close

  • Być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczypospolitej Polskiej

     

  • REPUBLIKA POŁUDNIOWEJ AFRYKI

  • Republika Południowej Afryki

    •  

       Informacje o kraju


       

      1.1. Położenie geograficzne, ludność, obszar, stolica, języki urzędowe.

       

      Położenie geograficzne:  Republika Południowej Afryki jest najdalej na południe wysuniętym państwem w Afryce, z trzech stron otoczonym przez oceany (Ocean Atlantycki na zachodzie i Ocean Indyjski na wschodzie). Linia brzegowa ma 2.798 km. Większości rzek w RPA znajduje swe źródła w Górach Smoczych i płynie głównie na wschód i południe w kierunku Oceanu Indyjskiego. Najdłuższą z nich, jest rzeka Oranje, o długości 1.860 km, uchodząca na zachodzi do Oceanu Atlantyckiego.

       

      Na terenie Republiki Południowej Afryki występuje ponad 20.000 gatunków roślin, co stanowi około 10% wszystkich poznanych roślin na świecie. Wiele spośród nich to gatunki endemicznie, które najczęściej występują w Prowincji Przylądkowej. W RPA można spotkać pierwszą trójkę największych ssaków, czyli słonia afrykańskiego, nosorożca białego i hipopotama, jak również najwyższego czyli żyrafę. W kraju tym występują również największe koty afrykańskie: lwy, lamparty i gepardy. Wśród ponad 800 gatunków ptaków w RPA znajduje się największy czyli struś i najcięższy latający czyli drop olbrzymi. Oprócz tego można zobaczyć flamingi, papugi, orły. U południowych wybrzeży kraju, głównie w rejonie Przylądka Dobrej Nadziei naliczono około 170.000 dzikich pingwinów. W wodach Oceanów Atlantyckiego i Indyjskiego występuje kilkanaście gatunków rekinów.

       

      RPA graniczy z Namibią (967 km granicy), Botswaną (1.840 km), Zimbabwe (225 km), Mozambikiem (491 km) oraz Królestwami Suazi (430 km) i Lesotho (909 km, Lesotho jest wewnętrzną enklawą otoczoną przez terytorium RPA).

       

      Ludność: Oficjalna liczba ludności wynosi 54,96 mln ( Główny Urząd Statystyczny RPA, 2015 r.). Faktycznie RPA zamieszkuje znacznie więcej ludności, gdyż w kraju tym przebywa na stałe liczna grupa legalnych i nielegalnych imigrantów szacowna na 4-8 mln ludzi). Około 74,4% obywateli RPA jest pochodzenia afrykańskiego, 14,3% europejskiego (w tym Afrykanerzy), 8% to ludność etnicznie mieszana (tzw. Kolorowi), zaś 2,5% jest pochodzenia azjatyckiego, głównie indyjskiego.

       

      Obszar: Kraj zajmuje powierzchnię 1.219.912 km(2).

       

      Stolica: Stolicą kraju jest Pretoria (około 2,95 mln mieszkańców, GUS RPA, 2015 r.), a główne miasta to Johannesburg, Kapsztad, Durban i Port Elizabeth.

       

      Języki urzędowe: Od momentu zakończenia apartheidu w RPA obowiązuje 11 języków urzędowych: angielski, afrikaans, isiNdebele, isiXhosa, isiZulu, sePedi, seSotho, seTswana, siSwati, tshiVenda, xiTsonga. Szacuje się, że około 0,7% czarnej i 59,1% białej populacji posługuje się na co dzień językiem afrikaans. Językiem angielskim, natomiast jako ojczystym posługuje się około 0,5% czarnej i 39,3 % białej populacji. Podział na języki z grupy bantu używane przez czarną ludność przedstawia się następująco: ok. 2,0 % isiNdebele, 22,3 % isiXhosa, 30,1 % isiZulu, 11,9 % sePedi, 10,0 % seSotho, 10,3 % seTswana, 3,4 % siSwati, 2,9 % tshiVenda a 5,6 % xiTsonga. Język angielski jest powszechnie rozumiany przez mieszkańców i służy do komunikacji pomiędzy różnymi grupami etnicznymi.

       

      1.2. Warunki klimatyczne.

       

      Ogromną większość terytorium RPA stanowi płaskowyż tzw. highveld (wyniesiony znacznie ponad 1.000 m n.p.m.), gdzie panuje klimat suchy lub bardzo suchy. Północnowschodnia część kraju (okolice Parku Krugera) – tzw. lowveld oraz wybrzeże Oceanu Indyjskiego – to tereny o klimacie subtropikalnym. Najbliższe okolice Kapsztadu, jak również nieco dalsze wybrzeża Zachodniej Prowincji Przylądkowej (Western Cape Province) charakteryzują się klimatem określanym mianem semi-śródziemnomorskiego, zaś wybrzeża Oceanu Atlantyckiego – to tereny półpustynne i pustynne. W centralnej, północnej i wschodniej części RPA występują pasma górskie, z których najwyższe są Góry Smocze (Drakensberg) sięgające 3,5 tys. m n.p.m. – panuje tam klimat górski i wysokogórski. Położenie RPA na półkuli południowej powoduje, że pory roku występują odwrotnie do Europy. Między czerwcem a sierpniem, w Górach Smoczych i na wyżynie Highveld w Johannesburgu położonym na wysokości 1753 m n.p.m. nierzadko leży śnieg. Generalnie, lato na przeważającym obszarze RPA jest ciepłe lub upalne, z okresowymi (często bardzo obfitymi) opadami deszczu i gwałtownymi burzami, zaś zimy suche i chłodne.

       

      1.3. Główne bogactwa naturalne.

       

      Południowa Afryka jest bardzo zasobna w bogactwa naturalne. RPA jest jednym z największych światowych producentów złota, platyny, rud chromu, wanadu i manganu. Pod względem wydobycia innych  surowców mineralnych np. w wydobyciu diamentów zajmuje 5 miejsce w świecie, uranu – 9, węgla – 6, niklu – 10, żelaza – 8. Pięć podstawowych surowców mineralnych kraju (platyna, złoto, węgiel kamienny, diamenty oraz ruda żelaza) przynosi RPA około 30,0% wpływów eksportowych.

       

      1.4. System walutowy, kurs i wymiana.

       

      Waluta: rand południowoafrykański (ZAR), 1 ZAR = 100 centów. Rand jest walutą wymienialną.

       

      1.5. Religia.

       

      RPA jest państwem wielowyznaniowym: chrześcijanie (w głównej mierze protestanci) stanowią około 68% ludności kraju, animiści - 28%, hinduiści - 2,1%, muzułmanie - 1,4%.

       

      1.6. Infrastruktura transportowa (przejścia graniczne, lotniska, porty).

       

      Międzynarodowe porty lotnicze w Johannesburgu, Kapsztadzie i Durbanie łączą RPA ze światem, a lotniska lokalne obsługują mniejsze ośrodki miejskie - Bloemfontein, East London, George, Port Elizabeth, Upington, Kimberly i Polokwane. Południowa Afryka posiada siedem portów: Kapsztad, Durban, East London, Mossel Bay, Port Elizabeth i Richards Bay. Jest to największy, najlepiej wyposażony i najbardziej wydajny system portowy na całym afrykańskim kontynencie. Porty te służą nie tylko jako kanały przesyłowe dla importu i eksportu z RPA oraz sąsiednich państw ale również jako węzeł komunikacyjny dla wymiany handlowej z i do wschodnich oraz zachodnich wybrzeży Afryki.

       

      1.7. Obowiązek wizowy.

       

      Obywatele RP mający paszporty zwykłe mogą wjeżdżać bez wiz i przebywać na terytorium Republiki Południowej Afryki jednorazowo do 30 dni. Osoby udające się na pobyt dłuższy lub w celu podjęcia pracy są obowiązane posiadać wizę, którą można uzyskać w każdej placówce dyplomatyczno-konsularnej RPA za granicą. Na przejściach granicznych RPA wizy nie są wydawane. Przy wjeździe wymagany okres ważności paszportu powinien być dłuższy od okresu ważności wizy co najmniej o 6 miesięcy. Przekraczając granicę, należy okazać bilet powrotny. Nie ma obowiązku udokumentowania określonej kwoty pieniędzy na każdy dzień pobytu, ale przy ubieganiu się o wizę oraz przy wjeździe może być wymagane okazanie zaproszenia lub rezerwacji hotelowej. W paszporcie musi być co najmniej jedna strona przeznaczona na wizy, całkowicie wolna od wszelkich stempli, wiz itp. Przy wjeździe władze imigracyjne zamieszczają w paszporcie podróżnego zezwolenie na pobyt w RPA (do 30 dni) w postaci naklejki. Brak wolnej strony w paszporcie powoduje odmowę wjazdu do RPA i bezwarunkowy powrót pasażera do miejsca, z którego rozpoczął podróż.

       

      1.8. Wykaz świąt państwowych.

       

      a) 1 stycznia - Nowy Rok

      b) 21 marca - Dzień Praw Człowieka

      c) Wielki Piątek*

      d) Poniedziałek Wielkanocny/Dzień Rodziny*

      e) 27 kwietnia - Dzień Wolności

      f) 1 maja - Święto Pracy

      g) 16 czerwca - Dzień Młodzieży

      h) 9 sierpnia - Narodowy Dzień Kobiet

      i) 24 września - Dzień Dziedzictwa Narodowego

      j) 16 grudnia - Dzień Pojednania

      k) 25 grudnia - Boże Narodzenie

      l) 26 grudnia - Dzień Dobrej Woli

       

      *Święto ruchome

      Jeśli dzień świąteczny wypada w niedzielę, dniem wolnym jest kolejny

       

       

       

      System administracyjny


       

      2.1. Ustrój polityczny.

       

      Republika Południowej Afryki jest państwem unitarnym podzielonym na 9 prowincji, o demokratyczno-parlamentarnej formie rządów. Głową o państwa jest prezydent, który jest także szefem rządu. Oprócz prezydenta w skład gabinetu wchodzi wiceprezydent i ministrowie, powoływani przez prezydenta spośród członków Zgromadzenia Narodowego. Konstytucja przewiduje powołanie tylko dwóch ministrów niebędących parlamentarzystami. Prezydent powoływany jest w wyborach pośrednich spośród członków Zgromadzenia Narodowego przez połączone izby parlamentu: niższej (Zgromadzenia Narodowego) oraz wyższej (Narodowej Rady Prowincji). Izbę niższą powołuje się w wyborach powszechnych w okręgach wielo-mandatowych i na zasadzie proporcjonalności. Izbę wyższą – Narodową Radę Prowincji – powołują lokalne parlamenty każdej z 9 prowincji.

       

      2.2. Władza ustawodawcza i wykonawcza.

       

      Władzę ustawodawczą sprawuje dwuizbowy parlament z siedzibą w Kapsztadzie. Składa się on z izby deputowanych – Zgromadzenia Narodowego (National Assembly) oraz Krajowej Rady Prowincji (National Council of Provinces). Krajowa Rada Prowincji (90- osobowa izba samorządowa) zastąpiła funkcjonujący do 1997 r. Senat. W skład Rady wchodzą 10-osobowe delegacje każdej z 9 prowincji z ich premierami na czele oraz bez prawa głosu delegacja Zrzeszenia Władz Lokalnych (SALGA). Delegaci wyłaniani są przez zgromadzenia (sejmiki) poszczególnych prowincji. Zgromadzenie Narodowe liczy, wg zapisów konstytucji, od 350 do 400 członków, wybieranych na pięcioletnią kadencję. Połowa miejsc obsadzana jest z partyjnych list krajowych, druga – z list regionalnych. Do prerogatyw niższej izby parlamentu należy m.in. wybór prezydenta kraju, uchwalanie ustaw, kontrola władzy wykonawczej.

       

      Pierwsze ogólnonarodowe, demokratyczne wybory w 1994 r. wygrał  Afrykański Kongres Narodowy (do 1994 r. główna partia opozycyjna przeciw białemu rządowi kraju), który od tej pory pozostaje  partią rządzącą, uzyskującą ponad 60% głosów we wszystkich wyborach powszechnych.

      Pomimo absolutnej większość głosów i miejsc w parlamencie ze względów polityczno- praktycznych Afrykański Kongres Narodowy (ANC) rządzi w koalicji z Partią Komunistyczną oraz największym ugrupowaniem związków zawodowych w kraju, Kongresem Związków Zawodowych RPA (COSATU). W ostatnich wyborach powszechnych i prowincjonalnych, które miały miejsce 7 maja 2014 r., ANC uzyskał 62,15% głosów. Większość miejsc w Zgromadzeniu Narodowym (62,3%) posiada ANC, podczas gdy oficjalna opozycja - Partia Demokratyczna - posiada 22,3% miejsc. W parlamencie jest  reprezentowanych trzynaście partii politycznych, z prawie 90 istniejących na scenie politycznej RPA. ANC rządzi również we wszystkich prowincjach za wyjątkiem Prowincji Przylądkowo Zachodniej (Western Cape), gdzie rządy od 2009 r. sprawuje Partia Demokratyczna, która w ostatnich wyborach w maju 2014 r. uzyskała w powyższej prowincji 59,38% głosów.

       

      Głową państwa, a zarazem szefem rządu, jest prezydent (od 2009 r. J. Zuma). Władza wykonawcza składa się z gabinetu, w skład którego oprócz prezydenta wchodzi wiceprezydent, 35 ministrów i 36 wiceministrów.

       

      Większość miejsc w Zgromadzeniu Narodowym (62,3%) posiada ANC, podczas gdy oficjalna opozycja - Partia Demokratyczna - posiada 22,3% miejsc. W parlamencie jest  reprezentowanych trzynaście partii politycznych, z prawie 90 istniejących na scenie politycznej RPA.

       

      2.3. Struktura administracji gospodarczej.

       

      Sprawy gospodarcze państwa należą do kompetencji Ministerstwa Handlu i Przemysłu RPA. Pozostałymi resortami gospodarczymi są: Ministerstwo ds. Rozwoju Ekonomicznego, Ministerstwo Rolnictwa, Leśnictwa i Rybołówstwa, Ministerstwo ds. Rozwoju Obszarów Wiejskich i Reformy Rolnej, Ministerstwo Ochrony Środowiska, Ministerstwo Turystyki, Ministerstwo Zasobów Mineralnych, Ministerstwo ds. Energii, Ministerstwo Finansów, Ministerstwo ds. Przedsiębiorstw Państwowych, Ministerstwo Nauki i Technologii, Ministerstwo Transportu, Ministerstwo Robót Publicznych, Ministerstwo ds. Wody i Kanalizacji, Ministerstwo ds. Małych Przedsiębiorstw. W RPA działa kilkanaście  niezależnych izb handlowo - przemysłowych, a wszystkie 9 prowincji posiadają własne izby promocji handlu i inwestycji.

       

      2.4. Sądownictwo gospodarcze

       

      Sądy gospodarcze w RPA zajmują się sprawami gospodarczymi w oparciu o m.in. prawo pracy, prawo gospodarcze oraz ustawę o przedsiębiorstwach. Powyższe sprawy  są prowadzone przez wyspecjalizowane kancelarie prawnicze i adwokackie.

       

       

       

      Gospodarka


       

      3.1. Ogólna charakterystyka sytuacji gospodarczej.

       

      Zgodnie z danymi Urzędu Statystycznymi  RPA w 2014 r. wzrost PKB w tym kraju wyniósł 1,4% ( w 2013 r. 1,9% PKB, a PKB na osobę wyniósł USD 6 470. Wzrost gospodarczy RPA podczas światowej recesji w latach 2010-11 wynosił ok.3,5% rocznie, ale zmalał do 2,5% w 2012 r., 1,9% w 2013 r. i 1,4%  w 2014 r. Przyczynami spadku PKB RPA były m.in: szereg długotrwałych strajków, słaby wzrost gospodarczy głównych partnerów RPA oraz planowe i nieplanowe wyłączenia prądu elektrycznego. Średnia roczna inflacja w 2014 r. wyniosła 6,1% i znalazła się na granicy  określonego przez Bank Centralny RPA przedziału docelowego (około 6,0%). Deficyt budżetowy w roku finansowym 2013/14 wyniósł 3,9% PKB, podczas gdy w roku finansowym 2014/2015 szacowany był na 4,1%. Analitycy ekonomiczni zakładają, że deficyt budżetowy RPA w najbliższych latach może kształtować się  na poziomie około 5,2 % rocznie. Jest to m.in. wynikiem mniejszych niż przewidywano wpływów budżetowych i jednocześnie większych wydatków związanych z walką z kryzysem gospodarczym. Dług publiczny w roku finansowym 2013/14 r. wyniósł 45,9%  PKB. Oficjalna stopa bezrobocie w RPA w 2014 r. wyniosła około 24,9% (około 35%, jeżeli weźmie się pod uwagę osoby, które zrezygnowały z poszukiwania pracy). Uwzględniając dodatkowo tzw. „ukryte bezrobocie” stopa bezrobocia oscyluje na poziomie 40%. Obecnie w RPA, według różnych statystyk pracuje ok. 13 mln osób, natomiast zobowiązania podatkowe  reguluje zaledwie ok. 5 mln. W 2014 r. deficyt w handlu zagranicznym wyniósł 7,932 mld USD. W 2014 r. do RPA napłynęły bezpośrednie inwestycje zagraniczne (biz) o wartości 5,167 mld USD, podczas gdy w 2013 r. o wartości  8,12 mld USD. Ogólna wartość biz na koniec  2014 r. (stock) wyniosła 147,264 mld USD.

       

      W I kwartale  2015 r. PKB RPA wyniósł 965,02 mld ZAR (około 82,2 mld USD), co oznacza wzrost o 2,1 % w skali rocznej oraz 1,3% kwartał do kwartału. W okresie czerwiec 2014 r.- czerwiec 2015 r. średnia inflacja wyniosła 4,7%, mieszcząc się w określonym przez Bank Centralny RPA przedziale inflacyjnym od 3% do 6%. W I  kwartale 2015 r. waluta RPA rand straciła w stosunku do USD 6,5%. Deficyt budżetowy w stosunku do PKB w roku finansowym 2014/15 wyniósł 4,3%, a w roku 2015/16 ma wynieść 3,9%. Dług publiczny w roku finansowym 2014/15 wyniósł 43,9% PKB. W drugim kwartale 2015 r. oficjalna stopa bezrobocia wyniosła 25% w  (36,4% w pierwszym kwartale). Jeżeli weźmie się pod uwagę osoby, które zrezygnowały z poszukiwania pracy, to stopa bezrobocia w II kwartale 2015 r. wyniosła 34,9%. Wg. Głównego Urzędu Statystycznego RPA na koniec pierwszego kwartału 2015 r. w sektorze formalnym gospodarki (za wyjątkiem sektora rolniczego) zatrudnionych było 8,942 miliona pracowników, o 0,5% mniej niż rok wcześniej. Średnia płaca miesięczna brutto (wykluczając sektor rolniczy) w  I połowie 2015 r. wyniosła około 16 460 ZAR (ok. 1 437 USD).

       

      W RPA istnieje problem nielegalnej migracji do tego kraju, prawie wyłącznie z innych krajów afrykańskich. Migracja do RPA ma przede wszystkim podłoże ekonomiczne. Szacuje się, że w RPA przebywa nielegalnie od pięciu do ośmiu milionów osób (głównie z Mozambiku i Zimbabwe), co wpływa niezwykle negatywnie na działania zmierzające do zredukowania wysokiej stopy bezrobocia. Panuje przekonanie, że w zakresie polityki gospodarczej RPA rząd podejmuje decyzje wolno i w sposób nieprzemyślany. Dotyczy to projektów aktualizowanych lub nowych ustaw, które są powszechnie krytykowane i istnieje obawa, że mogą ograniczyć napływ tak krajowych jak i zagranicznych inwestycji i zmniejszyć atrakcyjność turystyczną kraju. Zaliczyć do nich można m.in.: ustawę „O Inwestycjach”, ustawę „O Zasobach Mineralnych”, ustawę ”O wzmocnieniu Praw Osób Pracujących w Rolnictwie” i ustawę ”O Działalności Agencji Ochrony”. Inwestycje infrastrukturalne (ale i inne), które miały stanowić podstawę wzrostu gospodarki RPA, zapisane w  Narodowym Planie Rozwoju obejmującym okres do  2030 r., nie nabrały rozpędu. Tymczasem szereg sektorów o dużym znaczeniu dla gospodarki RPA wymaga szybkich działań inwestycyjnych, restrukturyzacyjnych i naprawczych. Należą do nich m.in.: sektor górniczy i branża motoryzacyjna, które poniosły b. duże straty na skutek długotrwałych strajków; sektor energii, w tym energii elektrycznej, który nie jest w stanie zapewnić niezbędnej mocy oraz sektor energii jądrowej gdzie decyzja co do ew. budowy drugiej elektrowni jądrowej, jest jedną z kluczowych o dalekosiężnych skutkach ekonomicznych i społecznych. Dużo wątpliwości budzi racjonalność szeregu inwestycji dokonywanych przez Korporację Inwestycji Publicznych (PIC), która ma być jednym z „kół zamachowych” gospodarki RPA. Do nabrzmiałych problemów o b. dużym znaczeniu dla życia społeczno-gospodarczego RPA, które zdaniem wielu komentatorów nie są należycie rozwiązywane, należą: złe stosunki na linii pracodawcy-pracobiorcy, co skutkuje coraz większą ilością strajków; bardzo liczne protesty społeczności lokalnych niezadowolonych z jakości usług publicznych; b. wysoki (szczególnie wśród ludzi młodych) wskaźnik i coraz większe rozwarstwienie majątkowe społeczeństwa (jeden z najwyższych na świecie wskaźnik Gini (0,59). Szereg z  wskaźników makroekonomicznych ( co pokazano powyżej)  są na niezadawalającym poziomie, a nawet wykazują tendencję do pogarszania się. Agencje ratingowe zarówno w 2014 jak i w 2015 r. parokrotnie obniżały RPA rating kredytowy, co dodatkowo komplikuje sytuację gospodarczą  kraju.  Powyższe kwestie stawiają przed Rządem RPA konieczność szybkich i racjonalnych działań. W corocznym rankingu dot. konkurencyjności, opracowanym przez Światowe Forum Ekonomiczne (Global Competitiveness Raport), w odniesieniu do RPA, za wymagające zdecydowanej poprawy  uznano: wykorzystanie i rozwój kapitału ludzkiego (odpowiednie miejsca pracy, rozwój talentów, itp.), rynek pracy (większa elastyczność i efektywność), infrastrukturę (szybszy rozwój),  sieć i moc energetyczną (modernizacja sieci, zwiększenie mocy energetycznej) i promocję małego biznesu.

       

      3.3. Główne sektory gospodarki (o największym znaczeniu/ udziale w PKB).

       

       RPA jest krajem bogatym w zasoby naturalne (przede wszystkim minerały i metale), na wydobyciu których została zbudowana gospodarka kraju. W 2014 r. jak i w latach poprzednich  największy udział w  PKB RPA miały usługi (około 65%), w tym m.in. sektor finansowy, nieruchomości i usługi biznesowe około 18,0%, sektor rządowy około 15,0%, handel hurtowy, detaliczny, hotelarstwo i restauracje około  13,0%, transport, składowanie i komunikacja około 12,0%, produkcja przemysłowa około  11,0% PKB i górnictwo około 5,0%. W RPA rozwinięta jest  hodowla zwierząt (bydło, owce, strusie i trzoda chlewna) i rolnictwo.

       

      W I kwartale 2015 r. następujące gałęzie gospodarki RPA miały największy udział w PKB RPA: usługi finansowe i biznesowe 21,9%, sektor rządowy 17,3%, handel, hotelarstwo restauracje 14,7%, produkcja przemyslowa13,0%, transport i łączność 9,7%, górnictwo 7,9%, usługi socjalne 5,7%, budownictwo 4,0%, media energetyczne (energia  elektryczna, gaz i woda) 3,6%, rolnictwo 2,2%.

       

      Prawie trzy tysiące kilometrów wybrzeża umożliwia dostęp do bogatych łowisk.  Od 1994 r. w RPA rozwija się czarna klasa średnia, która w przyszłości tworzyć będzie główną siłę nabywczą kraju. RPA jest krajem o niezwykle dużym rozwarstwieniu majątkowym mieszkańców, o czym świadczy jeden z najwyższych na świecie wskaźnik Gini (0,59). Należy dodać, że 25% mieszkańców RPA żyje za mniej niż półtora dolara dziennie.

       

      Usługi

      Zasadniczą rolę w gospodarce RPA odgrywa od wielu lat sektor usług (udział usług w PKB RPA to ponad 65,0%, w tym  usługi finansowe stanowią około 18,0% PKB. Cztery główne banki RPA: „Standard Bank”, „First National Bank”, „ABSA” oraz „Nedbank” posiadają ponad 85,0% udziałów w sektorze bankowym tego kraju. Poza usługami finansowymi, zasadnicze znaczenie dla wzrostu PKB ma zarówno handel wewnętrzny jak i zagraniczny.

       

      Górnictwo

      Górnictwo  jest w dalszym ciągu ważnym dla gospodarki RPA sektorem, chociaż jego znaczenie stopniowo maleje. Pięć podstawowych surowców mineralnych kraju (platyna, złoto, węgiel kamienny, ferrochromy oraz ruda żelaza) przynoszą jednak w dalszym ciągu prawie 40% wpływów eksportowych RPA. Dodatkowo znacząca część inwestycji zagranicznych skierowana jest na przedsięwzięcia wydobywcze, szczególnie wydobycie złota, diamentów i platyny. Sektor górniczy stał się głównym beneficjentem inwestycji zagranicznych, szczególnie ze strony Chin oraz Indii, które coraz aktywniej działają na tutejszym rynku wydobywczym.

       

      Rolnictwo

      Sektor rolniczy wytwarzał w 2015 r. zaledwie ok. 3 % PKB , dając zatrudnienie mniej niż 7% zawodowo czynnej ludności i jego udział w dochodów eksportowych państwa wynosił około 10%. W 2015 r. był kontynuowany trend spadkowy wartości produkowanej żywności, który trwa już 15 lat ( w 2015 r. na słabe wyniki rolnictwa dodatkowo miała negatywny wpływ nie notowana od 20 lat susza). RPA z roku na rok z eksportera żywności staje się coraz większym jej importerem. Podstawowym dążeniem rządu pozostało w 2015 r. (tak jak to było w poprzednich latach) przeprowadzanie reformy rolnej. Nowy projekt  Ministerstwa Rolnictwa w tym zakresie został skierowany do konsultacji społecznych  w 2014 r., wywołując wiele kontrowersji. Od 1994 r. do chwili obecnej jedynie niewiele ponad 5% ziemi uprawnej przeszło w ręce czarnej ludności.

       

      Turystyka

      Południowa Afryka jest często określana jako świat zawarty w jednym kraju. Co prawda nie ma tutaj bardzo wysokich gór, czy rozległych lasów tropikalnych, ale istnieje duża różnorodność topograficzna, stref klimatycznych, fauny i flory. Oprócz bogactwa przyrody (RPA jest trzecim krajem na świecie pod względem zróżnicowania biologicznego), Południowa Afryka jest także bardzo zróżnicowanym krajem pod względem etnicznym i społecznym, a co za tym idzie również historycznym, kulturowym oraz kulinarnym. Do RPA przyjeżdża rocznie prawie dziesięć milionów turystów zagranicznych, z tego około jedna czwarta spoza kontynentu afrykańskiego. W dalszym ciągu większość osób z zagranicy odwiedzających RPA stanowili przyjezdni z krajów ościennych poszukujący pracy. Sektor turystyczny w 2015 r. stanowił około 3% PKB i dał zatrudnienie około 1,5 mln osobom, zgodnie z przyjętym w marcu 2011 r. planem przyśpieszonego wzrostu gospodarczego RPA (Accelerated and Shared Growth Initiative for South Africa ),  w 2015 r. sektor turystyczny  miał wytworzyć ok. 12 % PKB i zwiększyć zatrudnienie o ok. 400 tys. osób. Kraj przyciąga różnorodnością krajobrazów, dużą ilością zwierzyny w parkach narodowych i prywatnych rezerwatach, słonecznymi plażami, miejscami kulturowymi oraz wyśmienitymi winami z winnic u Przylądka Dobrej Nadziei. Rozwija się również  ekoturystyka. W RPA znajduje się osiem miejsc objętych patronatem Światowego Dziedzictwa UNESCO. Jednym z najważniejszych z takich miejsc jest Kolebka Ludzkości położona na północny zachód od Johannesburga. To tutaj odkryto jeden z najstarszych śladów małp człekokształtnych poprzedzających hominidów, dając dowód na to, że człowiek wywodzi się z Afryki.

       

      3.4. Struktura i kierunki handlu zagranicznego.

       

      Zgodnie z danymi statystycznymi Ministerstwa Handlu i Przemysłu RPA wartość eksportu RPA w 2014 r. wyniosła około 85,085 mld USD a importu około 93, 017 mld USD, co oznacza ujemne saldo w wymianie towarowej z zagranicą w wysokości  7,932 mld USD. W 2014 r. najważniejszym wartościowo partnerem handlowym RPA była w dalszym ciągu UE (26,2%). W imporcie RPA z zagranicy ogółem Chiny stanowiły 17,3%,  Niemcy 11,0%, USA 7,2%, Indie 5,0% i Japonia 4,1%. W eksporcie RPA za granicę ogółem  Chiny stanowiły 9,5 %, USA 7,1%, Niemcy 5,3%, Indie 5,0% a Wielka Brytania 4,1%. Handel z Afryką wynosił niecałe 20% wartości handlu RPA ze światem. Z krajów afrykańskich głównym partnerem handlowym RPA było Zimbabwe (około 1,4% ogólnej wartości wymiany handlowej), przy czym około 88% wartości obrotów z tym krajem to eksport produktów południowoafrykańskich do Zimbabwe. Głównymi wyrobami w eksporcie  RPA w 2014 r. były: produkty mineralne 23,9%, kamienie i metale szlachetne 15,9% oraz metale nieszlachetne i wyroby z metali nieszlachetnych 13,0. Do głównych produktów importowanych prze RPA należały: produkty mineralne 23,8%, maszyny i urządzenia mechaniczne, sprzęt elektryczny 23,0%, pojazdy, statki i inny sprzęt transportowy 9,5%, produkty przemysłu chemicznego i przemysłów pokrewnych 9,5%. Podobnie jak w przypadku eksportu tak i w imporcie struktura towarowa w 2014 r. nie uległa większym zmianom.  Pomimo wciąż bardzo silnej pozycji Chin w Afryce, należy odnotować, że największym konkurentom tego Chin w eksporcie  do RPA, a mianowicie USA i Niemcom, udało się  zwiększyć wartość ich eksportu. W rezultacie maleje różnica w wartości exportowych towarów do RPA z Chin oraz pozostałych handlowych potęg.

       

      Wartość eksportu RPA w pierwszym półroczu 2015 r. wyniosła około 41, 671 mld USD, a wartość importu około  43, 723 mld USD. Saldo RPA w handlu zagranicznym było ujemne w wysokości około 2 052 mld USD.

       

      Głównymi partnerami handlowymi RPA w I półroczu 2015 r. były: Chiny (14,8%  wymiany handlowej z zagranicą ogółem), Niemcy (8,9%), USA (7,4%), Indie (4,7%) oraz Japonia (4,4%). Handel RPA z Afryką wyniósł 19,8% wartości handlu RPA z zagranica ogółem, w tym handel z grupą SADC 15,3%. Wymiana handlowa RPA z Polską stanowi około 0,5%  wymiany handlowej RPA z zagranicą ogółem (83% tej wartości to import z Polski).

      Główni partnerzy handlowi RPA w imporcie i eksporcie w I połowie 2015 r.

       

      Import RPA

       

      Kraj

      Wartość (mld USD)

      % importu

      Chiny (+ Hong Kong)

      7, 914

      18,1%

      Niemcy

      4 ,940

      11,3%

      USA

      3, 170

      7,3%

      Indie

      2 ,229

      5,1%

      Japonia

      1 ,678

      3,8%

       

       

      Eksport RPA

       

      Kraj

      Wartość (mld USD)

      % eksportu

      Chiny (+ Hong Kong)

      4, 752

      11,4%

      USA

      3, 148

      7,6%

      Niemcy

      2 ,698

      6,5%

      Japonia

      2 ,073

      5,0%

      Wielka Brytania (+ Gibraltar)

      1, 822

      4,4%

       

       

      Główne wartościowo grupy asortymentowe w imporcie  RPA to: maszyny i  urządzenia mechaniczne, sprzęt elektryczny oraz produkty mineralne. Główne wartościowo grupy asortymentowe w eksporcie RPA:  produkty mineralne, kamienie i metale szlachetne oraz metale podstawowe i wyroby z metali podstawowych.

       

      Główne grupy asortymentowe w imporcie / eksporcie RPA  za pierwsze półrocze 2015 r.

       

      Import RPA

       

      Grupa

      Wartość (mld USD)

      % importu

      Maszyneria i urządzenia mechaniczne, sprzęt elektryczny

      10, 749

      24,6%

      Produkty mineralne

      7, 674

      17,6%

      Pojazdy zmotoryzowane, statki i inny sprzęt transportowy

      4, 579

      10,5%

      Produkty chemiczne i pochodne

      4 ,299

      9,8%

       

       

      Eksport  RPA

       

      Grupa

      Wartość (mld USD)

      % eksportu

      Produkty mineralne

      8 ,937

      21,4%

      Kamienie i metale wartościowe

      7, 430

      17,8%

      Metale podstawowe i wyroby z metali podstawowych

      5 ,234

      12,6%

      Pojazdy zmotoryzowane, statki i inny sprzęt transportowy

      5 ,184

      12,4%

      Produkty chemiczne i pochodne

      2 ,712

      6,5%

       

       

      3.5. Uczestnictwo RPA w wielostronnych organizacjach i porozumieniach o charakterze ekonomicznym.

       

      Członkowstwo RPA w ważniejszych organizacjach międzynarodowych: World Trade Organisation (WTO), Southern African Development Community (SADC), World Bank, International Monetary Fund, African Union (AU), United Nations Organisation (ONZ), Common Market for Eastern and Southern Africa (COMESA), British Commonwealth, Afrykański Bank Rozwoju, International Bank for Reconstruction and Development (IBRD), Food Agriculture Organization (FAO), African Carib-bean Pacific Group of States (ACP). W marcu 2011 r. RPA została oficjalnie zaproszona do przystąpienia do bloku BRIC (Brazylia, Rosja, Indie oraz Chiny).

       

      3.6. Relacje gospodarcze z UE

       

      Unia Europejska od wielu lat pozostaje głównym partnerem handlowym RPA. Zasady współpracy pomiędzy RPA a UE reguluje traktat TDCA (The Trade, Development and Cooperation Agreement z 1999 r.). W dniu 16.07.2014 r. UE podpisała „Umowę o Partnerstwie Ekonomicznym” (EPA ) z sześcioma krajami  należącymi do Południowoafrykańskiej Rady ds. Rozwoju  (SADC), w tym z RPA. Łącznie członkami SADC jest 15 krajów. Zgodnie z danymi statystycznymi Ministerstwa Handlu i Przemysłu RPA za 2014 r. UE pozostaje  największym partnerem gospodarczym RPA (26,2%  wymiany handlowej RPA z zagranicą ogółem, w tym udział Niemiec  7,5%). UE pozostaje również najhojniejszym darczyńcą dla RPA. W 2014 wartość eksportu RPA do UE wyniosła 17,006 mld USD podczas gdy wartość importu RPA z UE 25,877 mld USD, co oznacza ujemne saldo w wymianie RPA z UE w wysokości 8,871 mld USD. Najważniejsze grupy asortymentowe w eksporcie RPA do UE w 2014 r. to: produkty mineralne 18,1%, kamienie i metale szlachetne 16,7% oraz pojazdy, statki i inny sprzęt transportowy 16,1%. Najważniejsze grupy asortymentowe w imporcie RPA z UE: maszyny i urządzenia mechaniczne , sprzęt elektryczny 27,9%, pojazdy, statki i inny sprzęt transportowy 14,6% oraz produkty chemiczne i przemysłów pochodnych 13,6%. W 2014 r. najważniejszymi partnerami handlowymi RPA w eksporcie do  UE ogółem były: Niemcy 25,1%, Wielka Brytania 19,2%, Holandia 16,5%, Belgia 13,6% oraz Włochy 5,8%. W imporcie RPA z UE najważniejszymi wartościowo partnerami handlowymi RPA były: Niemcy 36,2%, Wielka Brytania 11,8%, Włochy 9,5%, Francja 8,0% oraz Hiszpania 6,2%. Należy zauważyć, że UE  powoli traci dotychczasową wielkość udziału zarówno w eksporcie do RPA, jak i w imporcie z tego kraju.

       

      Wartość eksportu RPA do UE w pierwszym półroczu 2015 r. wyniosła około 8, 716 mld USD, a wartość importu RPA z UE około 12, 811 mld USD. W powyższym okresie saldo w handlu zagranicznym RPA z UE było ujemne i wyniosło około 4, 095 mld  USD. Handel RPA z UE stanowił 25,2%  handlu zagranicznego RPA z zagranicą ogółem (20,9% eksport oraz 29,3% import).

       

      Główne grupy asortymentowe w imporcie i eksporcie RPA z i do UE za pierwsze półrocze 2015 r.

       

      Import RPA

       

      Grupa

      Wartość (mld USD)

      % importu z UE

      Maszyneria i urządzenia mechaniczne, sprzęt elektryczny

      3, 324

      25,9%

      Pojazdy zmotoryzowane, statki i inny sprzęt transportowy

      1, 929

      15,1%

      Części do pojazdów zmotoryzowanych

      1, 917

      15,0%

      Produkty chemiczne i pochodne

      1, 696

      13,2%

      Metale podstawowe i wyroby z metali podstawowych

      0,638

      5,0%

       

       

      Eksport

       

      Grupa

      Wartość (mld USD)

      % eksportu do UE

      Pojazdy zmotoryzowane, statki i inny sprzęt transportowy

      2 ,054

      23,6%

      Kamienie i metale wartościowe

      1, 758

      20,2%

      Maszyneria i urządzenia mechaniczne, sprzęt elektryczny

      0,945

      10,8%

      Produkty mineralne

      0,900

      10,3%

      Produkty warzywne

      0,761

      8,7%

       

       

      Główni partnerzy handlowi RPA, kraje Unii Europejskiej w pierwszej połowie 2015 r.

       

      Import RPA

       

      Kraj

      Wartość (mld USD)

      % importu z UE

      Niemcy

      4, 940

      38,6%

      Wielka Brytania (+ Gibraltar)

      1, 446

      11,3%

      Włochy

      1, 158

      9,0%

      Francja

      1, 004

      7,8%

      Hiszpania

      0,750

      5,9%

      Polska

      0,332

      2,6%

       

       

      Eksport RPA

       

      Kraj

      Wartość (USD)

      % eksportu do UE

      Niemcy

      2, 698

      31,0%

      Wielka Brytania (+ Gibraltar)

      1, 822

      20,9%

      Belgia

      1, 215

      13,9%

      Holandia

      1, 040

      11,9%

      Włochy

      0,566  

      6,5%

      Polska

      0,067

      0,8%

       

       

       

      Dwustronna współpraca gospodarcza


       

      4.1. Gospodarcze umowy dwustronne.

       

      Ramy współpracy Polski z RPA określa zawarta przez UE w dniu 16.07.2014 r. z sześcioma członkami Południowoafrykańskiej Rady ds. (SADC), w tym z RPA „Umowa o Partnerstwie Ekonomicznym” (EPA), „Międzyrządowa Umowa o Współpracy Gospodarczej” RP-RPA podpisana   w październiku 2013 r. oraz szereg innych umów, sektorowych  porozumień i MoUs.

       

      4.2. Handel zagraniczny.

       

                      Wymiana handlowa Polska - RPA w latach 2011 -  2014 (w mln USD)

                                                               (Główny Urząd Statystyczny RP)

                             

                           2014 r.        dynamika           2013 r.             dynamika      2012 r.         dynamika         2011 r.

                                               2014/2013                                   2013/2012                          2012/2011

                                                                                                                                 

       

      Eksport      686,5             119,0                613,8                    121,3           505,9                  529,0           95,0

      Import       307,0             107,9                282,4                      86,7           325,8                   413,0           79,9                    

      Obroty      993,5             110,7                 896,2                    108,0           831,7                  942,0            88,3           

       

       

      Najważniejsze wartościowo grupy towarowe w eksporcie Polski do RPA w 2014 r.

      - urządzenia mechaniczne i elektryczne do rejestracji i odbioru dźwięku;            224,0 mln USD

      - pojazdy, statki powietrzne, jednostki pływające i współpracujące                        92,3 mln USD

        z nimi urządzenia;

      - produkty przemysłu chemicznego i przemysłów pokrewnych;                             101,9 mln USD

      - wyroby różne;                                                                                                                  74,8 mln USD

      - metale nieszlachetne i wyroby z metali nieszlachetnych;                                        45,3 mln USD

       

       Najważniejsze  wartościowo  grupy towarowe w imporcie Polski z RPA w 2014 r.

      - urządzenia mechaniczne i elektryczne do rejestracji i odbioru dźwięku;             59,9 mln USD

      - metale nieszlachetne i wyroby z metali nieszlachetnych;                                       45,2 mln USD

      - produkty pochodzenia roślinnego;                                                                              44,2 mln USD

      - produkty mineralne;                                                                                                      48,0 mln USD

      - pojazdy, statki powietrzne, jednostki pływające                                                      29,6 mln USD

       i współpracujące z nimi urządzenia.

       

      W  2014 r. zarówno w eksporcie Polski do RRP jak i z RPA do Polski dominowały prawie te same grupy asortymentowe, co w 2013 r. Również wartości tych grup w eksporcie i imporcie Polski do i z RPA w 2014 były  podobne do tych z 2013 r.

       

      RPA w eksporcie Polski do Afryki zajmuje pierwsze miejsce z udziałem około 20%, a w imporcie Polski z Afryki również pierwsze miejsce z udziałem  około 27%.

       

      W eksporcie Polski (z uwzględnieniem wszystkich krajów świata) RPA zajmuje 26 miejsce, natomiast w imporcie Polski 29 miejsce.

       

      W 2014 r. Polska w obrotach towarowych z RPA zanotowała dodatnie saldo w wysokości 379,6 mln USD.

       

      W I połowie 2015 r. wartość obrotów towarowych pomiędzy RP a RPA wyniosła 401,7 mln USD co stanowi spodek o 17,35% w stosunku do I półrocza 2014 r. Eksport Polski do RPA wyniósł 293,4 mln USD (spadek o 7,8%), a import Polski z RPA 108,2 mln USD (spadek o 35,2%). W powyższym okresie Polska zanotowała dodatnie saldo w handlu zagranicznym z RPA w wysokości 185,2 mln USD.

       

      Najważniejsze  wartościowo  grupy towarowe w eksporcie Polski do RPA w I połowie 2015 r.

      - urządzenia mechaniczne i elektryczne do rejestracji i odbioru dźwięku;            87,5 mln  USD, spadek o 15,3% w porównaniu do okresu I-VI 2014 r., udział w eksporcie RP do RPA ogółem 29,8%

      - produkty przemysłu chemicznego i przemysłów pokrewnych;                              50,1 mln USD (wzrost o 14,4%), udział 17,1%

      - pojazdy, statki powietrzne, jednostki pływające i współpracujące                       39,1 mln USD (spadek o 15,3), udział 13,3%

        z nimi urządzenia

      - wyroby różne;                                                                                                                   34,4 mln USD (wzrost o 11,8%), udział 11,7%

      - metale nieszlachetne i wyroby z metali nieszlachetnych;                                       18,5 mln USD (spadek o 17,3%), udział 6,3%

       

      Najważniejsze  wartościowo  grupy towarowe w imporcie Polski z RPA za I półrocze 2015 r.

      - metale nieszlachetne i wyroby z metali nieszlachetnych;            21,3 mln USD, spadek o 19,3% w porównaniu do okresu I-VI.2014 r. udział w imporcie RP z RPA ogółem 19,7%                                     

      - produkty pochodzenia roślinnego;                                      19,8 mln USD, (spadek o 4,2%,                                                                               

      - produkty mineralne;                 18,7 mln USD, spadek o 20,7%, udział 17,3%                                                                                                    

      -  skóry, wyroby ze skór, art. podróżne, torby ,itp.               17,5 mln USD, spadek o 11,3%, udział 16,9%.                                                    

       

      Istotną wartościowo grupą towarową w eksporcie Polski do RPA w ostatnich latach, były również wyroby metalowe, a w imporcie Polski z RPA artykuły rolno - spożywcze.

       

       W ostatnich latach w eksporcie Polski do RPA dominowały wyroby o stosunkowo dużym stopniu przetworzenia, a import  Polski z RPA to raczej wyroby nisko przetworzone. Jednak różnica w stopniu przetworzenia wyrobów  zaczyna się zacierać.

       

       4.3. Inwestycje /wzajemne.

       

      Inwestycje RPA w Polsce

      RPA jest jedynym krajem afrykańskim w miarę aktywnie inwestującym w Polsce. Do najważniejszych firm południowoafrykańskich, które zainwestowały w Polsce należą:

      - firma „SAB Miller”-  przemysł browarniczy (Browary Tyskie i Browary Lech),

      - konsorcjum „Mondi” - branża celulozowo -papiernicza i drzewna (m.in. Zakłady Celulozy i Papieru w  Świeciu „Celuloza” S.A),

      - firma ”Naspers” - branża teleinformatyczna (serwis Gadu-Gadu i portal aukcyjny Allegro),

      - firma „Steinhoff” - branża meblarska (produkcja),

      - firma „JD Group” - branża meblarska (handel detaliczny),

      - firma „ Pepcor” -  towary konsumpcyjne (handel detaliczny),

      Ponadto inwestorzy z RPA lokują kapitał w polskim przemyśle metalowym i maszynowym , w branży gastronomicznej i hotelarskiej oraz w branży medycznej.

       

      Ustalenie wartości inwestycji RPA w Polsce jest trudne, zarówno ze względu na fakt, że następuje ruch kapitału (jedne firmy inwestują, a inne wycofują swoja inwestycję  z rynku) co często nie jest uwidocznione w statystyce makroekonomicznej, a dodatkowo firmy RPA inwestujące w Polsce,  to często firmy ponadnarodowe inwestujące w wielu krajach, co utrudnia nawet oszacowanie wielkości ich inwestycji na rynku danego kraju.

       

      Inwestycje Polski w RPA

       Jedyną polską inwestycją w RPA jest zakład produkcyjny firmy „Kopex” Katowice („Hansen-Genwest”) produkujący oprzyrządowanie elektryczno - elektroniczne dla maszyn i urządzeń górniczych.

       

      4.4. Współpraca regionalna.

       

      W dniach 7-13.06.2014 r. w RPA przebywała Misja Gospodarcza z woj. Wielkopolskiego. W prowincji KwaZulu - Natal (Durban i Pietermaritzburg) miały miejsce Fora Biznesowe podczas których polskie firmy nawiązały kontakty biznesowe z miejscowymi izbami gospodarczymi i  firmami południowoafrykańskimi. Polska delegacja uczestniczyła także w spotkaniu z Burmistrzem miasta Durban i Premierem prowincji KwaZulu Natal. W stolicy prowincji Mpumalanga Nelspruit delegacja uczestniczyła m.in. w Forum Biznesowym zorganizowanym przez Agencję ds. Wzrostu Gospodarczego „Mega”. Podczas Forum Biznesowego w Nelspruit z polskimi firmami spotkało się około 110 firm południowoafrykańskich (w tym z Mozambiku i Lesotho).

       

       4.5. Współpraca samorządów gospodarczych.

       

       

      Na przełomie sierpnia i września 2015 r. w RPA przebywała misja handlowa Krajowej Izby Gospodarczej. Podczas pobytu  Izba podpisała  MoU z Izbą Handlowo-Przemysłową Johannesburga. Polscy przedsiębiorcy uczestniczyli też w Forum Biznesowym w Johannesburgu zakończonych spotkaniami B2B.

       

       

       

      Dostęp do rynku


       

      5.1. Dostęp do rynku dla polskich towarów i usług (bariery).

       

      Wejście Polski do Unii Europejskiej i objęcie umową TDCA RPA spowodowało, że polskie firmy nie napotykają już żadnych barier w eksporcie do RPA, mają pełnoprawny dostęp do tego rynku i takie same warunki jak inne firmy z UE.

       

      5.2. Dostęp do rynku pracy, świadczenie usług i zatrudnianie obywateli RP.

       

      Możliwości zatrudnienia w Południowej Afryce są ograniczone z powodu ogromnej rezerwy niewykwalifikowanych i średnio-wykwalifikowanych pracowników. W związku z tym, pozwolenia na pracę nie są zwykle wydawane osobom wykonującym zajęcia, na które jest już dostateczna ilość pracowników lokalnych. Pracodawcy, którzy chcą sprowadzić pracowników z zagranicy są zobowiązani do wykazania Ministerstwu Spraw Wewnętrznych (Departament of Home Affairs), że nie są w stanie pozyskać potrzebnego personelu na lokalnym rynku pracy. Pozytywnie rozpatrywane są podania o pozwolenie na pracę dla osób, które mogą przyczynić się do wzbogacenia gospodarki Afryki Południowej. Ze szczególnym poparciem spotykają się wnioski od osób o kwalifikacjach potrzebnych, niezbędnych i jednocześnie nieosiągalnych na miejscowym rynku. Władze miejscowe popierają również wnioski o rozpoczęcie działalności gospodarczej w Południowej Afryce przyczyniające się do: sprowadzania kapitału z zagranicy do RPA, rozpoczęcia produkcji towarów na eksport lub tworzenia miejsc pracy dla obywateli RPA. W chwili obecnej istnieje zapotrzebowanie na 35 tysięcy obcokrajowców głównie inżynierów, naukowców, nauczycieli, projektantów, lekarzy i pielęgniarek oraz wielu fachowców z innych dziedzin. Procedura uzyskiwania pozwolenia na pracę jest długotrwała, okres oczekiwana może wynieść nawet kilkanaście miesięcy.

       

      5.3. Nabywanie i wynajem nieruchomości.

       

      Nie istnieją żadne ograniczenia w nabywaniu nieruchomości przez nie-rezydentów w Afryce Południowej. Istnieją jednak procedury i wymogi, które muszą być przestrzegane. Np. podmioty zarejestrowane poza RPA powinny podlegać rejestracji lokalnej. W przypadku osoby niebędącej rezydentem, która zamierza zamieszkiwać przez dłuższy czas w Południowej Afryce, musi ona uzyskać prawo stałego pobytu.

       

      Jedyne ograniczenie w nabywaniu przez cudzoziemców nieruchomości istnieje w odniesieniu do finansowania zakupu, osoba niebędąca rezydentem może uzyskać kredyt tylko do wysokości 50% maksymalnej kwoty zainwestowanej w zakup nieruchomości. Pożyczki te podlegają zatwierdzeniu przez Reserve Bank SARB. Przekazy pieniężne podlegają kontroli określonej przepisami ustawy Financial Intelligence Centre Act (FICA), co gwarantuje, że wszystkie osoby biorące udział w transakcjach finansowych ujawniają swoje dane osobowe. W trakcie zakupu nieruchomości kupujący pokrywa opłaty transakcyjne (od 0 do 8% w zależności od ceny zakupu).

       

      Środki ze sprzedaży nieruchomości mogą być transferowane wraz z zyskiem z odsprzedaży nieruchomości pod warunkiem, że tytuł własności nieruchomości został zatwierdzony jako „nie-rezydent”. W razie zbycia nieruchomości nie-rezydent jest zobowiązany do zapłaty podatku od zysków kapitałowych (CGT) .

       

      Dochody z najmu z nieruchomości nabytej w RPA przez nie-rezydenta podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym, właściciel powinien się zarejestrować jako podatnik Południowej Afryki.

       

      5.4. System zamówień publicznych.

       

      Zamówienia publiczne w większości przypadków podlegają procedurom przetargowym. W większości przetargi są otwarte i nie ma teoretycznie ograniczeń w składaniu ofert. Przy większych przetargach obowiązuje klauzula pre-kwalifikacji bądź też dopuszczane są tylko te firmy, które zostały już zarejestrowane i uznane przez organizatora przetargu. Należy tutaj zwrócić uwagę na ważny element przetargów publicznych – de facto konieczności posiadania partnera objętego „Black Economic Empowerment” (w stosowanym powszechnie skrócie: BEE). Oznacza to wzrost gospodarczego znaczenia historycznie pokrzywdzonych grup społeczeństwa i jest formułą, według której udziały kapitałowe firm przechodzą w ręce czarnych obywateli RPA. W grudniu 2006 r. rząd RPA zaaprobował ostateczną wersję Kodeksu Dobrego Postępowania (Codes of Good Practice, CGP), który reguluje proces tworzenia zasad polityki BEE. Kodeks określa przepisy dotyczące sposobu wprowadzania i realizacji strategii BEE oraz reguluje zasady oceny każdej firmy pod względem spełnienia założeń BEE, klasyfikując przedsiębiorstwa m. in. według kryterium struktury własności i struktury etnicznej kadry kierowniczej firm.

       

      5.5. Ochrona własności przemysłowej i intelektualnej.

       

      Porozumienia o produkcji i koncesjach pomiędzy południowoafrykańskimi licencjobiorcami i zagranicznymi licencjodawcami są opiniowane przez wydział Technologii i Strategii Przemysłowej (Industrial Technology and Strategy) Ministerstwa Handlu i Przemysłu (DTI). Płatność tantiem musi być zatwierdzona przez południowoafrykański bank centralny Reserve Bank (SARB). DTI jest odpowiedzialne także za koordynację całokształtu polityki w zakresie technologii z wyłączeniem strategii i programów rozwojowych. Afryka Południowa jest członkiem Światowej Organizacji Własności Intelektualnej (World Intellectual Property Organisation - WIPO) i sygnatariuszem większości międzynarodowych umów popierających prawa własności intelektualnej (IPR), w tym: Konwencji Paryskiej (Paris Convention), Konwencji Berneńskiej (Berne Convention), Umowy Budapesztańskiej (Budapeszt Treaty), Porozumienia Haskiego (Hague Agreement) i Umowy dotyczącej Praw Autorskich (Patents Cooperation Treaty).

       

      Ochrona prawa własności intelektualnej RPA regulowana jest przepisami Ustawy o Patentach (Patents Act), Ustawy o Znaku Handlowym (Trademarks Act), Ustawy o Wzorach Użytkowych (Design Act), Ustawy o Prawie Autorskim (Copyright Act), Ustawy o Fałszerstwie Towarów (Counterfeit Goods Act) i Ustawy o Prawach Własności Hodowców Roślin (Plant Breeders’ Rights Act). Południowoafrykańskie patenty są przyznawane na okres 20 lat.

       

      5.6. Informacja o aktach prawnych.

       

      Inwestycje zagraniczne w RPA, pomimo coraz  trudniejszej sytuacji ekonomicznej kraju w dalszym ciągu maja duży wpływ na rozwój gospodarczy RPA. W RPA występuje szereg ulg inwestycyjnych i podatkowych dla inwestorów. Rząd utworzył specjalne strefy ekonomiczne, a system podatkowy jest stosunkowo prosty.

       

      Podstawowe informacje dotyczące inwestowania i systemie podatkowym RPA znajdują się w przewodnikach po tym rynku na stronach internetowych następujących firm i instytucji:

       

      Deloitte & Touche (South Africa)

      Investing in South Africa 2009

      http://www.deloitte.com/dtt/cda/doc/content/za_tax_InvestinginSA_260509.pdf

       

      Tax guide 2009

      http://www.deloitte.com/dtt/cda/doc/content/za_people_qktaxguide_190109%281%29.pdf

       

      Department of Trade & Industry (Ministerstwo Handlu i Przemysłu RPA)

      How to do business in South Africa

      http://www.thedti.gov.za/investing/howtodobusinessinsa.htm

       

      Investors handbook

      http://www.thedti.gov.za/publications/finaldtibooklet.pdf

       

      Grant Thornton South Africa

      http://www.gt.co.za/index.asp

       

      Establishing a presence in South Africa 2009

      http://www.gt.co.za/files/eapsa2009.pdf

       

      Fiscal Handbook

      http://www.gtextranet.co.za/FiscalFile/administrative-introduction.htm

       

      WPHI Johannesburg

      http://johannesburg.trade.gov.pl/pl/south_africa/article/detail,650,Podstawowe_i_nie_tylko_informacje_o_RPA.html

       

       

       

      Przydatne linki i kontakty


       

      6.1. Administracja gospodarcza.

       

      Ministerstwo Handlu i Przemysłu

      The Department of Trade and Industry

      The DTI Campus

      77 Meintjies Street

      Pretoria 0002

      Tel: (0861) 843384, Fax: (0861) 843888

      www.dti.gov.za

       

      Ministerstwo Zasobów Naturalnych i Energetyki

      The Department of Minerals and Energy

      Mineralia Centre

      234 Visagie Street

      Pretoria 0002

      Tel: +27 12 317 8000, Fax: +27 12 320 4327

      www.dme.gov.za

       

      Ministerstwo Rolnictwa

      Department of Agriculture

      Private Bag x250

      Pretoria 0001

      Tel: +27 12 319 6000

      www.nda.agric.za

       

      Ministerstwo Ochrony Środowiska i Turystyki

      Department of Environmental Affairs and Tourism

      Private Bag X447

      Pretoria 0001

      Tel: +27 12 310 3911

      www.environment.gov.za

       

      6.2. Samorządy gospodarcze.

       

      Chamber of Commerce & Industry - Johannesburg

      www.jcci.co.za

       

      6.3. Oficjalna prasa ekonomiczna.

       

      Business Report – South Africa’s national financial daily

      www.businessreport.co.za

       

      Business Day z dodatkiem Companies & Markets

      www.businessday.co.za

       

      6.4. Oficjalne strony o charakterze ekonomicznym.

       

      http://www.engineeringnews.co.za

       

      http://www.miningweekly.com

       

      http://www.southafrica.info

       

       

      23 grudnia 2014 (ostatnia aktualizacja: 29 stycznia 2016)

      Drukuj Drukuj Podziel się treścią: