close

  • Polsce – służyć, Europę – tworzyć, Świat – rozumieć

     

  • KAMERUN

    •  

       Informacje o kraju


       

      Kraj o powierzchni 475 442 km⊃2;, położony w Środkowej i Zachodniej Afryce nad Zatoką Bonny, częścią Zatoki Gwinejskiej Oceanu Atlantyckiego. Klimat: morski, pustynny, górski, tropikalny i sawannowy. Graniczy z Nigerią od zachodu, Czadem od północnego wschodu, z Republiką Środkowoafrykańską od wschodu oraz Gwineą Równikową, Gabonem i z Republiką Konga od południa.


      Kamerun dzieli się na pięć stref geograficznych, różniących się pod względem klimatu, rzeźby powierzchni i wegetacji. Nizina nadbrzeżna sięga 150 kilometrów od Zatoki Gwinejskiej w głąb lądu. Jest wilgotna i gorąca, z krótką porą suchą, gęsto zalesiona tropikalnym lasem deszczowym. Południowokameruński płaskowyż jest zdominowany przez deszczowe lasy tropikalne, które nie są tak wilgotne jak na wybrzeżu. Przerywany łańcuch gór, wzgórz i płaskowyżów, zwany Pasmem Kameruńskim, rozciąga się od wulkanu Kamerun na wybrzeżu po Jezioro Czad. Region ten ma klimat umiarkowany. Na skutek działalności wulkanicznej w tym regionie powstały jeziora kraterowe. Płaskowyż południowy przekształca się na północy w sfałdowaną Wyżynę Adamawa, która oddziela południową część kraju od północnej. Doliny regionu północnego rozciągają się od stoków wyżyny po Jezioro Czad; charakterystyczną roślinnością są sawannowe krzewy i trawy. Jest to obszar jałowy, z niewielkimi opadami i wysoką temperaturą.


      Struktura etniczna: Kreole kameruńscy 12%, Bamileke 12%, Fulani (9%), Ewondo (8%), Bulu (5%), Bete (5%), Bassa (4%). Struktura religijna: katolicyzm 39%, protestantyzm 32% (kalwini, zielonoświątkowcy, baptyści, luteranie i adwentyści dnia siódmego), islam 18%, tradycyjne religie plemienne 12%.


      Waluta: frank francuski (CFA). 1 Euro = 655,96F CFA (stały kurs, od kwietnia 2013 r.)  
       

       

      System administracyjny


       

      Kamerun dzieli się na 10 regionów - każdy z gubernatorem mianowanym przez prezydenta: Adamawa, Centralny,Wschodni, Dalekiej Północy, Nadmorski, Północny, Północno-Zachodni,  Zachodni, Południowy, Południowo-Zachodni oraz 58 departamentów - każdy z prefektem na czele.


      W roku 1884 Kamerun stał się kolonią niemiecką. Po pierwszej wojnie światowej został terytorium mandatowym Ligi Narodów, podzielonym pomiędzy Wielką Brytanię i Francję. Francuska część kraju uzyskała niepodległość w 1960 r., jako Republika Kamerunu. W 1961 r. przeprowadzono plebiscyt mający zdecydować o przyszłości brytyjskiej części. W jego wyniku 2/3 terytorium na północy (zamieszkane głównie przez ludność muzułmańską) przyłączono do Nigerii, zaś południową 1/3 (przeważnie chrześcijańska) przyłączono do Republiki Kamerunu, która przekształcona została w Federacyjną Republikę Kamerunu. Obie części nowej republiki uzyskały autonomię. Ahmadou Ahidjo został pierwszym prezydentem kraju. W roku 1966 Ahidjo zdelegalizował wszystkie partie polityczne, a w 1972 r. wprowadził nową konstytucję, znoszącą federację i ustanawiającą państwo unitarne. W roku 1982 zrezygnował z urzędu i został zastąpiony przez Paula Biyę. Biya rządzi już siódmą kadencję, a jego partia – CPDM (Cameroon People's Democratic Movement), zdecydowanie wygrywa wybory parlamentarne od 1992 r. W wyborach w 2013 r. partia CPDM ponownie zdobyła zdecydowaną większość, tym razem 148 mandatów ze 180. Główna partia opozycyjna - Social Democratic Front, zdobyła tylko 18 mandatów, o kilka więcej niż w 2007 r.

       

       

      partia

           ilość mandatów

              w porównaniu z 2007 r.

      Cameroon People's Democratic Movement

      148

      –5 mandatów

      Social Democratic Front

      18

      +2

      National Union for Democracy and Progress

      5

      –1

      Cameroon Democratic Union

      4

      0

      Union of the Peoples of Cameroon

      3

      +3

      Cameroon Renaissance Movement

      1

      nowa partia

      Movement for the Defence of the Republic

      1

      +1

      22 pozostałe partie

      0

      ogółem

      180

       


      Ustrój polityczny Kamerunu to połączenie demokracji parlamentarnej z systemem prezydenckim. Konstytucja została uchwalona w 1972 i znowelizowana w 1995 r. Władzę ustawodawczą teoretycznie sprawuje jednoizbowe Zgromadzenie Narodowe, liczące 180 deputowanych, wybieranych w wyborach powszechnych na 5-letnie kadencje. Głową państwa jest prezydent, wybierany w wyborach powszechnych na 7-letnią kadencję. Prezydent może zatwierdzać i wetować ustawy, bez konsultacji z parlamentem powoływać i odwoływać członków rządu, sędziów, dyrektorów przedsiębiorstw państwowych i urzędów centralnych. Władzę wykonawczą sprawuje rząd, na którego czele stoi premier mianowany przez prezydenta. Premier wybierany jest z zasady z anglojęzycznej mniejszości i jego rola ogranicza się do koordynacji posiedzeń rządu.


      Społeczeństwo i polityczne elity są podzielone na etniczne i językowe grupy, między którymi czasem dochodzi do przemocy. Od kilku lat rośnie napięcie między chrześcijanami a muzułmanami na północy i pomiędzy anglofonami a frankofonami na południowym zachodzie. Niektóre grupy etniczne, szczególnie te anglojęzyczne, uważają, że tylko czasowo i pod przymusem należą do Kamerunu. Istnieją zarzewia potencjalnych konfliktów lokalnych, szczególnie na północnym zachodzie. Rząd jest zdominowany przez frankofilów. Jest trudno ocenić jaki procent anglofilów faktycznie byłby za secesją, ponieważ ludność ta jest rozrzucona po kraju. Największa grupa etniczna, czyli Bamileke, też uważa się za ofiary dyskryminacji ze strony państwa, podobnie jak społeczność pigmejów, która jest całkowicie zmarginalizowana. Podziały etniczne przekładają się na podziały polityczne, główna opozycyjna partia SDF tradycyjnie uzyskuje ponadprzeciętne wyniki wśród ludności anglojęzycznej i Bamileke.   


      Sądy są skorumpowane i pod wpływem polityków, ponadto brakuje im środków budżetowych.  Sędziowie nadzorujący organizację wyborów parlamentarnych i prezydenckich są mianowani przez prezydenta. 


      Kamerun jest postrzegany przez zagranicę jako filar współpracy regionalnej w ramach Wspólnoty Gospodarczej Państw Afryki Centralnej (Economic Community of Central African States /Commaunauté Economique et Monétaire de l’Afrique Centrale - CEMAC).

       

      Międzynarodowe organizacje donatorskie jak Bank Światowy chętnie udzielają Kamerunowi pomocy, jednak w ostatnich latach spotyka je rozczarowanie w związku z niechęcią władz do reformowania kraju. Pomoc zagraniczna wydawana jest na przekupstwo ludzi wspierających system wspierający rządzącą CPDM. Jednocześnie jednak Kamerun pozostaje najważniejszym rynkiem zbytu i celem inwestycji w ramach CEMAC. Stosunki dwustronne z Nigerią są poprawne, mimo wezwań ze strony nigeryjskich mieszkańców półwyspu Bakassi by odebrać Kamerunowi ten półwysep,  bogaty w ropę naftową, gaz ziemny i zasoby rybne.  Międzynar. Trybunał Sprawiedliwości w 2002 r. przyznał Bakassi Kamerunowi; Nigeria początkowo odmówiła akceptacji orzeczenia, twierdząc że nie wzięto pod uwagę woli ok. 200 tys. nigeryjskich mieszkańców Bakassi, ale w 2006 r. zgodziła się na wycofanie swoich wojsk z półwyspu. W obliczu zagrożenia ze strony Boko Haram, granica między dwoma państwami została na krótko zamknięta w 2011 r. Oddziały kameruńskiego wojska biorą udział w misji pokojowej w Republice Środkowoafrykanskiej. Relacje Kamerunu z Gabonem i Gwineą Równikową są napięte, w wyniku sporów terytorialnych.
       

       

       

      Gospodarka


       

      Kamerun ma gospodarkę opartą na rolnictwie. Prawie 70% siły roboczej jest zatrudnione w rolnictwie i usługach około-rolniczych. Wyniki gospodarcze kraju poprawiają się od 2009 r. W czasie recesji w latach 1987-94 realny PKB  kraju spadł o ponad 40%, z ponad 1100 USD w 1987 do 620 USD w 1995 r. W 2008 r. powrócił do poziomu 1100 USD i od 2009 r. stale rośnie, w ostatnich trzech latach w tempie 5% rocznie. Wg MFW, tempo wzrostu powinno się utrzymać jeszcze przez kilka lat, pod warunkiem przeprowadzenia reform strukturalnych. W tym samym czasie inflacja utrzymuje się na poziomie poniżej 5%. Są to wyniki znacznie lepsze od średniej w innych państwach CEMAC. PKB na głowę mieszkańca od szeregu lat jest jednym z najwyższych w Afryce subsaharyjskiej. Od końca lat osiemdziesiątych XX wieku Kamerun jest objęty programami pomocowymi Banku Światowego i IMF w celu zmniejszenia bezrobocia i prywatyzacji przemysłu. Długoterminowym celem gospodarczym jest osiągniecie do 2035 r. statusu rynku wschodzącego. 

       

      Rządowy plan osiągnięcia tego celu, zwany Vision 2035, opiera się na czterech filarach:
      ● redukcja biedy do poziomu społecznie akceptowalnego,
      ● przejście do grupy państw średniozamożnych,
      ● osiągniecie statusu kraju nowo uprzemysłowionego,
      ● wzmocnienie demokracji i poczucia jedności narodowej.


      Aby to osiągnąć konieczne są reformy, w tym sektora energetycznego. MFW naciska rząd na zniesienie subsydiów na paliwo. W latach 2011-2014 subsydia na paliwo wzrosły w Kamerunie o 400 %. Zdolności przetwórcze rafinerii w kraju rosną, ale w zbyt wolnym tempie. Kraj przetwarza tylko 21% własnej ropy. W planach jest budowa dużej fabryki płynnego gazu naturalnego (LNG). Dalece niewykorzystane są możliwosci w górnictwie, wobec dużych zasobów żelaza, diamentów, złota i innych minerałów. Rząd udzielił ok. 150 koncesji na poszukiwania i wydobycie minerałów, ale większość firm który uzyskały te koncesje nie podjęło działań z powodu braków infrastrukturalnych i korupcji. Braki energii elektrycznej są poważnym problemem. Powoli rośnie potencjał hydroenergetyczny kraju, ale zdecydowanie za wolno jak na potrzeby rozwoju kraju.


      Największą przeszkodą jest jednak biurokracja. Negocjacje rządu z firmą Cam Iron SA, filią australijskiego koncernu górniczego Sundance Resources, trwały aż 7 lat. (Umowa daje Cam Iron prawo eksploatacji złóż rudy żelaza o zasobach ok. 200 mld ton.) Wiele zagr. firm rezygnuje w czasie negocjacji, z uwagi na powolność, niezrozumiałość zachowań strony rządowej oraz wysokie oczekiwania korupcyjne.
      Rolnictwo i leśnictwo oferują ogromne możliwości inwestycyjne. Kraj jest centrum rolniczym strefy CEMAC, czyli rynku 37 mln w sześciu krajach. Jest dużo żyznych terenów, ok. 65% kraju nadaje się pod uprawy, przez 8 miesięcy w roku padają deszcze.


      Produkcja kauczuku przynosi ponad 50 mln USD rocznie z eksportu, mimo że jest ciągle na początkowym etapie rozwoju. W większości krajów kontynentu dominują niskiej jakości opony, w tym używane. Tony używanych opon z Europy znajdują zbyt w Afryce. Oznacza to, że Afryka jest potencjalnie ogromnym rynkiem zbytu na dobre lecz tanie opony.


      Siła nabywcza Kameruńczyków rośnie przez ostatnie lata, w związku z tym rośnie popyt na dobra FMCG  (łatwo zbywalne produkty konsumpcyjne). Sektor produktów higieny osobistej powinien wzrosnąć ponad 33% przez następne 5 lat. Kilka firm lokalnych jak Biopharma i Nouvelle Parfumerie Gandour, wywalczyło swoje kawałki rynku i skutecznie konkuruje z firmami zachodnimi jak Unilever czy L’Oreal. Podobnie silne wzrosty przewiduje się dla sprzętu AGD, żywności i napojów.


      System finansowy jest słabo rozwinięty. Dostępność usług finansowych jest ograniczona terytorialnie oraz tematycznie, głównie korzystają duże firmy zagr. z sektora energetycznego i górnictwa. Średnie i małe firmy kameruńskie mają trudności w uzyskiwaniu kredytów. W ostatnich latach rośnie wskaźnik pożyczek niespłacanych wcale lub na czas (non-performing). Sektor bankowy jest wysoce skoncentrowany, z dominacją banków zagranicznych. Banki lokalne mają trudności, z powodu braku doświadczenia lub kapitału. Rozwój sektora jest hamowany przez brak kapitału oraz ryzyko inwestycyjne. Odbija się to niekorzystnie na tempie wzrostu gospodarki, szczególnie małych i średnich przedsiębiorstw. Prawne podstawy funcjonowania sektora bankowego ustala Commission Bancaire de l’Afrique Centrale (COBAC), powiązana z Bankiem Centralnym CEMAC (Bank of Central African States /Banque des États de l’Afrique central - BEAC). Zdarzało się, że banki pod wpływem nacisków politycznych udzielały znacznych pożyczek które nie były spłacane. BEAC stracił wiarygodność w 2009 r., w wyniku skandalu korupcyjnego z udziałem czołowych administratorów banku. Włączenie kraju do strefy franka francuskiego dało gospodarce stabilność kursu waluty. Za politykę monetarną odpowiada Bank Centralny strefy CEMAC. W efekcie inflacja w ostatnich latach nie przekroczyła 5%.  


      Nowy kodeks inwestycyjny (Investment Code) z  2013 r. wprowadza zachęty podatkowe, eliminuje wymagania odnośnie minimalnego kapitału początkowego, zachęca do działalności eksportowej i wytwórczości tworzącej wartość dodaną. Jednak istniejące ograniczenia, jak brak infrastruktury, słabość systemu bankowego i niedostępność kredytów, korupcja i niewydolność biurokracji niwelują pozytywny wpływ nowych przepisów.


      Duża jest rola sektora nieformalnego. Kamerun znajduje się na dalekim 146 miejscu w Indeksie Wolności Gospodarczej organizacji Heritage, na 178 państw (133 miejsce w 2013 r.). Spadła regulacja rynku od czasu gdy MFW w latach 90-tych zaangażował się w programy reform strukturalnych. Istnieje tendencja do lekkiego faworyzowania firm francuskich w trakcie prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych. Rośnie znaczenie inwestorów z Chin, szczególnie w sektorze naftowym. Po eliminacji państwowego monopolu, powstały mniejsze, zdominowane przez zagranicę oligopole, np. w telekomunikacji. 


      Handel zagraniczny jest zniekształcany przez regulacje państwa, specjalne zasady i wyjątki oraz bariery taryfowe. Mimo to kameruńska gospodarka jest wyraźnie zintegrowana z rynkami międzynarodowymi. od 2002 r. eksport pewnych gatunków drewna w formie nieprzerobionej jest zabroniony, w celu powstrzymania niekontrolowanego wycinania lasów.


      Z  rezerwami walutowymi ponad 3 mld USD, długiem publicznym  w wysokości 12,9%  PKB oraz zredukowanymi zobowiązaniami spłaty długów zagranicznych (do ok. 200 mln USD), poprawiła się makroekonomiczna stabilność gospodarki. Jednak utrzymuje się deficyt rachunku bieżącego, co długo się nie zmieni, w związku z poważnymi słabościami gospodarki kraju.


      Odnośnie posiadania ziemi obowiązują przepisy prawa oficjalnego oraz prawo tradycyjne. Prowadzi to do konfliktów i utrudnia transakcje kupna/sprzedaży ziemi, szczególnie na obszarach wiejskich. W miastach kupowanie działek też może być problematyczne i ryzykowne, z powodu słabego egzekwowania podpisanych umów oraz korupcji sędziów.


      Wyrąb lasów i produkcja drewna nabrały dynamiki w ostatnich latach, z powodu rosnącego zainteresowania inwestorów tym sektorem. W 2010 r. UE i Kamerun podpisały porozumienie o jawności wszystkich transakcji drewnem i obowiązku przedstawiania dowodów pochodzenia drewna eksportowanego z Kamerunu do  krajów UE.  Ministerstwo Leśnictwa udzieliło w 2012 r. zgodę ameryk. firmie Herakles Farms na wycinkę lasów w chronionej strefie Mundang. Herakles Farms potrzebowała teren pod rozległą plantację oleju palmowego. Rząd zawiesił zgodę po protestach organizacji ochrony środowiska i miejscowej ludności, jednak przykład ten pokazuje, że władze nie przywiązują znaczenia do ochrony środowiska naturalnego. Znajduje to wyraz w niskim wyniku kraju w Environment Performance Index: 141 miejsce na 178 krajów w 2014 r. 

       

      wskaźniki makroekonomiczne (wg. Banku Światowego)


      PKB (oficjalny kurs wymiany):
      27,88 mld (2013 r.)


      roczny wzrost PKB
      5% (2014 r.)
      4,9% (2013 r.)


      roczny PKB per capita:
      2400 USD (2013 est.)


      źródła PKB wg sektorów (2014 r.):
      rolnictwo: 22%
      przemysł: 27%
      usługi: 51%


      rolnictwo – główne produkty:
      kawa, kakao, bawełna, kauczuk, banany, zboża, maniok, tapioka, bydło, drewno


      przemysł – główne produkty:
      wydobycie i rafinacja ropy, produkcja aluminium, przetwórstwo żywności, tekstylia, drewno, naprawy statków


      zatrudnienie (2013 r.):
      w rolnictwie: 65%
      w przemyśle: 11%
      w usługach: 24%


      ludność poniżej progu ubóstwa (2 USD/dziennie)
      41% (2013 r.)


      budżet (2013 r.):
      dochody: 5,089 mld USD
      wydatki: 6,28 mld USD


      dług zagraniczny:
      3,45 mld USD (2013 r.)
      3,45  mld USD (2012 r.)


      stopa inflacji:
      2,7% (2014 r.)
      3% (2013 r.)


      bezrobocie:
      30% (2013 r.)


      wartość exportu:
      6  mld USD (2013 r.)


      główne towary exportowe:
      ropa naftowa i produkty naftowe, drewno, kakao, aluminium, kawa, bawełna


      główni partnerzy eksportowi (2013 r.):
      Chiny (17%), Holandia (9%), Hiszpania (9%), Indie, Portugalia, Włochy, USA, Francja 


      wartość importu:
      6,8 mld USD (2013 r.)
      6,3 mld USD (2012 r.)


      główne  towary importowane:
      maszyny, sprzęt elektryczny, sprzęt transportowy, paliwo, żywność,


      główni partnerzy importowi:
      Chiny (19%), Francja (15%), Nigeria (12%), Belgia, USA, Indie


      rezerwy w obcych walutach i złocie:
      3,3  mld USD (2014 r.)


      dług zagraniczny:
      3,45 mld USD (2013 r.)


      przemysł


      Górnictwo jest głównym sektorem przemysłowym, jednak od 2005 r. głównym motorem wzrostu gospodarczego był rozwój nie-górniczych sektorów przemysłu i usług. Główne sektory przemysłu:


      - górnictwo: kraj ma bogate złoża boksytu, ale brakuje infrastruktury do wydobycia i rafinacji w aluminium.  Ograniczone zasoby złota i diamentów.


      - naftowy: Kamerun wydobywa ok. 85 tys. baryłek dziennie, posiada zasoby 400 mln baryłek wzdłuż basenu delty Nigru. Ok. 25% produkcji jest przemycana do Nigerii. Eksport ropy i gazu jest niewielki w porównaniu z krajami OPEC, ale jest źródłem ok. 25% PKB. Kamerun jest szóstym producentem ropy w Afryce subsharyjskiej. Wydobycie rozpoczęto w basenie Kribi-Campo w latach 1990-tych i na polu naftowym Ebome w 1996 r. Od 2002 r. w kraju są obecni ExxonMobil, Royal Dutch Shell i Total S.A. Sektorem zarządza państwowa Société Nationale des Hydrocarbures. Obecnie trwają prace nad budową fabryki przerobu gazu oraz portu głębokiego w Kribi. Do Kribi przeprowadzony zostanie rurociąg z Czadu.


      - chemiczny: od kilku lat sektor ten przyciąga inwestorów zagranicznych, powstaje coraz więcej  zakładów farmaceutycznych i chemicznych.
      Istnieje także produkcja innych sektorów, jak samochodowy, budownictwo, przetwórstwo żywności, inżynieria cywilna oraz nieruchomości, jednak nie są one poważnym źródłem PKB. Przemysł przetwórczy obejmuje małe zakłady przemysłu spożywczego, materiałów budowlanych, drzewnego (tarcica i kauczuk). Z jednej strony władze kraju rozumieją, że dla podtrzymania długookresowego wzrostu gosp. potrzebne jest wzmocnienie przemysłu nie opartego o wydobycie minerałów, z drugiej strony plan Vision 2035 opiera rozwój gospodarczy kraju na intensywnym rozwoju górnictwa.


      energetyka


      Energia elektryczna kraju pochodzi głównie z hydroelektrowni. Kamerun posiada olbrzymi potencjał hydroenergetyczny - obok Demokratycznej Republiki Kongo największy w Afryce, jednak  niektóre rejony kraju nie mają wcale dostępu do prądu. ¾ obywateli wciąż używa drewna do gotowania i ogrzewania. Mimo potencjału naturalnego, sieć energetyczna rozciąga się jedynie od Douala do Yaoundé i od Douala do Bafoussam. Dwie główne hydroelektrownie znajdują się na rzece Sananga, ale prawie 60% wytwarzanej w nich mocy jest używane przez hutę aluminium w Edéa. Firma Hydro-Québec of Canada przeprowadza prace nad budową hydroelektrowni Nachtigal o mocy 280 MW na rzece Sananga, na północ od Yaoundé.


      rolnictwo


      Kamerun jest krajem rolniczym. Najważniejszymi uprawami są: kakao, kawa, bananowiec, kauczukowiec, kukurydza, proso, sorgo, maniok i orzeszki ziemne. Na północy rozwija się hodowla bydła, owiec i kóz. Rolnictwo było głównym źródłem PKB i dochodów eksportowych do 1978 r., kiedy zastąpiła je ropa. Z powodu entuzjazmu naftowego rolnictwo zostało zaniedbane.


      Kakao, kawa, bawełna, kauczuk, banany i olej palmowy to główne uprawy w celach zarobkowych, podczas gdy głównymi uprawami w celach żywieniowych są ziemniaki, maniok, tapioka i trzcina cukrowa. Banany są eksportowane na cały świat, a ich produkcja jest sprywatyzowana. Większość bawełny jest eksportowana, reszta jest przerabiana przez miejscowy przemysł tekstylny. Kraj należy do czołowych eksporterów kakao na świecie. Rosną dwa typy kawy: robusta i arabica. Kawa i kakao uprawiane są w centralnej i południowej części kraju, banany na południowym zachodzie, bawełna na północy. W opinii Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wiejskiego (Ministry of Agriculture and Rural Development), produkcja rolna nie nadąża za przyrostem naturalnym i migracją do miast. Celem postawionym przez Ministerstwo jest przeszkolenie tysięcy farmerów rocznie oraz inwestycje w infrastrukturę rolną. Utworzono 35 centrów szkolenia specjalistów rolnych (24 na prowincji dla doświadczonych rolników i 11 dla młodych adeptów rolnictwa), ponadto szkoli się doradców rolnych i organizatorów zrzeszeń rolników. Poważnymi problemami są jednak brak mechanizacji, zacofanie technologiczne oraz brak podstawowej infrastruktury umożliwiającej składowanie i transport produktów rolnych.


      finansowy


      Sektor finansowy w Kamerunie jest największy w strefie CEMAC. Jednak dostęp do usług finansowych jest ograniczony i trudny. Pożyczki dla MŚP są zazwyczaj oprocentowane powyżej 15% i wysoko opodatkowane. Od 2006 r. kredyty dla sektora MŚP nie przekroczyły 15% udziału udzielonych przez banki kredytów. Mniej niż 5% obywateli ma konta bankowe. 6 z 11 największych banków komercyjnych  ma właścicieli zagranicą, a trzy z nich skupiają połowę aktywów bankowych w kraju. Większość średnich i małych banków ma niską wypłacalność, ich kapitalizacja jest znacznie niższa niż banków dużych, a średnie zyski wynoszą tylko 2%, wobec ok. 20% dla banków dużych.


      transport


      Transport jest przeszkodą w prowadzeniu handlu i działalności gospodarczej. Drogi są w złym stanie i uzależnione od zmiennej pogody, jako że tylko 13% posiada utwardzone nawierzchnie. W planach jest budowa autostrady Yaounde-Douala. Dodatkowo, kontrole drogowe służą policji i żandarmerii głównie do wyłudzania łapówek. Linia kolejowa łączy miejscowości Kumba na zachodzie i Bélabo na wschodzie oraz Ngaoundéré na północy.


      Lotniska międzynarodowe znajdują się w Douala i Garoua, mniejsze lotnisko w Yaoundé.


      W ujściu rzeki Wouri River znajduje się port Douali - główny port morski kraju.  

       

       

      Dwustronna współpraca gospodarcza


       

      wymiana handlowa z Polską

       

      wymiana towarowa Polska-Kamerun (w Euro)

                                       2012                          2013                            2014
      eksport                10 121 595                11 422 433                  15 459 299
      import                 15 138 357                12 368 628                 14 960 188
      obroty                  16 159 952               23 791 061                  30 419 487

       

      Handel Polski z Kamerunem charakteryzuje nieznaczna przewaga importu.

       

      W 2014 r. eksport z Polski do Kamerunu wyniósł ponad 15,4 mln Euro, wobec 11,4 mln Euro w 2013 r. Import z Kamerunu w 2014 r. wyniósł niecałe 15 mln Euro, wobec 12,4 mln Euro w 2013 r. Obroty handlowe ogółem wzrosły w 2014 r. do 30,4 mln Euro i wyniosły o 27% więcej niż w 2013 r.


      Porównanie struktury polskiego eksportu do Kamerunu w latach 2014 i 2013 pokazuje wyraźny wzrost w pozycjach: opony pneumatyczne (kod CN: 4011), nawozy (kod 31) i odzież używana (kod 6309). Odzież używana była zdecydowanie najpoważniejszą pozycją polskiego eksportu, w 2014 r. stanowiła 1/3 wartości całego polskiego eksportu do Kamerunu.


      Głównymi produktami importowanymi z Kamerunu w 2014 r. były banany (kod 0803) – 8,6 mln Euro; kauczuk naturalny (kod 4001) – 5,4 mln Euro. Import z Kamerunu wzrósł w 2014 r. o ok. 15% w porównaniu z  2013 r., głównie w wyniku bardzo wyraźnego wzrostu importu bananów - z 2,2 mln na 8,6 mln Euro. Jednocześnie w 2014 r. spadł import kauczuku - z 9,1 mln na 5,4 mln Euro. 


      Wg danych Min Gospodarki , w 2014 r. do Kamerunu wyeksportowało 86 polskich przedsiębiorstw.


      Polska zawarła z Kamerunem dwie umowy dwustronne:
      Umowa między Rządem PRL a Rządem Federalnej Republiki Kamerunu o współpracy kulturalnej, z kwietnia 1963 r.; nie weszła w życie.
      Umowa o współpracy gospodarczej i technicznej między Rządem PRL a Rządem Republiki Federalnej Kamerunu, z 1963 r.; weszła w życie w 1963 r.


      współpraca z UE


      W ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju zostało przyznane 239 mln Euro na wsparcie dla Kamerunu, w dwóch priorytetowych tematach:
      - zarządzanie w sądownictwie, finansami publicznymi, zasobami leśnymi i przy organizacji wyborów; 
      - integracja gospodarcza i regionalna, szczególnie zwiększenie możliwości produkcyjnych przemysłu, rozwój eksportu i budowa dróg. 


      Unia Europejska i Kamerun odbywają co 2 lata polityczne konsultacje, w ramach art. 8 Umowy z Cotonou.
      W 2009 r. Kamerun i UE podpisały tymczasową umowę o zniesieniu barier handlowych na 50% eksportu unijnego w ciągu 10 lat i 80% w ciągu 15 lat. W 2010 r. podpisano dobrowolną umowę partnerską (Voluntary Partnership Agreement) dotyczącą gospodarki zasobami leśnymi Kamerunu.


      Kamerun jest czołowym partnerem handlowym UE w Afryce Centralnej, zarówno w imporcie jak i eksporcie. Unia eksportuje do Kamerunu głównie produkty przemysłowe, samochody, produkty chemiczne i lekarstwa. W imporcie z Kamerunu dominują produkty petrochemiczne, aluminium, drewno i produkty rolne. 
       

       

      Dostęp do rynku


       

       

      Aby mieć prawo importowania do Kamerunu lub eksportowania z Kamerunu, należy:
      ● zarejestrować się w rejestrze Trade and Chattel Loan Register
      ● uzyskać kartę handlowca (Trader Card)
      ● zarejestrować się w rejestrze eksportera/importera.
       

      Rejestracji w Trade and Chattel Loan Register dokonuje się w sądzie pierwszej instancji w miejscowości przebywania.

       

      wymagane dokumenty:

       

      Dla osoby prywatnej lub jednoosob. firmy

      Dla spółek udziałowych

      (i)     ręcznie napisany wniosek ze znaczkiem skarbowym za 1000 CFA, do kierownika sądu I-szej instancji (Chief Clerk of the Court);

        (ii)        kopia aktu urodzenia;

        (iii)       kopia zaśw. z policji o niekaralności;

        (iv)       zaświadczenie o rezydencji (2 tys. CFA);

        (v)        kopia aktu własności lub dzierżawy ziemi – gdzie ma to zastosowanie (znaczek skarbowy 1000 CFA);

      (vii)      kopia dowodu tożsamości;

       Dodatkowo dla osób w związku małżeńskim:

        (viii)     kopia aktu ślubu;

        (ix)       upoważnienie od małżonka.

      (i)    ręcznie napisany wniosek ze znaczkiem skarbowym za 1000 CFA, do kierownika sądu I-szej instancji;

       (ii)    dwie poświadczone kopie aktu rejestracji firmy;

       (iii)   dwie kopie status podatkowego;

       (iv)   dwie kopie spisu osób z zarządu firmy;

       (v)    dwie kopie zaświadczeń o niekaralności osób z zarządu).

       

      koszt: 41,5 tys. CFA w Yaoundé, 49 tys. CFA w Douala. 

      - karta handlowca (professional trader card)

      miejsce: Karty handlowca są wystawiane przez Directorate of Foreign Trade (DCE) w Ministerstwie Handlu w Yaoundé.

       

      Wymagane dokumenty:

       

      -       formularz, dostępny w biurach urzędów podatkowych (Tax Office Division Centers); 

      -       poświadczona kopia dowodu tożsamości dla osób indywidualnych lub statutu spółki 

      -       akt rejestracji w rejestrze Trade and Chattel Loan Register dla firm; 

      -       czek na 1500 CFA wystawiony dla Dyrektora Biura Podatkowego (Taxation Office Director); 

      -       plan lokalizacji pomieszczeń/biur/magazynów firmy  

      -       rejestracja w rejestrze eksportera/importera.

              miejsce: Directorate of Foreign Trade (DCE) w Ministerstwie Handlu

       

      procedura: 

       

      (i)       złożenie ręcznie napisanego wniosku z opłata skarbową 500 CFA; 

      (ii)      złożenie poświadczonej kopii aktu rejestracji; 

      (iii)    przedstawienie dowodu opłaty 1500 CFA w Ministerstwie Handlu; 

      (iv)    pisemne oświadczenie złożone pod przysiegą - dla eksporterów kakao, kawy, drewna, ziół leczniczych. 

       

      Karta importera jest odnawiana pod koniec roku, po przedstawieniu następujących dokumentów:

       

                    i.    dowód opłaty 1000 CFA w Directorate of Foreign Trade (DCE); 

                   ii.    ręcznie napisany wniosek z opłata skarbową 500 CFA; 

                  iii.    poświadczona kopia ważnej licencji; 

                 iv.     rachunek opłacenia 10 tys. CFA w Ministerstwie Handlu; 

                 vi.    świadectwo podatkowe; 

                vii.    kopia poprzedniej licencji.

       

      Kamerun należy do krajów stosujących wspólne taryfy zewnętrzne organizacji ECOWAS. Oznacza to  cztery stawki taryf celnych: 0%, 5%, 10% and 20% - od wartości CIF. Dodatkowo obowiązuje 18,7% podatku VAT od wartości towaru CIF + cło. Akcyza w wysokości 25% obowiązuje na takie towary konsumpcji jak alkohole i papierosy.


      eksport z Kamerunu

       

      Wszystkie procedury eksportowe są prowadzone przez Guichet unique des opérations du commerce extérieur (GUCE) w porcie w Douala.

       

      Zabroniony jest wywóz z Kamerunu zagrożonych gatunków zwierząt, będących na liście CITES. 

       

      etapy:

       

      - fitosanitarna kontrola. Dotyczy głównie kawy, kakao i drewna.

       

      Eksport kawy lub kakao musi być poprzedzony przez inspekcję towaru przez zespół fitosanitarny w ramach one-stop shop (GUCE) w porcie Douala. W przypadku pozytywnego rezultatu kontroli, zostaje wydane zaświadczenie fitosanitarne. Ponadto należy uiścić opłatę w Krajowym Biurze Kawy i Kakao (Office National du café et du cacao), zależną od wartości eksportu. Konieczne jest uzyskanie swiadectwa pochodzenia towaru (OIC/ICO). Procedura eksportowa dla kawy i kakao może potrwać do 72 h. Aby uniknąć przestoju, można towar poddać wcześniejszej kontroli fitosanitarnej i składować go w magazynach GUCE na terenie portu.    

       

      Eksport drewna wymaga kontroli zespołu fitosanitarnego GUCE, w tym kontroli kontraktu kupna drewna, zaświadczenia od krajowych władz leśnych oraz dokumentu przewozowego.  

       

      - deklaracja eksportowa

       

      Dokument ten jest wydawany przez biuro firmy Societe Generale de Surveillance (SGS) w porcie w Douala.

       

       - złożenie opłat w oddziale banku w porcie, w tym opłaty eksportowej, portowej (PAD charge) oraz w przypadku kawy/kakao CICC fee (CICC - Conseil Interprofessionnel du Cacao et du Café).

       

      import do Kamerunu

      Wszystkie procedury importowe są prowadzone przez Guichet unique des opérations du commerce extérieur (GUCE) w porcie w Douala. Eksporter musi przejść proces składający się z 5 głównych etapów: 

      (i)             uprzednia deklaracja importu (Prior import declaration - DPI),
      (ii)            uzyskanie świadectwa pochodzenia towaru,
      (iii)           kontrola przedwysyłkowa (Pre-Shipment Inspection – P-SI),
      (iv)           procedury techniczne,
      (v)            opłata.

      W Kamerunie obowiązuje kontrola importowanego towaru w formule Pre-Shipment, co oznacza kontrolę importu w kraju wysyłki. Przeprowadza je firma SGS (Societe Generale de Surveillance).

       

      Są trzy główne  kategorie towaru importowanego:  

      -       o wartości FOB poniżej 1 mln CFA - nie wymaga P-SI; 

      -       o wartości FOB równej lub wyższej niż 1 mln CFA ale niższej niż 2 mln CFA - wymaga uzyskania deklaracji importowej (DPI) ale nie wymaga kontroli P-SI; 

      -       o wartości FOB wyższej niż 2 mln CFA - wymaga uzyskania deklaracji importowej (DPI) oraz  musi przejść kontrolę P-SI.    

       

       

      kontrola fitosanitarna

      kontrola zdrowotna

      produkty ze zwierząt

      formalności związane z ochroną środowiska

      używana odzież

      leki

      kosmetyki

      Wymagana dokumentacja

      -   wniosek i znaczek opłaty skarbowej 500 CFA

       -   kopia konosamentu

       -   świadectwo fitosanitarne wydane w kraju pochodzenia

       -   licencja importowa wydana przez Min. Rolnictwa

       -   uprzednie zezwolenie importowe wydane przez Min. Rolnictwa  oraz analiza produktu wykonana przez upoważnione  laboratorium, kiedy import zawiera pestycydy. 

      -   wniosek do kierownika policji fitosanitarnej portu, z opłatą skarbową 500 CFA.

        -   kopia zaświadczenia o fumigacji.

      - wniosek i znaczek opłaty skarbowej   500 CFA 

      - kopia konosamentu

       

      - kopia licencji na import leku,  wyd. przez Ministerstwo Zdrowia

      - wniosek i znaczek opłaty skarbowej   500 CFA 

       - kopia konosamentu

       

      - wniosek i znaczek opłaty skarbowej   500 CFA 

      - kopia konosamentu 

      - świadectwo weterynaryjne z kraju pochodzenia

      - wniosek i znaczek opłaty skarbowej   500 CFA 

      - kopia faktury pro forma uprzedni podpisanej przez słuzby ochrony srodowiska

      - kopia konosamentu

       

      Świadectwo wydawane po zakończeniu procedury

      Import Phytosanitary Inspection Records” dla produktów przeznaczonych do konsumpcji  w Kamerunie lub  “Phytosanitary Certificate for re-Export” dla towaru  w tranzycie.

      Dokumenty te są wydawane przez oddział policji fitosanitarnej portu w Douala.

      -       świadectwo bezpieczeństwa – dla odzieży uzywanej (Safety Certificate)

        -       świadectwo zgodności z wymogami (Certificate of Compliance) dla lekarstw i kosmetyków

      weterynaryjne świadectwo zdrowia

      świadectwo jakości, wydane przez słuzby ochrony środowiska

       

       

      Lista towarów których eksport do Kamerunu wymaga osobnego zezwolenia:   

      -leki: zezwolenie Ministerstwa Zdrowia Publicznego oraz specjalna wiza wydana przez Departament Provincial Public Health Division,

      -broń i amunicja: zakaz,

      -mąka pszenna, makarony, mleko w proszku, jogurty: zezwolenie Min. Rolnictwa,
      -cylindry gazowe: zależy od decyzji władz celnych w porcie wwozu.

      Towary jak: baterie,  środki owadobójcze,  notatniki papierowe, zapałki i woda mineralna,
      muszą być w szczelnych opakowaniach i posiadać wszystkie niezbędne informacje od producenta.
       

      W Kamerunie są  trzy główne biura odpraw celnych: 

      -       główne biuro w porcie nr 7 w Douala, 

      -       główne biuro na lotnisku w Douala, 

      -       główne biuro w Yaoundé.

       

      zachęty inwestycyjne

       

      W 2002 r. parlament przyjął Kartę Inwestora (Investment Charter) w celu przyciągania zagr. kapitału i zastąpienia istniejącego od 1990 r. Kodeksu Inwestycyjnego. Jednak do tej pory nie zaczęto w pełni stosować  Investment Charter. W 2009 r. prezydent Biya podpisał dekret o przełożeniu przyjęcia przepisów do 2014 r., ale do marca 2015 r. sytuacja się nie zmieniła. Investment Charter pozwala na 100 procent własności, chociaż inwestorzy którzy zamierzają dokonać bezpośred. inwestycji o wartości ponad  100 mln CFA (ok. 200 tys. USD) musieliby wystąpić o pozwolenie do Min Finansów z 30-dniowym wyprzedzeniem.

       

      Wg Investment Charter zagraniczni inwestorzy tylko w niektórych przypadkach będą potrzebować zgody władz na dokonanie inwestycji. Zależnie od sektora i sumy, niektóre inwestycje będą zwolnione od tego wymogu, inne będą wymagać wniosku do władz z 2-dniowym wyprzedzeniem, pozostałe będą wymagać wniosku z 15-dniowym wyprzedzeniem. Zapisy Karty nie wyjaśniają jednak jasno wg jakich zasad to ma się odbywać. W celu ułatwienia przyjęcia Karty, podjęto wysiłek przyjęcia przepisów sektorowych. Już przyjęto kodeksy inwestycyjne dla sektora leśnictwa (1994 r.), naftowego (1999 r.), górniczego (2001 r.), energii elektrycznej w 2011 r. i gazu w 2012 r.

      Otworzono biuro rejestracji firm w formule “one-stop-shop” w Yaounde, w celu uproszczenia i przyspieszenia procedur. W 2011 r. otwarto kolejne biura w Bafoussam, Douala, Garoua i Bamenda. Teoretycznie rejestracja powinna była skrócić się z 1 miesiąca do zaledwie 72 godzin, ale w praktyce zajmuje od 1 do 2 tygodni.

       

      Kolejna inicjatywa w celu poprawy klimatu inwestycyjnego jest Cameroon Business Forum. Forum to spotyka się dwa razy w roku pod przewodnictwem premiera. Udział biorą kluczowe ministerstwa, organizacje biznesowe i pozarządowe.

       

      prywatyzacja

       

      Proces prywatyzacji jest w toku i daleki od zakończenia. Bank Światowy i MFW szczególnie nalegają na prywatyzację krajowego operatora telefonii CAMTEL, który zachowuje monopol na połączenia międzynarodowe oraz krajowe połączenia naziemne. Było kilka podejść do prywatyzacji CAMTEL ale bez powodzenia. SOCAPAM, przedsiębiorstwo przechowywania i dystrybucji gazu SCDP, przedsiębiorstwo dystrybucji energii elektr. SONEL oraz CAMSUCO sprywatyzowano z powodzeniem, ale nie SODECOTON – producenta bawełny, ani CAMTEL. Pełne prywatyzacje są rzadkie, rząd stara się zachować jakiś udział w “sprywatyzowanych” przedsiębiorstwach.

       

      Nadmorski kurort w Kribi wyłania się jako ważne centrum przemysłowe, co czyni z niego szczególnie interesujące miejsce inwestycji. Kribi jest terminalem rurociągu naftowego z Czadu, ponadto od 2011 r. trwa tam budowa głębokiego portu morskiego. Budowana jest też autostrada z Younde do Kribi, która pomoże odblokować drogę z Youande do Douala. Ponadto planowane jest połączenie kolejowe między Kribi i kopalniami rudy żelaza na południowym wschodzie kraju.

       

      Rząd Kamerunu stara się ułatwić inwestowanie w kraju, w celu przyciągnięcia kapitału zagranicznego. Zachęty i ułatwienia dla inwestorów odnoszą się zarówno do inwestorów z Kamerunu jak i zagranicznych. Aby z nich korzystać, inwestorzy mszą jednak spełnić pewne warunki:

      -tworzenie miejsc pracy dla obywateli Kamerunu: przynajmniej jedno miejsce pracy na każde 10 mln CFA inwestycji,
      -wartość roczna eksportu musi wynieść przynajmniej 25% wartości rocznych obrotów firmy (bez podatków ) liczonych w walucie wymienialnej poza strefą franka francuskiego,
      -wykorzystanie surowców naturalnych Kamerunu (z wyjątkiem energetycznych oraz dóbr wyprodukowanych w Kamerunie) do przynajmniej 25% swojej produkcji rocznej w Kamerunie.

       

      Investment Code gwarantuje zagranicznym inwestorom swobodny transfer zysków zagranicę, w tym środków i kapitału po likwidacji/sprzedaży własności w Kamerunie. Firmy które przetwarzają lub wykańczają swoje produkty w Kamerunie są zwolnione z opłat eksportowych, ubezpieczeniowych i transportowych przy eksporcie tych produktów. Firmy te będą też mogły skorzystać z ulg przy płaceniu podatku dochodowego. 

       

      Kod przewiduje specjalne tryby ułatwień, które są przyznawane na podstawie wniosków od firm:

       

      a) tryb podstawowy (basic regime)
      Firmie której przyznano tryb podstawowy, przez trzy lata przysługują:

      obniżona stawka opłat importowych i celnych, podatku obrotowego oraz innych kosztów związanych z korzystaniem ze sprzętu/maszyn bezpośrednio związanych z produkcją i dystrybucją,
      zwolnienie z opłat i podatków związanych z nabyciem takiego sprzętu/maszyn, o ile są wyprodukowane w Kamerunie,
      zwolnienie z opłat rejestracyjnych związanych ze zwiększeniem kapitału.

       

      b) tryb przedsiębiorstw małych i średnich

      Firmy w tym trybie korzystają z trybu podstawowego plus obniżenie dochodu opodatkowanego o wartość 25% wynagrodzeń dla pracowników kameruńskich w ciągu roku finansowego. Ulga ta przysługuje przez 7 lat.  

       

      c) tryb strategiczny (strategic regime)
      Firmy zakwalifikowane do tego trybu mają:
       udogodnienia w trybie podstawowym przez okres 5 lat w czasie fazy zakładania firmy w Kamerunie,
       udogodnienia w trybie podstawowym przez okres 12 lat w fazie operacyjnej oraz obniżenie dochodu opodatkowanego o wartość 25% wynagrodzeń dla pracowników kameruńskich. 

       

      d) tryb reinwestycyjny (reinvestment regime)
      obniżenie o 15% opłat importowych, celnych, podatku obrotowego i innych kosztów związanych z korzystaniem ze sprzętu/maszyn bezpośrednio związanych z produkcją i dystrybucją,
      zwolnienie z ceł i podatków na zakup produktów wykonanych w Kamerunie,
      zwolnienie  opłat rejestracyjnych związanych z podwyższeniem kapitału.

       

      tryb wolnej strefy (FREE ZONE REGIME)

       

      Firma która zamierza ulokować się w Wolnej Strefie Przemysłowej (Industrial Free Zone - IFZ) musi złożyć wniosek w biurze krajowych stref (National Office for Industrial Free Zone - NOIFZ).

       

      Firma zobowiązuje się do:
      -produkcji dóbr lub usług w celach eksportu przynajmniej 80% swojej produkcji,
      -nieszkodzenia środowisku naturalnemu,
      -nieposiadania broni ani innych groźnych materiałów bez uprzedniej zgody władz kraju.

       

      W IFZ firmy mogą podejmować dowolną działalność przemysłową lub handlową, a także usługi. Strefą może być dowolny teren na terytorium Kamerunu zaproponowany przez krajowe biuro Wolnych Stref Przemysłowych. Strefa taka może być nawet ograniczona do powierzchni jednej firmy. Odnosi się to również do gospodarstw rolnych.

      a) korzyści handlowe w IFZ
      Zasady ogólne prowadzenia handlu w Kamerunie nie obowiązują w Strefach. Oznacza to brak generalnych ograniczeń odnośnie cen, licencji itp.

      b) ulgi podatkowe


      Przez pierwsze 10 lat działania w IFZ firma jest  całkowicie zwolniona z opłat i ceł oraz podatków. Od roku jedenastego podlega opodatkowaniu i opłatom wg sztywnej stawki 15%, ale zyski liczone są z odliczeniem 25% wynagrodzeń dla pracowników kameruńskich.

      Inne korzyści podatkowe:
      całość strat poniesionych w okresie wakacji podatkowych jest odliczona od zysków,
      sprzedaż nieruchomości jest zwolniona z podatku od transferu kapitału,
      sprzedaż i kupno walut obcych są zwolnione z podatku walutowego (currency export tax).

       

      c) korzyści celne


      Strefy są zwolnione z wszystkich opłat i podatków celnych, z wyjątkiem ceł na samochody, oraz z podatków od sprzedaży surowców, produktów niewykończonych i końcowych, które zostały wyprodukowane na terytorium celnym Kamerunu.  

       

      d) uzgodnienia dot. wynagrodzeń


      Firmy w Strefach muszą przestrzegać przepisów prawa pracy. Zezwolenie na pracę oraz prawo rezydencji w kraju sa obowiązkowe dla pracowników zagr., ale pracownicy ci są zwolnieni z płacenia podatku od dochodów z pracy w Strefie, pod warunkiem udowodnienia, że płacą go w kraju stałego zameldowania.

       

      e) inne korzyści i ułatwienia


      -promocyjna stawka za użytkowanie energii elektrycznej,
      -prawo do instalacji własnego sprzętu generowania energii,
      -preferencyjne stawki opłat za usługi portowe,

      -prawo do instalacji własnego systemu łączności telekomunikacyjnej, włącznie z łącznością satelitarną i krótkofalową.

       

      Agencja Promocji Inwestycji Kamerunu (Cameroon Investment Promotion Agency - CIPA) jest państwową instytucją z osobowością prawną i finansową autonomią, z centralą w Douala.  Znajduje się pod nadzorem merytorycznym Ministra odpowiedzialnego za Promocję Inwestycji Prywatnych.

       

      Agencja:

      •promuje wizerunek kraju zagranicą; 
      •uczestniczy w wysiłkach poprawy klimatu dla inwestycji prywatnych i proponuje kroki w celu przyciągnięcia kapitału z zagranicy; 
      Oferuje inwestorom następujące usługi:
      •pomoc organizacyjna i logistyczna dla inwestorów w procesie zakładania i rejestracji biznesu; 
      •przegląd i ocena inicjatyw i projektów inwestycyjnych zgodnie z Investment Charter oraz  kodeksem podatkowym (General Tax Code); 
      •pomaga w uzyskaniu wiz dla pracowników zagranicznych; 
      •monitoruje realizację przez zagraniczne firmy zobowiązań podjętych w trakcie występowania o ulgi i ułatwienia inwestycyjne.   

       

       

      rejestracja firmy


      Podst. aktem prawnym dot. rejestracji firm i zaczynania działalności w Kamerunie jest  Uniform Act Relating To General Commercial Law. Prawo to istnieje od 1997 r., znowelizowano je w styczniu br.; obowiązuje w 14 krajach regionu, należących do  Organization for Harmonization of Business Law in Africa (OHADA). 


      - Notariusz publiczny wydaje wniosek do banku komercyjnego w Kamerunie o otwarcie tymczasowego konta dla firmy która zamierza się zarejestrować. Wniosek jest też zaświadczeniem, że firma jest lub będzie w trakcie rejestracji (attestation d'ouverture de compte de société en création).


      - Zdeponowanie na koncie kapitału początkowego firmy.  Firma musi złożyć kapitał na koncie w banku w Kamerunie lub powierzyć go notariuszowi, zgodnie z art. 313 Uniform Act (The company law of the Organization for the Harmonization of Business Law in Africa – OHADA).


      - Notariusz lub udziałowcy sporządzają statut spółki, który jest parafowany przed notariuszem. Zgodnie z art. 10 Uniform Act.


      - Notariusz lub przedsiebiorca składają wniosek o rejestrację firmy w biurze Guichet unique des opérations du commerce extérieur (GUCE), w dziale formalności przedsiębiorstw (Centre de Formalités d'Entreprises). W Centre de Formalités d'Entreprises obecni są przedstawiciele ważniejszych instytucji związanych z rejestracją firm: rejestru handlowego (Registre du Commerce et du Crédit Mobilier),  podatkowej (Tax Administration) oraz ds. spraw socjalnych i pracowniczych (National Social Insurance Fund/ CNPS).


      Składa się następujące dokumenty:
      • tekst statutu (kopia),
      • plan lokalizacji biura lub fabryki,
      • zaświadczenia z policji o niekaralności dyrekcji firmy lub oświadczenia pod przysięgą przed notariuszem,
      • akty ślubu (kopie),
      Każda strona statutu założycielskiego spółki musi posiadać znaczek opłaty skarbowej w wysokości 1 tys. CFA.


      Publikacja rejestracji firmy w monitorze prawnym (Cameroun Tribune). Cena publikacji: 57 tys. CFA.


      Koszt rejestracji w Trade and Personal Property Credit Register:
      1500 CFA + 1 opłata skarbowa 1000 CFA = 2 500 CFA
      podatek od sprzedaży: 0 CFA (zwolnienie)
      Karta podatnika (Tax payers card): 0 CFA
      Rejestracja wynajmu/dzierżawy: 10% wartości zadeklarowanej rocznej dzierżawy/wynajmu od strony wynajmujące; 0,11 % zadeklarowanej wartości  budynku/pomieszczeń od ich właściciela;

      rejestracja w Registre du Commerce et du Crédit Mobilier: 53 tys. CFA od osoby fizycznej; 41,5 tys. CFA od moralnej.


      Kiedy firma aplikuje do statusu firmy z wolnej strefy industrialnej trzeba wnioskować w NOIFZ, ale rejestrację lepiej zacząć w Centre de Formalités d'Entreprises. Tam zarejestrują biznes w Registre du Commerce et du Crédit Mobilier.   

       

      korupcja


      Korupcja jest jedną z głównych przeszkód w rozwoju gospodarki Kamerunu, mimo postawienia przed sądem kilku byłych ministrów w ramach Operation Sparrow-Hawk. Powoli społeczeństwo zaczyna wierzyć, że sytuacja nieco się zmienia, przedsiębiorcy otrzymujące rządowe kontrakty już nie muszą rutynowo oddawać urzędnikom 30% swoich zysków, jak to było w latach 1990-tych.


      W celu podniesienia przejrzystości w sektorze naftowym i górnictwie, w 2013 r. Kamerun przystąpił do Extractive Industries Transparency Initiative (EITI), zmniejszając szanse na korupcję w  przemyśle wydobywczym. Jednak nadal korupcja jest powszechna i poważnie utrudnia przyciąganie zagr. kapitału.


      Istnieje ryzyko konfiskaty własności w przypadku sporów sądowych. Egzekwowanie i honorowanie kontraktów i umów pozostaje na niskim poziomie. W związku z cynizmem i korupcją kameruńskiego aparatu urzędniczego i sądownictwa, wiele spraw jest inicjowanych zagranicą. Np. w Korei Płd prowadzona była sprawa nielegalnego zakupu kopalni diamentów w Kamerunie przez firmę południowokoreańską, a dochodzenia przeciwko korupcji prezydenta Paula Biyi i jego syna Francka wszczęto we Francji. Wyniki dochodzeń zagranicą nie są automatycznie honorowane przez sądy kameruńskie. Sąd Apelacyjny (Court of Appeals) może unieważnić decyzję sądów niższej instancji pod naciskiem rządzącej partii. Często sprawy w sądach sa inicjowane z pobudek politycznych. Kilku byłych wpływowych członków reżimu Biya zostało oskarżonych w ostatnich latach, dlatego że postrzegano ich jako polityków którzy działając w opozycji mogliby zagrozić dominacji partii rządzącej. W 2013 r. skazano na wieloletnie więzienie byłego premiera Ephraima Inoni, b. ministra administracji terytorialnej, Hamidou Marafa i b. ministra zdrowia Urbaina Awono za korupcję, ale przeciwko synowi prezydenta Byii nie wniesiono żadnego oskarżenia, mimo że ogromnie się wzbogacił, nielegalnie wykorzystując uprzywilejowaną pozycję do zakupu wielkich ilości bonów skarbowych po zaniżonej cenie i odsprzedając je bankowi centralnemu po wyższej cenie, zarabiając w ten sposób setki milionów CFA. Za szczególnie skorumpowane uważa się urzędy celne, placówki służby zdrowia oraz urzędy przeprowadzające zamówienia publiczne.


      kontekst społeczny


      Kamerun jest dwujęzycznym krajem utworzonym z dwóch odrębnych terytoriów pod nadzorem ONZ. Początkowa konstytucja federacyjna została w 1972 r. unieważniona, a prez. Biya zmienił flagę państwową, która była symbolem obu części kraju. W latach 1980-tych rozpoczęły się wezwania do separacji, wraz z odkryciem ropy w anglojęzycznej części kraju. Obecnie podział ten istnieje otwarcie, a anglojęzyczne elity otwarcie żądają autonomii. Demonstracje publiczne zwolenników autonomii są zabronione. Pigmeje na połudn. wschodzie kraju podlegają różnym formom dyskryminacji, a mieszkańcy półwyspu Bakassi identyfikują się z Nigerią.
      Konstytucja gwarantuje powszechne prawo do głosowania i kandydowania w wyborach, ale w praktyce żadne z dotychczasowych wyborów nie były w pełni wolne i demokratyczne.


      Prawa obywatelskie są często naruszane, jak prawo do zgromadzeń, wolności słowa i zrzeszania się. Przywódcy secesjonistycznej organizacji anglofońskiej The Southern Cameroon National Council są często zatrzymywani przez policję. Bardzo złe są warunki bytowe w więzieniach. Rząd twierdzi, że próbuje zwalczać praktykę okaleczania kobiecych narządów płciowych, ale robi to całkowicie bezskutecznie.


      W odniesieniu do Milenijnych Celów Rozwoju ONZ Kamerun zrealizuje zaledwie jeden: dotyczący rozwoju szkolnictw podstawowego. Nie poprawia się sytuacja pod względem wskaźnika biedy, która jest problemem równie powszechnym jak przed laty, szczególnie na terenach wiejskich. W indeksie Human Development Index Kamerun jest na dalekim 152 miejscu, czyli w grupie krajów o „niskim rozwoju ludzkim”. Ok. 60% kobiet i 77% mężczyzn umie czytać i pisać, wskaźniki zapisów do szkół wynoszą: 90% dla szkolnictwa podst., 42% dla średniego i 12% dla wyższego. Na 10 uczniów płci męskiej przypada 8 uczniów płci żeńskiej.


      Administracji państwowej brakuje środków na świadczenie usług poza miastami. Tylko 49% obywateli ma dostęp do usług sanitarnych i 77% do bieżącej wody.  Administracja państwowa jest tak słaba, że na niektórych obszarach usługi takie jak szkolnictwo i opieka zdrowotna są świadczone przez organizacje międzynarodowe i pozarządowe. 50% podst. i średnich szkół w Kamerunie jest prywatnych, istotną rolę w prowadzeniu szkół odgrywa też Kościół Katolicki. Wydatki na edukację stanowiły 3,5% budżetu w 2013 r. i było to znacznie więcej niż na opiekę zdrowotną (2%).


      Państwo utrzymuje ścisłą kontrolę nad mediami i spowalnia rozwój mediów prywatnych. Prywatne stacje radiowe są praktycznie dozwolone od 2003 r. mimo że ustawa stanowiąca podstawę prawną została przyjęta już w 1990 r.  Edytorzy i dziennikarzy prywatnych gazet w ostatnich latach są często aresztowani lub karani finansowo, jeśli próbują pisać o tematach „niewygodnych”. 

       

      podsumowanie


      Złoża ropy naftowej oraz innych surowców mineralnych, a także znakomite warunki klimatyczne dla rolnictwa sprawiają, że Kamerun posiada dobre warunki naturalne dla rozwoju gospodarczego. Jednak lata niepewności politycznej oraz zacofanie infrastruktury są poważnymi przeszkodami w rozwoju. Powszechne jest ubóstwo, szczególnie dotkliwe na terenach wiejskich. Bardzo nierówna jest dystrybucja dochodu narodowego, z której korzystają szczególnie miasta. Problemami są podziały między ludnością anglo- i francuskojęzyczną, korupcja polityków i aparatu urzędniczego oraz dyskryminacja wobec kobiet i mniejszości seksualnych.


      Od 1990 r. rządy kraju podjęły się realizacji szeregu programów z pomocą MFW i Banku Światowego, mających przyśpieszyć rozwój gospodarczy oraz poprawić klimat dla inwestorów. Instytucje te naciskają rząd na dalsze reform, w celu zwiększenia przejrzystości budżetowej, prywatyzacji oraz redukcji biedy. Subsydiowanie cen elektryczności, paliwa i żywności bardzo obciąża budżet państwa. Realizowane są obecnie duże projekty infrastrukturalne, jak pogłębianie portu w Kribi i budowa hydroelektrowni Lom Pangar.

       

      Konieczne jest przyciągnięcie kapitału zagranicznego, jednak klimat prawny i społeczny pozostają nieprzychylne dla sektora prywatnego. W indeksie Banku światowego Doing Business Report w 2014 r. kraj zajął 158 miejsce na 189 państw. W poszczególnych kategoriach:
      -łatwość rozpoczęcia biznesu: 133 miejsce
      -egzekwowanie kontraktów: 159 m.
      -rejestracja własności: 172 m.
      -łatwość uzyskania kredytu: 116 m.
      -ochrona prawna inwestorów mniejszościowych: 117 m.
      -handel transgraniczny: 160 m.
      -płacenie podatków: 181 m.
      -uzyskiwanie pozwoleń budowlanych: 166 m.
      -dostępność energii el.: 52 m.


      Rejestracja i rozpoczęcie biznesu poprawiły się, przeciętnie zabierają dwa tygodnie. Jednak Kamerun nadal zajmuje bardzo dalekie miejsca w kategoriach takich jak rejestracja własności, uzyskiwanie pozwoleń budowlanych, egzekwowanie kontraktów oraz płacenie podatków. Atrakcyjność Kamerunu dla inwestorów waha się w zależności od sektora gospodarki. W ostatnich latach najbardziej wzrosły inwestycje zagr. w sektorze górniczym (ruda żelaza, kobalt, boksyty).


      Rząd z powodzeniem przeprowadził szereg reform w zakresie zarzadzania i administracji: 

      - przyjęta Karta Inwestora (Investment Charter);
      - uproszczone przepisy celne;
      - nowy kodeks podatkowy;
      - przepisy inwestycyjne (Investment Code) oraz strefy przemysłowe, oferujące zachęty i ułatwienia inwestycyjne;
      - bardziej elastyczne przepisy pracownicze, zezwalajace na łatwiejsze zatrudnianie i zwalnianie pracowników;
      - ratyfikacja traktatu Organizacji Harmonizacji Prawa Handlowego w Afryce (OHADA);
      - utworzenie oddziału audytu finansowego (Accounts / Audit Chamber) przy Sądzie Najwyższym Kamerunu;
      - ratyfikacja szeregu ważnych międzynarodowych umów inwestycyjnych;
      - zawarcie umowy handlowej z USA (African Growth Opportunity Act - AGOA).
      - utworzenie forum biznesu (Cameroon Business Forum);
      - utworzenie organizacji CONAC w celu walki z korupcją;
      - utworzenie ANIF w celu zwalczania praktyk prania pieniędzy;
      - utworzenie instytucji regulacji rynku w sektorach elektryczności, wody i telekomunikacji;
      - postępująca prywatyzacja niewydolnych przeds. państwowych (ponad 150 do tej pory);
      - powstanie nowych agencji panstwowych dla ułatwienia inwestycji, jak Investment Promotion Agency, The National Agency (dla promocji jakości), pilotowych one-stop-shops dla ułatwienia rejestracji firm, A Special committee dla obniżenia kosztów i czasu odprawy towarów w portach,  utworzenie miechanizmu rozstrzygania sporów handlowych poza sądami (Groupement Inter- Patronal du Cameroun - GICAM).

       

      Dla zachęcenia zagr. kapitału, prezydent Paul Biya w 2013 r. zaakceptował nowe przepisy inwestycyjne (Investment Code). Jednak jest jeszcze zbyt wcześnie by oceniać skuteczność tych przepisów, ponadto istnieją obawy o stabilność polityczną w kraju w nadchodzących latach. Prezydent Biya jest na razie gwarantem stabilności, ale to już jego siódma kadencja i w tym roku kończy 82 lata. Niektórzy prognozują poważne zamieszki i problemy polityczne w kraju o ile Biya nie dotrwa do końca obecnej 7-letniej kadencji i jego następca nie zostanie wybrany w drodze demokratycznych wyborów.  --  


       

       

       

       

      Przydatne linki i kontakty


       

      Konsul honorowy RP w Yaounde
      Pani Mirosława Etoga
      tel.  +237 222 09 812 ,  + 237 777 56 327
      consulat_pol_cam@yahoo.fr


      Ambasada Republiki Kamerunu
      Povarskaya 40,
      121069 Moskwa
      tel. + 7 495 290 65 49, 290 00 63   fax + 7 495 290 61 16
      ambacamos@yahoo.fr

       

      Centre de Formalites de Creation d’Entreprises (CFCE) Yaounde
      A Côté de la CRTV Radio 
      Tel.  +237 22 22 18 73     yaounde@cfce.cm  
      www.cfce.cm


      CFCE Douala
      Immeuble CAMBANIS 3eme étage, face Hôtel beau séjour
      Tel.  +237 33 42 5718    f.  +237 33 42 8653
      douala@cfce.cm 


      SGS Headquarters
      1 Place des Alpes
      P.O. Box 2152
      Geneva, 1211
      tel. +41 22 739 91 11    f.  +41 22 739 98 86


      SGS Polska Sp. z o.o.
      ul. Bema 83
      01-233 Warszawa
      tel. +48 22 329 22 22    f . +48 22 329 22 20


      Cameroon Business Forum
      96, Flatters Street, 3e étage Douala, Cameroun
      Tel  +237 33 48 80 33 / +237 33 50 40 12    f.  +237 33 42 80 14
      info@cbfcameroun.org
      www.cbfcameroun.org


      National Office For Industrial Free Zones
      Po Box 925 Bonanjo - Douala
      Cameroon
      Tel: +237 43 3343 /  +237 43 33 44    Fax: +237 43 3317
      onzfi@camnet.cm  


      Investment Promotion Agency
      Nouvelle Route Bastos
      P o Box 20771 Yaounde
      tel +237 33 43 39 11 / 33 43 30 08 / 33 42 59 15     Fax: +237 33 43 30 08
      inquiries@investincameroon.net


      Cameroon Investment Promotion Agency
      Located at Toby Kouoh Street (ancienne Rue Yvy - Bonanjo)
      Tel.  +237) 33 42 59 46/ 33 433 111  Fax: (23) 3342 59 16
      apiyde2010@yahoo.com  


      Ministry of Commerce
      Immeuble Rose,
      Yaoundé
      Tel : + 237 2223 2062     sdacl@mincommerce.cm 
      www.mincommerce.cm 


      Ministry of Mines & Energy
      BP 955
      Yaoundé
      Tel : +237 22233 404   Fax : +237 222 23 400
        

      28 kwietnia 2015 (ostatnia aktualizacja: 29 kwietnia 2015)

      Drukuj Drukuj Podziel się treścią: