorowej o szerokości 1 m. Brak połączeń  kolejowych z sąsiednimi krajami. Benin będzie uczestnikiem projektu AfricaRail (projekt połączenia sieci kolejowych  Burkina Faso, Nigru, Beninu i Togo, a w dalszym etapie Mali, Senegalu, Nigerii and Ghany).


      - drogowy: 6,787 km dróg, z czego 1,357 km asfaltowych. Autostrada Trans–West African Coastal Highway łączy Benin z Nigerią, Togo, Ghaną i Wybrzeżem KS. Inna autostrada łączy Benin z Nigrem, Burkina Faso i Mali. Stan dróg jest często zły, w porze deszczowej wiele odcinków jest nieprzejezdnych. Istnieją połączenia mikrobusów między Cotonou i Lome, Cotonou i Lagos itd., dostępny jest transport autbusowy i ciężarowy między Cotonou i Parakou, Parakou i Kandi, Parakou i Malanville oraz Parakou i Djougou.


      - wodny: porty w Cotonou i Porto-Novo. Brak własnej floty handlowej. Port w Cotonou jest pogłębiony i może obsłużyć przeładunek do 3 mln ton rocznie. Regularny przewóz towarów z Parakou do Malanville i Niamey w Nigrze - drogą  lub w porze deszczowej rzeką Niger, łączy terytorium Nigru z  portem Cotonou. 


      - lotniczy: 6 lotnisk, z których tylko  Cadjehoun Airport w Cotonou ma asfaltobetonowe pasy startowe. Oferuje bezpośrednie połączenia do Paryża, Akry, Niamey, Monrovii, Lagos, Ouagadougou, Lomé, i Douala.

       

      handel

       

      Handel zagraniczny  w regionie jest znacznie zliberalizowany, zgodnie z wymogami organizacji West African Economic and Monetary Union (WAEMU). Benin od wielu lat stosuje najniższe bariery taryfowe w regionie , konkurując pod tym względem z Togo. Jednak duża część handlu z Nigerią jest nielegalna. Benin parafował umowę partnerską z Unią Europejską (EPA);  EU jest jako blok państw najważniejszym partnerem handlowym Beninu, bardziej niż Nigeria i kraje WAEMU. Kraj jest członkiem Światowej Organizacji Handlu (WTO) od 1996 r.

       

      Benin przystąpił do wspólnej taryfy zewnętrznej strefy ECOWAS (Common External Tariff). W związku z tym stosuje 4 podstawowe stawki taryf: 0, 5%, 10%  i 20%, zależnie od grupy towarów, plus piąta stawka 35%. Wprowadzenie wspólnej taryfy zewnętrznej i eliminacja pobierania ceł na wewnętrznych granicach w strefie ECOWAS nie przyniosło intensyfikacji handlu w regionie, z powodów organizacyjnych, braku infrastruktury, w tym transportowej, przestojów na przejściach granicznych i w portach oraz korupcji.


      Handel zagraniczny Beninu charakteryzuje deficyt strukturalny i małe zróżnicowanie eksportu.


      Eksport stanowią głównie bawełna i jej produkty sprzedawane do Europy i Azji, reeksport produktów naftowych do odciętych od morza sąsiednich państw oraz ryżu, mięsa i ubrań do Nigerii.


      Możliwości przeładunkowe portu w Cotonou oraz bliskość do rynków Nigerii i odciętych od morza Burkina-Faso, Nigru, Czadu i Mali tworzą z Beninu naturalny węzeł komunikacyjny. Niger posiada wydzieloną strefę wolnego handlu w porcie w Cotonou. Odbywa się transport łodziami między Porto-Novo i Lagos, lagunami jak i rzeczny.


      Benin i inne kraje Afryki zachodniej charakteryzują podziały etniczne i religijne ogólnie na linii północ - południe, dając naturalny impuls do wymiany handlowej na kierunku wschód-zachód. Identyfikacja z państwem ustępuje poczuciu przynależności do klanu czy grupy etnicznej. Intensywnej wymianie handlowej w regionie sprzyjają też granice państwowe wytyczone w czasach kolonialnych i postrzegane często jako sztuczne.

       

      Podstawowe formy handlu z krajami sąsiednimi to: 
      1. Dalszy transport zagranicę towarów otrzymanych z innych krajów -  Togo i Benin obsługują w ten sposób handel dla innych państw, które albo nie mają dostępu do morza (Niger, Burkina-Faso), albo ich regiony są łatwiej dostępne z Togo czy Beninu niż z własnego portu (jak Nigeria).
      2. Tradycyjny handel produktami rolnymi - w ten sposób reguluje się regionalne nadwyżki / braki żywnościowe. Ten typ wymiany handlowej odbywa się  zazwyczaj bez żadnych ograniczeń celnych.
      3. Przemyt – przedmiotem są głównie paliwa, produkty rolne i towary konsumpcyjne.

       

      Konkurencja handlowa z Togo o dostęp do rynku nigeryjskiego w znacznym stopniu determinuje politykę handlową obu państw. Sprowadzają z zagranicy towary po możliwie niskich cenach by potem przemycać je na olbrzymi rynek nigeryjski. Benin graniczy z Nigerią, ale w porównaniu z Cotonou port w Lome pozwala na obsługę większych statków i jest nowocześniejszy. Zarówno Benin jak i Togo mają słabo rozwinięty własny przemysł, orientują się więc na maksymalizację korzyści z handlu regionalnego.


      Paliwo nielegalne – tzw. „kpayo”, jest o 30% tańsze niż legalne paliwo na stacjach benzynowych i reprezentuje ponad 80% sprzedaży paliwa w Beninie. Jest przywożone nielegalnie z Nigerii, gdzie ceny paliwa są subsydiowane. Jednak spadek międzynarodowych cen ropy  o 40% w 2014 r. i decyzja rządu Nigerii o stopniowym zmniejszaniu subsydiów w okresie 2015-2017 sprawią, że stanie się znacznie mniej konkurencyjne cenowo. (Kiedy na krótko Nigeria odeszła od subsydiowania  w 2012 r., w Beninie szybko przerwano szmugiel kpayo i przestawiono się  na gaz.) W sektorze prywatnym przeważają drobne firmy, nie zarejestrowane i nie płacące podatków. 68% PKB pochodzi z tzw. szarej strefy, w której jest zatrudniona ponad połowa krajowej siły roboczej. 50% eksportu stanowi reeksport, czyli eksport towarów przywiezionych z sąsiednich krajów, głównie z Nigerii. 


      Benin jako jedno z kilku państw członkowskich Unii Monetarnej i Ekonomicznej Afryki Zachodniej (WAEMU) zawarł z USA porozumienie o beztaryfowym dostępie do rynku USA dla produktów przemysłowych oraz tekstylnych (African Growth and Opportunity Act - AGOA).


       

       

      Dwustronna współpraca gospodarcza


       

      wymiana towarowa

       

      Polska-Benin (w Euro)

       

                                              2011                     2012                       2013                      2014*

      eksport               19 554 892          28 237 434            33 290 552            32 173 604

      import                      216 549                   16 652                    19 505                     4 864

      obroty                 19 771 441           28 254 086            33 310 057           32 178 468

       

      * - 3 kwartały

       

      Handel Polski z Beninem charakteryzuje wyraźna dysproporcja między importem i eksportem. W latach 2011-13 polski eksport do Beninu rósł w tempie kilkunastu procent rocznie, w 2014 prawdopodobnie też wzrósł – wskazuje na to wynik za 3 kwartały.

       

      Największymi pozycjami eksportowymi Polski są mięso i podroby jadalne z drobiu (kod CN: 0207) – ok. 81% eksportu, oraz odzież używana (kod CN: 6309).

       

      Import z Beninu w 3 pierwszych kwartałach 2014 r. wyniósł tylko 25% wartości importu w 2013 r. Wykazał dużą dynamikę zmian w wartościach procentowych i strukturze, choć wielkości bezwzględne pozostały bardzo niskie. Spadł o prawie 100% import owoców (głównie ananasy) i całkowicie chemikaliów organicznych oraz węgla drzewnego; jednocześnie pojawiły się dwie nowe pozycje: tkaniny bawełniane i przede wszystkim druty izolowane/przewody elektryczne, stanowiące 90% wartości importu.

       

      baza traktatowa z Polską

       

      Podpisano 3 umowy dwustronne:

       

      - Umowa o współpracy kulturalnej między Rządem PRL a Rządem Republiki Dahomeju (1965 r.);

       

      - Porozumienie między Rządem PRL a Rządem Republiki Ludowej Beninu o wzajemnym zniesieniu wiz w odniesieniu do posiadaczy paszportów dyplomatycznych i służbowych zawarte w formie wymiany not (1982 r.);

       

      - Umowa między Rządem PRL a Rządem Republiki Ludowej Beninu o cywilnej komunikacji lotniczej (1988 r.) – nie weszła w życie.

       

      współpraca z UE

       

      Relacje polityczne i handlowe z UE oparte są o  Umowę z Cotonou z 2000 r. Współpraca jest wszechstronna, dotyczy zagadnień regionalnych, politycznych, handlowych i praw człowieka, jednak priorytetowe dla Unii Europejskiej były rozwój infrastruktury, samorząd lokalny i zwalczanie biedy. Pomoc UE dla Beninu wyniosła w latach 2008 - 13 ok. 395 mln Euro, a od 1960 r. Benin otrzymał ponad 900 mln Euro unijnej pomocy, w ramach kolejnych Funduszów Rozwojowych (European Development Funds - EDF) i regionalnych programów pomocowych.

       

      Od 2012 r. Delegacja UE koncentruje się na wspieraniu modernizacji infrastruktury transportowej, służby zdrowia i makroekonomicznej  równowagi budżetowej kraju - w oparciu o środki 10-go EDF. Przykładem jest budowa drogi z Banikoara do Kandi czy modernizacja połączeń komunikacyjnych wokół portu Cotonou. W zakresie pomocy dla służby zdrowia, UE koncentruje się na obszarach wiejskich. Dodatkowe fundusze przeznaczane są na projekty wspierające konkurencyjność w gospodarce, środowisko naturalne i rozwój  społeczeństwa obywatelskiego. W ramach 10-go  EDF na pomoc dla Beninu przeznaczone są środki w wysokości 380,37 mln Euro.

       

      Negocjacje w sprawie Umowy o Partnerstwie Gospodarczym (Economic Partnership Agreement - EPA) między UE i blokiem państw Afryki Zachodniej zakończyły się parafowaniem dopiero w styczniu 2015 r. Umowa przewiduje otwarcie rynków państw Afryki Zachodniej na 75 procent towarów w ciągu 20 lat okresu przejściowego. Kraje afrykańskie nalegały na 70 procent w ciągu 25 lat, podczas gdy UE chciała 80 procent w ciągu 15 lat. Umowa zawiera zestaw towarzyszących środków pomocowych dla państw afrykańskich, w celu wzmocnienia gospodarczego, wdrażania postanowień EPA i lokalnych reform. Zestaw zawiera budżet w wysokości 6,5 miliarda Euro przeznaczone na realizację tych cele w l. 2015-19. Kraje Afryki Zachodniej będą przyznawać UE ułatwienia i przywileje handlowe, przyznane wcześniej innemu partnerowi handlowemu spoza państw Afryki i Karaibów - o ile jego udział w światowym handlu przekracza 1,5% i jego poziom uprzemysłowienia (mierzony przez udział sektora przemysłowego w PKB) przekracza 10%. UE odstąpi od subsydiowania eksportu produktów rolnych do krajów afrykańskich. Unia chciała włączenia klauzuli o sankcjach handlowych wobec krajów łamiących prawa człowieka , ale Umowa jest kompromisem i nie zawiera tej klauzuli.

       

       

      Dostęp do rynku


       

      Prezydencka Rada Inwestycyjna Instytucja o tej nazwie Presidential Investment Council) ma prowadzić dialog ze środowiskiem prywatnych przedsiębiorców i wspierać wprowadzanie legislacji przyjaznej dla sektora.


      Kodeks Inwestycyjny (Investment Code), znowelizowany w 2008 r., ustanawia Guichet Unique - urząd w formule one-stop shop, dla załatwienia w jednym miejscu wszystkich potrzebnych formalności, zamiast osobnych odwiedzin we władzach podatkowych, Dyrekcji Pracy (Direction Générale du Travail)  i Dyrekcji Handlu (Direction Générale du Commerce Intérieur et la Direction Générale du Commerce Extérieur). Guichet Unique jest częścią  Centres des Formalités w ramach Izby Handlowej i Przemysłu. 


      W 2012 r. stworzono jeden urząd (SEGUB) dla załatwiania wszystkich formalności celnych w porcie Cotonou. Znacznie skrócono czas potrzebny na wywóz towarów z portu, głównie przez zastosowanie ujednoliconego formularza fakturowego.


      założenie firmy


      1. Sprawdzenie dostępności nazwy firmy w bazie danych Organizacji Harmonizacji Prawa Handlowego w Afryce (OHADA).
      2. Złożenie dokumentów rejestracji i opłat w Guichet Unique.  
      3. Notarialna legalizacja dokumentów.  


      Kodeks Inwestycyjny przewiduje ulgi podatkowe dla inwestorów, zależne od typu inwestycji. Inwestor może zostać zwolniony z podatku od zysków na okres do roku od momentu rejestracji biznesu, po spełnieniu szeregu warunków, jak zatrudnienie obywateli Beninu, przestrzeganie przepisów dot. ochrony środowiska i prowadzenie rachunkowości zgodnie z miejscowymi praktykami. Urzędem odpowiedzialnym za kontrolę przestrzegania  Kodeksu Inwestycyjnego jest The Investment Control Commission.


      Strefa wolnego handlu w porcie Cotonou oferuje równe prawa i zasady firmom z Beninu i zagranicznym. By uzyskać zniżki celne i podatkowe, firma musi przeznaczać na eksport przynajmniej 65% rocznej produkcji.


      Importer w Beninie musi się zarejestrować i uzyskać kartę importera. Rejestracji dokonuje się w Centre de formalités des Entreprises (Chambre de Commerce et d’Industrie du Bénin), kartę importera uzyskuje się w Direction Générale du Commerce Extérieur, Direction de la Promotion du Commerce extérieur.

       

      W celu eksportu z Beninu, konieczne jest zezwolenie  Directorate of Foreign Trade, w formie świadectwa pochodzenia towaru (certificate of origin) lub dokumentu eksportowego (export document). W tym celu należy przedstawić następujące dokumenty:  
      - wypełniony formularz certificate of origin  
      -  wniosek 
      -  zaświadczenie celne 
      -  formularz w celu eksportu do Europy  


      Zgodnie z konstytucją z 1992 r., rząd nie ma prawa nacjonalizować prywatnej własności. (Wyjątkiem było przejęcie w 2006 r. ważnej dla gospodarki kraju firmy naftowej SONACOP, z powodu groźby bankructwa.) W 2013 r. parlament przyjął prawo o własności ziemi (Land Property Act), które ułatwia obcokrajowcom nabywanie ziemi w celach inwestycyjnych. Benin jest członkiem Światowej Organizacji Własności Intelektualnej (WIPO), ale w praktyce zasady ochrony własności intelektualnej są  powszechnie i bezkarnie łamane.


      Zaleca się inwestorom zagranicznym, by przynajmniej na początku działalności posiadali wspólnika z Beninu i wynajęli miejscowego adwokata.


      Przepisy prawne nastawione są na wspieranie egzekucji umów, ponadto miejscowe sądy uznają orzeczenia sądów innych państw w sprawach cywilnych i handlowych. Jednak w praktyce egzekucja umowy jest bardzo trudna. Sądy działają bardzo powoli, spory handlowe rozpatrywane są przez sądy cywilne, nagromadzenie spraw powoduje, że mogą trafić do sędziego z rocznym opóźnieniem. Brakuje personelu, podstawowego wyposażenia biurowego i aktualnych wydań kodeksów. Werdykty sędziowskie często zależą od znajomości i łapówek.


      Benin należy do  Organizacji Harmonizacji Prawa Handlowego w Afryce (Organization for the Harmonization of Commercial Law in Africa - OHADA) i stosuje przepisy Kodeksu Handlowego OHADA (Universal Commercial Code) przy rozstrzyganiu sporów handlowych. Kraj jest też członkiem Trybunału Sprawiedliwości OHADA i  stroną konwencji w sprawie rozstrzygania sporów gospodarczych między państwami i obywatelami innych państw (ICSID).


      Prawa autorskie są często naruszone i słabo chronione.  Brakuje krajowych przepisów na ten temat. Na terenach wiejskich zwyczajowe prawo często koliduje z nowoczesnymi normami, np. kobietom jest powszechnie odmawiane prawo do posiadania ziemi. Nierówny dostęp do ziemi i brak reform gruntowej spowalnia rozwój rolnictwa.  Pod naciskiem MFW I Banku Światowego, rząd w 2013 r. przygotował projekt prawa o gruntach.


      W 2011 r. parlament przyjął ustawę antykorupcyjną, która m.in. zobowiązuje urzędników państwowych do zgłaszania posiadanego majątku w momencie obejmowania i zwalniania stanowiska. Za łapówkarstwo grożą kary do 10 lat więzienia.  Rząd ratyfikował w 2004 r. Konwencję ONZ dot. korupcji  i powołał Generalną Inspekcję Rządową (Inspection Générale de l'Etat) do walki z korupcją w administracji państwowej, jednak nie było dotąd przypadku postawienia zarzutów korupcji wysokiemu urzędnikowi państwowemu. Oczekiwania urzędników i sędziów są pod względem łapówek szczególnie wysokie wobec firm zagranicznych.

       

      reżim taryfowy ECOWAS

       

      Dnia 1 stycznia br. Benin wraz innymi krajami ECOWAS w pełni przeszły na reżim taryfowy ECOWAS, czyli zewnętrzne wspólne taryfy (External Common Tariffs - CET). Z wprowadzeniem unii celnej dla państw WAEMU oba kraje straciły nieco przewagę na pozostałymi krajami objętymi unią, ale reguły unii celnej nie dotyczą towarów w tranzycie, reeksporcie i handlu nielegalnym. Wejście w moc unii celnej na poziomie ECOWAS może zmusić Benin do znacznego ograniczenia reeksportu do Nigerii.


      CET zawiera 4 podstawowe grupy taryfowe:
      1. podstawowe produkty użytku powszechnego: zero % wartości CIF,
      2. surowce podstawowe: 5% wartości CIF,
      3. produkcja i nakłady pośrednie: 10%,
      4. towary konsumpcyjne: 20%,
      oraz piątą stawkę 35%, dla wybranych produktów wymagających ochrony ze strony rządu.

       

      Dodatkowo, import ostateczny (towary do użytku w Beninie)  jest obłożony innymi opłatami:
      1. opłata statystyczna (Redevance Statistique): 1 % wartości CIF,
      2. opłata WAEMU (Prélèvement Communautaire de Solidarité): 1 % wartości CIF,
      3. opłata ECOWAS (Prélèvement Communautaire): 0.5%  wartości CIF,
      4. podatek ochrony przemysłu  (Taxe de Protection Industrielle): 2000 CFA / tonę,
      5. opłata komputeryzacyjna (Redevance Informatique): 2000 CFA za deklarację celną,
      6. opłata inspekcyjna  (Redevance pour Inspection et Vérification): 0,75 % wartości CIF,
      7. VAT (TVA - Taxe sur la Valeur Ajoutée): 18% wartości po opłaceniu w/w opłat 1., 2. i 3.,
      8. podatek od zysku (Prélèvement sur Biens Industriels et Commerciaux): 5% (działalność niezarejestrowana) lub  1% wartości po opłaceniu ceł. Podatek ten podlega refundacji.

       

      Kontrola towarów importowanych odbywa się wg reguły Pre –Shipment Inspection i polega na kontroli towaru zanim wyruszy do Beninu. Od 2011 r. odpowiada za to w imieniu władz celnych kraju firma Benin Control SA. Ich partnerem technicznym jest firma BIVAC/Bureau Veritas Group:
      Bivac/Bureau Veritas, Miami, FL
      Tel: (305) 593-7878
      http://www.bivac.com

       

      Pełna Pre-Shipment Inspection nie dotyczy towarów przywożonych do Beninu w celu re-exportu czy tranzytu. Jest obowiązkowa dla importu o wartości ponad 3 mln franków francuskich, liczonych wg formuły FOB (Free On Board) w transporcie wodnym i powietrznym lub 2 mln franków francuskich w lądowym. Zgłoszenie zamiaru eksportu - Intention d’Importation - jest obowiązkowe już od wartości towaru 500 tysięcy franków fr. Bureau Veritas przeprowadza w kraju eksportera kontrolę towaru. Procedura kontroli i załatwiania dokumentów może trwać miesiącami. Niektóre produkty są zwolnione z Pre-Shipment Inspection, w tym: żywe zwierzęta, rośliny i nasiona, lekarstwa i i inne farmaceutyki,

       

      Eksport do Beninu mięsa, produktów mięsnych oraz roślin i produktów roślinnych wymaga osobnego zezwolenia od Ministry of Agriculture, Livestock, & Fisheries.
       

       

      Przydatne linki i kontakty


       

      Chambre de Commerce et d’Industrie du Benin (CCIB)
      BP 31 Cotonou
      Tel. +229 312081 / 314386    fax +229 313299
      ccib@bow.intnet.bj     info.ccib@ccibenin.org

       

      Konsulat Honorowy RP
      Krystyna Hounkponou
      Lot 2085 Menontin 06
      BP 56  Cotonou
      tel. +229 21381715   +229 95954175
      kryspol@intnet.bj

       

      Centre Beninois du Commerce Exterieur (CBCE)
      BP 1254 Cotonou
      Tel. +229 301320 / 301397   fax +229 300436
      cbce@bow.intnet.bj

       

      Observatoire des oppportuni

      te d’affaires du benin (OBOPAF)
      06 BP 2247
      PK3  route De Porto-Nuovo
      Cotonou
      Tel. +229 336984      fax  +229 307031
      obopaf@beninonline.net

       

      Chambre du Commerce exterieur
      BP 1254 Cotonou
      Tel. +229 301320

       

      Conseil Présidentiel de l'Investissement
      BP 2028 Cotonou
      Phone/Fax +229 21 30 53 67

       

      Ministère du Développement
      Route de l'aéroport
      05 BP 755 Cotonou
      Phone +229 21 30 49 05

       

      Ministère du Commerce et du Tourisme
      Tel. +229 31-5267    fax  +229 31-5258
      BP 2037
      Cotonou

       

      Benin Sheraton Hotel
      Cotonou
      De L’etiole Cotonou
      Tel. +229 300100

      30 marca 2015 (ostatnia aktualizacja: 4 stycznia 2016)

      Drukuj Drukuj Podziel się treścią: