close

  • Polsce – służyć, Europę – tworzyć, Świat – rozumieć

     

  • NIGERIA

    •  

       Informacje o kraju


       

      Republika Federalna Nigerii (Federal Republic of Nigeria) to państwo w Afryce Zachodniej między Beninem od zachodu, Kamerunem od wschodu oraz Nigrem od północy; posiada też krótką granicę z Czadem. Jest położone nad Zatoką Gwinejską. Południe kraju to płaska i w niektórych miejscach bagnista nizina, centralna część kraju to pagórkowate wzniesienia i płaskowyże, północ to jałowe niziny. Warunki klimatyczne: od wilgotnych z lasami równikowymi na południu do suchych na północy. Pora deszczowa od czerwca do października.
       

      Najbardziej ludny kraj w Afryce, posiada ponad połowę ludności Afryki zachodniej. Mimo że mniej niż 25% Nigeryjczyków mieszka w miastach, około 30 miast posiada ponad 100 tysięcy mieszkańców. Nigerię zamieszkuje ponad 200 grup etnicznych, z wielką różnorodnością języków, zwyczajów i religii. Dominującą grupą etniczną są Hausa-Fulani, mieszkający na północy i w centrum kraju.


      Językiem urzędowym jest angielski, w powszechnym użyciu jest „Pidgin English” oraz języki grup etnicznych  Hausa, Joruba i Igbo (Ibo).
      Wyznania: 50,8% chrześcijanie, 48,8% muzułmanie. Wśród chrześcijan około 74% to protestanci, 25% katolicy, mniej niż 1% prawosławni. Hausa na północy kraju to w 95% muzułmanie, Joruba: 35% chrześcijanie, 55% muzułmanie i 10% wierzenia tradycyjne; Igbo to prawie wyłącznie chrześcijanie (głównie katolicy).Większość muzułmanów nigeryjskich to sunnici.


      Waluta: Naira (NGN); kurs wymiany: 225 NGN za 1 Euro (luty 2015 r.).

       

      Ranking Nigerii wg Banku Światowego w 2013 r.: 147 na 189 państw.


      Podkategorie:

      -łatwość rozpoczęcia biznesu: 122 miejsce
      -egzekwowanie kontraktów: 136 m.
      -rejestracja własności: 185 m.
      -uzyskanie kredytu: 13 m.
      -ochrona prawna inwestorów: 68 m.
      -handel trans-graniczny: 158 m.
      -podatki: 170 m.
      -pozwolenia budowlane: 151 m.
      -dostępność energii el.: 185 m.

       

      Od wprowadzenia demokratycznej konstytucji w 1999 r., Nigeria doświadczyła kilku demokratycznych i pokojowych zmian rządów cywilnych. Relatywnie stabilna demokracja nie jest jednak jeszcze w pełni dojrzała i podlega zagrożeniom wynikającym z federalizmu państwa, powszechnej korupcji, podziałów opartych na wielu różnicach etnicznych i religijnych oraz braku bezpieczeństwa, w ostatnich latach nasilonego atakami Boko Haram. Zagrożenia dla bezpieczeństwa kraju znajdują odbicie w coraz większym obciążaniu budżetu państwa wydatkami na armię i siły bezpieczeństwa.   

       

      Jednak najpoważniejszymi wyzwaniami są powszechna bieda, bezrobocie, niski poziom edukacji i zacofanie infrastrukturalne kraju, w tym braki w dostawach energii elektrycznej. Rząd przyjął kilka strategicznych programów i planów rozwoju gospodarczego.

       

      Nigeria ma bardzo niski Wskaźnik Rozwoju Ludzkiego (Human Develoment Index), większość Milenijnych Celów Rozwoju nie zostanie osiągnięta do końca 2015 r.

       

      Wielu ekonomistów uważa, że bezrobocie, szczególnie wśród młodych, jest najważniejszym problemem rozwijających się krajów afrykańskich. W badaniu opinii publicznej przeprowadzonym w Nigerii w 2012 r., w którym zapytano o najważniejsze kwestie jakie rząd powinien rozwiązać, 34% badanych wskazało tworzenie miejsc pracy, przed korupcją (31% badanych). 


       

       

      System administracyjny


       

      Ustrój: republika federacyjna, wzorowana na modelu USA. Prezydent, wybierany w głosowaniu powszechnym, jest głową państwa i jednocześnie szefem rządu. Władza ustawodawcza należy zarówno do rządu jak i parlamentu (National Assembly).

      Parlament dwuizbowy: Senat i Izba Reprezentantów. Prezydent mianuje ministrów federalnych. Minister federalny może kierować więcej niż jednym ministerstwem federalnym. Prezydent musi uwzględnić w rządzie co najmniej jednego przedstawiciela każdego z 36 stanów. Nominacje prezydenckie muszą być zatwierdzone przez Senat.


      Terytorium kraju jest podzielone administracyjnie na 36 stany i 1 terytorium (Territory), które z kolei podzielone są na 774 rejony samorządowe (Local Government Areas - LGAs).


      Nigeria uzyskała niepodległość w 1960 r. Rząd federalny zyskał wtedy wyłączne kompetencje w sprawach obrony i bezpieczeństwa, spraw zagranicznych, ceł i podatków. Monarcha brytyjski przestał być głową państwa nigeryjskiego w 1963 r., kiedy utworzono urząd prezydenta. Od samego początku narastały napięcia między północą i południem kraju. Po wyborach powszechnych  w 1965 r., na północy kraju zginęło w masakrach kilka tysięcy Igbo, co skłoniło setki tysięcy do ucieczki na południowy wschód kraju. Coraz bardziej popularna stawała się myśl o odłączeniu terenów zamieszkanych przez Igbo od reszty Nigerii, Igbo odrzucali plany zmian w konstytucji i naciskali na przyznanie im pełnej autonomii. W 1967 r. przywódcy Igbo proklamowali niepodległość wschodniego regionu Nigerii jako Republiki Biafra. Wojna domowa, która wybuchła w następstwie tych wydarzeń,  pochłonęła kilka milionów ofiar i zakończyła się w 1970 r. stłumieniem secesji. Po zakończeniu wojny kraj wszedł na ścieżkę powolnego rozwoju gospodarczego.

       

      W 1985 r. władzę objął generał Ibrahim Babangida i był to początek trwających do końca lat 90-tych rządów wojskowych. W 1999 r. uchwalono nową konstytucję, która wprowadziła dwuizbowe Zgromadzenie Narodowe. Prezydentem został Olusegun Obasanjo. Zwolniono ze służby setki wojskowych sprawujących funkcje polityczne; rząd podjął starania by odzyskać miliony dolarów wyprowadzonych z budżetu państwa na prywatne konta zagraniczne; nastąpiła poprawa pod względem przestrzegania praw człowieka i wolności prasy. Wraz z rosnącym znaczeniem gubernatorów stanowych pojawiły się tarcia między rządem federalnym i stanami, dotyczące dystrybucji środków budżetowych. Powróciły niepokoje społeczne na tle religijnym i etnicznym. W 1999 r. w stanie Kaduna w wyniku zamieszek zginęło ponad sto osób; w rezultacie wprowadzenia na północy kraju szariatu w 2000 r. w zamieszkach zginęło ponad tysiąc osób, a setki Hausa zostało zabitych w atakach odwetowych; w 2001 r. ponad dwa tysiące osób zginęły w zamieszkach religijnych w mieście Jos, a setki zginęły w zamieszkach w stanach Benue, Taraba i Nassarawa.


      W 2007 r. władzę objął Umaru Musa Yar'Adua,  muzułmanin z północy, z centro-prawicowej PDP (People's Democratic Party). Po jego śmierci spowodowanej chorobą, w 2010 r. władzę czasowo przejął wiceprezydent Goodluck Jonathan, chrześcijański polityk pochodzący z delty Nigru. Jonathan wystartował w wyborach 2011 r., łamiąc tym samym niepisaną zasadę o rotacji urzędu prezydenta między północą i południem kraju (zasada wprowadzona w 1979 r.). Wyniki wyborów 2011 r. były mocno kontestowane przez zwolenników Muhammada Buhari - muzułmańskiego kandydata z północy.


      Prezydent Jonathan oraz Muhammadu Buhari ponownie kandydują w wyborach w 2015 r. Termin wyborów został odłożony z 14 lutego na 28 marca, głównie z przyczyn bezpieczeństwa. Wybory te będą pierwszymi, w których realne szanse na wygraną ma inna partia niż PDP, rządząca Nigerią od 1999 r. Rozczarowanie prezydentem Jontahanem, wynikające m.in. z powszechnej korupcji i złamania zasady rotacji, przyniosło dla PDP wyzwanie w postaci nowej i prężnej opozycyjnej partii All Progressive's Congress (APC). Przeszli do niej czołowi politycy nie tylko z innych partii opozycyjnych, ale również z PDP, w tym kilku gubernatorów. Wybory zostały przełożone między innymi z powodu Boko Haram - terrorystycznej islamskiej organizacji, która paraliżuje życie na północy kraju. BH domaga się wprowadzenia szariatu w całej Nigerii i zakazania „zachodniego” systemu oświaty. Boko Haram jest odpowiedzialna m.in. za atak bombowy na siedzibę ONZ w Abudży w 2011 r. i porwanie prawie 300 uczennic ze wsi Chibok w kwietniu 2014 r. Ataki BH spowodowały śmierć 10 tys. osób i półtora miliona uchodźców.


      Nigeria dba o poprawne relacje z krajami sąsiednimi. W celu zażegnania konfliktu granicznego z Kamerunem, wycofano wojska z półwyspu Bakassi.


      Nigeria posiada skomplikowany system prawny, który jest kombinacją anglosaskiego prawa precedensowego, prawa islamskiego i tradycyjnych zwyczajów. Nigeryjskie sądy stosują przepisy oparte o brytyjskie prawo zwyczajowe, czasem w zmodyfikowanej formie zgodnie z miejscowymi tradycjami. Prawo handlowe oparte na brytyjskim jest stosowane w transakcjach biznesowych. W zdominowanych przez muzułmanów stanach (Zamfara, Kano, Katsina, Niger, Bauchi, Borno, Kaduna, Gombe, Sokoto, Jigawa, Yobe i Kebbi) przestrzegane jest jednak prawo szariatu. Najwyższe instancje sądowe w państwie to Sąd Najwyższy, którego sędziowie są mianowani przez prezydenta kraju, oraz Federalny Sąd Apelacyjny. Sąd Najwyższy ma uprawnienia apelacyjne w sprawach dot. konstytucji, cywilnych i kryminalnych. Federalny Sąd Apelacyjny posiada jurysdykcję w sprawach podatkowych, dotyczących bankowości, wymiany walut oraz przy pozwach w których stroną jest władza federalna. Sądy działają bardzo powoli, brakuje pomieszczeń sądowych i podstawowego wyposażenia, sędziowie mają niskie wynagrodzenia i są podatni na korupcję.
       

       

      Gospodarka


       

      Nigeria, z populacją ok. 170 mln i powierzchnią  923,768 km kw., jest największą gospodarką w Afryce zachodniej i drugą największą na kontynencie.  Podstawą gospodarki Nigerii jest sektor pierwotny, czyli rolnictwo i wydobycie surowców (ropy). Najważniejszą rolę w gospodarce odgrywa wydobycie ropy naftowej, eksport ropy jest głównym źródłem dochodu narodowego Nigerii. Poza ropą Nigeria posiada mało wyeksploatowane i spore zasoby surowców mineralnych jak węgiel, boksyty, złoto, miedź, ruda żelaza, wapień, ołów i cynk.


      Krajowe Biuro Statystyki (KBS -National Bureau of Statistics) ocenia wzrost rzeczywisty PKB w 2014 r. na 7,5%, w porównaniu z 6,87% w 2013 i 6,58% w 2012 r. Wg KBS wzrost gospodarczy przez ostatnie 10 lat średnio wynosił 7,5% rocznie. Wg danych Międzynar. Funduszu Walutowego rzeczywisty wzrost PKB Nigerii w latach 2012 i 2013 nie przekroczył 5,8%, ale w 2014 r. przyśpieszył do 7%. Mimo to rosło bezrobocie. Wzrost gospodarczy nie przełożył się na wzrost zatrudnienia, ponieważ był rezultatem głównie kapitałochłonnych gałęzi gospodarki. Z powodu inflacji rzeczywisty PKB na głowę jest obecnie niższy niż w 1960 r., kiedy Nigeria zyskała niepodległość. 80% miliardowych zysków z eksportu ropy zasila budżet państwa (16% zysków „zjadają” koszty operacyjne, a 4% trafia do koncernów naftowych). Mimo to prawie połowa społeczeństwa żyje za mniej niż 2 USD dziennie, 80% środków budżetowych z eksportu ropy trafia do elitarnych paru procent społeczeństwa.


      Nadmierne uzależnienie od ropy i gazu zmniejszyło tradycyjnie ważną rolę rolnictwa i sektora wytwórczego. W 2013 r. przemysł naftowy był źródłem prawie 50% dochodów budżetowych i 90% dochodów z eksportu. Rolnictwo mimo dekad zaniedbań nadal dostarcza ponad 20% PKB i zatrudnia ok. 65 % siły roboczej. Rolnictwo było do lat 1970-tych głównym źródłem dochodów eksportowych, Nigeria była wtedy światowym liderem w orzechach ziemnych, kakao i oleju palmowego oraz znaczącym producentem kokosów, owoców cytrusowych, kukurydzy, kaszy perłowej, tapioki, ziemniaków i trzciny cukrowej. Obecna produkcja rolna stanowi niewielki procent tego potencjału.

      Mieszkańcy wsi powszechnie stosują prymitywne formy gospodarowania, jak koczowniczy chów zwierząt i wypalanie sawanny pod uprawy.
       

      KBS dokonało w kwietniu 2014 r. przeszacowania PKB (rebasing). Zmieniono rok bazowy wyliczeń z 1990 na 2010 r. i skorygowano techniki kalkulacyjne. W rezultacie  otrzymano prawie dwukrotny wzrost PKB, z 270 mld USD do ok. 500 mld USD. KBS uzasadniło przeszacowanie jako konieczne, ponieważ przyjęcie jako bazowego roku 1990 zaniżało realną wartość PKB, ponadto Międzynarodowy Fundusz Walutowy zaleca aktualizowanie roku bazowego co 5 lat. Poprawiono metody statystyczne, uwzględniając nie tylko wartość produkcji lecz także wydatki i dochody oraz wyniki ŚMP w 46 sektorach gospodarki. Nowe dane pokazują, że kraj nie jest już tak jednostronną enklawą naftową, udział przemysłu naftowego i rolnictwa w PKB spadł, zwiększył się udział innej produkcji przemysłowej, ŚMP oraz nowych gałęzi, jak telekomunikacja. Udział rolnictwa w tworzeniu PKB spadł do 22% z prawie 35%. Poważna zmiana dotyczy udziału sektora usług - który wzrósł z 29% do 52%, w tym telekomunikacja z 1 procenta do 8,7%. Wg nowych danych, udział sektora naftowego spada z ponad 30% na 15%. W opinii wielu obserwatorów przebazowanie jest posunięciem propagandowym bez wartości, mającym przedstawić Nigerię jako największą gospodarkę w Afryce, jednak obywatele nie stali się przez to bogatsi i nie poprawiła się jakość życia.


      Sektor wytwórczy stanowi obecnie źródło tylko 6,5% PKB i zatrudnia ok. 2 miliony osób. Tylko 3% tej produkcji jest eksportowane. Poważniejsze inwestycje w ostatnich latach miały miejsce w przetwórstwo cukru i żywności (Dangote Group, Guiness, Procter & Gamble, Nestle) rafinację ropy i petrochemię (Dangote Group i Indorama), browarnictwo (Sabmiller), energię elektryczną (GE, ABB, chińska Great Wall Industry Corporation) i przemysł samochodowy (Kia, Nissan, Volkswagen).


      Nigeria posiada satelitę w przestrzeni kosmicznej i Krajowe Centrum Badań Kosmicznych (Nigerian National Space Research and Development Agency Headquarters) w Abudży. Jest trzecim największym producentem filmów fabularnych na świecie, po Indiach i USA; w wytwórniach filmowych w Lagos, zwanych „Nollywood”, powstaje prawie 500 filmów rocznie, jednak na niskim poziomie technicznym i artystycznym. 


      Ustawa o prywatyzacji z 1999 r. (Privatization and Commercialization Act) ustanowiła Krajową Radę ds. Prywatyzacji, a także Bureau of Public Enterprises (BPE) dla nadzoru prywatyzacji w sektorach telekomunikacji i energetyki. Od 1999 r. BPE przeprowadziło prywatyzację ok. 150 przedsiębiorstw, w tym hut, cementowni, hoteli, zakładów petrochemicznych i montażowni samochodowych. Niektóre z decyzji prywatyzacyjnych BPE były mocno kwestionowane przez Zgromadzenie Narodowe.


      Na początku lat 2000 w znacznym stopniu sprywatyzowano sektor telekomunikacyjny. W latach 2011-13 zyski w sektorze wzrosły o ok. 40%. Stanowił źródło ok. 1% PKB, jednak po przebazowaniu budżetu udział ten wzrósł do prawie 7%, co dobrze przedstawia jego dynamiczny rozwój. Telecommunications Act z 2001 r. upoważnił Nigerian Communications Commission (NCC) do wydawania licencji. Państwowy operator telefoniczny - Nigerian Telecommunications Limited (NITEL), jego operator komórkowy MTEL oraz cztery firmy prywatne: MTN, Airtel, Globacom i Etisalat, uzyskały licencje na usługi telefonii komórkowej. Globacom uzyskał też licencję na usługi stacjonarne. W drugiej połowie 2014 r. zakończono prywatyzację  NITEL i MTEL - przetarg publiczny wygrało NATCOM Consortium.


      Dane rządowe wskazują, że tylko 28 procent powierzchni kraju ma dostęp do Internetu, w tym tylko 6% do internetu szerokopasmowego.
      Rząd stara się przeprowadzić strategiczne przeprofilowanie gospodarki z uzależnienia od ropy w kierunku rozwoju rolnictwa, sektora  wytwórczego i usług. Celami długoterminowymi są rozwój prywatnej przedsiębiorczości i rynkowa deregulacja, szczególnie w bankowości, przemyśle energetycznym i naftowym. Reformy rozpoczęto w latach 2003-07 w ramach programu National Economic Empowerment Development Strategy (NEEDS); realizowany jest obecnie kolejny etap pod nazwą State Economic Empowerment Development Strategy (SEEDS). W 2009 r. rząd przyjął strategiczny plan gospodarczy Vision 20:2020. Jego realizacja ma pomóc Nigerii stać się jedną z 20 czołowych  gospodarek świata do roku 2020. Plan bardzo optymistycznie zakłada roczny wzrost PKB na poziomie prawie 14% oraz przeorientowanie gospodarki z sektora pierwotnego na  przemysł, wytwórczość i usługi do 2020 r.


      W 2014 r. rozpoczęto realizację Nigerian Industrial Revolution Plan (NIRP), 5-letniego planu, którego celem jest rozwój sektora wytwórczego do poziomu przynajmniej 10% PKB. Plan przewiduje inwestycje w produkcję i przetwórstwo żywności, wydobycie i obróbkę metali, usługi około-naftowe i infrastrukturę sprzedaży hurtowej, stworzenie rozwiniętej infrastruktury łańcuchów dostaw i powiązań między producentami, przetwórcami i odbiorcami. Problemem jest brak koordynacji NIRP z innymi programami i planami rządowymi, w tym Vision 20:2020.

       

      wskaźniki makroekonomiczne


      PKB (oficjalny kurs wymiany):
      522,6 mld USD (2014 r.)
      470 mld USD (2013 r.)


      stopa rzeczywistego wzrostu PKB:
      7% (2014 r.)
      6,5%  (2013 r.)


      roczny PKB per capita:
      3000 USD (2014 r.)
      2700 USD (2013 r.)


      źródła PKB wg sektorów:
      rolnictwo: 30% (2013 r.) i 22% (2014 r.)
      przemysł: 41% (2013 r.) i 26% (2014 r.); w tym naftowy: 30% (2013 r.) i 15% (2014 r.)
      usługi: 29% (2013 r.) i 52% (2014 r.)
      rolnictwo – główne produkty:
      kakao, bawełna, orzechy, ziemniaki, olej palmowy, ryż, maniok, kukurydza, bydło, trzoda chlewna, ryby  
      przemysł – główne produkty:
      ropa, węgiel, miedź, drewno, tekstylia, cement, chemiczne, nawozy, stalowy, budowa i naprawy małych statkow handlowych 
      zatrudnienie (2013 r.):
      w rolnictwie: 69%
      w przemyśle: 9%
      w usługach: 12%


      ludność poniżej progu ubóstwa (2 USD/dziennie): 53% (2014 r.)


      budżet:
      23,7 mld USD (2015 r.)
      25,5 mld USD (2014 r.)


      dług zagraniczny:
      15,9 mld USD (2013 r.)
      13,7 mld USD (2012 r.)


      stopa inflacji (ceny towarów i usług konsumpcyjnych):
      9% (2014 r.)
      13% (2013 r.)
      11% (2012 r.)


      bezrobocie (2013 r.):
      24%
      50% wśród osób do 25 roku życia


      wartość exportu:
      107 mld USD (2014 r.)
      93,55 mld USD (wg MFW)


      główne towary exportowe:
      produkty naftowe (93%), kakao, kauczuk


      główni partnerzy eksportowi:
      USA (45%), Brazylia, Hiszpania, Chiny


      wartość importu:
      41 mld USD (2014 r.)


      główne  towary importowane:
      maszyny, chemiczne, paliwo, sprzęt transportowy, żywność, drób


      główni partnerzy importowi:
      Chiny, USA, Holandia, Wielka Brytania, Francja, Niemcy


      rezerwy w obcych walutach i złocie:
      37 mld USD (2014 r.)
      42,8 mld USD (2013 r.)
       

      polityka fiskalna


      W styczniu 2012 r. rząd częściowo zniósł dopłaty do cen paliwa. W 2011 r. dopłaty do paliwa stanowiły 30% wydatków rządowych i ok. 4% PKB. Obniżenie dopłat spowodowało wzrost ceny paliwa z 42 na 92 centy za litr i wywołało strajk powszechny. Uzyskane oszczędności rząd przeznaczył głównie na cele społeczne i infrastrukturę w ramach programu Subsidy Reinvestment and Empowerment Program (SURE-P).

      Dzięki tym środkom uzyskano dodatkowe 1000 megawatów energii elektrycznej z naprawionych elektrowni oraz naprawiono kilka odcinków linii kolejowej między Abudżą i Kaduną. W 14 stanach uruchomiono programy dla kobiet i młodzieży Community Services and Women and Youth Employment Programmes, których celem jest tworzenie tysięcy nowych miejsc pracy.


      Federalizm fiskalny w Nigerii wymaga dystrybucji środków między trzema szczeblami władzy administracyjnej: federalnym, stanowym (36 stanów i Federal Capital Territory) oraz lokalnym (774 LGAs). Szczeble stanowy i lokalny wymagają wiele osobnych środków i programów pozabudżetowych. Wpływy z ropy i gazu są dzielone wg formuły ustalonej przez komisję Revenue Mobilization Allocation and Fiscal Commission (powstanie komisji jest zapisane w konstytucji): 13% wpływów z ropy i gazu dla obszarów naftowych, pozostałe 87% dzieli się następująco: rząd federalny 52,7%, władze stanowe 26,7%, LGAs 20,6%. Tak nierówny podział sprzyja korupcji politycznej i zostawia władzom lokalnym nieproporcjonalnie mało środków.


      Gospodarka kraju odczuwa presję inflacyjną z powodu wysokiej zależności od eksportu ropy i braku dyscypliny finansowej władz, które podnoszą wydatki wraz ze wzrostem wpływów naftowych oraz zgodnie z cyklami kampanii wyborczych. W celu ograniczenia tego zjawiska, w 2003 r. utworzono osobne konto zysków naftowych (Excess Crude Account - ECA). Stan środków na ECA wyniósł 20 mld USD w 2008 r., ale brak dyscypliny wydatkowej w połączeniu ze światowym kryzysem gospodarczym uszczuplił stan do 4 mld w 2010 r.; w 2012 r. środki na ECA wzrosły do 10 mld USD ale nie wróciły już do poziomu z 2008 r.


      polityka monetarna


      W 2014 r. Bank Centralny za główne problemy bieżące uznał wyczerpywanie się rezerw pieniężnych kraju, spadek bezpośrednich inwestycji zagranicznych (FDI) oraz wzrost inflacji bazowej. Podjęto decyzje o utrzymaniu podstawowej stopy procentowej na poziomie 12%, utrzymaniu wymaganych rezerw gotówkowych na poziomie 12% dla funduszy prywatnych, zwiększeniu z 50 do 75% dla depozytów w sektorze publicznym, utrzymanie minimalnej płynności dla banków komercyjnych na poziomie 15%, zmniejszeniu nierównowagi między popytem i podażą na rynku walutowym i zwalczaniu praktyk „prania pieniędzy”. 


      Zwiększenie obowiązkowych bankowych rezerw gotówkowych do 75% przyniosło wzrost kosztu pożyczek i spadek dostępnych środków na rynku. Ocenia się, że decyzja ta zamroziła w bankach ok. 1 biliona Naira. Banki kilkakrotnie podnosiły stopy procentowe.


      Mimo presji na NGN, Bank Centralny wykluczał dalszą dewaluację Naira. Przewiduje się, że kurs będzie stabilny dopóki pozwolą na to rezerwy walutowe kraju. Rezerwy walutowe spadają stale od  2012 r.: z 44 mld USD w 2012 r. do 42 mld USD w grudniu 2013 r. i 35 mld USD pod koniec 2014 r. Głównie z powodu znacznego importu, utrzymujących się niskich światowych cen ropy naftowej oraz interwencji rządu na rynku walutowym. Malejące rezerwy walutowe ograniczają możliwości interwencyjne rządu na rynku finansowym. Mimo iż Bank Centralny wydawał średnio 28 mln USD dziennie w celu  ochrony Naira, wartość nigeryjskiej waluty spadła o 10%.  Kurs Naira dodatkowo stracił w lutym 2013 br. po dymisji prezesa Banku Centralnego, Lamido Sanusi.


      Wielu analityków uważa, że poważna dewaluacja Naira jest nieunikniona,  ponieważ obecny kurs jest zawyżony, ponadto w kraju który mocno zależy od eksportu jednego surowca, dewaluacja waluty nie ma dużego znaczenia dla konkurencyjności eksportu, a podrożenie importu może zmusić do rozwoju krajowej wytwórczości i rolnictwa.  


      W celu redukcji różnic miedzy kursami oficjalnymi i ulicznymi, CBN zniósł ograniczenie wymiany w kantorach  (250 tys. Naira tygodniowo). Biura wymiany muszą stosować się do zarządzeń przeciwko praktykom „prania” pieniędzy i co tydzień zgłaszać wysokość obrotów. 
      Od 2011 r. polityka pieniężna koncentruje się na uniknięciu dwucyfrowej inflacji. W rezultacie częściowego zniesienia subsydiów na paliwo, inflacja wzrosła na pocz. 2012 r. do 12% i 13% w 2013 r., ale w 2014 r. - mimo silnych napięć inflacyjnych i niskich cen ropy, utrzymała się na poziomie 10%. Banki komercyjne podniosły oprocentowanie pożyczek o 2 do 3%, co dodatkowo obciąża kredytobiorców indywidualnych, szczególnie w rolnictwie.


      budżet


      Budżet na 2014 r. wyniósł 4,96 bln Naira. 20% przeznaczone było na cele obronne i bezpieczeństwa. Przez pierwsze 4 miesiące br. rząd przeznaczył na cele bezpieczeństwa aż 130 mld Naira. Poważne pozycje w budżecie stanowiły wynagrodzenia dla sfery budżetowej i obsługa długu. Pojawiła się nowa pozycja: rządowa Nigeria Mortgage Finance Corporation, odpowiedzialna za setki tysięcy hipotek w celu zwiększenia zdolności finansowej klientów indywidualnych na rynku mieszkaniowym. 200 mld Naira przewidziane jest na program Subsidy Reinvestment and Empowerment Program (SURE-P) - program łagodzenia efektów odejścia od dopłat do cen paliwa i koordynacji inwestycji infrastrukturalnych. Po ogłoszeniu projektu budżetu Minister Finansów O. Iweala została poddana krytyce ze strony różnych partii, które zarzucały jej zbytnią uległość wobec Banku Światowego i  MFW. 


      Budżet zakłada utrzymanie deficytu budżetowego poniżej 3% PKB, zgodnie z wytycznymi Fiscal Responsibility Act. Ministerstwo Finansów uważa, że zmiana bazowego roku naliczania PKB i metod kalkulacji budżetu nie powinna mieć wpływu na deficyt budżetowy.
      Nigeria jako pierwszy kraj afrykański osiągnęła porozumienie z Paryskim Klubem w sprawie  anulowania długów. Nigeria spłaca niewielką część, głównie  z bieżących zysków naftowych. Zadłużenie publiczne pod koniec 2013 r. wynosiło 53 mld USD, w tym 45 mld USD długu wewnętrznego i 8 mld USD długu zagranicznego. Nigeria jest krajem o relatywnie niskim obciążeniu zadłużeniem. W połowie 2014 r. wskaźnik zadłużenia do PKB wynosił 13%.


      Przedstawiony przez Min. Finansów budżet na 2015 r. wynosi 4.3 bln Naira (ok. 23.7 mld USD), czyli o 600 miliardów Naira mniej niż budżet 2013 r. Jest to głównie efekt niskich cen ropy naftowej na światowych rynkach. Budżet ten może być bardzo trudny do realizowania, ponieważ zakładał cenę 65 USD za baryłkę ropy, wobec dużo niższych obecnych cen na rynku światowym.


      Rząd jest zaniepokojony stale rosnącym obciążeniem zadłużeniowym, szczególnie długiem krajowym. Odnośnie długu zagranicznego przyjęto zasadę pożyczania tylko na finansowanie projektów samo spłacalnych, na rozwój infrastruktury energetycznej i transportowej oraz przynoszących wzrost zatrudnienia. Władze stanowe muszą konsultować z władzami centralnymi decyzje o pożyczkach zagranicznych i współpracować z krajowym Biurem Zarzadzania Długiem (Debt Management Office).

       

       

      Zadłużenie, w połowie 2014 r.

      w USD

      dług zagraniczny - rząd federalny i stany

         9,37 mld

      dług wewnętrzny - rząd federalny

       47,65 mld

      dług wewnętrzny - stany

          3,93 mld

      dług całkowity

      60,95 mld

       

       

      inwestycje zagraniczne


      W 2012 r. do Nigerii trafiły zagraniczne inwestycje bezpośrednie (FDI) o wartości 7 mld USD, w dużej części od nigeryjskiej diaspory. Większość do sektorów energetycznego i bankowego. W latach 1980 - 2007 zagraniczne inwestycje bezpośrednie w rolnictwie stanowiły zaledwie 1% ogólnej wartości FDI. Wg UNCTAD, zagraniczne inwestycje bezpośrednie spadły z 7 mld USD  w 2012 r. do 5,5 mld USD w 2013 r. i do 4,5 mld USD w 2014 r. Nigeria straciła pod tym względem pierwsze miejsce na kontynencie, na rzecz RPA. 


      Wg Światowej Organizacji Migracji, 6% PKB stanowi pomoc finansowa od diaspory nigeryjskiej - główne z USA, Wielkiej Brytanii, Włoch i Kanady. Oficjalna Pomoc Rozwojowa (Official Development Assistance) dla Nigerii wyniosła w latach 2010-13 ok. 2 mld USD rocznie.
      W latach 2012-2013 prawie dwukrotnie wzrosła ucieczka aktywów z Nigerii, z 13,3 mld USD w 2012 r. do 26 mld USD w 2013 r. Główną przyczyną był transfer aktywów z Nigerii przez koncerny naftowe, np. Shell.


      Wg danych The Securities and Exchange Commission jedną z poważnych przeszkód w rozwoju ekonomicznym kraju jest nielegalny wypływ aktywów finasowych zagranicę. Nigeria znajduje się w pierwszej 10-tce krajów na świecie pod tym względem i na pierwszym miejscu wśród państw Afryki, z utratą aktywów wartości ok. 10 mld USD rocznie,  w formie prania pieniędzy, niepłacenia podatków, kradzieży ropy naftowej, handlu narkotykami i korupcji. Wg danych SEC, przez ostatnie kilka lat nielegalna utrata aktywów rosła w średnim tempie 12% rocznie.


      system finansowy


      System finansowy w Nigerii przeszedł w ostatnich latach gruntowne zmiany. W 2009 r., kiedy nastąpiła prawie zapaść systemu bankowego, CBN rozpoczął szeroko zakrojone reformy sektora. Globalna recesja i załamanie światowych cen ropy obnażyły słabości banków nigeryjskich, które nadmierne angażowały się w operacje pożyczkowe bez zabezpieczenia płynności aktywów. CBN przejął kilka najsłabszych banków państwowych, znalazł partnerów w celu ich rekapitalizacji i rozpoczął prywatyzację trzech banków. Po przeprowadzeniu audytu 24 banków państwowych, zwolniono kierownictwa większości i wprowadzono do systemu 6 mld USD. Przyjęto przepisy o upadłości banków i złych praktykach finansowych (Failed Banks (Recovery of Debt) and Financial Malpractice in Banks Decree No. 18). Mimo reform, małe i średnie przedsiębiorstwa mają trudny dostęp do kredytów bankowych. Oprocentowanie kredytów wynosi średnio 30%, oferta kredytowa jest ograniczona, ponadto banki niechętnie udzielają kredytów długoterminowych.


      Banki i niebankowe instytucje finansowe regulowane są przez Federalne Ministerstwo Finansów, Bank Centralny (CBN), Korporację Ubezpieczeń Depozytów Bankowych (Nigeria Deposit Insurance Corporation - NDIC), Komisję Papierów Wartościowych (Securities and Exchange Commission - SEC), National Insurance Commission, Federal Mortgage Bank of Nigeria i Radę Banków Spółdzielczych (National Board for Community Banks). 


      The Nigerian Deposit Insurance Corporation (NDIC) uzupełnia Bank Centralny w czynnościach regulacyjnych i nadzoru nad bankami i innymi instytucjami przyjmującymi depozyty. Jest niezależna od CBN i odpowiada przez Ministrem Finansów. Banki mają obowiązek płacenia NDIC 0,9% należności depozytowych jako zabezpieczenie. Właściciel depozytu jest uprawniony do odzyskania maksymalnie 5 mln NGN w przypadku bankructwa banku.


      The Securities and Exchange Commissions (SEC) jest centralnym organem regulującym rynek kapitałowy. Zatwierdza i reguluje fuzje i nabycia spółek oraz tworzenie funduszów powierniczych. Sprawuje nadzór nad działaniem giełdy. W oparciu o dekret o promocji inwestycji (Nigerian Investment Promotion Commission Decree) i dekret o wymianie walut  (Foreign Exchange Decree), SEC ustala zasady dla zagranicznych inwestorów na krajowym rynku kapitałowym. 


      Debt Management Office (DMO) koordynuje zarządzanie długiem krajowym. Gromadzi dane statystyczne dotyczące długu i dokonuje prognoz. Doradza rządowi w negocjacjach o redukcji zadłużenia i odnośnie nowych pożyczek. 


      National Insurance Commission administruje i nadzoruje sektor ubezpieczeniowy.


      The Federal Mortgage Bank of Nigeria (FMBN) wydaje licencje i reguluje działalność instytucji hipotecznych. Podlega Bankowi Centralnemu. Funkcje finansowe banku zostały przeniesione do instytucji  Nigerian Federal Mortgage Corporation.


      Koordynacyjny Komitet Usług Finansowych (Financial Services Co-ordinating Committee)  koordynuje instytucje sektora finansowego. W komitecie zasiadają CBN, SEC, National Insurance Commission, Corporate Affairs Commission (CAC) i Ministerstwo Finansów.


      Rynek kapitałowy uwolniono w 1993 r. Głównymi instytucjami są Securities and Exchange Commission (SEC), giełda Nigerian Stock Exchange (NSE), domy emisyjne i firmy maklerskie. Ceny nowych emisji ustalane są przez domy emisyjne i brokerów, a na rynku wtórnym tylko przez brokerów. Giełdę PW w Lagos (The Nigerian Stock Exchange) otworzono w 1960 r. Na początku 2015 r. miała 192 zarejestrowane firmy o wartości kapitałowej ok. 83 mld USD. Ceny wraz z indeksem All-Share Index plus NSE 30 są publikowane w codziennej cedule, w internecie i prasie. Wartość akcji spółek notowanych na giełdzie krajowej (kapitalizacja spółek) wzrosła o 47.2% w 2012, o 47.5% w 2013 r. i o 13% w 2014 r.


      Banki wyspecjalizowane i instytucje rozwoju finansowego (DFIs) – powstały dla wspierania rozwoju konkretnych gałęzi gospodarki. Bank Przemysłu (Bank of Industry) i Nigerian Agricultural Co-operative and Rural Development Bank udzielają miękkich pożyczek dla inwestorów w rolnictwie. Inne  DFIs - jak Federalny Bank Hipoteczny, Bank Rozwoju Urbanistycznego (Urban Development Bank) i Bank Szkolny (Education Bank) - obsługują sektory wskazane w nazwach.


      firmy ubezpieczeniowe


      Sektor usług ubezpieczeniowych jest dobrze rozwinięty. Krajowa Komisja Ubezpieczeniowa (The National Insurance Commission) jest instytucją państwową, która udziela gwarancji firmom ubezpieczeniowym i udziela licencji nowym agencjom.


      wymiana walut


      Od 1989 r. uzyskało licencje ok. 5 tysięcy biur wymiany walut, zorganizowanych w Association of Bureau of Change Operators (ABCON). Nadzór na ich działalnością sprawuje Bank Centralny, biura muszą składać w CBN tygodniowe raporty o wysokości transakcji. W 2014 r. CBN podniósł wysokość minimalnego kapitału zakładowego dla biur wymiany z 10 na 35 mln Naira.


      budownictwo mieszkaniowe


      Kredytowe instytucje hipoteczne działają zgodnie z Act No. 53 z 1989 r. Jest ich ok. 200. Nadzór sprawuje Federalny Bank Hipoteczny (Federal Mortgage Bank). Nigeria ma braki ok. 17 mln mieszkań i ocenia się, że rocznie potrzeby te będą rosnąć o kolejne 2 miliony.  Potrzebne są tanie i solidne mieszkania, dla osób ubogich i średnio zamożnych. W opinii rządu koszt realizacji tego zamierzenia wyniesie przynajmniej 350 mld USD.


      W styczniu 2014 President Goodluck Jonathan oficjalnie utworzył państwową Nigeria Mortgage Refinance Company (NMRC),  która ma wspierać finansowanie tańszych mieszkań. NMRC zaczyna z kapitałem w wysokości 6 mld NGN. W opinii Minister Gospodarki i Finansów, działalność NMRC powinna pozwolić na obniżenie o kilkanaście procent ceny pożyczek mieszkaniowych z obecnych 20-25%. Bank Światowy udzieli władzom na cele mieszkaniowe 300 mln USD miękkiej pożyczki bez oprocentowania.


      Krajowa Komisja Emerytalna (National Pension Commission) zainwestuje w sektorze mieszkaniowym fundusze emerytalne o wartości ok. 50 mln USD. 25 mln USD zostanie przeznaczone na zabezpieczenia hipotek dla najuboższych kredytobiorców, a 25 mln USD zostanie przeznaczone na wsparcie Federal Mortgage Bank w realizacji programu masowego budownictwa mieszkaniowego.


      rolnictwo


      Nigeria zajmuje szóste miejsce w świecie i pierwsze w Afryce pod względem produkcji rolnej. Nigeria była znaczącym eksporterem kakao, orzechów ziemnych, kauczuku i oleju palmowego. Po odkryciu ropy produkcja rolna została mocno zaniedbana. Zbiory kakao wynoszą rocznie poniżej 190 tys. ton, chociaż w l. 1980-tych wynosiły 300 tys. ton. Jeszcze bardziej dramatyczny jest spadek produkcji orzeszków ziemnych i oleju palmowego. Kiedyś główny producent drobiu na kontynencie, produkcja spadła z ok. 40 mln do 18 mln kurcząt rocznie. Znacząco spadły połowy ryb. Nigeria nadal jest czołowym światowym producentem słodkiego ziemniaka, manioku i fasolnika chińskiego.
      Mimo złego zarządzania, niedoinwestowania i zaniedbanej infrastruktury, sektor jest źródłem ponad 20% PKB i nadal zatrudnia 2/3 siły roboczej kraju, w tym 90 procent mieszkańców obszarów wiejskich.


      Warunki klimatyczne i geograficzne pozwalają na różnorodne uprawy i produkcję mięsa. Trzy główne strefy: północna sucha sawanna, gdzie wypasa się głównie krowy, dające mięso o niskiej jakości, i uprawia się fasolnik chiński; sawanny centralne, bardziej wilgotne, gdzie uprawia się kukurydzę, maniok, słodkie ziemniaki; oraz południowe, wilgotne i gorące tereny, gdzie uprawia się głównie maniok, kukurydzę, palmy oleiste, yam i banany.


      Nigeria jest poważnym importerem netto żywności i produktów rolnych. Wartość eksportu żywności i produktów rolnych w 2014 r. nie przekroczyła 1 mld USD, a wartość importu wyniosła prawie 8 mld USD i w ostatnich latach szybko rośnie. Importowane są głównie zboża, ryż, cukier, mrożone ryby, oleje roślinne i produkty mleczarskie – zwłaszcza mleko w proszku. 


      Rząd od kilku lat traktuje wydostanie rolnictwa z zapaści jako jeden z priorytetów. Przyjęto kompleksowy program o nazwie Agricultural Transformation Agenda, którego celem jest osiągnięcie żywnościowej samowystarczalności kraju. Program zbytnio opiera się o stosowanie barier handlowo-taryfowych i napotyka na poważne trudności jak słabo rozwinięta infrastruktura, braki energetyczne, powszechna bieda na terenach wiejskich i niski stopień mechanizacji. Brakuje systemów nawadniania i kultury uprawy ziemi, infrastruktury transportowej, magazynowania, przechowywania i pakowania żywności. Poprawie żywnościowej przyszłości kraju nie sprzyja też skomplikowany system własności ziemi. Trudności w uzyskaniu kredytów rolnych zniechęcają rolników do inwestycji długoterminowych i stosowania nowoczesnych metod produkcyjnych. Mimo że ok. 80 procent powierzchni kraju to urodzajna ziemia uprawna, większość leży odłogiem. Dominują drobne gospodarstwa między 0,5 i 3 ha. Znacznych inwestycji bezpośrednich potrzebują wszystkie etapy produkcji – uprawa, zbieranie, składowanie, przechowywanie, przetwórstwo, transport i sprzedaż.

       

      Duże potrzeby inwestycyjne istnieją zwłaszcza w następujących podsektorach:
      - produkcja orzeszków ziemnych i oleju palmowego,
      - uprawa bawełny i kakao,
      - rybołówstwo,
      - przemysł drzewnego,
      - przetwórstwo i przechowywanie żywności,
      - produkcja i dystrybucja nawozów,
      - mechanizacja, zaopatrzenie w traktory, kombajny, siewniki itd.,
      - modernizacja i budowa nowych systemów nawadniania.


      Przez ostatnie kilkanaście lat do rolnictwa trafiło niecałe 2% zagranicznych inwestycji bezpośrednich (FDI). Sektor wydaje się mało atrakcyjny z powodu bardzo zacofanej infrastruktury i koncentracji produkcji poza miastami.


      Produkcja rolna posiada „status pionierski” (pioneer status) i w związku z tym korzysta z następujących ułatwień:
      - ulgi inwestycyjne na poziomie 100%
      - 50% ulg amortyzacyjnych 
      - 100-procentowe zwolnienie z podatków przez okres 5 lat 
      - cło na import maszyn i sprzętu rolniczego w wysokości 1%.
      - Rolniczy fundusz gwarancyjny (Agricultural Credit Guarantee Scheme Fund - ACGSF), administrowany przez Bank Centralny, gwarantuje do 75% pożyczek udzielanych  na cele produkcji rolnej.
      - Fundusz Interest Drawback Program Fund gwarantuje spłatę oprocentowania pożyczek wziętych w ramach ACGSF do poziomu 60%.


      przemysł


      Głównym źródłem dochodów Nigerii jest eksport ropy naftowej. Pod względem wydobycia Nigeria zajmuje 9-te/10-te miejsce na świecie. Jest też czołowym światowym producentem kolumbitu. Maleje wydobycie rud metali, głównie cyny; niewielkie jest wydobycie węgla kamiennego (Enugu) i rud żelaza; ma też  złoża rud uranu, cynku, ołowiu, złota. Rząd federalny kontroluje prawa do eksploatacji minerałów i wydaje licencje na wydobycie, zgodnie z ustawą o minerałach i górnictwie z 2007 r. (Minerals and Mining Act) oraz ustawą naftową z 1969 r. (Petroleum Act).


      W przemyśle przetwórczym dominują zakłady przetwórstwa spożywczego i włókiennicze. W latach 70-tych XX wieku rozwijał się przemysł maszynowy, środków transportu, chemiczny, rafineryjny, metalowy. Obecnie rozwój tych gałęzi utrudniają poważne ograniczenia importowe, kraj zależy od sprowadzania tych produktów z zagranicy.


      Największe zakłady przemysłowe są zlokalizowane w większych miastach, zwłaszcza w północno-zachodniej części kraju; głównym ośrodkiem przemysłowym jest Lagos. Główne kompleksy przemysłowe to rafinerie i zakłady petrochemiczne w Kaduna, Warri, Port-Harcourt, Eleme; huty stali w Ajaokuta, Aladja, Oshogbo, Katshina, Jos; produkcja nawozów sztucznych w Onne- Port Harcourt, Kaduna, Minna, Kano; produkcja gazu płynnego w  Bonny; huty aluminium w Ikot Abasi, Port Harcourt; obróbka narzędzi w Oshogbo. Nigeria zajmuje 44-te miejsce na świecie i trzecie w Afryce pod względem produkcji fabrycznej.


      Sektor wytwórczy to głównie tekstylia, przemysł skórzany (w Kano, Abeokuta, Onitsha i Lagos), samochodowy (Peugeot i General Motors), chemiczny, produkcja plastiku i przetwórstwo żywności. W 2013 r. Nigeria ogłosiła Nową Politykę Motoryzacyjną (New Automotive Policy) w celu wsparcia rodzimej motoryzacji. Wprowadzono 70% cło na używane samochody importowane. Plan przynosi już korzyści – indyjskie koncerny TAT i TVS Motor, japońskie Nissan i Toyota, jak również Kia i Volkswagen zapowiedziały otwarcie w Nigerii zakładów montażowych.


      Rozwinięte tradycyjne rzemiosło: tkactwo, garncarstwo, wyroby ze skóry, złota i srebra oraz drewna.


      Przyjęto Public Enterprises Promotion and Commercialisation Act, który ma wspierać zdrową konkurencję w gospodarce. Prywatni inwestorzy, w tym zagraniczni, mają otwartą drogę do sektorów telekomunikacji, energetycznego, naftowego, hotelarstwa, turystyki itd. 
      Poważnym problemem jest znaczny wzrost znaczenia nieformalnego sektora gospodarki, który zatrudnia większość czynnej siły roboczej. Zanik lub niski poziom rodzimej produkcji przemysłowej poza przemysłem naftowym oraz wysoki popyt na produkcję importową doprowadziły do sytuacji w której prawie 80% wydatków rządowych dokonywanych jest w obcych walutach. Silne nastawienie na import w połączeniu z wysokimi kosztami produkcji rodzimej, przerwami w dostawach energii elektrycznej i paliwa powodują, że nawet istniejąca nikła infrastruktura przemysłowa jest wykorzystana w zaledwie 30 procentach.  


      sektor naftowy


      Nigeria jest członkiem OPEC. Odkrycie ogromnych złóż ropy i światowy kryzys naftowy lat 1970-tych spowodowały zaniedbanie tradycyjnie silnego rolnictwa i lekkiej wytwórczości oraz uzależnienie od wydobycia ropy. Około roku 2000 eksport ropy i gazu przynosił 98% dochodów eksportowych i prawie 85% dochodów rządu federalnego. Wydajność i organizacja przemysłu naftowego pozostawiają jednak wiele do życzenia. Złoża ropy występują na obszarze delty Nigru oraz w szelfie zatoki; niewielką część ropy przetwarza się w krajowych rafineriach (Kaduna, Port Harcourt, Warri), większość wywozi się przez porty naftowe w Bonny i Burutu. Nigeria posiada duże zasoby gazu ziemnego, część wykorzystywana jest w elektrowniach cieplnych w Afam, Sapele i Lagos. W delcie Nigru przez dziesięciolecia lekceważone były interesy lokalnych mieszkańców, niszczona infrastruktura, miały miejsce kradzieże ropy z instalacji naftowych i zniszczenia ekologiczne.
      700 mln USD zostało przeznaczone na projekt gazociągu  Trans-Saharyjskiego. Pierwsza faza projektu, Trans-Nigerian Pipeline, zapewni dostawy gazu z Delty Nigru na północ kraju. Kolejna faza przewiduje dostawy przez terytorium Nigru do Algierii i Hiszpanii. Faza nigeryjska powinna zostać zakończona do 2018 r.  


      Rząd federalny jest właścicielem surowców naturalnych. Kontroluje proces przyznawania koncesji koncernom międzynarodowym. Zgodnie z konstytucją, co najmniej 13% przychodów naftowych musi być zainwestowanie w stanie w którym wydobyto ropę. Środki te nie trafiają jednak do stanowych budżetów lecz na federalny rachunek, na który wpłat dokonuje federalna Komisja Alokacji Dochodów (Revenue Mobilization, Allocation and Fiscal Commission).


      Projekt kluczowego dokumentu prawnego - The Petroleum Industry Bill, od kilku lat czeka na przyjęcie przez parlament. Jego przyjęcie w proponowanej formie zmieni zasady sektora naftowego: obecne chaotyczne przepisy zastąpi jeden statut, a krajowa korporacja naftowa (Nigerian National Petroleum Corporation - NNPC) zostanie rozbita na kilka osobnych instytucji o wyspecjalizowanych zadaniach, dokona się przynajmniej częściowej prywatyzacji państwowego przedsiębiorstwa naftowego przez wypuszczenie akcji na nigeryjskiej giełdzie i podniosą się wymagania dot. ochrony środowiska. 


      Local Content Act - od 2010 r. zbiór przepisów o udziale nigeryjskim, nakazują pierwszeństwo dla rodzimych inwestorów w przyznawaniu kontraktów naftowych. 


      sektor energetyczny


      Produkcja energii elektrycznej pochodzi w 62% z elektrowni cieplnych, a w 38% z elektrowni wodnych (głównie w Kainji, na rz. Nigr). Poważnym problemem dla rozwoju gospodarki jest niska produkcja energii elektrycznej, która w 2013 roku była na poziomie 4,1 tysięcy MW, ale pod koniec 2014 r. spadła do 3,5 tysiąca  MW, z powodu częstych awarii, braków w dostawach gazu oraz wandalizmu. Dla porównania, RPA produkuje ok. 49 tysięcy megawatów energii dla ok. 70% mniej mieszkańców.


      Przyjęcie w 2005 r. Electric Power Sector Reform Act in 2005 otworzyło drogę do utworzenia Nigerian Electricity Regulatory Commission, instytucji nadzorującej sektor energetyczny. Ustawa zakłada liberalizację i prywatyzację sektora, dostosowanie cen energii elektrycznej do kosztów produkcji oraz powstanie Nigerian Electricity Liability Management Company. W 2011 r. rząd utworzył też Nigeria Bulk Electricity Trading Company, dla nadzorowania handlu energią elektryczną.


      Od 2012 r. Nigerian Electricity Regulatory Commission (NERC) kilkakrotnie podniosła stawki opłat za prąd, ale cena ciągle pozostaje znacznie poniżej kosztów produkcji.


      Deregulacja cen prądu i gazu jest niezbędna dla przyciągnięcia prywatnych inwestorów. W 2013 r. w czasie wizyty polskiej delegacji rządowej w Nigerii, strona nigeryjska namawiała Polskę do realizacji, wspólnie z Nigerian Electricity Regulatory Commission, projektu instalacji mierników energii elektrycznej na terenach wiejskich. Rozpoczęto powolną prywatyzację sektora energetycznego. W założeniu jest sprzedaż 10 państwowych elektrowni gazowych o optymalnej łącznej mocy 4770 MW. Elektrownie te stanowią ważną część projektowanego skoordynowanego systemu sieci energetycznych, tzw. National Integrated Power Project. Projekt jest z przerwami realizowany od 2004 r. przez państwową  Niger Delta Power Holding Company.


      transport


      Sieć komunikacyjna jest stosunkowo gęsta. Ponad 3 tys. km wąskotorowych linii kolejowych łączy Lagos, Ibadan i Port Harcourt z północną i  północno-wschodnią częścią kraju; 180 tys. km dróg (w tym ok. 60 tys. km o powierzchni utwardzonej); duże znaczenie ma żegluga śródlądowa (8,6 tys. km) na rzekach Niger, Benue i Cross. Główne porty morskie to Apapa i Tin Can Island (w zespole miejskim Lagos), Port Harcourt, Warri, Sapele, Calabar, Bonny, połączone rurociągami (łączna długość  ok. 9 tys. km) z ośrodkami wydobycia ropy w delcie Nigru.
      - kolejowy: Transportem kolejowym zarządza państwowa Nigerian Railway Corporation. Są to ponad 3 tysiące km torów w kiepskim stanie technicznym. Dwa główne połączenia to Lagos i Bight of Benin i Nguru w północnym stanie Yobe oraz Port Harcourt -  Maiduguri w stanie  Borno. Tabor kolejowy jest bardzo przestarzały. Rząd zamierza sprywatyzować Nigerian Railroad Corporation, przez udzielenie trzech koncesji na 25–30 lat, osobno dla zachodniej, centralnej i wschodniej części kraju. Obecnie jedynym przejezdnym odcinkiem jest połączenie między miastami Lagos i Kano, o długości 1,126 km; odcinek używany do przewozów pasażerskich i transportu towarów naftowych.
      - drogowy: Nigeria posiada najdłuższą sieć dróg w Afryce zachodniej, czyli ok. 180 tys. km. Z tego około 60 tys. km to drogi asfaltowe, w tym niecałe 2 tys. km autostrad, w złym stanie technicznym. Od 2005 r. państwowa agencja utrzymania dróg przeprowadza powolne prace naprawcze. W porze deszczowej wiele odcinków drogowych jest całkowicie nieprzejezdnych.

       

      Przez Nigerię wiodą 4 trasy sieci trans-afrykańskiej (Trans-African Highway network) :
      - autostrada trans-saharyjska do Algerii.  Brak bezpieczeństwa ogranicza jej przydatność,
      - autostrada trans-sahelyjska do Dakaru, 
      - autostrada wzdłuż wybrzeża Zatoki Gwinejskiej, łączy Nigerię  z Beninem, Togo, Ghaną i WKS, połączenia z  autostradami do  Burkina Faso i Mali. Dobudowywane są połączenia przez Liberię i Sierra Leone,
      - autostrada Lagos-Mombasa, łączy z Kamerunem, brak przedłużenia przez DR Konga do Afryki wschodniej. 
      - morski: urząd zwany Nigerian Ports Authority (NPA) zarządza nigeryjskimi portami morskimi. Porty są mało nowoczesne pod względem obsługi przeładunków. NPA przygotowuje częściową prywatyzację portów - rząd udostępni prywatnym inwestorom prawa do zarządzania portami bez przekazywania praw własności. Głównym kontenerowym portem nigeryjskim jest Lagos, który ma przeładunkową zdolność 5,75 mln ton rocznie. Port Harcourt, ważny port przeładunkowy w delcie Nigru, ma zdolność przeładunkową 815 tysięcy ton rocznie. Oba porty mają połączenia kolejowe. Obsługują nie tylko handel morski kraju, również sąsiednie państwa bez dostępu do morza, jak Nigr i Czad. W Onne budowany jest nowy port, który będzie wyposażony w nowoczesne terminale do obsługi tankowców naftowych.  Mniejsze porty w Calabar, Sapele i Warri.
      - lotniczy: 26 lotnisk obsługiwanych przez Federal Airports Authority of Nigeria (FAAN), z których pięć to działające lotniska międzynarodowe: w Lagos/Ikeja, Abudży, Enugu, Kano i Port Harcourt. W stanie Akwa Ibom działa lotnisko obsługiwane przez władze stanowe. Nigeryjskie lotniska są źle zarządzane i zorganizowane. Państwowe linie Nigeria Airways zbankrutowały w 2004 r., krajowym przewoźnikiem stały się wówczas Air Nigeria, które także skończyły działalność w 2012 r.


      handel i współpraca regionalna 


      Międzynarodowe relacje gospodarcze Nigerii opierają się obecnie na eksporcie ropy i gazu, powolnych próbach dywersyfikacji eksportu, dostosowywaniu taryf do wymogów ECOWAS i wysiłkach w celu przyciągnięcia zagranicznych inwestycji bezpośrednich. Od 1971 r. Nigeria jest członkiem OPEC, od 1995 r. należy do Światowej Organizacji Handlu.


      Nigeryjskie Służby Celne (NCS) przejęły w 2014 r. pełną obsługę procedur celnych, po latach obsługiwania ich przez prywatnych kontraktorów. Wg danych NCS przynosiło to budżetowi państwa straty w wysokości miliardów NGN. NCS są odpowiedzialne za całość formalności importowych i eksportowych w portach morskich, na lotniskach i przejściach lądowych. Jedną z istotniejszych zmian jest zastąpienie formularza Risk Assessment Report (RAR) przez Pre-Arrival Assessment Report (PAAR) oraz skrócenie do kilku godzin (z kilku dni) czasu wydawania formularzy PAAR importerom i eksporterom. Specjalnie w tym celu utworzono w Abudży informatyczne centrum koordynujące. 


      W 2012 r. Nigeria wyeksportowała do państw afrykańskich 11% swojego eksportu, w tym 3% do państw ECOWAS. Tylko ok. 8% importu pochodziło z Afryki, w tym zaledwie 1,3% z obszaru ECOWAS. Wymiana handlowa Nigerii z krajami ECOWAS, jak i wolumen wymiany między innymi państwami ECOWAS, pozostaje niski. Przyczyny leżą w niskim rozwoju gospodarczym państw regionu oraz niskiej komplementarności gospodarek. Nie pomaga też zacofana infrastruktura transportowa, powolne procedury celne i braki energii elektrycznej. Procesy integracji ekonomicznej w regionie dodatkowo komplikuje utworzenie przez francuskojęzyczne kraje członkowskie ECOWAS osobnej organizacji o charakterze finansowo-gospodarczym: The West African Economic and Monetary Union - WAEMU (lub UEMOA po francusku). WAEMU jest unią celną i walutową (francuski frank). Ponadto w 2000 r. utworzona została West African Monetary Zone, grupa sześciu państw ECOWAS planujących wprowadzić wspólną walutę -  Eco.


      W styczniu 2015 r. kraje ECOWAS oficjalnie rozpoczęły pełne stosowanie wspólnych taryf celnych (Common External Tariffs – CET). Może to pozytywnie wpłynąć na wymianę handlową w regionie, pod warunkiem, że CET rzeczywiście będzie sotsowana i kraje nie będą stosować dodatkowych, czasem ukrytych, opłat. Przyjęcie CET powinno wyeliminować wielokrotne pobieranie ceł przy przekraczaniu granic wewnętrznych w ramach ECOWAS i skrócić listę produktów objętych zakazem importu. CET przewiduje cztery podstawowe zakresy stawek taryfowych:  1. podstawowe produkty użytku powszechnego: zero % wartości (CIF - Cost, Insurance & Freight), surowce podstawowe: 5%, produkcja i nakłady pośrednie: 10%, towary konsumpcyjne: 20%. Jest jeszcze piąty zakres: 35% dla produktów pod specjalną ochroną, z uwagi na ochronę krajowego rynku.

       

      Poważną rolę w handlu zagranicznym kraju odgrywa nielegalna wymiana z Beninem i Togo. Rządowy program rozwoju rolnictwa - Agricultural Transformation Action Plan, opiera się m.in. na protekcjonistycznych barierach importowych na produkty rolne. Ropa naftowa oraz produkty rolnicze w masowych ilościach i nielegalnie opuszczają Nigerię do Beninu, Nigru, Czadu i Kamerunu. W Nigrze, gdzie ponad 90 % siły roboczej pracuje w rolnictwie, rocznie sprzedawane są po zaniżonych cenach tony ziarna z Nigerii, co ma negatywne skutki dla tamtejszego rolnictwa. Do sąsiednich krajów trafiają też nielegalnie tony ropy. Do Nigerii nielegalnie trafiają - głównie przez granicę z Beninem - inne produkty rolne, tony używanej odzieży, lekarstwa, sprzęt AGD oraz benzyna.  


      Wartość wymiany handlowej Nigerii z zagranicą wyniosła 160 mld USD w 2012 r., co było wzrostem o prawie 5% w porównaniu z 2011 r. Wzrost był nie tylko wynikiem rosnącego eksportu ropy, lecz również produktów nienaftowych. Jednak dane Krajowego Biura Statystyki za 2013 r. pokazują spadek wymiany w porównaniu z 2012 r. o prawie 30 mld Euro, co było wynikiem spadku eksportu o ok. 35% i zmniejszenia importu o ok. 19%, natomiast w 2014 r. wartość wymiany handlowej Nigerii z zagranicą wzrosła do 151 mld USD.


      Głównym odbiorcą nigeryjskiego eksportu są Chiny, natomiast Indie stały się największym importerem nigeryjskiej ropy, wyprzedzając USA. Głównym odbiorcą eksportu ropy z Nigerii stała się Azja. Porównanie statystyk ostatnich 5 lat wskazuje na znaczny spadek eksportu nigeryjskiego ropy do USA (spowodowany wzrostem wewnętrznego wydobycia ropy w USA oraz ograniczaniem przerobu amerykańskich rafinerii na wschodnim wybrzeżu, wyspecjalizowanych w przeróbce nigeryjskiej ropy).


      Wg danych Krajowego Biura Statystyki Nigerii, struktura importu Nigerii w 2013 r. była następująca: boilery, maszyny i oprzyrządowanie 21%, samochody, samoloty i części 17,4%, produkty mineralne 13,7%; wg kierunków importu: 44,3% z Azji (Chiny, Korea Płd, Indie), z Europy 32,9% (Holandia, Belgia, Niemcy, Wielka Brytania), z Ameryki Płn 15,9% (USA); wg krajów, malejąco: z Chin, USA, Korei Płd, Holandii, Indii, Belgii, Niemiec, Wlk Brytanii. Dane dla importu Nigerii w pierwszej połowie 2014 r. były następujące: boilery, maszyny i oprzyrządowanie 21%, samochody, samoloty i części 19%, produkty mineralne 13%; wg kierunków importu: 45% z Azji, 33% z Europy, 14% z USA.


      Wg danych Krajowego Biura Statystyki, struktura eksportu Nigerii w 2013 r. była następująca: 91,1% produkty mineralne, 2,9% produkty żywnościowe, napoje, alkohol i tytoń; w kierunkach: 40,8% Europa, Azja 25,4%, Afryka 12,7%, Ameryki 12,5%; wg krajów, malejąco: Indie, Holandia, Włochy, Brazylia, RPA, Hiszpania, Francja. Dane dla eksportu Nigerii w pierwszej połowie 2014 r. były następujące: 90% produkty mineralne, 4% produkty żywnościowe, napoje, alkohol i tytoń; w kierunkach: 41% Europa, Azja 26%, Afryka 12%, Ameryka Płn 11%.


      Nigeria zawarła  dwustronne umowy inwestycyjne z następującymi państwami: Algierią, Austrią, Bułgarią, Chinami, Egiptem, Etiopią, Finlandią, Francją, Hiszpanią, Holandią, Jamajką, Kanadą, Koreą Płd, Kuwejtem, Niemcami, Rosją, Rumunią, Serbią, Szwecją, Szwajcarią, Włochami, Tajwanem, Turcją, Ugandą i Wielką Brytanią. Niektóre z umów mają klauzule dot. statusu najwyższego uprzywilejowania i rekompensat na wypadek wojny czy przewrotu.


      Dla ochrony rodzimej produkcji władze zabraniają importu niektórych produktów, jak cement i cukier. W przypadku cementu jest to wynik uprzywilejowanej pozycji Aliko Dangote, miliardera który jest właścicielem Dangote Cement  –  największego producenta cementu w Afryce. Akcje Dangote Group na nigeryjskiej giełdzie mają wartość ponad 12 mld USD. Ustawa o miejscowym udziale (Nigerian Content Act - NCA) określa agresywne zasady wspierania rodzimej produkcji; wymaga korzystania m.in. w przemyśle naftowym z nigeryjskich surowców i siły roboczej, stosowania restrykcyjnych praktyk handlowych w sprzeczności z zasadami WTO i narusza prawa zagranicznych firm do pełnej ochrony własności intelektualnej. Wg Ministerstwa Handlu i Przemysłu, silna ochrona rodzimego rynku za pomocą wysokich ceł i taryf jest planowana tylko przez następne 5 - 10 lat i służy realizacji planu NIRP.

       

      Wielu przedsiębiorców narzeka na wysokie koszty prowadzenia interesów, które zmuszają wiele firm do przenosin z Nigerii do sąsiednich Ghany i Beninu. W ich opinii, mimo powierzchownych zmian i np. utworzenia NIPC, klimat gospodarczy w Nigerii pozostaje bardzo trudny. Zacofana infrastruktura i braki w dostawach prądu podnoszą koszt prowadzenia biznesu o ok. 15 %. Ponadto przedsiębiorstwa borykają się z ukrytymi kosztami związanymi z rejestracją  firm, korupcją  urzędników, niską efektywnością i jakością miejscowych pracowników, wysokimi cenami wynajmu lokali, usług prawniczych i parkingowych. Pomimo reform sektora bankowego, w tym sektora pożyczkowego, trudno jest uzyskać kredyt na działalność gospodarczą.

       

      ochrona środowiska

       

      Ekosystem w Nigerii jest coraz bardziej zagrożony przez katastrofy naturalne jak susze, powodzie i pustynnienie. Ma to poważne konsekwencje ekonomiczne w Nigerii  ponieważ gospodarka zależy od sektorów wrażliwych na zmiany pogodowe i klimatyczne, jak rolnictwo i wydobycie surowców naturalnych. Poważnym problemem jest niszczenie środowiska naturalnego w delcie Nigru.

      Rządowe plany ratowania środowiska naturalnego zawarte są w dokumentach Nigeria Climate Change Policy and Response Strategy, National Adaptation Strategy oraz Plan of Action for Climate Change in Nigeria. Nigeria jest jednym z pilotażowych państw programu  Banku Światowego Clean Investment Funds, który ma pomagać w transformacji gospodarki w kierunku  technologii przyjaznych środowisku.

       

      korupcja

       

      Korupcja jest powszechnym problemem. Nigeria ustanowiła Nigeria Extractive Industries Transparency Initiative (NEITI) i ma status obserwatora w Extractive Industries Transparency Initiative (EITI), międzynarodowej organizacji mającej zapewniać uczciwe praktyki i przejrzystość w przemyśle naftowym i górnictwie. Nastąpiła poprawa w zakresie zamówień i przetargów publicznych: wprowadzono przepisy regulujące zasady zamówień i przetargów, przetargi są wcześniej zapowiadane w mediach.   

       

      Tzw. facilitation payment, czyli łapówka, jest zwyczajowo przyjętą formą zdobywania kontraktów, chociaż w nigeryjskim prawie dawanie i przyjmowanie łapówek jest przestępstwem kryminalnym. Policja należy do najbardziej skorumpowanych instytucji. Nigeria miała w 2014 r. bardzo niski wynik 27 punktów na 100 w indeksie Transparency International’s Corruption Perception Index (CPI), co daje dalekie 136-te miejsce. W 1994 r. powstała Komisja d/s Przestępstw Gospodarczych i Finansowych (Economic and Financial Crimes Commission), jednak notuje na razie sukcesy jedynie w karaniu drobnych oszustów internetowych. Wprawdzie skazano kilka osób na wysokich stanowiskach, jak gubernator stanu Bayelsa, inspektor generalnego policji i prezes zarządu Dyrekcji Portów, jednak były to wyjątki od reguły. W 2001 r. przyjęto prawo o praktykach korupcyjnych, w oparciu o które utworzono „niezależną komisję” do zwalczania praktyk korupcyjnych (Independent Corrupt Practices and Other Related Offences Commission ICPC). Śledztwa prowadzone przez ICPC doprowadziły od 2001 r. do skazania zaledwie kilkunastu osób, mimo to Międzynarodowa Financial Action Task Force w 2006 r.  usunęła Nigerię ze listy państw nie-współpracujących.

       

      W lutym 2014 r. prezydent Jonathan odwołał prezesa Banku Centralnego, Lamido Sanusi, po ogłoszeniu przez niego, że w budżecie zabrakło 50 mld USD ze sprzedaży ropy przez skorumpowane państwowe przedsiębiorstwo Nigerian National Petroleum Corporation. Odwołanie spowodowało drobną dewaluację NGN i zostało przez wielu odebrane jako próba uciszenia krytyków korupcji w rządzie.

       

      kontekst społeczny

       

      Jednym z najpoważniejszych problemów społecznych i gospodarczych jest powszechna bieda. Wskaźnik The Human Development Index (HDI) za 2014 r. daje Nigerii dalekie 164-e miejsce, na poziomie nieco niższym niż średnia dla regionu Afryki Sub-saharyjskiej. Dystrybucja dochodów jest jedną z bardziej nierównych w świecie: zaledwie 1,6% dochodów trafia do 10% najbiedniejszych, 41% trafia do najzamożniejszych 10% społeczeństwa. Około 65% obywateli żyje za mniej niż 2 USD dziennie (dane Krajowego Biura Statystyki), a wg danych Banku Światowego, w 2013 r. ponad 2/3 społeczeństwa żyło za mniej niż 1,25 USD dziennie. Bieda koncentruje się na obszarach wiejskich, gdzie zarobki są niższe, wskaźnik umieralności noworodków wyższy, średnia długość życia niższa, analfabetyzm i niedożywienie bardziej powszechne, mniej osób ma dostęp do pitnej wody i podstawowej infrastruktury sanitarnej.

       

      Bezrobocie utrzymuje się na wysokim poziomie, szczególnie wśród młodych – 2/3 bezrobotnych znajduje się w przedziale 17-35 lat. Wskazuje się trzy główne przyczyny chronicznego i wysokiego bezrobocia: bardzo szybki przyrost naturalny  -  rocznie o kolejne 6 mln i ponad 1,5 mln osób w wieku produkcyjnym; wysoki analfabetyzm i brak szkoleń zawodowych; słabo rozwinięta wytwórczość i usługi. Rząd uruchomił mało skuteczne programy jak  Youth Enterprise with Innovation in Nigeria (YouWiN), promujący przedsiębiorczość wśród młodych, oraz program Public Works for Women and Youth Empowerment Programme. Budżet na 2015 r. przewiduje dalece niewystarczające 8 mld Naira na tworzenie miejsc pracy i dodatkowy 1 mld Naira na program “Quick Win”, która ma wspierać młodych przedsiębiorców.

       

      Konstytucja gwarantuje prawo do zrzeszania się oraz organizowania w związki zawodowe. Poprawka do ustawy o związkach zawodowych z 2005 r. daje głównym organizacjom związkowym: Nigeria Labor Congress (NLC) i Trade Union Congress of Nigeria (TUC) prawo do udziału w posiedzeniach Rady Doradczej ds. Pracowniczych (Nigeria’s National Labor Advisory Council), która doradza Ministrowi Pracy. NLC zrzesza 42 związki pracownicze dla gałęzi przemysłowych, TUC zrzesza 18. Wg danych Ministerstwa Pracy, do związków zawodowych należy 7 mln pracowników sektorów przemysłowych. Wyjątkiem jest rolnictwo, którego pracownicy nie są zorganizowani. Związki zawodowe uzyskały niezależność w 1998 r.  W latach 1999 – 2005 NLC  zorganizował 6 strajków generalnych. W 2011 roku podniesiono poziom minimalnego wynagrodzenia do 18 tysięcy Naira z 7500 Naira, który obowiązywał od 1999 r. Dotyczy to jednak tylko pracodawców zatrudniających powyżej 50 pracowników. Z powodu inflacji i rosnących kosztów, 18 tysięcy Naira ma obecnie mniejszą siłę nabywczą niż 7,5 tysiąca w 1999 r., ponadto wielu pracowników sektora budżetowego, np. nauczyciele, otrzymuje wynagrodzenia poniżej minimalnego.

       

      Wg danych Międzynarodowej Organizacji Migracji, liczba imigrantów w Nigerii podwoiła się w ostatnich dekadach, do prawie miliona osób. Zdecydowana większość pochodzi z sąsiednich krajów. Jeszcze więcej osób emigruje z Nigerii, głównie wykwalifikowanych. Oznacza to odpływ netto kapitału ludzkiego - ważnego czynnika rozwoju gospodarczego dla kraju takiego jak Nigeria. Zmniejszają się zasoby przeszkolonej siły roboczej, obniża się poziom szkolnictwa zawodowego. Zdecydowana większość nisko wykwalifikowanej siły roboczej jest zatrudniona w sektorze nieformalnym i rolnictwie; potrzebują podniesienia kwalifikacji ale brakuje środków na programy szkolenia zawodowego. Zarobki i produktywność utrzymują się na niskim poziomie, a koszty pracy na wysokim.  Wg danych Campaign for Democratic and Workers' Rights in Nigeria, 45% nigeryjskich pracowników jest zatrudnionych bez umowy i bez żadnych świadczeń ze strony pracodawcy.

       

      Sektory takie jak bankowość i ubezpieczenia mają odpowiednio przygotowaną siłę roboczą, przeważnie wykształconą za granicą i na najlepszych uczelniach w kraju.

       

      Mimo iż delta Nigru dostarcza ok. 85% bogactwa naftowego kraju, ludność tych rejonów cierpi z powodu biedy, bezrobocia i braku podstawowej opieki zdrowotnej. Miliony z wydobycia ropy bogacą właścicieli działek naftowych i międzynarodowe koncerny. Dekady zaniedbań, biedy i niszczenia środowiska naturalnego przez wydobycie ropy i gazu doprowadziły do rebelii i przemocy. Od 2009 r., kiedy ogłoszono amnestię dla rebeliantów walczących o sprawiedliwszy podział zysków naftowych, zdecydowanie spadła liczba porwań dla okupu. Pozostały pirackie ataki na łodzie poruszające się po tamtejszym systemie rzecznym i wzdłuż wybrzeża Zatoki; problemem są też napady rabunkowe na drogach. Ograniczenie w 2009 r. ataków na instalacje naftowe pozwoliło na zwiększenie produkcji z ok. 700 tysięcy baryłek dziennie do 2,5 miliona. Główne wyzwania to wykradanie ropy, niszczenie środowiska naturalnego i zaniedbana infrastruktura. Władze nie realizują skutecznych programów zatrudniania i szkoleń zawodowych na szeroką skalę, nieskuteczna jest też The Niger Delta Development Commission, mimo że rząd federalny wydał na cele reintegracji byłych rebeliantów ponad 62 mld Naira (ok. 270 mln Euro) w 2014 r. W budżecie na 2015 r. przewidziana jest kwota 35 mld Naira.

       

      W przeciwieństwie do wysokich kwot na deltę Nigru, budżet 2015 r. przewiduje zaledwie 2 mld Naira na likwidację biedy w północnych stanach Borno, Adamawa i Yobe, gdzie kilkuletnie ataki Boko Haram kosztowały życie tysięcy osób oraz zniszczyły wsie i miasta.

      Nigeria ratyfikowała Konwencję MOP z 1999 r. o eliminacji najgorszych form pracy dzieci. Przepisy, w tym konstytucja, zabraniają przymuszania dzieci do pracy i zatrudniania do lat 15, poza rodzinnymi gospodarstwami rolnymi i pracy domowej do 8 h dziennie. W praktyce bieda zmusza jednak wiele dzieci do pracy. Wg danych Ministerstwa Pracy i National Agency for the Prohibition of Traffic in Persons, prawie 16 mln dzieci wykonuje w Nigerii pracę zarobkową. Przepisy ustalają minimalny wiek uprawniający do podjęcia pracy na 12 lat w rolnictwie i 15 lat w przemyśle, ale po pierwsze przepisy nie chronią przed eksploatacją w miejscu pracy, po drugie nie są egzekwowane. Rząd federalny przyjął w 2003 r. Child Rights Act, ale ciągle nie ratyfikowały go wszystkie stany. Labor Act z 1974 r. ustanawia 40-godzinny tydzień pracy i 2 do 4 tygodni płatnego urlopu, z wyjątkiem sektora rolnego; określa zasady zdrowotne i bezpieczeństwa w miejscu pracy, zobowiązuje Ministerstwo Pracy do inspekcji fabryk,  nakazuje też rekompensaty dla pracowników rannych lub zabitych podczas wykonywania pracy i ich rodzin.

       

      We współpracy z ONZ realizowany jest program National Millennium Goals for Nigeria. Program obejmuje okres 2000-2015, ma pomóc Nigerii osiągnąć większość Milenijnych Celów Rozwoju. Osiągnięto postęp w realizacji takich MDG jak powszechna edukacja podstawowa i ochrona środowiska, ale nie jest możliwe osiągnięcie przed 2016 r. MDG jak eliminacja skrajnej biedy i głodu, ograniczenie umieralności dzieci i matek oraz zwalczanie HIV/AIDS i malarii.

       

      Poważnym problemem społecznym jest masowy brak mieszkań. Ocenia się, że potrzeby te wynoszą ok. 17 mln jednostek mieszkaniowych i co roku będą rosły o dodatkowe 2 mln.

       

      Struktura wieku: 0-14 lat: 42%, 15-64 lat: 54%, ponad 65: 4%,  średnia wieku:  18,6, przyrost naturalny: 2,3%, śmiertelność wśród noworodków:  98,8/1000 (dane z 2010 r.).

       

      Prócz względów infrastrukturalnych i finansowych, na sytuację gospodarczą mogą mieć wpływ napięcia polityczne w związku z kampanią wyborczą 2015 r. oraz rosnące zagrożenie ze strony Boko Haram.

       

      Nie brakuje opinii, że Nigeria jest państwem prawie upadłym, które nie przetrwa w obecnym kształcie następnych kilkunastu lat. W wykazie Failed State Index 2014, Nigeria zajmuje wysokie 15-e miejsce wśród 177 badanych państw (w “czołowej” 15-ce jest 10 państw z Afryki). Zdaniem krytyków, bezradność sił bezpieczeństwa i niekompetencja rządu zostały obnażone po uprowadzeniu przez Boko Haram prawie 300 dziewczynek ze wsi Chibok i potem po brutalnych i bezkarnych atakach Boko Haram na szereg wsi na północy kraju. Krytycy podkreślają, że armia nigeryjska nie jest w stanie zareagować z powodu braków w podstawowym wyszkoleniu y, uzbrojeniu, umundurowaniu i zaprowiantowaniu oraz przez zaległości w wypłacaniu żołdów. Krytycy podkreślają, że jest tak mimo iż w budżecie państwa przeznaczane są miliardy USD na utrzymanie wojska. Kandydat na prezydenta w tegorocznych wyborach Muhammadu Buhari, jako były generał armii, obiecuje szybkie i zdecydowane rozprawienie się z Boko Haram.

       

      Nie brakuje opinii, że inna grupa zbrojna może jeszcze poważniej zagrozić przyszłości kraju: rebelianci z Delty Nigru. Amnestia z 2009 r. dla 25 tys. bojowników w Delcie obowiązuje do końca 2015 r., setki byłych rebeliantów zapowiedziało, że w przypadku porażki prezydenta Jonathana w wyborach br. ponownie chwyci za broń. Ponowna destabilizacja tego regionu, który dostarcza ponad 80% ropy naftowej, może mieć bardzo poważne skutki, tym bardziej że miałaby nie tylko ekonomiczne, lecz głównie polityczno-religijne podłoże.

      Pesymiści widzą Nigerię jako dysfunkcjonalną i uzależnioną od ropy zlepek licznych grup etnicznych, kraj nie umiejący bronić się przed wewnętrznymi atakami, nie umiejący zapewnić obywatelom podstawowych świadczeń, który jeszcze nigdy nie zorganizował w pełni uczciwych i demokratycznych wyborów, pogrążony w korupcji, nie przestrzegający praw człowieka i nie oferujący perspektyw młodemu pokoleniu.

       

       

       

      Dwustronna współpraca gospodarcza


       

      współpraca gospodarcza z Polską

       


      wymiana towarowa Polska-Nigeria (wg GUS; w Euro)
                                      2011                   2012                    2013                        2014*     
      eksport        63 838 978          74 292 567           68 914 142            84 415 739
      import          16 625 039          14 949 195             17 777 851             13 546 117
      obroty          80 464 017          89 241 762           86 691 993            97 961 856
      * dane za 3 kwartały

       


      W pierwszych 3 kwartałach 2014 r. eksport z Polski do Nigerii wyniósł prawie 85 mln Euro, a więc o 23 % więcej niż przez cały 2013 r. (69 mln Euro). Import z Nigerii w pierwszych 3 kwartałach 2014 r. wyniósł 13,5 mln Euro, wobec 17,7 mln Euro w 2013 r. Wzajemne obroty handlowe ogółem za pierwsze 3 kwartały 2014 r. pokazują więc wzrost obrotów, do prawie 100 mln Euro, dzięki dynamicznemu wzrostowi eksportu.


      Porównanie struktury polskiego eksportu do Nigerii w latach 2014 i 2013 pokazuje wyraźny wzrost w pozycjach: mleko i śmietana (kod CN: 0402) z 3 do 10 mln Euro; pszenica i meslin (kod 10) z 0 do 2 mln USD; oleje z ropy naftowej (kod 2710) z 11 mln do 21 mln Euro; kotły, maszyny i urządzenia mechaniczne (kod 84) z 8,4 mln na 12,6 mln Euro oraz statki rybackie (kod 8902) z 0 na 7,7 mln Euro. Spadł eksport maszyn i urządzeń elektrycznych (kod 85) z 11,2 mln Euro w 2013 r. do 4,7 mln Euro w trzech kwartałach 2014 r.


      Największymi pozycjami eksportowymi Polski do Nigerii w 2014 r. były oleje ropy naftowej i z minerałów bitumicznych (kod 2710) – 21,5 mln Euro; maszyny i urządzenia mechaniczne (kod 84) – 12 mln Euro; mleko i śmietana (kod 0402) – 12 mln Euro oraz statki  rybackie (kod 8902) – 7,7 mln Euro (zupełnie nowa pozycja w polskim eksporcie do Nigerii). Głównymi produktami importowanymi z Nigerii w 2014 r. były węgiel drzewny (kod 4402) – 4,8 mln Euro; kauczuk naturalny i produkty z kauczuku (kod 40) – 4,6 mln Euro oraz  nasiona sezamu (kod 1207) – 2,3 mln Euro.


      Mimo że odzież używana znajduje się na liście towarów których import do Nigerii jest „kategorycznie zakazany”, w 2013 r. Polska wyeksportowała do Nigerii odzież używaną (kod 6309) o wartości 1,6 mln Euro, a przez pierwsze trzy kwartały 2014 r. o wartości prawie 1 mln Euro.


      W 2014 r. do Nigerii wyeksportowało ok. 200 firm z Polski, w tym najwięcej: Grupa Lotos S.A., Stocznia Wisła Sp. z o.o., Fibris S.A., Tele-Fonika Kable Sp. z o.oo., Louis Dreyfus Commodities Polska Sp. z o.o., Baltech Sp. z o.o., Agus Sp. z o.o., ABB Sp. z o.o., Sices Polska Sp. z o.o., Stora Enso Poland Sp. z o.o., Fabryka Narzędzi Dźwigowych S.A.


      W 2013 r. polska firma Navimor International podpisała ze stanem Bayelsa pismo intencyjne w sprawie budowy nowoczesnej szkoły morskiej o wartości 60 mln Euro. Będzie to kontynuacja współpracy która dotąd pozwoliła na przeszkolenie w akademii morskiej w Gdyni ponad 40 marynarzy ze stanu Rivers. 


      W sierpniu 2014 r. w Gdańsku odbyła się uroczystość chrztu nowoczesnego statku badawczo-szkoleniowego „Bayagbona”, zbudowanego wspólnie przez spółki Navimor International i Stocznia Wisła. Była to 124 jednostka zbudowana w Stoczni Wisła w Gdańsku dla Nigerii. Prowadzone są negocjacje nad kontraktem na budowę kolejnych dwóch statków. Dużą rolę we współpracy polsko-nigeryjskiej odgrywa Akademia Morska w Gdyni, w której kształcą się młodzi Nigeryjczycy. Navimor International,  Stocznia „Wisła” i Remontowa Holding prowadzą działalność na rynkach afrykańskich od ok. 30 lat, budując statki pasażerskie i towarowe, tworząc od podstaw lokalny przemysł stoczniowy (w tym stocznię Nigerdock w Lagos, jedną z największych w Afryce zachodniej) oraz szkoląc lokalne kadry.


      The Nigerian Deposit Insurance Corporation podpisała w czerwcu  br. w Warszawie memorandum of understanding z Bankowym Funduszem Gwarancyjnym, dotyczące współpracy w zakresie zabezpieczania wkładów bankowych.


      W 2013 r., w czasie pobytu w Nigerii delegacji polskiego biznesu poczyniono wstępne ustalenia z Nigerian Electricity Regulatory Commission dot. pomocy dla Nigerii w rozbudowie i modernizacji instalacji do przesyłu energii elektrycznej.


      umowy dwustronne z Polską


      - Umowa między Rządem PRL a Federalnym Rządem Wojskowym Federalnej Republiki Nigerii o współpracy kulturalnej i naukowej (1976 r.),
      - Umowa o utworzeniu Komisji Mieszanej ds. Współpracy Gospodarczej, Naukowej, Technicznej i Kulturalnej między Rządem PRL a Federalnym Rządem Wojskowym Federalnej Republiki Nigerii (1978 r.) - nie weszła w życie,
      - Umowa między Rządem RP a Rządem Federacyjnej Republiki Nigerii w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i sprzedaży majątku (1999 r.) - nie weszła w życie.


      współpraca z UE


      Podstawą politycznych i gospodarczych relacji między UE i Nigerią jest Umowa z Cotonou z 2000 r. Odnosi się do stosunków UE z państwami rozwijającymi się Afryki, Karaibów i Pacyfiku. Ponadto w 2009 r. Nigeria i UE podpisały ramową umowę Nigeria-EU Joint Way Forward, która przewiduje dialog polityczny na tematy praw człowieka, bezpieczeństwa i migracji. Ostatnie spotkanie na szczeblu ministerialnym odbyło się w 2013 r.


      W okresie 2009-2013 UE udzieliła Nigerii pomocy o wartości ok. 700 milionów Euro, głównie w ramach 10-tego Europejskiego Funduszu Rozwoju (Development Fund), w tym ok. 200 mln Euro przeznaczono na stabilizację i rozwój gospodarczy i społeczny delty Nigru. Uzgodniony w 2014 r. program 2014-2020 Country Strategy Paper przewiduje 512 mln Euro z 11-tego Europejskiego Funduszu Rozwoju na cele służby zdrowia, rozwoju samowystarczalności energetycznej i dostępności do energii elektrycznej oraz wspierania rządów prawa i demokracji.


      Przewiduje się też więcej środków na poprawę warunków socjalnych na północy Nigerii. Biuro UE ds. Humanitarnych – ECHO, realizuje programy rozwoju rolnictwa i produkcji żywności, a także wspiera osoby przesiedlone i ofiary konfliktu wywołanego przez Boko Haram. W przygotowaniu jest dwustronny ramowy program współpracy w tematyce migracji pod nazwą A Common Agenda for Migration and Mobility.


      W 2014 w Lagos odbyło się trzecie Forum Gospodarcze Nigeria – UE (3rd EU Nigerian Business Forum 2014), które było poświęcone współpracy ekonomicznej w trójkącie Nigeria–ECOWAS–UE oraz rozwojowi sektora prywatnego w Nigerii. W planach jest uruchomienie stałego klubu gospodarczego Nigeria-UE. Nigeria eksportuje do krajów UE głównie ropę naftową, a importuje maszyny, sprzęt elektroniczny i AGD oraz przetworzone produkty naftowe jak benzyna.


      Negocjacje w sprawie Umowy o Partnerstwie Gospodarczym (Economic Partnership Agreement - EPA) między UE i blokiem państw Afryki Zachodniej zaczęły się w 2003 r. i zakończyły się parafowaniem umowy dopiero w styczniu 2015 r. Umowa przewiduje otwarcie rynków państw Afryki Zachodniej na 75 procent towarów w ciągu 20 lat okresu przejściowego. Kraje afrykańskie nalegały na 70 procent w ciągu 25 lat, podczas gdy UE chciała 80 procent w ciągu 15 lat. Umowa zawiera zestaw towarzyszących środków pomocowych dla państw afrykańskich, w celu wzmocnienia gospodarczego, wdrażania postanowień EPA i lokalnych reform. Zestaw zawiera budżet w wysokości 6,5 miliarda Euro przeznaczone na realizację tych cele w l. 2015-19. Kraje Afryki Zachodniej będą przyznawać UE ułatwienia i przywileje handlowe, przyznane wcześniej innemu partnerowi handlowemu spoza państw Afryki i Karaibów - o ile jego udział w światowym handlu przekracza 1,5% i jego poziom uprzemysłowienia (mierzony przez udział sektora przemysłowego w PKB) przekracza 10%. UE odstąpi od subsydiowania eksportu produktów rolnych do krajów afrykańskich. Unia chciała włączenia klauzuli o sankcjach handlowych wobec krajów łamiących prawa człowieka , ale Umowa jest kompromisem i nie zawiera tej klauzuli. 

       

      Negocjacje w sprawie EPA trwały tak długo głównie z powodu oporów Nigerii. Władze Nigerii nie widzą w otwarciu rynków europejskich dużych korzyści, z powodu znikomego eksportu nigeryjskiego na rynki UE, po drugie w ich opinii nigeryjskich polityków konieczny jest wieloletni okres przejściowy, by rodzimy rynek dojrzał i przygotował się na przyjęcie zalewu lepszych i tańszych towarów europejskich. Mimo iż Nigeria podpisała EPA, w Ministerstwie Przemysłu nadal przeważa opinia że otwarcie rynku może być szkodliwe dla nigeryjskiej gospodarki, zwłaszcza w gałęziach w których Nigeria ma przewagę komparatywną. Obawiają się, że liberalizacja handlu zgodnie z EPA spowolni industrializację kraju. Jednak w opinii Delegacji UE, główną przyczyną blokowania przez Nigerię podpisania EPA były obawy przed utratą zysków z nielegalnego importu. 

       

      Kwestie modernizacji sektora energetycznego stanowiły istotny element negocjacji, biorąc pod uwagę obecność w Nigerii takich firm jak Siemens, ABB, Schneider Electric oraz zainteresowanie sektorem ze strony Europejskiego Banku Inwestycyjnego. Dla Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EIB) głównymi kierunkami działalności w Nigerii są: program budowy źródeł bezpiecznej energii (Secure Energy Supplies), ochrona środowiska naturalnego oraz wspieranie rozwoju sektora prywatnego. Bank jest aktywny na krajowym rynku finansowym i wspiera inwestycje infrastrukturalne Grupy Dangote. W opinii EIB, w Nigerii szczególnie potrzebne są inwestycje w przechowywanie, transport, przerób i pakowanie żywności, w produkcję energii energetycznej oraz produkcję i dystrybucję wody.


      UE udzieliła rządowi nigeryjskiemu pomoc o wartości 35 milionów euro na organizację wyborów prezydenckich i parlamentarnych w 2015 r. Władze Nigerii zaprosiły UE do obserwowania wyborów. Pierwsi długoterminowi obserwatorzy wyborczy przybyli na początku stycznia. W sumie w skład obserwacyjnej misji wyborczej UE wchodzą obserwatorzy z 25 Państw Członkowskich UE, Norwegii i Szwajcarii.
       

       

      Dostęp do rynku


       

      Import do Nigerii podlega procedurze inspekcji towarów w systemie Destination Inspection. Destination Inspection oznacza, że towary podlegają obowiązkowej kontroli w miejscu i momencie wwożenia do Nigerii. Odpowiada za to Nigeryjska Służba Celna (Nigeria Customs Service).

      Jedynymi towarami zwolnionymi z procedury DI są:
      - materiały wybuchowe
      - broń, amunicja
      - używane samochody
      - rzeczy osobiste
      - towary podlegające szybkiemu zepsuciu, jak zwłoki, szczepionki, drożdże itp. (ale nie owoce)
      - przesyłki dla misji dyplomatycznych i konsularnych oraz organizacji międzynarodowych na ich własny użytek.

       

      Należy zacząć od tzw. formularza M; importer musi go wypełnić on-line w porozumieniu z wybranym nigeryjskim bankiem (w oddziale). Formularz i pozostałe dokumenty muszą być oznaczone VALID FOR FOREX (Foreign Exchange) albo NOT VALID FOR FOREX (Foreign Exchange), zależnie od tego czy przewidywana jest należność w obcej walucie.  Formularze M dot. towarów podlegających Destination Inspection muszą być oznaczone “BA”; a dla towarów zwolnionych “CB”; wpis należy postawić przed numerem formularza. Formularz M i faktura pro-forma muszą zawierać: A. nazwę, typ i kategorię produktów, B. markę - gdzie to ma zastosowanie, C. nazwę lub numer modelu  - gdzie ma zastosowanie, D. opis jakości i specyfikację, E. ilość / wagę.  Dokumenty przewozowe muszą zawierać nazwę produktów, kraj pochodzenia, specyfikację, datę produkcji, standardy jakości zgodnie z którymi towar wyprodukowano. Żywność musi mieć podaną datę ważności. 

       

      Wszystkie towary importowane, które nie są:

      - żywnością,

      - lekarstwami,

      - środkami medycznymi, poza medycznymi urządzeniami i przyrządami

      - chemikaliami, poza używanymi jako surowiec przez zarejestrowanych producentów,

      - bronią i sprzętem wojskowym,

      - produktami uznanymi za przemyt przez Rząd Federalny Nigerii,

      - produktami i sprzętem używanymi, poza samochodami,

      muszą być zarejestrowane przed dostawą (on-line , rejestracja elektroniczna) w Organizacji Normalizacyjnej Nigerii – SON (odpowiedzialnej za jakość produktów sprzedawanych w Nigerii), w ramach procedury SONCAP (Standards Organization of Nigeria Conformity Assessment Programme). Certyfikat SONCAP jest konieczny w celu odbycia odprawy celnej. Koszt waha się od 600 do prawie 2 tys. USD za kontener/produkt. Certyfikaty ważne są od 6 miesięcy do roku. Obowiązkowa e-rejestracja SON ma na celu ułatwienie śledzenia towarów o niskiej jakości na rynku Nigerii oraz przeciwdziałanie przemytowi.

       

      W przypadku żywności/owoców oraz zwierząt i lekarstw potrzebne jest dodatkowo zezwolenie NAQS lub NAFDAC.

       

      Zezwolenia na import owoców niepakowanych i nieprzetworzonych wydaje National Agricultural Quarantine Service (NAQS). Należy złożyć w biurze NAQS w Abudży wniosek o wydanie import permit. We wniosku trzeba opisać produkt, ilości, miejsca produkcji i przechowywania. Może być konieczne zaproszenie (na własny koszt) inspektora fitosanitarnego NAQS do Polski. W przypadku pozytywnego raportu inspektora wydane zostaje zezwolenie importowe.   www.naqs.gov.ng      

       

      W przypadku żywności przetworzonej (np. sok z jabłek), instytucją odpowiedzialną za wydanie zezwolenia na import do Nigerii jest NAFDAC – National Agency for Food and Drug Administration and Control.  Eksporter musi upoważnić partnera handlowego w Nigerii do reprezentowania go wobec NAFDAC, w formie upoważnienia notarialnego poświadczonego przez notariusza w kraju pochodzenia towaru. Z takim upoważnieniem wnioskuje się w NAFDAC.  www.nafdac.gov.ng

       

      IMPORTER:
      -przygotowuje formularz M wspólnie z nigeryjskim bankiem
      -bank wnioskuje o obcą walutę w Banku Centralnym Nigerii
      -bank otwiera akredytywę

       

      EKSPORTER:
      -legalizuje fakturę i list przewozowy (konosament) u notariusza publicznego
      -negocjuje warunki akredytywy
      -przesyła dokumenty do the banku nigeryjskiego

       

      Po wwiezieniu towaru do Nigerii IMPORTER:
      -opłaca cło przywozowe
      -odbiera towar w porcie przeznaczenia w Nigerii (CFR – eksporter pokrywa koszt transportu i fracht)
      - odprawa celna, inspekcja NAFDAC .

      Stawki taryfowe są zgodne ze stawkami wspólnych taryf zewnętrznych ECOWAS (CET).  Wycena towaru dokonywana jest wg formuły CFR (koszt, transport i fracht). 

       

      Ponadto należy opłacić:
      - podatek VAT (5% wartości towaru wg formuły CIF),
      - opłatę portową - Port Development Surcharge Authority (7%),
      - opłatę na całościowy system kontroli celnej – Comprehensive Import Supervision Scheme CISS (1%), 
      - opłatę na krajowy system kontroli celnej - National Import Supervision Scheme (0,5%)
      oraz ewentualnie dodatkową opłatę w przypadku ryżu, cukru, papierosów i samochodów. Import podlega tym opłatom niezależnie od wartości, wagi czy objętości.

       

      przepisy dotyczące inwestowania

       

      Podstawowymi przepisami dot. inwestycji zagranicznych są Investment Promotion Commission Decree No. 16 oraz Foreign Exchange (Monitoring and Miscellaneous Provisions) Decree No. 17, oba z 1995 r., uzupełnione o następujące przepisy dotyczące rejestracji firm, podatków i własności:

      Nigerian Investment Promotion Commission (NIPC) Act, Decree No. 16 z 1995 r. – zawiera podstawowe zasady inwestowania przez obcokrajowców i ustanawia komisję ds. promowania inwestycji, agencję która ma wspierać zagranicznych inwestorów.

      The Companies and Allied Matters Act (CAMA) – przepisy dot. rejestracji i rozwiązywania firm.

      Foreign Exchange (Monitoring and Miscellaneous Provisions) Act, Decree No. 17 z 1995 r. – ustanawia autonomiczny rynek wymiany walut.

      Companies and Allied Matters Act (CAMA) z 1990 r. – określa zasady rejestrowania firm i ustanawia Corporate Affairs Commission – CAC. Część II rozdział 3 ustawy zawiera przepisy dot. rejestracji firm przez inwestorów zagranicznych.

      Nigeria Export Processing Zones (EPZ) Act No. 63 z 1992 r. – dotyczy stref wolnej produkcji i eksportu i ustanawia Nigeria Export Processing Zones Authority (NEPZA).

      Investments and Securities Decree No. 45 z 1999 r. – ustanawia Komisję Papierów Wartościowych (Security and Exchange Commission - SEC), zawiera przepisy regulujące działanie rynku akcji.

      Labour Act Chapter 198 z 1990 r. -  przepisy dotyczące wynagrodzeń, kontraktów pracowniczych  i innych aspektów relacji pracodawca-pracownik.

      Companies Income Tax Act, No. 28 z 1979 r. – przepisy dotyczące podatku dochodowego. Ostatniej poprawki dokonano w 2007 r.

      Land Use Act z 1978 r. – dotyczy własności i dzierżawy ziemi.

       

      system podatkowy

       

      Federalne Biuro Finansowe (Federal Inland Revenue Service- FIRS) nadaje każdemu płatnikowi korporacyjnemu i indywidualnemu identyfikacyjny numer podatnika (Tax Identification Number  - TIN).

       

      Opodatkowanie jest prowadzone przez trzy szczeble władzy: federalny, stanowy i and lokalny. Każdy szczebel ma swój udział w zakresie określonym przez Taxes and Levies (Approved list for Collection) Decree No. 21 z 1998 r. Podatki nakładane przez władzę federalną to korporacyjny podatek dochodowy dla firm (companies income tax), podatek potrącony dla firm (withholding tax for companies), podatek od zysków naftowych (petroleum profit tax), VAT, podatek edukacyjny (education tax), podatek od zysków kapitałowych (capital gains tax)  oraz opłaty skarbowe.

       

      Najbardziej powszechne są podatek dochodowy - 30%), podatek edukacyjny - 2% zysków), VAT od towarów i usług (5%), podatek od zysków kapitałowych - 10%), podatek potrącony (5 do 10%), opłaty skarbowe oraz podatek na rzecz funduszu społecznego (Nigerian Social Investment Trust Fund (NSITF) tax). Ten ostatni podatek jest wymagany od każdej osoby pracującej w firmie zarejestrowanej w Nigerii. Jest naliczany przy założeniu, że minimalna roczna płaca wynosi 48 tysięcy Naira, wg stawek: do 1200 Naira rocznie dla nie prowadzących własnej firmy oraz 5% rocznego wynagrodzenia dla właścicieli firm.

      Społeczeństwo masowo unika płacenia podatków. Praktyka ta jest społecznie akceptowana z powodu korupcji i niskiego poziomu pracy urzędów państwowych.

       

      korzystanie z ziemi

      W 1978 r. rząd wojskowy wydał akt o korzystaniu z ziemi  -  the Land Use Act, w celu ujednolicenia zasad korzystania z ziemi. Akt gwarantuje prawo do użytkowania ziemi ale nie prawo do własności ziemi - które zarezerwowane jest dla władz stanowych. Gubernator Stanu jest administratorem ziemi na obszarach zurbanizowanych, poza ziemią federalną; lokalne władze (LGAs) mają kontrolę nad ziemią na obszarach wiejskich. Prawo do korzystania z ziemi dzieli się na statutowe i zwyczajowe.

       

      statutory right of occupancy

      Zarówno jednostki jak i firmy mają prawo do statutowego zajmowania ziemi. Kontrola nad statutowymi prawami do ziemi należy do gubernatora, który musi konsultować komitet Land Use and Allocation Committee. Prawa do dzierżawy przyznawane są na określony czas; okres umowy nie może przekroczyć 99 lat. Szczegółowe zasady zawarte są w świadectwie posiadania ziemi (certificate of occupancy). Użytkownik płaci określone opłaty w zamian za korzystanie z ziemi. Zasady te dotyczą też zagranicznych inwestorów.

       

      customary right of occupancy

      Lokalne rządy (LGAs) przydzielają zwyczajowe prawa do korzystania z ziemi na obszarach niezurbanizowanych, w celach mieszkaniowych, rolnych lub inwestycyjnych. Przyjęty okres wynajmu to 50 lat.  Użytkownik ziemi płaci roczny podatek i nie ma prawa odstąpić praw bez zgody gubernatora.   

       

      W praktyce gubernator lub LGA może anulować umowę pod pozorem naruszenia jakiegoś punktu umowy,  poczucie bezpieczeństwa strony dzierżawiącej ziemię jest więc niskie.

       

      ułatwienia dla inwestorów

       

      Niektóre ułatwienia odnoszą się do każdej działalności gospodarczej, inne dotyczą tylko wybranych sektorów.  Do ułatwień ogólnych należą:

       

      status pionierski

      Zgodnie z Industrial Development - Income Tax Relief Act z 1970 r., niektóre inwestycje mogą uzyskać tzw. status pionierski (pioneer status). Korzyścią są wakacje podatkowe na okres do 5 lat (zysk uzyskany w ten sposób powinien zostać zainwestowany w dalszy rozwój interesu), ulgi inwestycyjne w wysokości 100%,  50% ulgi amortyzacyjne i cło na import maszyn i sprzętu obniżone do 1%.

      Status pionierski mają m.in. rolnictwo, produkcja cementu, szkła, kamieniołomy, budownictwo mieszkaniowe i produkcja farmaceutyków. Pełna lista 71 sektorów ze statusem pionierskim: http://resourcedat.com/list-of-pioneer-industries-and-products-in-nigeria. By uzyskać status pionierski, firma zagraniczna lub z udziałem zagranicznego kapitału musi dokonać inwestycji o wartości co najmniej 5 mln Naira, a firma nigeryjska o wartości co najmniej  150 tysięcy Naira.

       

      ulga podatkowa na badania i rozwój (Research & Development)

      Wydatki na R&D podlegają uldze do 120%, pod warunkiem, że badania i rozwój prowadzone są na terenie Nigerii i mają związek z prowadzoną w Nigerii działalnością gospodarczą. R&D długoterminowe traktowane są jako inwestycje kapitałowe i mogą zostać odliczone od zysku. Ulgi od podatku dochodowego stosowane są wg skali zależnej od okresu na zwrot inwestycji zagranicznej. Jeśli okres ten wynosi ponad 7 lat, zyski mogą być zwolnione w 100% z podatku; jeśli między 5 i 7 lat, podatek może być obniżony np. o 70%, itd.

       

      odpisy amortyzacyjne

      Wysokość odpisu amortyzacyjnego w danym roku rozliczeniowym jest ograniczona do 75% zysków w przypadku przedsiębiorstw przemysłowych i 66% dla pozostałych, z wyjątkiem rolnictwa i przetwórstwa żywności  które nie mają ograniczeń. Jeśli do produkcji rolnej jest używany dzierżawiony sprzęt lub maszyny, przedsiębiorstwo ma prawo do 100% odpisu amortyzacyjnego.

       

      inwestycje w infrastrukturę

      Jest to forma zachęty dla firm inwestujących w modernizację  systemu transportowego, linii energetycznych, systemy nawadniania itp., czyli infrastrukturę która powinna być utrzymywana z wydatków rządowych. 20% wartości można odpisać od podatku.

       

      inwestycje na terenach zacofanych gospodarczo

      Inwestycje kwalifikowane jako “priority industry” w rejonach zacofanych gospodarczo mają prawo do pełnych wakacji podatkowych przez 7 lat i dodatkowo do 5% odpisu kapitałowego.

       

      korzystanie z lokalnych surowców i produktów

      Przyznawana jest ulga podatkowa w wysokości 20% przez 5 lat dla inwestycji korzystających z lokalnych surowców lub produktów żywnościowych. Wymagane minimalne poziomy udziału nigeryjskich surowców/produktów wg sektorów:

      • przetwórstwo żywności  – 70%
      • budownictwo – 60%
      • chemia – 60%
      • petrochemia – 70%

       

      strefy wolnego handlu/eksportowe

       

      Rząd Nigerii stworzył strefy wolnego handlu/produkcji eksportowej (Free Trade/Export Processing Zones). Są to wydzielone strefy produkcji przemysłowej, korzystające z szeregu ułatwień, w których produkcja jest prawie w całości przeznaczona na eksport. Pierwsza strefa powstała w 1989 r. w Calabar, potem powstało kilkanaście innych. Nie wszystkie są jeszcze w pełni ukończone. Dzielą się na dwa rodzaje: ogolnego przeznaczenia i wyspecjalizowane. Zarządzają nimi Nigerian Export Processing Zone Authority - NEPZA oraz Oil & Gas Free Zone Authority - OGFZA.

       

      Udogodnienia w strefach:

      - zwolnienie ze wszystkich federalnych, stanowych i lokalnych podatków, opłat i ceł;

      - prawo do wycofania całości kapitału, w dowolnym czasie;

      - brak wymogu licencji eksportowej i importowej;

      - wynajem ziemi pod budowę fabryki bez opłat czynszowych;

      - dostępność przestrzeni magazynowej oraz usług  transportowych, sanitarnych i cateringowych;

      - brak ograniczeń w przelewach zysków za granicę;

      - możliwość prawa własności w 100% ;

      - zezwolenie na sprzedaż na rynku nigeryjskim do 25% produkcji.

       

      główne strefy wolnego handlu/produkcji

       

      nazwa

      lokalizacja

      status

      rodzaj

      zarząd

      Calabar Free Trade Zone

      Calabar, Cross stan River

      skończona (ponad 80% obłożenia)

      ogólnego przeznaczenia

      NEPZA

      Onne Oil & Gas Free Zone

      Onne, s. Rivers

      skończona (ponad 80% obłożenia)

      ropa i gaz

      OGFZA

      Kano Free Trade Zone

      Kano, s. Kano

      w budowie

      export nie -naftowy

      NEPZA

      Maigatari Free Trade Zone

      Maigatari, s. Jigawa

      w budowie

      export nie -naftowy

      Jigawa State

      Banki Free Trade Zone

      Banki, s. Borno

      w budowie

      export nie -naftowy

      Borno State

      Lekki Export Processing Zone

      Lekki, s. Lagos

      w budowie

      export nie -naftowy

      prywatna

       

      umowy o podwójnym opodatkowaniu

       

      Następujące kraje podpisały z Nigerią umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania: Belgia, Czechy, Dania, Filipiny, Francja, Hiszpania, Holandia, Kanada, Norwegia, Pakistan, Polska, Rumunia, Słowacja, Szwecja, Wielka Brytania. Umowy mogą dotyczyć podatków od dochodów i/lub zysków kapitałowych.

       

      rejestracja firmy

       

      Podstawowymi aktami prawnymi regulującymi zagraniczne inwestycje są Nigerian Investment Promotion Commission Act No. 16 (NIPC Act) i Companies and Allied Matters Act (CAMA). NIPC Act został przyjęty w celu stworzenia urzędu dla pomagania zagranicznym inwestorom w poznawaniu rynku i zakładaniu przedsiębiorstwa. Wydział o nazwie One Stop Investment Centre (OSIC) jest komórką NIPC która skupia przedstawicieli różnych urzędów i doradców prawników.

       

      Firmy nigeryjskie mają obowiązek rejestracji w Corporate Affairs Commission (CAC). Dotyczy to też firm nigeryjskich w spółce z firmą zagraniczną lub z udziałem zagranicznego kapitału. Centrala. CAC odpowiada za przestrzeganie przepisów Companies and Allied Matters Act, czyli za rejestrowanie i zamykanie firm. Po dokonaniu rejestracji, CAC wydaje świadectwo rejestracji (certificate of incorporation.)

      Po zarejestrowaniu firma powinna zgłosić to w NIPC. Z pomocą OSIC firma może uzyskać kolejne konieczne zezwolenia i licencje, w tym zezwolenie na zatrudnienie obywateli Nigerii (w Ministerstwie SW) oraz numer identyfikacyjny podatnika (Tax Identification Number  - TIN) w federalnym biurze finansowym (FIRS). Posiadając TIN firma może otworzyć w banku konto firmowe (corporate account).

       

      Rejestracja przez internet w teorii jest możliwa od 2005 r., ale praktycznie trzeba dokonać rejestracji w biurze CAC.

      Kolejne etapy rejestracji firmy:

       

      - rezerwacja nazwy firmy w Corporate Affairs Commission

      Rejestracja nastąpi po sprawdzeniu w rejestrze firm dostępności sugerowanej nazwy firmy.

       

      - skompletowanie dokumentów założycielskich i opłata skarbowa

      firma musi skompletować potrzebne dokumenty, jak formularze z CAC, akt założycielski i statut firmy oraz musi uzyskać ich poświadczenie/ostemplowanie  w Federal Inland Revenue Service (FIRS).

       

      - poświadczenie notarialne zgodności z wymogami CAMA

      Przyjęcie przez notariusza publicznego oświadczenia prawnika firmy. Koszt 5000 NGN.  Złożenie oświadczenia przed sądem – koszt 500 NGN.

       

      - rejestracja w Corporate Affairs Commission i uiszczenie opłat

      W celu rejestracji w Corporate Affairs Commission należy przedstawić następujące dokumenty:
      • formularz CAC dot. nazwy pod jaką firma chce być zarejestrowana,
      • akt założycielski i statut, wraz z opłatami skarbowymi (2 egzemplarze).
      • formularz CAC 3: wskazanie adresu firmy,
      • formularz CAC 4: oświadczenie zgodności z wymogami CAMA,
      • formularz CAC 7: dane osobowe kierownictwa firmy,
      • formularz CAC 2: wykaz udziałów w firmie,
      • formularz CAC 2.1: dane sekretarza firmy.

      Opłaty za rejestrację wynoszą w sumie ok. 17 tysięcy Naira. Dodatkowe koszty usług rejestracyjnych ze strony prawników i księgowych CAC i NIPC (przy braku własnych) wynoszą w przybliżeniu 60 tysięcy Naira.

       

      - pieczęć firmowa
      The Companies and Allied Matters Act wymaga by firma posiadała pieczęć  firmową.

       

      - rejestracja w Federal Board of Inland Revenue Department (FIRS), odnośnie podatku dochodowego i VAT

      Wymagane jest przedłożenie:

      •  wypełnionego formularza podatkowego  TRIF/2006/001 COYS (www.firs.gov.ng/Tax-Management ), 
      • kopii aktu założycielskiego i statutu,
      • kopii świadectwa rejestracji,
      • danych kierownictwa firmy,
      • danych doradcy podatkowego,
      • kopii umowy z doradcą podatkowym,
      • daty rozpoczęcia działalności firmy,
      Formularz podatkowy wymagany jest w 3 egzemplarzach i  oryginał świadectwa rejestracji do wglądu.

       

      FIRS nadaje firmie podatkowy numer identyfikacyjny (Tax Identification Number - TIN).

      - rejestracja w celach indywidualnego opodatkowania od dochodow (PAYE) w państwowym urzędzie podatkowym (State Tax Office)

      Wszyscy pracodawcy muszą dokonać rejestracji podatkowej odnośnie kwoty podatku potrącanego od wynagrodzeń. W ciągu 6 miesięcy od rozpoczęcia działalności firmy pracodawca musi odliczyć podatek od wynagrodzeń wypłaconych pracownikom i zdeponować tę kwotę w banku wyznaczonym przez władze podatkowe (PAYE Regulations z 2003r.).

      - rejestracja adresu firmy

      Aby zarejestrować adres, firma przedstawia w dowolnym banku dokumenty potwierdzające adres i wnosi opłatę na konto urzędu skarbowego stanu Lagos (Lagos Inland Revenue Services). Opłata wynosi 10 tysięcy NGN dla firm ulokowanych w mieście i 2 tysiące NGN dla lokalizacji poza miastem.

       

      - zgłoszenie w NIPC

      Nigeryjska firma z udziałem obcego kapitału musi zgłosić się do Nigerian Investment Promotion Centre. Zagraniczna firma też musi stawić się w NIPC, chyba że rodzaj działalności kwalifikuje do odstępstwa od tego wymogu (odstępstwa dotyczą  głównie działalności prowadzonej w imieniu innego państwa, organizacji międzynarodowej lub projektów z udziałem rządu.) Zagraniczna firma może inwestować w Nigerii bez zgłoszenia  w NIPC jeśli nie będzie prowadzić działalności z Nigerii, lecz tylko eksportować do Nigerii swoje produkty. Bez rejestracji jest możliwe otwarcie w Nigerii biura przedstawiciela firmy. Miejscowy przedstawiciel nie może jednak zawierać kontraktów i prowadzić negocjacji w imieniu firmy, ponadto musi zarejestrować się w Corporate Affairs Commission.  

       

      Zaleca się wynajęcie nigeryjskiego prawnika lub konsultację z doradcą prawnym NIPC.

       

      W procesie rejestracji firma uzyskuje więc następujące dane,  które identyfikują ją jako legalny podmiot gospodarczy:

      - zarejestrowaną nazwę,
      - identyfikacyjny numer podatnika (TIN),
      - konto w banku nigeryjskim.

       

      posiadanie firmy przez obcokrajowców

       

      Przyjmując NIPC Act otworzono obcokrajowcom drogę do sektorów gospodarki które były zarezerwowane dla Nigeryjczyków. Obecnie prawie wszystkie gałęzie gospodarki są otwarte na inwestycje zagraniczne, z wyjątkiem tzw. listy negatywnej (produkcja broni, amunicji i odzieży wojskowej, leki, narkotyki i substancje psychotropowe). NIPC Act umożliwia obcokrajowcom posiadanie nigeryjskich firm na własność, jednak w niektórych sektorach zachowano obowiązek utrzymania kontroli lub przynajmniej udziału obywateli Nigerii. Należą do nich:

      lotnictwo – Wymóg nigeryjskiego obywatelstwa nie dotyczy licencji i świadectw potrzebnych do politowania samolotu lub helikoptera dla celów prywatnych.

      naftowy – Licencja na wydobycie lub poszukiwania może zostać wydana zagranicznemu inwestorowi bez wymogu wejścia w spółkę z firmą nigeryjską, ale zgodnie z ustawą o nigeryjskim udziale w przemyśle naftowym (Nigerian Oil and Gas Industry Content Development Act, 2010) inwestorzy nigeryjscy mają pierwszeństwo w przydziale działek naftowych.

      żegluga kabotażowa – Tylko statki lub łodzie należące do Nigeryjczyków oraz zbudowane w Nigerii mogą przewozić towary i pasażerów w transporcie przybrzeżnym i śródlądowym. Tylko statki będące własnością Nigeryjczyków mogą służyć do działalności handlowej na wodach śródlądowych.

      nieruchomości – Obcokrajowcy nie mogą nabywać ziemi i nieruchomości bez uprzedniej pisemnej zgody  gubernatora.

       

      zezwolenia i licencje

       

      Jeśli firma zamierza posiadać rachunki w obcej walucie, musi posiadać dowód rejestracji w NIPC w celu transferu obcej waluty poza Nigerię. Jest to wymóg Banku Centralnego Nigerii (CBN).

       

      Po rejestracji firma powinna uzyskać zezwolenie na prowadzenie działalności w którymś z następujących urzędów - zależnie od sektora: CBN - bankowość, Nigerian Communications Commission - telekomunikacja, National Insurance Commission - ubezpieczenia, National Pensions Commission - emerytury, Nigerian Civil Aviation Authority - lotnictwo.

       

      W Min. Spraw Wewnętrznych uzyskuje się zezwolenia na zatrudnienie pracowników miejscowych czyli work permits.

       

      Wydział w ramach NIPC o nazwie The One Stop Investment Centre - OSIC, jest komórką która skupia w jednym miejscu przedstawicieli różnych urzędów i prawników, w celu załatwienia wszystkich formalność w jednym urzędzie. Obecnie w OSIC jest reprezentowanych 26 agencji rządowych, w tym CAC, służby celne i podatkowe.

       

      transfer kapitału i zysków

       

      Obcokrajowcy mogą sprowadzać dowolną ilość obcych walut (pod warunkiem, że nie podpada to pod przepisy o “praniu pieniędzy”). Środki muszą być sprowadzone za pośrednictwem upoważnionego pośrednika finansowego (zwykle jest to bank upoważniony przez CBN). Bank ten musi wydać inwestorowi świadectwo importu kapitału (certificate of capital importation - CCI). CCI jest wymagane nawet kiedy kapitał jest importowany nie w formie pieniężnej lecz dóbr jak wyposażenie, maszyny czy surowce. Przy braku CCI firma nie będzie mogła wymienić na miejscowym rynku walutowym zysków w Naira na obcą walutę w celu transferu na zagraniczne konto. Jeśli jednak firma uzyskuje dochody bezpośrednio w obcej walucie, np. od zagranicznego importera, transfer tych zysków za granicę jest dozwolony bez CCI.  

      Płatności w obcej walucie są dozwolone, o ile środki pochodzą z konta w banku nigeryjskim prowadzonego w obcej walucie (domiciliary account) lub konta zagranicznego. Przepisy CBN stanowią też, że kurs przeliczeniowy w Naira musi zostać ustalony wcześniej, na wypadek gdyby konieczne były wypłaty w Naira.

       

      rachunki zagraniczne

       

      Firmy w Nigerii mogą posiadać rachunki zagraniczne, jednak jeśli celem działalności jest eksport z Nigerii, prawo wymaga by wszystkie zyski z eksportu były przenoszone z konta zagranicznego na konto w banku nigeryjskim prowadzone w obcej walucie, w ciągu 90 dni od dokonania eksportu. Eksporterzy czasem występują o zwolnienie z tego obowiązku ale  zwolnienia takie są przyznawane bardzo rzadko. Z konta w banku nigeryjskim środki można potem przenieść z powrotem za granicę.

       

      świadczenia pracownicze

       

      Nigeryjskie firmy mają obowiązek dokonywania świadczeń na rzecz pracowników, jak emerytura - przynajmniej 7,5% płacy miesięcznej (w firmach zatrudniających powyżej 5 pracowników), fundusz szkolenia przemysłowego (industrial training fund - 1% rocznej listy płac, w firmach z 25 i więcej pracownikami)  i grupowe ubezpieczenie na życie.

       

      ochrona inwestycji i rozstrzyganie sporów

       

      Majątek obcokrajowców w Nigerii podlega ochronie. Gwarantuje to nigeryjska konstytucja, która dopuszcza przypadki odbioru majątku jedynie w wyjątkowych sytuacjach i za odszkodowaniem. Ustawa o NIPC i szereg dwustronnych umów gospodarczych również gwarantują nienaruszalność własności prywatnej.

       

      Nie ma specjalnych zapisów w prawie nigeryjskim odnośnie obowiązku stosowania konkretnego prawa przy rozstrzyganiu sporów handlowych. Zależy to od ustaleń stron, ich decyzja jest respektowana przez sądy. Wyjątkiem są kwestie podatkowe, imigracyjne i bankructwa, którymi rządzi miejscowa legislacja niezależnie od woli stron. Nawet w przypadkach kiedy wierzyciel wygrywa sprawę, dłużnik rzadko jest zmuszany do spłaty długu. Wg danych Doing Business, w 2012 r. egzekwowanie kontraktów zajmowało średnio ponad 450 dni i pochłaniało 32% wartości kontraktu (średnia dla Afryki subsaharyjskiej:  650 dni i 50% wartości kontraktu).

       

      Nigeria jest sygnatariuszem Konwencji o Międzynarodowym Centrum Rozstrzygania Sporów Inwestycyjnych (ICSID) i Konwencji o uznawaniu i wykonywaniu zagranicznych orzeczeń arbitrażowych (nowojorska). Nigeryjskie sądy na ogół uznają wnioski o międzynarodowy arbitraż (Arbitration and Conciliation Act z 1988 r.), ale mogą potem odmówić uznania decyzji arbitrażu. Sądy w Nigerii zazwyczaj akceptują orzeczenia sądów innych krajów, ale potem egzekucja wyroku może okazać się praktycznie niewykonalna.

       

      ochrona środowiska

       

      Ekosystem w Nigerii jest coraz bardziej zagrożony przez katastrofy naturalne jak susze, powodzie i pustynnienie. Ma to poważne konsekwencje ekonomiczne w Nigerii  ponieważ gospodarka zależy od sektorów wrażliwych na zmiany pogodowe i klimatyczne, jak rolnictwo i wydobycie surowców naturalnych. Poważnym problemem jest niszczenie środowiska naturalnego w delcie Nigru.

      Rządowe plany ratowania środowiska naturalnego zawarte są w dokumentach Nigeria Climate Change Policy and Response Strategy, National Adaptation Strategy oraz Plan of Action for Climate Change in Nigeria. Nigeria jest jednym z pilotażowych państw programu  Banku Światowego Clean Investment Funds, który ma pomagać w transformacji gospodarki w kierunku  technologii przyjaznych środowisku.

       

      korupcja

       

      Korupcja jest powszechnym problemem. Nigeria ustanowiła Nigeria Extractive Industries Transparency Initiative (NEITI) i ma status obserwatora w Extractive Industries Transparency Initiative (EITI), międzynarodowej organizacji mającej zapewniać uczciwe praktyki i przejrzystość w przemyśle naftowym i górnictwie. Nastąpiła poprawa w zakresie zamówień i przetargów publicznych: wprowadzono przepisy regulujące zasady zamówień i przetargów, przetargi są wcześniej zapowiadane w mediach.   

       

      Tzw. facilitation payment, czyli łapówka, jest zwyczajowo przyjętą formą zdobywania kontraktów, chociaż w nigeryjskim prawie dawanie i przyjmowanie łapówek jest przestępstwem kryminalnym. Policja należy do najbardziej skorumpowanych instytucji. Nigeria miała w 2014 r. bardzo niski wynik 27 punktów na 100 w indeksie Transparency International’s Corruption Perception Index (CPI), co daje dalekie 136-te miejsce. W 1994 r. powstała Komisja d/s Przestępstw Gospodarczych i Finansowych (Economic and Financial Crimes Commission), jednak notuje na razie sukcesy jedynie w karaniu drobnych oszustów internetowych. Wprawdzie skazano kilka osób na wysokich stanowiskach, jak gubernator stanu Bayelsa, inspektor generalnego policji i prezes zarządu Dyrekcji Portów, jednak były to wyjątki od reguły. W 2001 r. przyjęto prawo o praktykach korupcyjnych, w oparciu o które utworzono „niezależną komisję” do zwalczania praktyk korupcyjnych (Independent Corrupt Practices and Other Related Offences Commission ICPC). Śledztwa prowadzone przez ICPC doprowadziły od 2001 r. do skazania zaledwie kilkunastu osób, mimo to Międzynarodowa Financial Action Task Force w 2006 r.  usunęła Nigerię ze listy państw nie-współpracujących.

       

      W lutym 2014 r. prezydent Jonathan odwołał prezesa Banku Centralnego, Lamido Sanusi, po ogłoszeniu przez niego, że w budżecie zabrakło 50 mld USD ze sprzedaży ropy przez skorumpowane państwowe przedsiębiorstwo Nigerian National Petroleum Corporation. Odwołanie spowodowało drobną dewaluację NGN i zostało przez wielu odebrane jako próba uciszenia krytyków korupcji w rządzie.

       

      Mimo słabości i wad, Nigeria jest atrakcyjnym krajem dla inwestorów zagranicznych i oferuje szanse na wysokie zyski, przede wszystkim dla inwestorów nie zrażających się początkowymi trudnościami. Zachodnie źródła analityczne są zgodne, że nigeryjski PKB będzie przez najbliższe 20-30 lat jednym z najszybciej rosnących na świecie. Przeprowadzane reformy umożliwiają powstanie zyskownych nisz rynkowych poza przemysłem naftowym, jak usługi telekomunikacyjne, handel detaliczny i przetwórstwo żywności. Władze Nigerii są świadome znaczenia inwestycji zagranicznych i próbują uczynić z Nigerii bardziej atrakcyjne miejsce do robienia interesów. Utworzono Centrum Promocji Inwestycji (NIPC), wprowadzono przepisy gwarantujące własność prywatną, swobodę transferu kapitału i prowadzenie rachunków w obcych walutach.

       

      Wg władz Nigerii, powody do inwestowania w Nigerii są następujące:

      - większość olbrzymich zasobów surowcowych, ludzkich i rolnych kraju  jest wykorzystana w niewielkim stopniu,
      - Nigeria otwiera dostęp do rynku Afryki subsaharyjskiej,
      -  stabilny system polityczny,
      - dobre warunki dla prowadzenia interesów i inwestycji zagranicznych,
      - dynamiczny sektor prywatny w początkowym stadium rozwoju, oferujący możliwości bardzo zyskownych inwestycji,
      -  liberalizacja rynku wymiany walut i zasad transferu kapitału,
      -  ulgi finansowe dla inwestorów,
      -  ułatwione procedury rejestracji firm,
       - relatywnie dobrze rozwinięty sektor bankowy i finansowy,
      -  tania siła robocza.

       

       

       

      Przydatne linki i kontakty


       

      lista ważniejszych corocznych imprez targowych w Nigerii  

      INTERNATIONAL MANUFACTURING MACHINERY, AGRICULTURE, FOOD & PACKAGING EXPO
      profil ogólny – Lagos, luty

       

      KADUNA INTERNATIONAL TRADE FAIR
      profil ogólny – Kaduna, luty / marzec

       

      AGFOPEX NIGERIA
      rolnictwo, przetwórstwo żywności, usługi opakowaniowe – Lagos, kwiecień / maj

      COSMEX NIGERIA
      kosmetyki i produkty higieny osobistej – Lagos,   kwiecień / maj

      HOMEX NIGERIA
      wystrój wnętrz, meble – Lagos,  kwiecień / maj

      LAGOS MOTOR FAIR
      samochody  – Lagos,  maj

       

      AGRIKEXPO WEST AFRICA
      przetwórstwo żywności, spotkania  B2B – Lagos, czerwiec 

      FOODBEXT WEST AFRICA
      przetwórstwo żywności – Lagos, czerwiec 

      NIGERIA INVESTMENT AND TRADE EXPO
      - Abudża, czerwiec

      POWER EXPO NIGERIA
      produkcja i dystrybucja energii - Abudża, czerwiec

      POWER, STEEL & HOUSING
       produkcja i dystrybucja energii elektrycznej; hutnictwo i górnictwo; budownictwo mieszkaniowe – Abudża, sierpień

       

      AFRICAN SME EXPO

      sektor Małych i Średnich Przedsiębiorstw – Abudża, wrzesień

      BUILDMACEX NIGERIA
      budownictwo – Lagos, wrzesień

      NIGERIA COM
      telekomunikacja - Lagos, wrzesień  

      LAGOS FASHION
      moda, tekstylia – Lagos, październik


      ABUJA INTERNATIONAL TRADE FAIR
      profil ogólny  - Abudża, wrzesień/październik

      MEDIC WEST AFRICA
      sprzęt medyczny -  Lagos, październik

      CONMACH NIGERIA
      produkcja maszyn - Lagos, październik

      ABUJA INTERNATIONAL MOTOR FAIR
      - Abudża, październik

      POWER NIGERIA
      produkcja i dystrybucja energii - Lagos, październik


      LAGOS INTERNATIONAL TRADE FAIR
      ogólne  - Lagos, listopad


      NICONEX - BUILDING MATERIALS & CONSTRUCTION EXPO
      budownictwo -  Lagos, listopad

      FURTEX
      meble, wystrój wnętrz – Lagos, listopad


      KANO INTERNATIONAL TRADE FAIR
      profil ogólny  - Kano, listopad/grudzień

       

      kontakty


      Nigerian Investment Promotion Commission (NIPC)
      Plot 1181 Aguiyi Ironsi Street, Maitama District
      PMB 381 Garki, Abuja
      Tel: +234 92904882 / 92904706 / 92904829
      Fax: +234 94134112 / 4134306
      nipc@nipc.gov.ng ; osicinfodesk@nipc.gov.ng
      www.nipc.gov.ng


      Corporate Affairs Commission (CAC)
      Plot 420, Tigris Crescent, Off Aguiyi Ironsi Street Maitama, Abuja PMP 198, Garki, Abuja
      Tel: +234 94618800 /19
      info@cac.gov.ng ; cservice@cac.gov.ng
      http://www.cac.gov.ng


      Nigerian Association of Chambers of Commerce, Industry, Mines & Agriculture (NACCIMA)
      8A Oba Akinjobi Rd, Ikeja, Lagos
      Abuja Liaison Office
      Plot 701B, Central Business District, Abuja
      Tel. +234 17612099
      naccima30@yahoo.co.uk


      Lagos Chamber of Commerce and Industry (LCCI)
      Commerce House, 1 Idowu Taylor St, Victoria Island
      PMB 109, Lagos
      Tel: + 234 17746617


      Nigerian Export Promotion Council (NEPC)
      No.40 Blantyre Street, Wuse II
      Abuja, FCT
      Tel: +234 094604201-2 
      info@nepc.gov.ng 


      Ministry of Agriculture and Water Resources
      FCDA Secretariat, PMB 135, Area 11, Garki, Abuja
      Tel: +234 93141931
      Fax: +234 93142532


      Ministry of Commerce and Industry
      Block H, Old Federal Secretariat, Garki Area 1
      PMB 88, Garki, Abuja
      Tel: +234 92341662


      Bureau for Public Enterprises (BPE)
      1 Osun Crescent, Maitama Abuja, FCT
      Tel: +234 94134636 / 46
      Fax: +234 94134657
      Website: www.bpeng.org


      Ministry of Finance
      Ahmadu Bello Way 41, Garki
      Tel: +234 92346290 / 95
      Fax: +234 96270293
      info@fmf.gov.ng


      Ministry of Labour and Productivity
      Block 4A ,2nd Floor Federal Secretariat Complex, Shehu Shagari Way
      PMB 04, Garki
      Tel: +234 95235973 / 95235980


      Ministry of Environment
      Shehu Shagari Way, Central Area Abuja
      9th Floor Federal Secretariat Towers
      Tel: +234 95234014 / 95236309
      http://environment.gov.ng


      Federal Environmental Protection Agency (FEPA)
      Independence Way, South Central Area
      PMB 265, Garki, Abuja, FCT
      Tel: + 234 9234596 / 2342806
      Fax: +234 9234807


      National Agency for Food and Drug Administration and Control (NAFDAC)
      Wuse Zone 7 Abuja, FCT
      Plot 2032 Olusegun Obasanjo Way
      Tel: +234 95240996
      Fax: +234 95240994
      www.nafdacnigeria.org


      Nigeria Export Processing Zones Authority (NEPZA)
      Cadastral Zone A6 off Aguiyi Ironsi No. 2 Zambezi Crescent Tel: +234 9 4131598 / 97804077 
      Fax: +234 94131550
      info@nepza.gov.ng
      www.nepza.gov.ng


      The Nigerian Stock Exchange
      Corporate Head Office
      Stock Exchange House | 2-4 Customs Street | Lagos, Nigeria
      Tel: +234 14638333-5 / 7002255673
      contactcenter@nse.com.ng 

       

      Federal Inland Revenue Service (FIRS)
      Revenue House, Plot 522, Sokode Crescent
      Off Michael Okpara Street, Wuse Zone 5
      Postal: PMB 33, Garki, Abuja
      Tel: +234 95236611 / 5236598
      Fax: +234 95236612
      www.firs.gov.ng


      Nigeria Immigration Service
      Old Federal Secretariat Complex, Area 1,
      PMB 38, Garki, Abuja
      Tel: +234 92341550 / 2341594 / 2347232
      Fax: +234 92341594 / 2341550


      ECOWAS  headquarters
      101, Yakubu Gowon Crescent, Asokoro District
      PMB 401 Abuja, Nigeria
      Tel: +234 946040483
      info@ecowas.int    

      30 marca 2015 (ostatnia aktualizacja: 30 marca 2015)

      Drukuj Drukuj Podziel się treścią: