close

  • Być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczypospolitej Polskiej

     

  • GWINEA

    •  

       Informacje o kraju


       

      Republika Gwinei (République de Guinée) jest krajem w Afryce Zach. Czasem jest nazywana Gwinea-Konakry, dla odróżnienia od Gwinei-Bissau i Gwinei Równikowej.


      10,5 mln obywateli; 24 grupy etniczne.  Fulani (Fulbe, franc. Peuls), stanowią 40% obywateli  i mieszkają głównie w regionie Futa Djallon. Mandinka (Mandingo, Malinké) stanowią 26% obywateli  i mieszkają głównie na wschodzie kraju. Soussou stanowią 11% obywateli, koncentrują się na zachodzie kraju.


      Obszar 245 860 km kw. Gwinea dzieli północną granicę z Gwinea-Bissau, Senegalem i Mali, południową z Sierra Leone, Liberią i WKS. 320 km wybrzeża atlantyckiego, całkowita długość granic 3400 km. Francja wynegocjowała obecne granice Gwinei w XIX i na pocz. XX wieku - z Wielką  Brytanią granicę z Sierra Leone, z Portugalią granice z Gwineą-Bissau i Liberią.


      Gwinea jest krajem z wyraźną przewagą muzułmanów (85%); chrześcijanie stanowią 8%.


      W 2013 r. w mieście Nzerekore doszło do gwałtownych zamieszek na tle plemienno –religijnym. Walki między plemieniem Kpelle, które jest chrześcijańskie i częściowo animistyczne, i wyznającym islam plemieniem Konianke, spowodowały śmierć 54 osób.


      Francuski jest językiem urzędowym, ale w codziennym użyciu są też języki grup etnicznych (Peular, Malinke i Soussou). Wskaźnik analfabetyzmu jest bardzo wysoki – ok. 65%, wielu mieszkańców mówi po francusku bardzo słabo.


      Waluta: frank gwinejski (GNF): 1 Euro = 7927,7 GNF 

       

      W 2014 , wirus eboli w Gwinei rozniósł się z obszarów wiejskich do Konakry i potem do  sąsiednich  Sierra Leone i Liberii. W sierpniu zamknięto granice z Sierra Leone i Liberią. Kryzys ten pokazał, że władze Gwinei nie potrafią sobie radzić z takimi sytuacjami, z powodu braku doświadczenia, personelu oraz środków. Kryzys pokazał też brak dyscypliny i świadomości mieszkańców Gwinei, którzy mimo ostrzeżeń i ryzyka zachowywali się nieostrożnie i nie zmieniali nawyków.
      Wskaźnik śmiertelności wśród noworodków i dzieci do lat 5 jest jednym z najwyższych na świecie. Kraj zajmuje też czołowe miejsca pod względem okaleczania kobiecych genitaliów, zachorowań na AIDS i malarię. Ryzyko malarii występuje przez cały rok.


      Istnieje wolność prasy i mediów. Wiele gazet jest otwarcie krytycznych wobec rządu, najgorsze co je spotyka to pozwy o zniesławienie. Władza zrezygnowała z prób kontrolowania elektronicznych mediów w 2006 r. 

       


       

       

      System administracyjny


       

      Gwinea jest republiką. Prezydent, wybierany w wyborach powszechnych na 5-letnią kadencję,   jest głową państwa i szefem  rządu. Rada złożona z 25 ministrów pomaga mu w rządzeniu. Parlament jednoizbowy, posłowie też są wybierani w wyborach powszechnych. Podział administracyjny kraju: 8 regionów, 33 prefektury i liczne dystrykty. 


      Terytorium obecnej Gwinei stało się kolonią francuską w latach 80-tych XIX wieku. Gwinea uzyskała niepodległość 2 października 1958 r. Od 1958 r. do wyborów prezydenckich w 2010 r.  krajem rządzili dyktatorzy. W 1960 r. prezydent Sékou Touré ogłosił partię PDG jedyną legalną partią. System jednopartyjny trwał przez 24 lata. Touré został wybrany na prezydenta, jako jedyny kandydat, na cztery kolejne kadencje. Znacjonalizowano ziemię, usunięto mianowanych przez Francję urzędników i kacyków oraz zerwano relacje z Francją, zlikwidowano wolną prasę, opozycjoniści trafili do więzienia. Politycznie Gwinea flirtowała zarówno z ZSRR jak i z USA, natomiast ekonomicznie system był quasi-socjalizmem afrykańskim. 


      Sékou Touré zmarł w 1984 r. Wybory nowego prezydenta z partii PDG były zaplanowane na kwiecień 1984 r., ale tuż przed wyborami pułkownicy  Lansana Conté i Diarra Traoré przejęli władzę w drodze bezkrwawego przewrotu. Nowym prezydentem został Lansana Conté. Uwolnił więźniów politycznych i poprawiła się sytuacja w zakresie praw człowieka, ale nadal nie było demokracji, ani wolnych wyborów. Conté pozostał u władzy do 2008 r., kiedy władzę - znowu w drodze przewrotu - przejął  Moussa Dadis Camara.


      Opozycja uznała zapowiedź kandydowania Camary w wyborach prezydenckich w styczniu 2010 r. za zagrożenie dla wiarygodności wyborów. Demonstracja we wrześniu 2009 r. na stadionie w Konakry  została krwawo stłumiona przez wojsko, zginęło co najmniej 157 osób. W celu zażegnania poważnego kryzysu, misję negocjacyjną z ramienia ECOWAS podjął prezydent Burkina Faso, Blaise Compaoré. W styczniu 2010 r. strony podpisały porozumienie w sprawie przekazania władzy rządowi cywilnemu przez wojskową juntę i organizacji wyborów w ciągu sześciu miesięcy. Camara pozostał poza Gwineą, a junta wojskowa mianowała Jeana-Marie Doré jako premiera przejściowego rządu, na czas przygotowania wolnych wyborów. Wybory prezydenckie, które odbyły się 27 czerwca 2010 r., były pierwszymi wolnymi i demokratycznymi wyborami w historii kraju. W listopadzie 2010 r., po przełożonej kilkakrotnie drugiej rundzie głosowania, zwycięzcą ogłoszono Alpha Condé, przywódcę opozycyjnej partii Rally of the Guinean People (RGP). Alpha Condé jest popierany przez grupę etniczną Malinke, natomiast bazą opozycji jest Fula, najliczniejsza grupa etniczna. 


      Na początku 2013 r. doszło do zamieszek ulicznych i przemocy w rezultacie sprzeciwu opozycji wobec niejasnych i niedemokratycznych zasad organizacji wyborów parlamentarnych, planowanych na 2013 r. W wyborach parlamentarnych we wrześniu 2013 r., partia prezydenta, RGP, zdobyła 53 ze 114 mandatów. Opozycja odrzuciła wyniki wyborów.


      Kilka partii politycznych powstało w latach 90-tych XX wieku i ma poparcie w całym kraju, jak rządząca RPG, Union of Republican Forces (UFR) i Union of Democratic Forces in Guinea (UFDG) - czyli partia opozycyjnego kandydata na prezydenta, Cellou Dalein Diallo. Mimo że UFDG  istnieje od ponad 20 lat, obecnie kojarzona jest jedynie z osobą Diallo. Jeszcze parę lat temu kilka partii miało mniejsze lub większe poparcie wśród  członków kilku grup etnicznych, wielu Fula głosowało na kandydatów nienależących do ich plemienia. Jednak w ostatnim czasie następuje konsolidacja elektoratu Fula wokół partii UFDG oraz powolna antagonizacja na linii Fula – wyborcy nienależący do plemienia Fula.


      Gwinea jest członkiem szeregu organizacji międzynarodowych, jak  ONZ, African Union, African Development Bank, ECOWAS, Bank Światowy, Islamic Development Bank, MFW.


      Relacje z krajami sąsiednimi stopniowo poprawiają się. Kraj nie popiera już skrycie stron w konfliktach zbrojnych w sąsiednich państwach jak Liberia, poza tym armia Gwinei nie  angażuje się w nielegalne i prowokacyjne akcje, jak wieloletnia okupacja wioski w Sierra Leone w celu kradzieży tamtejszych diamentów. Prezydent Condé aktywnie uczestniczy w spotkaniach przywódców afrykańskich i międzynarodowych, czego unikał jego poprzednik. Wprawdzie w 2011 r. Conde oskarżył Gambię and Senegal o planowanie przewrotu w Gwinei, ale od tego czasu stosunki regionalne normalizują się.


      System prawny i sądownictwo opiera się o francuskie prawo cywilne i wzory organizacji, jednak sądownictwo jest skorumpowane i cierpi na braki personelu. Wskazana jest duża ostrożność przy negocjowaniu kontraktów handlowych, najlepiej z pomocą miejscowych prawników. W latach 2008 i 2009 rząd wojskowy marginalizował sądy cywilne, kierując sprawy do równolegle działających sądów wojskowych. Rząd przejściowy nie zrobił nic by to zmienić. Rząd Conde uznał reformę sądownictwa za jeden z priorytetów, jednak na razie nastąpiła poprawa tylko w sprawach kryminalnych. 

       


       

       

      Gospodarka


       

      Historycznie Gwinea była największym rolniczym producentem we francuskojęzycznej części Afryki, jednak produkcja rolna znacznie podupadła i kraj stał się importerem netto żywności. Ryż jest głównym produktem importowanym (pół miliona ton w 2012 r.), ponadto cukier, cukier, mąka, olej roślinne, nabiał. Gwinea importuje ryż głównie z krajów azjatyckich: Tajlandii, Bangladeszu, Wietnamu, Pakistanu i Chin; mąkę głównie z Francji, cukier z Europy i Brazylii. Władze czasowo wprowadzają zakazy importu niektórych produktów żywnościowych, jako środek ochrony miejscowych producentów.


      W 2013 r. Międzynarodowy Fundusz Walutowy dokonał drugiego przeglądu wyników gospodarki Gwinei zgodnie z programem kredytowym Extended Credit Facility (ECF): z wynikiem pozytywnym. Pozwoliło to na odpisanie części długów. Gwinea uzyskała też redukcję długów w ramach programu dla bardzo zadłużonych biednych krajów (Heavily Indebted Poor Countries Initiative - HIPC Initiative) w 2012 r. Aby osiągnąć stabilność makroekonomiczną i utrzymać niewielkie obciążenie długiem, kraj musi kontynuować trudne reformy strukturalne, zgodnie ze wskazówkami donatorów. Nie zawsze te reformy oznaczają prywatyzację, np. zgodnie z rekomendacją Banku Światowego dokonano ponownej nacjonalizacji sektora energetycznego.


      Rząd prezydenta Condé musiał zdecydowanie ograniczyć inflację. Wojskowi prawie podwoili podaż pieniądza, drukowanego i dostarczonego przez Chiny. Stworzyło to silną presję inflacyjną, w okolicach 25% rocznie. Rząd Condé wziął pożyczkę od Republiki Kongo i wykorzystał na wykup większości chińskich banknotów z rynku. Dzięki temu kurs GNF utrzymał się na poziomie ok. 7000 za dolara i spadła inflacja.
      Rząd powoli likwiduje monopole i odgórnie kontrolowane ceny, ale są wyjątki; rząd nadal subsydiuje ceny benzyny i ryżu. Powoduje to handel regionalny, polegający na eksporcie gwinejskich paliwa i ryżu do Sierra Leone, Liberii i Senegalu.


      System bankowy przez ostatnie lata ulega profesjonalizacji, w Konakry pojawiły się większe regionalne i międzynarodowe banki. Jedną z przyczyn tej poprawy jest obecność dużych, międzynarodowych firm górniczych.


      wskaźniki makroekonomiczne

       

      PKB (oficjalny kurs wymiany):
      7 mld USD (2014 r.)

       

      stopa rzeczywistego wzrostu PKB:
      4,5% (2014 r.)
      2,5% (2013 r.)
      3,8% (2012 r.)

       

      roczny PKB per capita (ceny realne):
      607 USD (2014 r.)

       

      źródła PKB wg sektorów (2013 r.):
      rolnictwo: 22,9%
      przemysł: 46,5%
      usługi: 30,5%

       

      rolnictwo – główne produkty:
      ryż, kawa, ananasy, maniok, banany, bydło

       

      przemysł – główne produkty:
      boksyty, złoto, diamenty, rudy żelaza, rafinacja aluminy, lekka wytwórczość 

       

      zatrudnienie (2013 r.):
      w rolnictwie: 79%
      w przemyśle: 9%
      w usługach: 12%

       

      ludność poniżej progu ubóstwa (2 USD/dziennie):
      55% (2014 r.)

       

      budżet:
      3,3 mld USD (2013 r.)

       

      dług zagraniczny:
      5,1 mln USD (2013 r.)
      7 mln USD (2012 r.)

       

      stopa inflacji (ceny towarów i usług konsumpcyjnych):
      10,2% (2014 r.)
      12% (2013 r.)
      15,2% (2012 r.)

       

      bezrobocie:
      b/d

       

      wartość exportu:
      1,31 mld USD (2013 r.)

       

      główne towary exportowe:
      boksyt, złoto, diamenty, kawa, ryby

       

      główni partnerzy eksportowi:
      Indie, Hiszpania, Chile, USA 

       

      wartość importu:
      2,38 mld USD (2013 r.)

       

      główne  towary importowane:
      produkty naftowe, metale, maszyny, sprzęt transportowy, tekstylia 

       

      główni partnerzy importowi:
      Chiny (16%), Holandia

       

      rezerwy w obcych walutach i złocie:
      115 mln USD (2011 r.)

       

      inwestycje zagraniczne


      Aktualne dane o inwestycjach bezpośrednich zagranicznych (FDI) w Gwinei są trudno osiągalne. Wg Banku Centralnego, w 2012 i 2013 r. nastąpił znaczny wzrost FDI, z ok. 101 mln. USD w 2011 na 900 mln USD w 2012 i 1 mld USD w 2013 r. 


      Przeszkodą w przyciąganiu dużych inwestycji jest zacofana i zniszczona infrastruktura, powszechna korupcja oraz zamieszki na tle politycznym. Są jednak firmy które zdecydowały się podjąć ryzyko. Alcoa i Alcan planują budowę mniejszej rafinerii aluminium, o wartości 1,5 mld USD. W 2013 r. Global Alumina z UEA podpisała umowę z rządem w sprawie eksploatacji kopalni boksytów i rafinerii aluminium, o wartości 5 mld USD. Państwowy fundusz inwestycyjny Mubadala z ZEA zawarł umowę z Guinea Compagnie de Bauxites i zapowiedział przejęcie Guinea Alumina Corp. Umowa przewiduje inwestycje o wartości 1  mld USD w wydobycie boksytów i eksport do ZEA, budowę rafinerii tlenku glinu o wartości 4 mld USA i budowę portu Mohamed Lamine Fofana. Plany przewidują również budowę portu w Kamsar do roku 2017, który będzie służyć głównie do przeładunku minerałów i sprzętu górniczego ale również innym sektorom. Wg umowy, rafineria tlenku glinu powinna być gotowa przed 2022 r. i mieć zdolność przerobową 2 mln ton rocznie.


      Firma Rio Tinto podpisała umowę z rządem w 2003 r. o eksploatacji kopalni rud żelaza w Simandou, o powierzchni ponad 100 km kw.  Do 2012 r. Rio Tinto zainwestowała ponad 3 mld USD, kopalnia powinna zacząć działać w 2015 r. Rio Tinto utworzył  joint venture z Aluminum Corp. of China Ltd. W celu eksploatacji tych zasobów.


      Trzy firmy wydobywające złoto: Societé de Miniére de Dinguiraye (SMD), Societé Aurifére de Guineé i SEMAFO poczyniły znaczne inwestycje w Gwinei; m.in. w kopalnię Kiniero  (SEMAFO).


      Amerykańska firma naftowa Hyperdynamics w 2011 rozpoczęła wiercenia w Zatoce, po wykupieniu koncesji na pole naftowe o powierzchni  ponad 10 tys. km kw. W 2012 r. do projektu przyłączyła się Tullow Oil, irandzko-amerykanska firma naftowa. 


      W 2011 rząd zawarł porozumienie z China International Water i Electric Corporation w sprawie budowy hydroelektrowni o mocy 240 MW w Kaleta, 150 km od Konakry. Projekt powinien kosztować ok 530 mln USD. Będą potrzebne dodatkowe znaczne inwestycje by zbudować sieć przekazową energii z Kaleta do innych rejonów Gwinei i do sąsiednich krajów.


      Gwinea zawarła dwustronne umowy inwestycyjne z następującymi państwami: Arabią Saudyjską, Belgią, Beninem, Chinami, Francją, Iranem, Japonią, Niemcami, Koreą Płd, Marokiem, Nigerią, RPA, Senegalem, Szwajcarią, Tunezją, Włochami i Wielką Brytanią.


      Rząd poszukuje prywatnego partnera dla państwowej Société de télécommunications de Guinée – SOTELGUI (Guinea Telecommunications Company) oraz Société des Eaux de Guinée – SEG (Guinea Water Company), przy założeniu, że pozostanie udziałowcem większościowym.


      rolnictwo


      Sytuacja nie poprawiła się mimo ostatnich demokratycznych zmian i stabilizacji politycznej. Zagraniczni inwestorzy niechętnie inwestują w rolnictwo z powodu braku infrastruktury i braków w dostawach prądu. Miejscowi rolnicy, którzy w zdecydowanej większości posiadają bardzo niewielkie gospodarstwa, mają niełatwy dostęp do kredytów bankowych. Wobec braku infrastruktury transportowej, prądu, chłodni do przechowywani produktów, wielu rolników chętnie przeprofilowałoby się na produkcję żywności suszonej, ale brakuje też maszyn dla dehydratacji. W przypadku przezwyciężenia obecnych problemów, kraj posiada wielki potencjał pod względem eksportu bananów, ananasów, ziemniaków, mango, warzyw i kwiatów. W czasach kolonialnych i na pocz. niepodległości Gwinea była poważnym eksporterem bananów, ananasów, kawy, orzechów i oleju palmowego. Gwinea ma wielkie możliwości rozwoju rolnictwa i rybołówstwa. Warunki klimatyczne, ziemia i zasoby wodne są bardzo sprzyjające.


      Rolnictwo jest źródłem utrzymania niemal 80% obywateli kraju. Poza ryżem uprawia się: palmę oleistą i kokosową, orzeszki ziemne, kawę, ananasy, proso, bataty, kukurydzę. Duże znaczenie ma także hodowla bydła i trzody chlewnej.


      przemysł


      Kraj posiada wielki potencjał w energii wodnej. Boksyt i aluminium są głównymi towarami eksportowymi. Oprócz eksploatacji potężnych złóż boksytów, złota i diamentów, inne gałęzie przemysłu to produkcja piwa, soków, napojów gazowanych i tytoniu.


      górnictwo


      Gwinea posiada 25 mld ton boksytu – około 40% światowych rezerw oraz ponad 4 mld ton rudy żelaza, poważne zasoby złota i diamentów oraz nieokreślone zasoby uranu.


      Produkcja boksytu i przeróbka go w aluminium jest źródłem prawie 80% dochodów eksportowych kraju.  W sektorze dominuje Compagnie des Bauxites de Guinea (CBG), która eksportuje ok.14 mln ton boksytu rocznie - a joint venture, 49% należy do rządu Gwinei,  51% do międzynarodowego  konsorcjum Halco Mining Inc. Compagnie des Bauxites de Kindia, joint venture pomiędzy rządem Gwinei i RUSAL, wydobywa 2,5 mln ton rocznie, prawie w całości eksportowane do Rosji.


      Gwinea posiada duże rezerwy rud żelaza. Rio Tinto posiada większość udziałów w wartym 6 mld USD projekcie Simandou, który wg szacunków może być największym złożem rudy żelaza na świecie.


      W 2011 r. przyjęto nowe przepisy górnicze.


      sektor energetyczny


      Trzy główne źródła energii w Gwinei:  biomasa, ropa naftowa i energia wodna. Aż 78% energii pochodzi z biomasy (głównie koks). Biomasa jest uzyskiwana lokalnie, podczas gdy wszystkie produkty naftowe są importowane. Wykorzystywane jest tylko 70% zainstalowanej zdolności elektrowni, co powoduje, że Gwinea nie jest eksporterem energii elektrycznej.


      Dokonano renacjonalizacji sektora energetycznego i utworzono państwową Électricité de Guinée (Guinea Electric Company).


      transport


      drogowy: 31 tys. kilometrów, z tego 1 tys. km asfaltowanych. Otwarto w 2005 r. autostradę łaczącej Gwineę z Mali, ale większość połączeń drogowych w kraju znajduje się w bardzo złym stanie.


      kolej: 1086 kilometrów. Połączenie Konakry - Kankan zamknięto w latach 1980-tych. Rio Tinto Limited planuje budowę 650 km połączenia kolejowego dla transportu rudy żelaza z kopalni na wybrzeże blisko Matakong.


      lotniczy: 14 lotnisk; Conakry International Airport jest największym lotniskiem w kraju, z połączeniami z Europą i krajami w Afryce.


      rzeczny: transport na Nigrze i Milo.   

       

      podsumowanie


      Miejsce kraju w indeksie “Doing Business” Banku Światowego w 2014 r.: 169 na 189 państw.

       

      W poszczególnych kategoriach:
      -łatwość rozpoczęcia biznesu: 175 miejsce
      -egzekwowanie kontraktów: 133 m.
      -rejestracja własności: 122 m.
      -łatwość uzyskania kredytu: 131 m.
      -ochrona prawna inwestorów mniejszościowych: 122 m.
      -handel transgraniczny: 141 m.
      -płacenie podatków: 184 m.
      -uzyskiwanie pozwoleń budowlanych: 159 m.
      -dostępność energii el.: 154 m.


      Bank Światowy uważa Gwineę za jedno z najtrudniejszych miejsc na świecie. Gwinea uzyskuje bardzo niskie oceny w każdej kategorii, szczególnie źle jest pod względem łatwości rozpoczęcia biznesu i uzyskania pozwoleń budowlanych. Profesjonalizacja sektora bankowego przyniosła poprawę w kategorii łatwość uzyskania kredytu – ze 170-tego miejsca w 2010 r. na 154-te w 2012 i 131-sze rok temu.
      Wyzwaniami są powszechna bieda, brak infrastruktury, niski poziom edukacji i rozpasana korupcja. Kraj posiada spory potencjał ludzki, duże zasoby naturalne i wspaniałe warunki dla rolnictwa, ale potrzebne jest co najmniej kilku kolejnych lat stabilizacji politycznej przy jednoczesnej realizacji konsekwentnych reform gospodarczych. 


       

       

      Dwustronna współpraca gospodarcza


       

      współpraca gospodarcza z Polską


      wymiana towarowa Polska - Gwinea (dane GUS; w Euro)


                                               2012                         2013                        2014*     
      eksport                  15 660 864              20 983 370                14 820 598             
      import                     5 560 000                 3 110 780                  1 522 460
      obroty                   21 220 864               24 094 150                16 343 058
      * dane za 3 kwartały

       

      W pierwszych trzech kwartałach 2014 r. eksport z Polski do Nigerii wyniósł niecałe 15 mln Euro, 73% mniej niż w 2013 r. i prawie tyle samo co przez cały 2012 r. Import z Nigerii w pierwszych 3 kwartałach 2014 r. wyniósł tylko 1,5 mln Euro, wobec ponad 3 mln w 2013 r. i 5,5 mln Euro w 2012 r. Wzajemne obroty handlowe ogółem za pierwsze trzy kwartały 2014 r. stanowią 68% obrotów w 2013 r., więc po czterech kwartałach mogą je przewyższyć, mimo spadku importu. W 2013 r. wyraźnie wzrósł polski eksport w pozycji: papierosy zawierające tytoń (kod CN 240220) oraz: mięso i podroby jadalne z drobiu (kod CN 0207) i tendencja ta utrzymała się w 2014 r.

       

      W polskim imporcie z Gwinei dominuje pozycja: kauczuk naturalny (kod 400122) Drugą najważniejszą pozycją importową w latach 2012 i 2013 była kawa niepalona (kod 090111), której wartość spadała jednak w ostatnich trzech latach, z ponad 2 mln Euro w 2012 r. do pół mln Euro w 2013 r. i zera w trzech kwartałach 2014 r.

       

      Wg danych Ministerstwa Przemysłu, w 2014 r. do Gwinei wyeksportowało 56 polskich firm. 

       

      Podczas wizyty w Polsce w lipcu 2014 r., delegacja z Gwinei pod przewodnictwem ministra gospodarki i rolnictwa, Mohammeda Diare, odbyła spotkania w ministerstwie gospodarki, ministerstwie rolnictwa, PAIIZ i odwiedziła fabrykę Ursus w Lublinie.

       

      umowy dwustronne z Polską


      Umowa pomiędzy Rządem PRL a Rządem Republiki Gwinei dotycząca wzajemnej pomocy w dziedzinie rybołówstwa morskiego, z 1963 r. Weszła w życie w 1964 r.
      Umowa o współpracy kulturalnej między Rządem PRL a Rządem Republiki Gwinei, z 1966 r. Weszła w życie w 1967 r.
      Porozumienie w sprawie polsko-gwinejskiej współpracy w dziedzinie badań archeologicznych w NIANI (Republika Gwinei), z 1968 r. Weszła w życie w 1968 r.
      Umowa o rozwoju współpracy naukowej i technicznej w dziedzinie badań archeologicznych między Republiką Gwinei i PRL na lata 1973-1983, z 1973 r. Weszła w życie w 1975 r.


      współpraca z UE


      Po pokojowych wyborach parlamentarnych we wrześniu 2013 r. Rada UE postanowiła, że zostały spełnione warunki by udzielić Gwinei wsparcia w ramach 10-tego Europejskiego Funduszu Rozwoju (European Development Fund - EDF). Zniesiono embargo wojskowe w kwietniu 2014 r. i rozpoczęto negocjacje w oparciu o Artykuł 8 Umowy z Cotonou. Podtrzymane są indywidualne sankcje przeciwko osobom odpowiedzialnym za krwawe represje wobec demonstrantów we wrześniu 2009 r.


      Komisja UE udzieliła Gwinei pomocy w wysokości 140 mln Euro na reformy w dziedzinach finansów, sądownictwa, bezpieczeństwa, praw człowieka i infrastruktury drogowej.


      Uzgodniony w 2014 r. National Indicative Programme na lata 2014-2020 przewiduje środki z 11-tego EDF na wspieranie rządów prawa i demokracji, poprawę zarządzania administracyjnego oraz systemy sanitarne w miastach.


      Negocjacje w sprawie Umowy o Partnerstwie Gospodarczym (Economic Partnership Agreement - EPA) między UE i blokiem państw Afryki Zachodniej zakończyły się parafowaniem umowy w styczniu 2015 r. Umowa przewiduje otwarcie rynków Afryki Zachodniej na 75% towarów w ciągu 20 lat okresu przejściowego. Umowa zawiera zestaw towarzyszących środków pomocowych dla państw afrykańskich, w celu wzmocnienia gospodarczego, wdrażania postanowień EPA i lokalnych reform. Zestaw zawiera budżet w wysokości 6,5 miliarda Euro przeznaczone na realizację tych cele w l. 2015-19. Kraje Afryki Zachodniej będą przyznawać UE ułatwienia i przywileje handlowe, przyznane wcześniej innemu partnerowi handlowemu spoza państw Afryki i Karaibów, o ile jego udział w światowym handlu przekracza 1,5% i poziom uprzemysłowienia (mierzony przez udział sektora przemysłowego w PKB) przekracza 10%. UE odstąpi od subsydiowania eksportu produktów rolnych do krajów afrykańskich.

       

       

       


       

       

      Dostęp do rynku


       

       W styczniu 2015 r. kraje ECOWAS, w tym Gwinea, rozpoczęły pełne stosowanie wspólnych taryf celnych (Common External Tariffs – CET). Może to pozytywnie wpłynąć na wymianę handlową w regionie. Przyjęcie CET powinno wyeliminować wielokrotne pobieranie ceł przy przekraczaniu granic wewnętrznych w ramach ECOWAS i skrócić listę produktów objętych zakazem importu. CET przewiduje cztery podstawowe zakresy stawek taryfowych:  podstawowe produkty użytku powszechnego: 0, surowce podstawowe: 5% wartości (CIF - Cost, Insurance & Freight), produkcja i nakłady pośrednie: 10%, towary konsumpcyjne: 20%. Jest jeszcze piąty zakres: 35% dla produktów pod specjalną ochroną, z uwagi na ochronę krajowego rynku.


      Jeśli wartość importu przekracza 2000 USD, należy wypełnić wniosek z opisem importowanego towaru (Import Descriptive Request – DDI / Fiche de Demande d’Inspection -FDI), który uzyskuje się od służb celnych.


      Przed eksportem do Gwinei konieczna jest inspekcja towaru wg formuły Pre-Shipment Inspection, co oznacza kontrolę w kraju eksportera.
      Bivac International jest firmą inspekcyjną, która ma z rządem Gwinei kontrakt na przeprowadzanie P-SI. Importer musi przedstawić dokument FDI /DDI, kopię faktury proforma i kontraktu. Kontrola Pre-Shipment Inspection jest  obowiązkowa kiedy wartość importowanego towaru przekracza 1100 USD (FOB). Zwolnione z P-SI są: import poniżej 1100 USD, rzeczy osobiste, próbki handlowe, prezenty dla rządu Gwinei, misji religijnych, organizacji międzynarodowych, fundacji i organizacji dobroczynnych zarejestrowanych w Gwinei,  produkty nietrwałe i mrożone.

       

      Procedura:
      1. Importer złoży wypełniony wniosek FDI/DDI w biurze Bivac International w Konakry, z kopią faktury i kontraktu.
      2. Biuro Bivac w Konakry kontaktuje odpowiednie geograficznie biuro Bivac w Europie, które kontaktuje się z eksporterem.
      3. Fizyczna inspekcja.
      4. Eksperci Bivac na podstawie inspekcji towaru i analizy dokumentów szacują wysokość taryfy i opłat celnych w Gwinei. Jeśli inspekcja przebiegła pomyślnie, wystawia się
      Attestation de verification (AV) lub Attestation de valeur. Jeśli coś jest nie w porządku, wystawia się Avis de refus d’Attestation (ARA).
      6. Attestation de verification jest elektronicznie przesłane do biura Bivac w Konakry, importer wpłaca należność za inspekcję na konto Bivac. Na tej podstawie Bivac wystawia importerowi świadectwo kontroli P-SI, które jest obowiązkowe by towar przeszedł odprawę celną.
      Koszt inspekcji wynosi 0,65% wartości importowanego towaru (FOB).


      Z wyjątkiem diamentów, import towarów może podlegać dodatkowym i tymczasowym ograniczeniom. Np. w niektórych latach Gwinea wprowadzała od lutego do maja zakaz importu ziemniaków z Europy (kiedy mają miejsce zbiory ziemniaków w Gwinei). 

       

      Przepisy o ochronie zdrowia (Public Health Code) z 1997 r. określają zasady importu i kontroli jakości lekarstw. Każdy lek w sprzedaży w Gwinei podlega kontroli jakości przez specjalną komisję, która wydaje listę lekarstw dopuszczonych do dystrybucji. 

       

      Podobnie z produktami fitosanitarnymi, one też poddane są testom przed wypuszczeniem na rynek. Zgody wydaje Ministerstwo Rolnictwo z rekomendacji Comité National des Pesticides /National Pesticides Committee.

       

      W przygotowaniu są przepisy dot. importu i reeksportu substancji niszczących warstwę ozonową, zgodnie z Protokołem Montrealskim. Gwinea przestrzega procedur Kimberly (Kimberley Process) w handlu diamentami. 

       

      Odnośnie żywności, National Quality Control and Standards Service (SNCQN) odpowiada za regulacje jakości produktów importowanych i eksportowanych.  Kontrole są obowiązkowe, jednak przepisy są przestarzałe, brakuje środków, sprzętu laboratoryjnego i personelu. W rezultacie Gwinea nie jest w stanie w pełni stosować się do Umowy WTO dot. Środków Sanitarnych i Fitosanitarnych (WTO Agreement on Sanitary and Phytosanitary Measures). Ponadto w opinii władz Gwinei, importerzy europejscy nalegają na wysoką jakość eksportu z Gwinei, ale brak podobnych starań odnośnie towarów eksportowanych do Gwinei (np. przetwory rybne), co jeszcze bardziej uzasadnia obowiązkowe inspekcje importu do Gwinei.

       

      Narodowy Instytut standaryzacji i Metrologii (National Institute of Standardization and Metrology - INNM) w strukturze Ministerstwa Handlu i Przemysłu jest odpowiedzialny za ochronę jakości produktów sprzedawanych w Gwinei. 


      Standardy jakości są ustalane przez sektorowe komisje techniczne.  INNM ustanowił 8 takich komisji w sektorach:  standardy ogólne, żywność, rybołówstwo, inżynieria cywilna i budownictwo, leśnictwo, inżyniera elektryczna, środowisko naturalne, chemikalia i tekstylia.  W rezultacie opracowano 200 norm, 4 komputerowe kody użytkownika oraz program pobierania próbek żywności pakowanej.
      Istnieją dwa podst. rodzaje norm w Gwinei: przyjęte (obowiązkowe lub dobrowolne) i zarejestrowane (obowiązkowe). Oba rodzaje są zgodne z normami międzynarodowymi.  Norma może być obowiązkowa w celach bezpieczeństwa, ochrony środowiska lub konsumentów, lub dla zwalczania niezdrowej konkurencji. Normy przyjęte są stosowane  dla oceny zgodności lub dla certyfikacji  i odnoszą się tylko do cementu, drewna, farb i kawy. 


      INNM stworzył system zaświadczania zgodności z wymaganymi standardami pod nazwą  "GUICERT" oraz przyjął  logo krajowej marki zaświadczające taką zgodność:  "NG". Logo  zostało zarejestrowane w Światowej Organizacji Własności Intelektualnej (WIPO). 

      Gwinea nie zgłosiła do WTO stosowania żadnych technicznych barier handlowych.

       

      przepisy dotyczące inwestowania


      Ustawa Investment Code z 1987 r., z poprawkami w 1992 r.,  gwarantuje prawo do prowadzenia działalności gospodarczej zarówno obywatelom Gwinei jak i obcokrajowcom.  Obcokrajowiec może posiadać 100% własności firmy w handlu, górnictwie, rolnictwie i usługach. Obcokrajowcy nie mogą posiadać stacji radiowych i telewizyjnych, ani gazet.  Investment Code dopuszcza różne formy własności firm: zagraniczne prywatne, zagraniczne mieszane z gwinejskimi, mieszane państwowo-prywatne. Ustawa zawiera zapis o gwarancji że rząd nie podejmie kroków w celu nacjonalizacji czy wywłaszczenia prywatnej własności, chyba że będzie to w ważnym interesie publicznym. W praktyce gwarancja ta jest niewystarczająca - zarówno rząd wojskowy jak i przejściowy dokonywały wywłaszczeń w 2009 i 2010 r.
      Investment Code przewiduje ulgi podatkowe w następujących specjalnościach: infrastruktura rolna i rozwój terenów wiejskich, przetwórstwo żywności, hodowla bydła połączona z usługami weterynaryjnymi, rybołówstwo, produkcja nawozów, chemiczna i mechaniczna obróbka minerałów, służba zdrowia, szkolnictwo, budowa i prowadzenie  hoteli, budowa nieruchomości o celu socjalnym; banki inwestycyjne i instytucje kredytowe poza centrami urbanizacyjnymi.


      W 2011 r. przyjęto nowe przepisy górnicze (Mining Code). Nowe przepisy zwiększają rolę państwa jako udziałowca w inwestycjach w sektorze górniczym, wprowadzają wymóg min. 15% udziału państwa, w dodatku bez rekompensaty finansowej. Ponadto rząd ma prawo do podjęcia jednostronnie decyzji o wykupieniu dodatkowych  20%  udziałów. Spółki górnicze są obowiązane zatrudnić obywateli Gwinei w określonym procencie, w tym na stanowiskach kierowniczych, oraz do przyznawania niektórych kontraktów gwinejskim firmom. Ulgi podatkowe i inne ułatwienia zachęcają do inwestycji w zakłady przerobu surowców, jak rafineria tlenku glinu czy huta. Nowe przepisy wspominają też o ochronie środowiska i ograniczaniu korupcji.


      Ustawa o korzystaniu z ziemi (The Land Tenure Code) z 1996 r. gwarantuje obywatelom Gwinei oraz obcokrajowcom prawo do posiadania ziemi. Jednak zasady są niejasne, z powodu korupcji i niewydolności aparatu admin. Dochodzi do wielu sporów o ziemię. Sprawy w sądzie trwają latami, a potem brakuje możliwości realizacji wyroku sądowego jeśli strona przegrana posiada odpowiednie środki finansowe i koneksje. 


      Gwinea należy do Afrykańskiej Organizacji Własności Intelektualnej (OAPI) i Światowej Organizacji Własności Intelektualnej (WIPO). Wprowadzone w 2000 r. przepisy dotyczące własności intelektualnej są zgodne z nowoczesnymi standardami na świecie. Biuro Praw Własności w Konakry (Property Rights Office) jest poważnie niedofinansowane i bez odpowiednio wyszkolonego personelu.


      system podatkowy


      Podatek od indywidualnych dochodów (personal income tax), od zysków kapitałowych (capital gains tax) i korporacyjny (corporate tax) wynoszą równo po 35%.
      20% wynosi podatek potracony od dywidend (withholding tax).
      Podatki pracownicze na fundusz ubezpieczeń socjalnych: pracownicy płacą 17% podatku, pracodawcy 5%.
      VAT wynosi 18%. 


      strefy wolnego handlu/eksportowe
      Brak


      rejestracja firmy


      Proces rejestracji firmy i rozpoczęcia biznesu jest teoretycznie prosty: robi się to w agencji promocji inwestycji (Agency for the promotion of private investment - APIP): www.apiguinee.gov.gn . APIP obsługuje biuro (Guichet Unique) funkcjonujące w formule one-stop-shop, obsługujące rejestrujących się inwestorów. W 2012 r. Gwinea przyjęła dekret uprawniający APIP do publikowania ogłoszeń o inkorporacji nowych firm na stronie. 

       

      Podstawowa forma prawna spółki: sp. z o.o. (Société à Responsabilité Limitée – SARL / Limited Liability Company -LLC); minimalny wymagany kapitał: 999 4000 GNF.

       

      Rejestracyjne opłaty za czynności one-stop-shop są następujące:
      1% kapitału początkowego (registration tax) + 100 tys. GNF (rejestracja w Guinean Register of Commerce - RCCM) + 100,000 (numer identyfikacji podatkowej - Tax ID) + 150,000 GNF (publikacja na stronie APIP) + 1000 GNF za stronę (opłata skarbowa) + 100 000 GNF (opłata proceduralna).

       

      Procedura rejestracji wygląda następująco:                                                                                                                                          

      -zdeponować wymagany kapitał początkowy w banku  - 2 dni     bez opłaty
      -sprawdzić dostępność proponowanej nazwy firmy w rejestrze - 5 dni     bez opłaty
      -przygotować z notariuszem statut spółki i akt założycielski -  2 dni 1,8 mln GNF
      - zarejestrować w APIP  - 7 dni 

      -zgłosić w agencji zatrudnienia (Agence Guinéenne pour la Promotion de l’Emploi - AGUIPE) - 3 dni  bez opłaty

       

      transfer kapitału i zysków


      Obcokrajowcy prowadzący interesy w Gwinei mają gwarancję (Investment Code) swobody transferu zagranicę swoich zysków uzyskanych w Gwinei, majątku i ewentualnie początkowego kapitału. Gwarantowana też jest swoboda wymiany walut zagranicznych na gwinejską i odwrotnie, bez ograniczeń, ale w praktyce wymiana większej sumy franków gwinejskich może być bardzo trudna, w związku z niewielka płynnością walutową systemu bankowego i niewielkimi dochodami z eksportu. Płynność banków komercyjnych jest dodatkowo utrudniona przez wymóg utrzymywania rezerw na wysokim minimalnym poziomie 22% wartości depozytów.


      rozstrzyganie sporów


      Investment Code mówi, że gwinejski sąd rozstrzyga spór w sprawie handlowej czy kontraktu, zgodnie z obowiązującym prawem. Brak przeszkolonego personelu sądowego, brak doświadczonych sędziów, zaległości, korupcja i nepotyzm powodują, że o decyzjach sędziów często decydują znajomości i łapówki. 


      W 1999 r. ustanowiono Arbitration Court dla rozstrzygania sporów handlowych i biznesowych. Koncepcja wzorowana jest na prawie francuskim, jest on niezależny od Min. Sprawiedliwości, arbitrzy mianowani są spośród przedsiębiorców gwinejskich, nie spośród prawników lub sędziów, i jest nadzorowany jest przez Izbę Handlową.
      Gwinea jest członkiem Organizacji Harmonizacji Prawa Handlowego w Afryce (OHADA), co pozwala inwestorom składać apelacje od wyroków sądów gwinejskich do sądu regionalnego w Abidżanie. Gwinea ratyfikowała w 1991 r. Konwencję o uznawaniu i wykonywaniu zagranicznych orzeczeń arbitrażowych (nowojorska). Sądy akceptują orzeczenia z innych krajów, ale potem egzekucja wyroku może okazać się praktycznie niewykonalna. Większość spraw sądowych trwa latami. Nawet w przypadkach kiedy wierzyciel wygrywa sprawę, dłużnik rzadko jest zmuszany do spłaty długu. W indeksie Banku Światowego Doing Business 2014 pod względem egzekwowania kontraktów Gwinea jest na dalekim 133 miejscu na 172 kraje. (Średnia dla Afryki subsaharyjskiej pod względem egzekwowania kontraktów to  650 dni i koszt 50% wartości kontraktu.)

       

      korupcja


      Złe zarządzanie, w tym korupcja, jest jedną z ważniejszych barier rozwoju gospodarczego Gwinei. Interesy są rutynowo prowadzone z użyciem łapówek. Często urzędnicy otwarcie sugerują dodatkowe zachęty dla siebie w zamian za wykonywanie swoich obowiązków, od zachęt pieniężnych przez drogie podarki po zaopatrzenie w benzynę. Wprawdzie łapówkarstwo i przekupstwo urzędników są nielegalne, ale w praktyce zachowania te nie są ścigane, ani karane. Kolejne rządy, w tym obecny, składały obietnice walki z korupcją, ale nie ma zmian na lepsze. W rankingu Transparency International “Corruption Perceptions Index 2014” Gwinea zajęła 145-te miejsce na 174 państw.


      kontekst społeczny


      Wskaźnik The Human Development Index (HDI) daje Gwinei dalekie 179-te miejsce (na 187 państw), na poziomie niższym niż średnia dla regionu Afryki Subsaharyjskiej. Rezultat byłby jeszcze niższy gdyby nie relatywnie znaczny PKB na głowę mieszkańca, dzięki dochodom budżetu z wydobycia surowców. Społeczeństwo jest niezwykle biedne, ok. 60% mieszkańców żyje za 2 USD dziennie.
      Około 40% jest analfabetami (52% wśród mężczyzn,  30% wśród kobiet).  Do szkoły chodzi tylko ok. 55% dzieci w wieku szkolnym, mimo że edukacja podstawowa jest obowiązkowa. Sytuacja nieznacznie poprawiła się w ostatnich latach, rząd wydał 4% PKB na szkolnictwo w 2013 r. Szczególnie dziewczęta niechętnie są zapisywane do szkoły, ponieważ są potrzebne do pracy w gospodarstwie lub przeznaczone do wczesnego małżeństwa. Gwinea ma jeden z najwyższych na świecie wskaźników małżeństw dzieci.
      Bezrobocie jest wielkim problemem, szczególnie wśród młodych.


      Mimo to, Gwinea może być atrakcyjnym krajem dla inwestorów zagranicznych. Przeprowadzane reformy umożliwiają powstanie zyskownych sektorów i stabilnego klimatu do prowadzenia interesów.

       

      Powody do inwestowania są następujące: 
      - stabilny od kilku lat system polityczny,
      - dynamiczny sektor prywatny w początkowym stadium rozwoju, oferujący możliwości bardzo zyskownych inwestycji,
      - gwarancje własności prywatnej i transferu kapitału,
      - ulgi podatkowe dla inwestorów,
      - tania siła robocza,
      - świetne warunki klimatyczne i glebowe dla rolnictwa. 


      Przeszkody w inwestowaniu w Gwinei:
      - powszechna korupcja,
      - bardzo zacofana infrastruktura transportowa i energetyczna,
      - brak wykwalifikowanej siły roboczej,
      - powtarzające się co pewien czas krwawe zamieszki na tle politycznym,
      - niejasne i długie procedury biurokratyczne,
      - niedoinwestowane i skorumpowane sądownictwo.



       

       

       

      Przydatne linki i kontakty


       

      16 kwietnia 2015 (ostatnia aktualizacja: 16 kwietnia 2015)

      Drukuj Drukuj Podziel się treścią: