close

  • Polsce – służyć, Europę – tworzyć, Świat – rozumieć

     

  • MOZAMBIK

  • Mozambik

    •  

       Informacje o kraju


       

      1.1. Położenie geograficzne, ludność, obszar, stolica, języki urzędowe.

       

      Położenie geograficzne: Mozambik usytuowany jest na południowo-wschodnim krańcu Afryki. Całkowita długość granic państwowych wynosi 4.571 km. Mozambik graniczy z Malawi, RPA, Suazi, Tanzanią, Zambią i Zimbabwe. Długość linii brzegowej wynosi 2.470 km. Najwyższy szczyt Mozambiku to Binga (2436 m n.p.m.). Największe rzeki: Zambezi, Lurio, Save, Limpopo i Incomati. Dominującym typem roślinności jest lesista i trawiasta sawanna oraz namorzyny i palmy. Charakterystycznymi gatunkami drzew są: mahoń, heban, baobab, bambus i różne gatunki palm. Mimo polowań świat zwierząt jest nadal bardzo bogaty. W Mozambiku żyją 252 gatunki ssaków i 470 gatunków ptaków, m. in.: nosorożce białe, zebry, różnego rodzaju antylopy, lwy, gepardy i lamparty, słonie i różne gatunki małp oraz flamingi, żurawie, ibisy. Wody Oceanu Indyjskiego odwiedzane są przez wieloryby, a w wodach przybrzeżnych występuje ogromne bogactwo ryb i skorupiaków.

       

      Jest to jedno z najbiedniejszych państw świata. Wskaźnik umiejętności pisania i czytania wśród ludności powyżej 15-go roku życia wynosi ok. 47% (mężczyźni - 62%, kobiety - 31%).

       

      Ludność: Liczba ludności szacowana jest na 25,7 milionów (Państwowy Instytut Statystyczny Mozambiku, 2015 r.). Wskaźnik umiejętności pisania i czytania wśród ludności powyżej 15-go roku życia wynosi ok. 38,7% (mężczyźni – 77%, kobiety – 49%). W wyniku pandemii HIV-AIDS, przeciętna długość życia od kilku lat utrzymuje się niewiele powyżej 42 lat. Liczba dorosłych zarażonych wirusem HIV wynosi 1,9 miliona, co stanowi 17,2% społeczeństwa w wieku 15-49 lat, a ponad 300 tysięcy osób cierpi na w pełni rozwiniętą chorobę AIDS. Przewiduje się, że w związku z rosnącą pandemia HIV/AIDS przeciętna długość życia skróci się w 2010 do 38 lat.

       

      Obszar: Kraj zajmuje powierzchnię 799,380 km(2).

       

      Stolica: Stolicą kraju jest nadmorskie Maputo (około 1,2 mln mieszkańców - Państwowy Instytut Statystyczny, 2015 r.), które leży na południowym krańcu kraju. Inne ważne miasta to: Beira, Pemba, Nampula, Quelimane Inhambane i Vilanculos.

       

      Języki urzędowe: Językiem urzędowym kraju jest portugalski. W kraju tym występuje ok. 30 różnych grup etnicznych z grupy Bantu oraz nieliczna grupa potomków ludności pochodzenia azjatyckiego (ok. 16,8 tys.) oraz portugalskiego (ok. 12,5 tys.).

       

      1.2. Warunki klimatyczne.

       

      Mozambik objęty jest działaniem klimatu podrównikowego, z porą deszczową w okresie od października do marca i z porą suchą w okresie od kwietnia do września. Roczna suma opadów atmosferycznych waha się od 500 mm na południu do 1500 mm na północy kraju. Temperatura powietrza na Nizinie Mozambickiej wynosi w styczniu 28°C a w lipcu 17°C. Wybrzeże morskie w okresie od września do maja nawiedzane jest przez cyklony tropikalne. Południową część kraju zajmuje szeroka nizina nadmorska, zwężająca się ku północy i przechodząca w Wyżynę Mozambicką, rozciętą dolinami rzek na izolowane płaskowyże. W kraju tym istnieje zagrożenie malarią.

       

      1.3. Główne bogactwa naturalne.

       

      Mozambik posiada bogate zasoby mineralne: węgiel kamienny, gaz ziemny, energia wodna, metale ziem rzadkich, złoto, tytan, żelazo, marmur, grafit, granit, tantal, boksyty.

       

      Głównymi produktami rolnymi pozostają: orzechy nerkowca, tytoń, bawełna, drewno, trzcina cukrowa. Mozambik jest również znaczącym eksporterem owoców morza (krewetki, homary). Podstawową pozycją eksportową kraju jest z 61% udziałem aluminium.

       

      1.4. System walutowy.

       

      Waluta: Metical (MT) = 100 Centavos.

       

      1.5. Religia.

       

      Mozambik jest państwem wielo-wyznaniowym: chrześcijanie (w głównej mierze katolicy i niezależne kościoły Afrykańskie) stanowią 30% ludności kraju, animiści i wyznania lokalne - 50%, muzułmanie - 20%.

       

      1.6. Infrastruktura transportowa (przejścia graniczne, lotniska, porty).

       

      Międzynarodowy port lotniczy w stolicy kraju Maputo łączy Mozambik ze światem, a lotniska lokalne obsługują mniejsze miasta: Beira, Pemba, Inhambane, Vilanculos. Mozambik szereg portów, z których głównym jest Maputo. Pozostałe to: Beira, Inhambane, Nacala, Pemba, Quelimane. Pociągiem dojechać można do Mozambiku z RPA, Malawi i Zimbabwe, a autobusem m. in. z Johannesburga i Durbanu. Najtańszym środkiem transportu w Mozambiku są autobusy, ale regularnie kursują jedynie między głównymi miastami.

       

      1.7. Obowiązek wizowy.

       

      Obywateli polskich obowiązują wizy. Można je uzyskać m.in. w urzędzie konsularnym Mozambiku w Berlinie i w Rzymie. Przedłużenie pobytu ponad okres ważności wizy zagrożone jest grzywną w wysokości ok. 100 USD za każdy dzień. Ważność paszportu powinna przekraczać co najmniej o 6 miesięcy termin wygaśnięcia wizy. Nie ma ograniczeń w przywozie walut obcych. Przywóz i wywóz waluty miejscowej jest zabroniony W paszporcie musi być co najmniej jedna strona przeznaczona na wizy, całkowicie wolna od wszelkich stempli, wiz itp. Przekraczając granicę, należy okazać bilet powrotny. Przy ubieganiu się o wizę Ambasada Mozambiku może zażądać również udokumentowania określonej kwoty pieniędzy na każdy dzień pobytu oraz/lub może być również wymagane okazanie zaproszenia lub rezerwacji hotelowej. Wiza jednorazowa wystawiana jest na okres do 30 dni, a wielorazowa od 30 do 180 dni.

       

      Najbliższe, właściwe terytorialnie polskie przedstawicielstwo dyplomatyczne to Ambasada RP w Pretorii (RPA). W Maputo działa też polski konsul honorowy.

       

      1.8. Wykaz świąt państwowych.

       

      a) 1 stycznia - Nowy Rok

      b) 3 lutego - Dzień Bohaterów

      c) 7 kwietnia - Dzień Kobiet

      d) 1 maja - Święto Pracy

      e) 25 czerwca - Dzień Niepodległości

      f) 7 września - Dzień Porozumień z Lusaki

      g) 25 Września - Dzień Sił Zbrojnych

      h) 4 listopada – Dzień Pokoju i Pojednania

      i) 25 grudnia – Boże Narodzenie/Dzień Rodziny

       

       

       

      System administracyjny


       

      2.1. Ustrój polityczny.

       

      Mozambik uzyskał niepodległość od Portugalii w 1975 r.  Na mocy konstytucji z 1990 roku Mozambik jest wielopartyjną republiką z jednoizbowym parlamentem - Zgromadzeniem Ludowym. Konstytucja z 1990 r. rozdzieliła władzę legislacyjną, wykonawczą i sądowniczą dając podwaliny pod demokrację wielopartyjną Na czele państwa stoi prezydent wyłaniany w wyborach bezpośrednich, sprawuje urząd przez pięć lat (z możliwością 1-krotnej reelekcji). Mozambik podzielony jest na 11 prowincji: Cabo Delgado, Gaza, Inhambane, Manica, Maputo, Nampula, Niassa, Sofala, Tete, Zambezia oraz miasto stołeczne Maputo (Cidade de Maputo) i 128 powiatów.

       

      Władze prowincji oraz powiatowe nie posiadają jednak realnej władzy.

       

      2.2. Władza ustawodawcza i wykonawcza.

       

      Władzę ustawodawczą sprawuje jednoizbowy parlament (Assembleia da Republica). Składa się on z 250 posłów wybieranych w bezpośrednich wyborach proporcjonalnych na okres 5 lat. W październiku 2014 r. wybory parlamentarne wygrała rządząca od czasu uzyskania niepodległości lewicowa partia FRELIMO (62% głosów), opozycyjna parta RENAMO uzyskała 29,7%), pozostałe partie 8,3%. W parlamencie partia FRELIMO posiada 160 miejsc, co pozwala jej na samodzielne rządzenie krajem. Następne wybory parlamentarne mają się odbyć w grudniu 2009 r. Władza wykonawcza składa się z prezydenta, premiera oraz Rady Ministrów (28 ministrów).

       

      2.3. Struktura administracji gospodarczej.

       

      Sprawy gospodarcze państwa należą do kompetencji Ministerstwa Przemysłu i Handlu. Pozostałymi resortami gospodarczymi są: Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wiejskiego, Ministerstwo Energetyki, Ministerstwo Rybołówstwa, Ministerstwo Nauki i Technologii, Ministerstwo Zasobów Mineralnych, Ministerstwo Turystyki, i Ministerstwo Finansów. System prezydencki powoduje, że nawet premier kraju nie posiada realnej władzy a wszelkie ważniejsze decyzje gospodarcze podejmowane są przez prezydenta i jego najbliższych współpracowników.

       

      W Mozambiku działa kilka niezależnych izb handlowych i przemysłowych, a najważniejszą z nich jest Izba Handlowa Mozambiku.

       

      2.4. Sądownictwo gospodarcze.

       

      W skład władzy sądowniczej wchodzą Sąd Wysoki, sądy prowincjonalne oraz rejonowe, jak również specjalne sądy – administracyjne, celne, fiskalne, morskie i pracy.

       

      Sądy krajowe zajmują się procesami gospodarczymi w oparciu o system prawny portugalski i lokalne prawo zwyczajowe. Sprawy takie prowadzone są przez wyspecjalizowane kancelarie adwokackie.

       

      System sądowniczy jest niewydajny a wszechobecna korupcja w sądach i prokuraturze utrudnia prowadzenie spraw.

       

       

       

      Gospodarka


       

      3.1. Ogólna charakterystyka sytuacji gospodarczej.

       

      Zgodnie z informacjami Międzynarodowego Funduszu Walutowego w 2014 r. PKB Mozambiku wyniósł 16,59 mld USD (w 2013 r. 15,3 miliardów USD), a PKB na osobę około 593 USD. W 2014 r. wzrost PKB Mozambiku wyniósł 8,35%, (w 2013 r. 8,3%),  a w poprzednich trzech latach wynosił średnio ponad 7%. W 2014 r. inflacja wyniosła 9,3% (w 2013 r. 4,2%), po spadku w stosunku do lat 2010/2011, gdy wynosiła nawet 12%. Oficjalna stopa bezrobocia w 2014 r. wyniosła 23,2%. Deficyt budżetowy wyniósł 9,2% PKB, a saldo na rachunku bieżącym bilansu płatniczego wyniosło -38,1% PKB. W 2013 r. do Mozambiku napłynęło 6,7 mld. USD (brak danych za 2014 i 2015 r.) r.). W latach 1970-2013 do Mozambiku napłynęły bezpośrednie inwestycje zagraniczne (stock) o wartości 21,675 mld USD.

       

      W I kwartale 2015 r wzrost PKB Mozambiku wyniósł 5,9% (w 2014; 7,0%). Powyższy wzrost PKB był w  dużym stopniu spowodowany inwestycjami w sektorze wydobywczym. W I półroczu 2015 r. (w porównaniu do I półrocza 2014 r.) inflacja wyniosła 0,9%. Oficjalna stopa bezrobocia w 2015 r. wyniosła około 23,0%.


      Istotnym zagadnieniem społeczno – ekonomicznym jest migracja ludności Mozambiku głównie do sąsiedniej RPA. Oficjalnie w RPA zatrudnionych jest ok. 75.000 legalnych pracowników z Mozambiku, głównie w górnictwie. Szacuje się jednak, że nielegalnie w RPA pracuje ponad 1 mln obywateli Mozambiku. Obecnie gospodarka Mozambiku jest jedną z bardziej dynamicznych na kontynencie afrykańskim. Decydujący wpływ na wzrost gospodarczy Mozambiku mają realizowane przez inwestorów zagranicznych wielkie projekty  przemysłowo - infrastrukturalne m.in.: rozbudowę huty aluminium Mozal i rurociągu dostarczającego gaz do RPA (projekt koncernu „Sasol” z RPA). Kapitał zaangażowany w te dwa pro-jekty przekroczył 2,6 mld USD. Inne projekty to budowa i uruchomienie kopalni i huty tytanu Mo-ma w prowincji Nampula (wartość inwestycji - 450 mln USD). Jednak  najwięcej inwestycji zaczyna przyciągać coraz szybciej rozwijający się sektor energetyczny i wydobywczy (gaz ziemny). Bezpośrednie inwestycje zagraniczne pokrywają znaczną część deficytu budżetowego państwa i finansują przede wszystkim projekty przemysłowe oraz sektor wydobywczy. W związku ze znalezieniem na północnym wybrzeżu Mozambiku największych od 10 lat złóż gazu naturalnego przewiduje się do 2035 r. 10-krotny wzrost PKB Mozambiku.  Planowana budowa zakładu skraplającego gaz (gaz LPG), pozwoli Mozambikowi stać się trzecim na świecie (po Katarze i Australii) eksporterem gazu LPG. Przewiduje się, że eksploatacja gazu naturalnego dla celów komercyjnych nastąpi w 2018 r., natomiast wybudowanie zakładu skraplającego gaz potrwa od 4 do 6 lat. Trwa reformacja gospodarki w Mozambiku, w ramach której zostało już sprywatyzowanych ponad 1 200 firm (głównie małych). Często dobierani są przez rząd strategiczni inwestorzy w celu przejęcia i prowadzenia sprywatyzowanych koncernów.  Największym problemem w dalszym dynamicznym rozwoju Mozambiku pozostaje fatalny stan infrastruktury - głównie transportowej, energetycznej i portowej. W związku z tą sytuacją, rząd postanowił w nadchodzących latach (2011 – 2015) sfinansować kilka inwestycji infrastrukturalnych m.in. wybudować nowy port (port głęboki) w okolicy Matutine, kontynuować rozbudowę i modernizację połączeń kolejowych, pobudować nową hydroelektrownię w Mphanda Nkuwa o mocy 1500 MW oraz dokończyć kosztem 400 mln USD proces elektryfikacji kraju do 2015 r.  Trwa reforma gospodarki w Mozambiku, w ramach której zostało już sprywatyzowanych ponad 1 200 firm (głównie małych). Często strategiczni inwestorzy dobierani są przez rząd Mozambiku pod kątem możliwości  przejęcia i prowadzenia przez nich sprywatyzowanych koncernów.

       

      3.2. Główne sektory gospodarki.

       

      Największy udział w PKB Mozambiku w 2014 r. (brak danych za 2015 r.) miały następujące sektory gospodarcze: usługi około 47,0%, (w tym: transport i łączność 9,5%, usługi finansowe i biznesowe 10,9%, sektor nieruchomości 7,6%) oraz rolnictwo 25,3%, produkcja przemysłowa 12,2%, sektor finansowy 6,9%.

       

      Sektor usług

       Największe znaczenie dla gospodarki Mozambiku posiada sektor usług, w tym przede wszystkim usługi handlowe i transportowe. Pozostałe usługi w tym m.in. finansowe, budowlane oraz komunikacyjne pozostają na niskim poziomie. Coraz istotniejszym sektorem gospodarki Mozambiku staje się turystyka.  Rząd przewiduje przyciągnięcie w ciągu najbliższego kilku lat ok. 950 mln USD w postaci inwestycji bezpośrednich skierowanych na ten sektor.

       

      Przemysł wydobywczy i produkcja przemysłowa

      Kolejną pozycję zajmuje sektor wydobywczy i produkcja przemysłowa z udziałem w PKB około 23,0% (aluminium, gaz ziemny, napoje, piwo, papierosy, mydło, cement, rowery, baterie). Należy przy tym odnotować, że zdecydowana największa część ww. sektora skupiona jest wokół huty aluminium Mozal. W rezultacie sfinalizowania kolejnych etapów rozbudowy ww. huty, zdominowała ona nie tylko ww. sektor gospodarki, ale również eksport Mozambiku. Obecnie trwają prace nad dalszym zwiększeniem możliwości przerobowych ww. huty aluminium.  W ich efekcie produkcja aluminium w Mozambiku ma w najbliższych latach wzrosnąć do 661.000 ton rocznie.

       

      Szacuje się, ze w najbliższych latach górnictwo ( gł. złoża - węgiel, gaz ziemny, złoto, tytan, żelazo, marmur, grafit, granit, tantal, itp.) będzie odgrywać coraz większą rolę w gospodarce Mozambiku. Jest to jeden z sektorów, którego dynamiczny rozwój ma stymulować prywatyzacja. W ostatnich latach sektor górniczy notuje duży wzrost w porównaniu z analogicznymi okresami w odleglejszej przeszłości. Nowe projekty, szczególnie w sektorze górnictwa węgla kamiennego po-winny przyczynić się do szybszego rozwoju tej gałęzi gospodarki Mozambiku. Największym problemem rozwoju tego sektora jest w dalszym ciągu brak infrastruktury transportowej.

       

      Rolnictwo

      Rolnictwo, rybołówstwo i leśnictwo generują łącznie około 25,3% PKB, zatrudniając ok. 70% siły roboczej Mozambiku ale rozwija się wolniej niż inne sektory gospodarki Mozambiku. Główne eksportowane produkty rolnicze  to: krewetki, cukier, orzechy nerkowca, bawełna, kopra, drewno i herbata. Od zakończenia wojny domowej (w 1992 roku) reformy w rolnictwie zaowocowały znaczącym wzrostem produkcji.

       

      Sektory gospodarki Mozambiku o największym udziale w PKB w I kwartale 2015 r.

       

       

      Sektor

      % PKB

      Rolnictwo i działalność pochodna

      22.7%

      Transport, składowanie i komunikacja

      11.7%

      Sektor komercyjny i usługowy

      10.1%

      Sektor przemysłowy

      8.8%

      Sektor nieruchomości i usług profesjonalnych

      6.7%

      Edukacja

      6.4%

      Sektor rządowy, usługi społeczne i osobiste

      5.4%

      Sektor finansowy

      5.1%

      Górnictwo

      3.3%

      Prąd, gaz i woda

      2.9%

      Hotelarstwo i restauracje

      2.5%

      Sektor budowlany

      2.0%

      Pozostałe

      12.3%

       

       

      3.4. Struktura i kierunki handlu zagranicznego.

       

      Zgodnie z informacjami Państwowego Instytutu Statystycznego Mozambiku w Wartość obrotów towarowych Mozambiku z zagranicą w 2014 r.  wyniosła około 12,007 mld USD, w tym wartość eksportu około 3, 886 mld USD, a wartość importu około 8, 121 mld USD. Saldo w handlu zagranicznym Mozambiku w 2014 r. było ujemne i wyniosło około 4, 235 mld USD.

       

      Za I półrocze 2015 r. eksport Mozambiku wyniósł około 1, 858 USD, a import 3, 578 mld  USD). Za I półrocze 2015 r. Mozambik w obrotach towarowych z zagranicą uzyskał ujemne saldo  w wysokości około 1, 719 mld USD.

       

      Najważniejsi (pod względem wartości obrotów) w ostatnich latach partnerzy handlowi Mozambiku w jego imporcie: RPA, Zjednoczone Emiraty Arabskie, Chiny, Singapur, Bahrajn, Portugalia, Holandia.

       

      Najważniejsi (pod względem wartości) w ostatnich latach partnerzy Mozambiku w jego eksporcie: Holandia, RPA, Indie, USA, Chiny, Portugalia

      Najważniejsze wartościowo wyroby importowane przez Mozambik w ostatnich latach: pojazdy samochodowe, węgiel drzewny, korek, i produkty pochodne, skóry zwierzęce i i wyroby ze skóry, wyroby z kamienia, wyroby ceramiczne, szkło i wyroby ze szkła.

       

      Najważniejsze wartościowo wyroby eksportowane przez Mozambik w ostatnich latach: produkty mineralne, metale nieszlachetne i wyroby z metali nieszlachetnych, produkty spożywcze, napoje i wyroby tytoniowe.

       

      Znaczący przez szereg lat import Mozambiku spowodowany był m.in. budową huty aluminium. Pomimo przewidywań, że po ukończonej realizacji I etapu rozbudowy huty Mozal import znacznie osłabnie, powodując zmniejszenie deficytu w handlu zagranicznym, efekt taki nie nastąpił i Mozambik w dalszym ciągu odnotowuje wysokie,  ujemne saldo obrotów handlowych. Prawdopodobnie wynika to z rozpoczęcia kolejnych dwóch ogromnych projektów inwestycyjnych: Moma Titanium Minerals Project oraz Corridor Sands Titanium Project.

       

      3.5. Uczestnictwo Mozambiku w wielostronnych organizacjach i porozumieniach o charakterze ekonomicznym.

       

      Mozambik jest członkiem m.in. SADC, AU (African Union), Comunidade dos Paises de Lingua Portuguesa, ACP, ONZ, WHO, WTO, IBRD. Mozambik jest jednym z 6 krajów SADC, który podpisał w dniu 16.07.2014 r. „Umowę o Partnerstwie Ekonomicznym” z UE (EPA).

       

      3.6. Relacje gospodarcze z UE.

       

      Wartość obrotów towarowych Mozambiku z UE w 2014 r. wyniosła około 2,977 mld USD, w tym  eksportu z Mozambiku do UE ok. 1, 789 mld USD, a wartość importu Mozambiku z UE ok. 1, 188 mld USD. Saldo w handlu zagranicznym Mozambiku z UE w 2014 r. było dodatnie i wyniosło około 600, 934 mln USD. W handlu zagranicznym Mozambiku ogółem obroty z UE stanowiły 21,0% (w 2013 r. 45,4% eksportu oraz 11,3% importu).

      Główne grupy asortymentowe w imporcie i eksporcie Mozambiku z i do UE  za 2014 r. (dane wg. Komisji Europejskiej)

       

      Import Mozambiku z UE

       

      Grupa

      Wartość (mln USD)

      % importu z UE

      Maszyny inne niż elektryczne

      188, 789

      15.9%

      Produkty chemiczne

      172, 835

      14.5%

      Sprzęt transportowy

      139, 598

      11.7%

      Produkty żywnościowe

      131, 621

      11.1%

      Produkty farmaceutyczne

      126, 303

      10.6%

       

       

      Eksport Mozambiku do UE

       

      Grupa

      Wartość (mln USD)

      % eksportu do UE

      Metale nieżelazne

      1 151, 347

      64.3%

      Produkty żywnościowe

                      345, 670 

      19.3%

      Paliwa

      139, 598

      7.8%

      Rudy i inne minerały

      94, 395

      5.3%

      Produkty częściowo przetworzone

      25, 261

      1.4%

       

       

      Najważniejsze wartościowo towary w  imporcie UE z Mozambiku  w ostatnich latach: aluminium, tytoń, skorupiaki, cukier  oraz granit. W eksporcie UE do Mozambiku dominującą pozycję w ostatnich latach  zajmowały: materiały konstrukcyjne dla linii kolejowych lub tramwajowych, aparaty telefoniczne, elektrody węglowe, książki i materiały drukowane, lekarstwa oraz kable i druty izolowane.

       

      Najważniejsi w ostatnich latach (wartościowo) partnerzy handlowi Mozambiku spośród krajów UE w jego imporcie: Portugalia, Holandia, Wielka Brytania, Niemcy, Francja.

       

      Najważniejsi w ostatnich latach (wartościowo) partnerzy handlowi Mozambiku spośród krajów UE w jego eksporcie : Holandia, Portugalia, Hiszpania, Wielka Brytania, Belgia.

       

       

       

      Dwustronna współpraca gospodarcza


       

      4.1. Gospodarcze umowy dwustronne.

       

      Od grudniu 2007 r. umową regulującą wzajemne stosunki gospodarcze Polska - Mozambik jest tymczasowa umowa IEPA (Interim Economic Partnership Agreement). Brak jest gospodarczych umów bilateralnych Polska - Mozambik. W dniu 16.07.2014 r. Mozambik jako jeden z sześciu państw członków Południowoafrykańskiej Rady ds. Rozwoju (SADC) podpisał „Umowę o Partnerstwie Ekonomicznym” (EPA) z UE.

       

      4.2. Handel zagraniczny.

       

      Obroty handlowe między Polską a Mozambikiem są nieznaczne choć od 2005 r. zasadniczo ulegają zwiększeniu (poza rokiem 2009 r. kiedy nastąpił spadek obrotów). Skala obrotów handlowych z Mozambikiem i fluktuacja asortymentowa wyraźnie wskazuje na doraźny charakter zawieranych transakcji.

       

      W 2014 r. obroty Polski z Mozambikiem wyniosły 75,4 mln USD (spadek o 3,7% w porównaniu do 2013 r.) . Eksport Polski do Mozambiku wyniósł 8,2 mln USD (spadek o 40,3%), a import Polski z Mozambiku  67,2 mln USD (wzrost o 4,1%). W 2014 r. Polska w obrotach towarowych z Mozambikiem uzyskała ujemne saldo w wysokości 58,9 mln USD.

       

      Najważniejsze wartościowo grupy asortymentowe w eksporcie Polski do Mozambiku w 2014 r.: urządzenia mechaniczne i elektryczne, do rejestracji i odbioru dźwięku: 4,9 mln USD,  gotowe artykuły spożywcze, napoje bezalkoholowe, alkohol i ocet, tytoń 0,5 mln USD, wzrost w stosunku do 2013 r. o 23,4%, zwierzęta żywe i produkty pochodzenia zwierzęcego 0,6 mln USD, wzrost eksportu o 860,2 %, metale nieszlachetne i wyroby z metali nieszlachetnych 0,3 mln USD, spadek o 91,2%.

       

      Najważniejszymi grupami asortymentowymi w imporcie Polski z Mozambiku w 2014 były: gotowe artykuły spożywcze, napoje bezalkoholowe, alkohol, ocet, tytoń: 47,2 mln USD, spadek o 4,2% w porównaniu do 2013 r.,  wyroby nieszlachetne i wyroby z metali nieszlachetnych: 17,3 mln USD, wzrost o 18,7%. Odnotowywany jest   stopniowy wzrost zainteresowania polskich przedsiębiorców rynkiem Mozambiku. Biorąc pod uwagę fakt, że w 2013 r. PKB Mozambiku wyniósł 8,3% , a prognozy dot. rozwoju gospodarczego tego kraju są optymistyczne istnieją realne przesłanki na zwiększenie obecności polskich produktów w Mozambiku.

       

      W I półroczu 2015 r. obroty RP z Mozambikiem wyniosły 45,8 mln USD, co stanowi wzrost o 49,2% w porównaniu do analogicznego okresu roku 2014. Eksport Polski do Mozambiku wyniósł 15,6 mln USD (wzrost o 36,6%), a import wyniósł 30,2 mln USD (wzrost o 14,3 %). W powyższym okresie Polska uzyskała w obrotach towarowych z Mozambikiem ujemne saldo w wysokości 14,6 mln USD.

       

      Najważniejsze grupy asortymentowe w eksporcie Polski do Mozambiku w I połowie 2015 r.: produkty pochodzenia roślinnego 12,2 mln USD, udział w eksporcie Polski do Mozambiku ogółem 78,4%, urządzenia mechaniczne i elektryczne do rejestracji i odbioru dźwięku 1,6 mln USD, spadek wartości eksportu w porównaniu do I-VI.2014 r. o 34,4 %, udział  eksporcie Polski do Mozambiku ogółem 10,5%, materiały i wyroby włókiennicze 0,7 mln USD, spadek o 12,6%, udział 4,5%, zwierzęta żywe i produkty pochodzenia zwierzęcego 0,5 mln USD wzrost o 426%, udział 3,12%.

       

      Najważniejsze grupy asortymentowe w imporcie Polski z Mozambiku w I połowie 2015 r.: gotowe art. spożywcze, napoje bezalkoholowe, alkohol, ocet, tytoń 27,1 mln USD, spadek wartości importu w porównaniu do I-VI.2014 r. o 30,7%, udział w imporcie Polski z Mozambiku ogółem 89,7%, wyroby nieszlachetne i wyroby z metali nieszlachetnych 2,9 mln USD, spadek o 75,5%, udział 9,7%.

       

      4.3. Inwestycje /wzajemne.

       

      Brak informacji na temat inwestycji wzajemnych

       

      4.4. Współpraca regionalna.

       

      Brak informacji na temat współpracy regionalnej

       

      4.5. Współpraca samorządów gospodarczych.

       

      We wrześniu 2015 r. w Mozambiku przebywała misja gospodarcza Krajowej Izby gospodarczej RP.

       

       

       

      Dostęp do rynku


       

      5.1. Dostęp do rynku dla polskich towarów i usług (bariery).

       

      Wejście Polski do Unii Europejskiej i objęcie umową ACP-EU a obecnie EPA powoduje, że polskie firmy nie napotykają żadnych barier w eksporcie do Mozambiku, mają pełnoprawny dostęp do tego rynku i takie same warunki jak inne firmy z UE.

       

      5.2. Świadczenie usług i zatrudnianie obywateli RP.

       

      Rząd Mozambiku nie stosuje żadnych utrudnień w dostępie do rynku pracy. Jednocześnie zachęcając zagranicznych inwestorów do obecności w Mozambiku ustanowił ulgi celne i podatkowe oraz specjalne strefy ekonomiczne.

       

      5.3. Nabywanie i wynajem nieruchomości.

       

      Nie istnieją żadne ograniczenia w nabywaniu nieruchomości przez obcokrajowców w Mozambiku. Istnieją jednak ograniczenia w nabywaniu ziemi, która jest własnością państwa. W takim przypadku istnieje możliwość wieczystej dzierżawy na okres 99 lat.

       

      Inwestorzy muszą uzyskać zgodę na planowane przedsięwzięcie w Ministerstwie Planowania i Rozwoju. Osoby prywatne muszą wykazać się 5-cio letnim legalnym pobytem w Mozambiku, bądź też podobnie jak osoby prawne muszą założyć firmę/działalność gospodarczą w Mozambiku. Wynajem nieruchomości nie podlega żadnym ograniczeniom.

       

      5.4. System zamówień publicznych.

       

      Zamówienia publiczne w większości przypadków podlegają procedurom przetargowym. W większości przetargi są otwarte i nie ma teoretycznie ograniczeń w składaniu ofert. Przy większych przetargach obowiązuje klauzula pre-kwalifikacji bądź też dopuszczane są tylko te firmy, które zostały już zarejestrowane i uznane przez organizatora przetargu. Może się okazać, że w jednym ministerstwie obowiązuje kilka różnych procedur przetargowych w zależności od danego departamentu.

       

      Firmy zagraniczne chcące wziąć udział samodzielnie w przetargu muszą być zarejestrowane w Mozambiku. Można też skorzystać z usługi miejscowej firmy, która wystąpi oficjalnie jako oferent.

       

      Przetargi w Mozambiku bywają często ustawiane pod konkretnego oferenta, bądź też w rezultacie działań korupcyjnych ich warunki nie są przestrzegane. Oferent kwestionujący warunki i przebieg przetargu nie może ich zaskarżyć do Centralnej Komisji Przetargowej lecz do sądu krajowego. Znajomość portugalskiego i lokalnych zwyczajów jest niezbędna. Przetargi rządowe publikowane są w gazecie codziennej „Noticias”.

       

      5.5. Ochrona własności przemysłowej i intelektualnej.

       

      W Mozambiku istnieje szereg uregulowań prawnych chroniących własność intelektualną i prawa autorskie (z roku 2000) oraz własność przemysłową (z roku 1999). Są one zgodne z zapisami WTO Trade Related Aspects of Intellectual Property Rights (TRIPS). Niemniej jednak, nieefektywny system prawny Mozambiku i powolnie działający wymiar sprawiedliwości oraz policja czynią wprowadzanie w życie wspomnianych przepisów bardzo trudne.

       

       

       

      Przydatne linki i kontakty


       

      6.1. Administracja gospodarcza.

       

      Ministerstwo Przemysłu i Handlu

      Ministério da Indústria e Comércio de Moçambique

      http://www.mic.gov.mz

      E-mail: infomic@mic.gov.mz

       

      Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wiejskiego

      Ministry of Agriculture and Rural Development

      Tel.: +258 1 46-0010

      Fax: +258 1 46-0145

      Oficjalna strona Rządu Mozambiku z linkami

      http://www.mozambique.mz/links.htm#

       

      6.2. Samorządy gospodarcze.

       

      Izba Handlowa Mozambiku

      Mozambique Chamber of Commerce

      http://www.teledata.mz/cacomo/cacommo.htm

       

      6.3. Oficjalna prasa ekonomiczna.

       

      W Mozambiku ukazuje się jedynie 10 publikacji w tym 2 dzienniki:

      Noticias, www.jornalnoticias.co.mz

      Diario de Moçambique

       

      6.4. Oficjalne strony o charakterze ekonomicznym.

       

      www.mozambique.mz

      http://www.bancomoc.mz

       

       

      23 grudnia 2014 (ostatnia aktualizacja: 29 stycznia 2016)

      Drukuj Drukuj Podziel się treścią: