close

  • Polsce – służyć, Europę – tworzyć, Świat – rozumieć

     

  • TUNEZJA

  • Tunezja

    •  

       Informacje o kraju


       

      1. Informacje ogólne

       

      1.1. Położenie geograficzne, ludność, języki urzędowe.

      Położenie geograficzne

      Tunezja jest najbardziej na północ wysuniętym krajem kontynentu afrykańskiego. Od Europy oddzielona jest 140 km cieśniny sycylijskiej. Kraj ten jest częścią regionu Maghrebu, położonego między Morzem Śródziemnym, Saharą a Atlantykiem, do którego należą także Mauretania, Maroko, Algieria i Libia. Tunezja jest najmniejszym krajem tego obszaru – jej powierzchnia wynosi 163.610 km2. Od wschodu graniczy z Algierią (965 km wspólnej granicy), od południowego wschodu z Libią (459 km) a północną i wschodnią granicę stanowi Morze Śródziemne (1.298 km wybrzeża). Najwyższy szczyt Tunezji, Djebel Chaambi, ma 1544 m i leży w masywie gór Atlas. Najdłuższą rzeką jest Medjerda (460 km). Pustynia Sahara zajmuje od 33 do 40% powierzchni kraju, w zależności od stopnia jałowości terenu i charakteru pejzażu. Kraj jest położony na średniej wysokości 700 m n.p.m.

      Ludność

      Według spisu z 2014 r., Tunezja liczy 10 mln 990 tys. mieszkańców.

      Średnia gęstość zaludnienia wynosi 67 osób/km2 .
      Grupy etniczne : Arabowie 97%, Berberowie 1%, Europejczycy 1%, Żydzi i inni 1%.
      Stolicą kraju jest Tunis, liczący blisko 1 mln 100 tys. mieszkańców.

      Do pozostałych największych miast należą:

      Sfax: 955,5 tys.  mieszkańców;
      Sousse: 675 tys. mieszkańców;
      Kairouan: 570,6 tys. mieszkańców;
      Gabès: 374,3 tys. mieszkańców;
      Bizerte: 568,2 tys.mieszkańców.

      Źródło: Institut National de la Statistique, Statistiques de l'Etat Civil (2014).

      Stopień urbanizacji kraju wynosi 66,3%. Miasta usytuowane są głównie na północnym
      i wschodnim wybrzeżu kraju – mieszka w nich 80% całej populacji miejskiej. W 13 nadmorskich guberniach mieszka 66% wszystkich mieszkańców kraju.

       

      Struktura wieku w społeczeństwie tunezyjskim:
       

      0–14 lat – 23%

      15–24 lat – 17%

      25–54 lat – 45%

      55–64 lat – 8%

      Pow. 65 lat – 7.5%


      Obecna średnia wieku całej ludności Tunezji to 31* lat. Przyrost naturalny wynosi 1,3%. Średnią długość życia wśród kobiet oblicza się na 77,66, zaś wśród mężczyzn na 75,12 lat. Średnia dla kraju wynosi 76,39 lat. Poziom analfabetyzmu znajduje się na poziomie 22,4%**. Wskaźnik ubóstwa wynosi 3,8%. Indeks aktywności zawodowej mężczyzn to 68,8%, a kobiet 25,3%. Stopień skolaryzacji dzieci w szkole podstawowej wynosi 99%, w gimnazjum i w szkole średniej (12 do 17 lat) 66%.  Po maturze 27% młodzieży kontynuuje naukę w szkołach wyższych państwowych i prywatnych. Procentowy stopień wykształcenia to 77,6%.

      *INS Tunisien

      **raport UNDP 2014r.

      Języki urzędowe

      W Tunezji oficjalnie obowiązującym językiem urzędowym jest arabski. Powszechnie używany jest również język francuski. Dokumenty oficjalne redagowane są w języku arabskim i tłumaczone na język francuski – poza tymi, które funkcjonują w obiegu administracji publicznej. Tunezja jest najbardziej jednorodnym pod względem językowym krajem Maghrebu. Prawie cała ludność używa tunezyjskiej odmiany języka arabskiego, a znaczna część zna również język arabski klasyczny, który jest językiem oficjalnym. Tunezyjska odmiana języka arabskiego jest dialektem pochodzącym z języka arabskiego klasycznego, niepodlegającym jednak normalizacji językowej.

       

      1.2. Warunki klimatyczne

      Północ Tunezji znajduje się pod wpływem klimatu śródziemnomorskiego z przewagą  wiatrów morskich. Wiatry te powodują, szczególnie w sezonie zimowym, spadek temperatury i zwiększoną ilość opadów. Dzięki temu roślinność na północy jest bogatsza i bardziej zróżnicowana. Pozostała część kraju, oddzielona pasmem gór, znajduje się w strefie klimatu kontynentalnego oraz półpustynnego, saharyjskiego, z przewagą suchego i gorącego wiatru sirocco. Średnia nasłonecznienia kraju to 3000 godzin rocznie. Roczna wielkość opadów mieści się w granicach od 400 do 1500 mm* na północy, do 150 do 400 mm w centrum i poniżej 300 mm na południu. W masywie górskim Kroumirie, temperatura może spadać  poniżej 0oC w zimie, a w rejonach pustynnych, na południu Tunezji dochodzić do 50oC w lecie.

      *INS Tunisien

       

      1.3. Główne bogactwa naturalne

      Do głównych bogactw naturalnych Tunezji należy ropa naftowa (450 mln  baryłek), gaz ziemny (2 mln m3), fosforyty (8 mln t), rudy żelaza, ołów, sól, cynk, fluoryt i baryt.

       

      1.4. System walutowy, kurs, wymiana

      Waluta Tunezji to Dinar Tunezyjski (TND), który dzieli się na 1000 milimów. Średni kurs wymiany w 2014 r. EUR/TND wyniósł 2,19; USD/TND 1,65. Tunezyjska waluta od wielu lat podlega systematycznej deprecjacji. Średni kurs wymiany EUR/TND notowany w styczniu w kolejnych latach wyniósł:

      2011 – 1,94;

      2012 – 1,98;

      2013 – 2,07.

      Transfery zagraniczne w tzw. „twardych walutach” odbywają się bez większych przeszkód.

       

      1.5. Religia

      Dominującą i oficjalną religią państwową w Tunezji jest islam, wyznawany przez 98% populacji kraju. 85% muzułmanów tunezyjskich to sunnici szkoły malikickiej oraz 5% szkoły hanafickiej. Pozostali muzułmanie należą do chawarydżystów. Chrześcijanie stanowią 1% mieszkańców kraju, wyznawcy judaizmu i innych religii także 1%. Konstytucja tunezyjska przewiduje swobodę wyboru wiary, jeśli nie stanowi to naruszenia porządku publicznego. Najczęściej prawo to jest respektowane, jednak zdarzają się akty przemocy wobec chrześcijan. Do rewolucji 2011 r. zakazane było tworzenie partii politycznych opartych na jakiejkolwiek religii. Zakazany jest prozelityzm (wyłączając islam) oraz poligamia.

       

      1.6. Infrastruktura transportowa

      Porty

      Tunezja posiada 9 morskich portów, w tym 7 handlowych: Radès, Sfax, Bizerte, Gabès, Sousse, Zarzis i La Goulette. W początkowej fazie budowy znajduje się największy port handlowy Tunezji, w Enfidha. Będzie to jeden z większych portów nad Morzem Śródziemnym. 96 % zagranicznej wymiany handlowej Tunezji odbywa się drogą morską. Największym portem handlowym Tunezji jest port w Radès koło Tunisu. W 2012 r. port ten przyjął 273 statki, a przeładowano w nim 1,166 mln ton towaru, z czego 1,136 mln ton w transporcie międzynarodowym. Największym portem pasażerskim jest La Goulette. W 2012 r. port przyjął  600 tys. pasażerów. Jest jednym z najczęściej wykorzystywanych portów pasażerskich w zachodniej części Morza Śródziemnego.

      Lotniska

      W kraju znajduje się 15 lotnisk, w tym 8 międzynarodowych: Tunis-Carthage, Djerba-Zarzis, Monastir, Tozeur-Nefta, Tabarka,  Gafsa-Ksar, Enfihdha-Hammamet. W 2012 r. 40% ruchu pasażerskiego odbywało się przez lotnisko Tunis-Carthage. Na początku listopada 2009 r. oddano do użytku najnowocześniejszy port lotniczy w Afryce Północnej, Enfidha-Hammamet, leżący 100 km na południe od Tunisu. Wybudowany kosztem 550 mln EUR przyjmuje około 5–7 mln pasażerów rocznie, a docelowo będzie mógł przyjąć nawet do 20 mln. Położony na obszarze 5700 ha port posiada trzy pasy startowe o długości 3300 m.

      Transport kolejowy

      Kolej tunezyjska (SNCFT), licząca 2.165 km, obejmuje ponad 1/3 krajowego transportu pasażerskiego. Sieć kolejowa jest dobrze rozwinięta i w zasadzie do wszystkich ważniejszych miast Tunezji można bez przeszkód dotrzeć koleją. W Tunisie istnieje również kolej podmiejska (TGM), obsługująca najbliższe miejscowości. Na północy kraju, gdzie sieć kolejowa jest mniej rozwinięta, rozbudowana jest sieć połączeń autobusowych linii SNTRI.

      Transport drogowy 

      Sieć drogowa Tunezji liczy 19.232 km, z czego  12.655 km to drogi asfaltowe (prawie 75% całości). Sieć autostrad liczy 262 km. W kolejnych latach planowane jest wybudowanie odcinka autostrady na południu o długości 84 km z Gabes do Medenine. Polityka infrastrukturalna przewiduje połączenie północy z południem autostradą z Tunisu do granicy libijskiej. Aktualnie A1 łączy Tunis ze Sfaksem. Autostrada A4 Tunis z Bizertą. Autostrada A3 łączy Tunis z północno-zachodnią granicą algierską poprzez Manoubę i Béję, dochodząc do Jendouby. Planowane jest wybudowanie autostrady A2 z Tunisu do granicy południowo-zachodniej w kierunku Algierii, poprzez Kairouan, Sidi Bouzid, Kasserine i Gafsę. Liczba dróg krajowych w Tunezji wynosi 30 (łączna dł. 4.738 km), dróg regionalnych 149 (łączna dł.  6.498 km), a dróg lokalnych 468 (łączna dł. 5.888 km). Transport drogowy dominuje w przewozie ludzi, jak i towarów wewnątrz kraju.

      W Tunezji respektowane jest polskie prawo jazdy. Ze względu jednak na dużą dowolność w przestrzeganiu przez Tunezyjczyków przepisów ruchu drogowego, zalecana jest szczególna ostrożność w trakcie prowadzenia pojazdu. Samochód można wypożyczyć na podstawie okazanego paszportu, prawa jazdy oraz wypełnionego na miejscu formularza. Komunikacja miejska odbywa się głównie autobusami, metrem (czyli naziemnymi tramwajami) oraz kolektywnymi taksówkami.

      Przejścia graniczne

      Pomiędzy Tunezją a Algierią istnieją następujące przejścia graniczne: na północnym wybrzeżu – Babouche  (z kierunku Tabarki); przejście górskie – Melloula (z kierunku Ain Draham); na południu – Tébessa oraz  posterunki w Taleb el-Arbi i Hezoua (przejście algierskie: Wilayad el-Oued). Granica tunezyjsko-libijska: główne i jedyne przejście lądowe między tymi krajami to Ras Jedir, pisane czasem również, jako Ras Ajdir lub Ras Jidir. Położone jest ono na południu Tunezji, 580 km od Tunisu i 25 km od tunezyjskiego miasta Ben Gardane.

       

      1.7. Obowiązek wizowy

      Obywatele polscy udający się do Tunezji zwolnieni są z obowiązku wizowego na okres 90 dni. Paszport powinien być ważny co najmniej 3 kolejne miesiące od daty planowego opuszczenia Tunezji. Nie ma obowiązku deklarowania na granicy wwożonych środków płatniczych do równowartości 5000 TND. Zabroniony jest wywóz waluty tunezyjskiej.

       

      1.8. Dni świąteczne w Tunezji:

      1 stycznia – Nowy Rok

      14 stycznia – Święto Rewolucji i Młodzieży

      20 marca – Święto Niepodległości (wyzwolenie spod francuskiego protektoratu w 1956 r.)

      9 kwietnia – Święto Męczenników (Tunezyjczyków poległych podczas manifestacji  niepodległościowej w 1938r.)

      1 maja – Święto Pracy

      25 lipca – Święto Republiki (proklamowanie Republiki w 1957 r.)

      13 sierpnia – Dzień Kobiet i Rodziny

      15 października – Święto Ewakuacji (Ewakuacja „ostatniego” żołnierza francuskiego z terytorium Tunezji)

       

      Święta muzułmańskie wolne od pracy w 2015 r.:

      3 stycznia – Muled (rocznica urodzin Mahometa – 570 r.)

      17- 18 lipca – Aïd el-Fitr (zakończenie Ramadanu)

      24-25 października – Aïd el-Idha/Aïd el-Kebir (święto upamiętniające ofiarę Abrahama)

      14 listopada -Ras el-Am el Hejri – Nowy Rok muzułmański.

      24 grudnia – Muled (rocznica urodzin Mahometa – 570 r.)

       

      Muzułmańskie święta religijne są ruchome, uzależnione od kalendarza księżycowego, dlatego też podane wyżej daty ulegają corocznym przesunięciom.

      Przedsiębiorstwa funkcjonują najczęściej w systemie sześciodniowego tygodnia pracy (dniem wolnym jest niedziela), a administracja publiczna i sektor bankowy w pięciodniowym (sobota i niedziela to dni wolne). W administracji i wielu przedsiębiorstwach sektora publicznego nie pracuje się już w piątek po południu. W lecie (lipiec i sierpień) oraz w okresie Ramadanu stosuje się dla większości instytucji i przedsiębiorstw jednolity czas pracy, najczęściej od 8:00 do 14:00.

       

       

      System administracyjny


       

      2. System administracyjny

       

      2.1. Ustrój polityczny

      Przyjęta 26 stycznia 2014 r. najnowsza konstytucja określa Tunezję jako państwo wolne, niepodległe i suwerenne, którego religią jest islam, językiem urzędowym arabski, a systemem politycznym republika.

       

      2.2.Władza ustawodawcza  

      Do „rewolucji jaśminowej” z 2011 r. w Tunezji był parlament dwuizbowy. Obecnie władzę ustawodawczą sprawuje  217-osobowe Zgromadzenie Przedstawicieli Ludowych, wybierane na 5-letnią kadencję. Ostatnie wybory parlamentarne odbyły się 26 października 2014 r.

       

      2.3.Władza wykonawcza

      Głową państwa jest prezydent wybierany na 5-letnią kadencję w wyborach powszechnych (ostatnie miały miejsce 23 listopada 2014 r. (I tura) i 21 grudnia 2014 r. (II tura). Aktualnie prezydentem jest Caid Beji Essebsi, który został zaprzysiężony na ten urząd 31 grudnia 2014 r.

      Na czele rządu stoi mianowany przez prezydenta szef rządu. Od 6 lutego 2015 r. funkcję tę sprawuje Habib Essid.

       

      2.4.Struktura administracji gospodarczej

      Polityką gospodarczą kraju kieruje rząd i odpowiednie ministerstwa, razem z Tunezyjskim Bankiem Centralnym (La Banque Centrale de Tunisie) i innymi organizacjami gospodarczymi.

                        Ministerstwo Finansów (Le Ministère des Finances

      Ministerstwo Inwestycji i Współpracy Międzynarodowej (Ministre des Investissements et de la Coopération internationale)

      Ministerstwo Rolnictwa, Gospodarki Wodnej i Rybołówstwa  (Ministère de l'Agriculture, des ressources hydrauliques et de la pêche)

      Ministerstwo Przemysłu, Energii i Górnictwa  (Ministère de l'industrie, de l’énergie et des mines)

      Ministerstwo Turystyki i Rzemiosła (Ministère du Tourisme et de l’Artisanat)

      Ministerstwo Handlu (Ministère du Commerce)

      Ministerstwo Technologii, Komunikacji i Gospodarki Cyfrowej (Ministère des Technologies de la communication et de l’économie numérique)

      Ministerstwo Środowiska i Trwałego Rozwoju (Ministère de l'Environnement et du Développement durable)

      Ministerstwo ds. Wykształcenia Zawodowego i Zatrudnienia (Ministère de la Formation Professionnelle et de l'Emploi)

      Ministerstwo Transportu (Ministère du Transport).

       

      Organizacje gospodarcze:

      - Tunezyjski Związek Przemysłu, Handlu i Rzemiosła (Union Tunisienne de l'Industrie, du Commerce et de l'Artisanat - UTICA) – jest to organizacja doradcza, spełniająca rolę konsultacyjną dla przedsiębiorstw. Jej zadaniem jest też ułatwianie kontaktów między przedsiębiorcami krajowymi i zagranicznymi. www.utica.org.tn

      - Agencja Promocji Inwestycji Zagranicznych (Agence de Promotion de l'Investissement Extérieur - FIPA) – zajmuje się promocją Tunezji i, udziela wsparcia przedsiębiorstwom zagranicznym zamierzającym inwestować w tym kraju. www.investintunisia.tn

      - Agencja  Promocji Przemysłu (Agence de Promotion de l'Industrie - API) – jej celem jest promowanie sektora przemysłowego w Tunezji i wdrażanie polityki rządu tunezyjskiego w tym sektorze. www.tunisianindustry.nat.tn

      - Centrum Promocji Exportu  (Centre de Promotion des Exportations - CEPEX) – jest to instytucja publiczna, działająca pod nadzorem Ministerstwa Handlu. Założona w kwietniu 1973 r., organizacja ta zajmuje się polityką wspomagania sektora  prywatnego przez państwo, tunezyjskiego eksportu  i jego promocji.   www.tunisiaexport.tn

      - Tunezyjski Związek Rolnictwa i Rybołówstwa (L'Union Tunisienne de l'Agriculture et de la Pêche) – organizacja patronacka zrzeszająca indywidualnych rolników i rybaków oraz spółdzielnie rolnicze i rybackie. Udziela tym grupom zawodowym wsparcia w produkcji, przetwórstwie i sprzedaży ich wyrobów, udziela kredytów na bieżącą działalność. Pełni również funkcję ich rzecznika. www.utap.org.tn

      - Narodowa Agencja ds. Zatrudnienia (l'Agence Nationale pour l'emploi) – działa po patronatem  Ministerstwa ds. Wykształcenia Zawodowego i Zatrudnienia. Zajmuje się udzielaniem informacji dotyczących zatrudnienia, monitoruje rynek tunezyjski, dostarcza niezbędnych informacji, dokumentów i zaświadczeń. www.emploi.nat.tn

      - Delegatura Unii Europejskiej w Tunezji (Délégation de l’Union Européenne en Tunisie) –zajmuje się partnerstwem europejsko-tunezyjskim. DUE pośredniczy też w wymianie informacji pomiędzy przedsiębiorcami europejskimi a tunezyjskimi, udziela niezbędnych informacji dotyczących współpracy. http://eeas.europa.eu/delegations/tunisia/index_fr.htm#

       

       

      Gospodarka


       

      3. Gospodarka

       

      3.1. Ogólna charakterystyka sytuacji gospodarczej

      W 2014 r. wzrost PKB wyniósł 2,3%, zwiększyły się inwestycje oraz handel zagraniczny (eksport o 6,1%, import o 4,3%), a bezrobocie wyniosło 15%. Wartość bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ) wyniosła 0,9 mld EUR, co oznacza spadek o 5,8% w stosunku do poprzedniego roku.

      Unia Europejska od wielu lat jest najważniejszym partnerem handlowym Tunezji. W 2014 r. 74,3% wymiany handlowej Tunezji przypadało właśnie na kraje unijne. Na kraje Arabskiej Unii Maghrebu (poza Tunezją są to: Algieria, Libia, Mauretania, Maroko), drugi po UE region w statystykach handlu zagranicznego Tunezji, przypadło zaledwie 7%. Tunezja jest 33. partnerem handlowym UE.  Z kolei najważniejszymi partnerami handlowymi Tunezji spośród krajów unijnych w 2014 r. były: Francja (28% eksportu i 20% importu), Włochy (18% i 20%), Niemcy (10% i 8%), Hiszpania oraz Wlk. Brytania. Na tych pięć krajów przypadło ok. 65% całego tunezyjskiego eksportu.

       

      3.2. Tabela głównych wskaźników ekonomicznych

       

      Wyszczególnienie

      2014

      PKB w cenach bieżących (mld EUR)

      34,23

      PKB per capita (EUR)

      3144

      Realne tempo wzrostu PKB (%)

      2,3%

      Deficyt budżetowy (% PKB)

      6%

      Dług publiczny (% PKB)

      49,1%

      Stopa inflacji (%)

      5%

      Stopa bezrobocia (%)

      15%

      Obroty handlu zagranicznego (mld EUR)

      35

      Eksport (fob, mld EUR)

      14

      Import (cif, mld EUR)

      21

      Saldo obrotów bieżących (% PKB)

      8%

      Skumulowane BIZ przychodzące (mld EUR)

      0,9

                                                     Źródło: Institut National de la Statistique

       

      3.3. Główne sektory gospodarki

                       Przemysł mechaniczny, elektryczny i elektroniczny

      Jedną z najważniejszych dziedzin gospodarki tunezyjskiej jest przemysł mechaniczny, elektryczny i elektroniczny. Dzieje się tak głównie dzięki silnym związkom Tunezji z europejskim przemysłem samochodowym.

      Główne towary eksportowe to: wyposażenie samochodów, przyczepy i naczepy, skrawane części mechaniczne i prefabrykowane konstrukcje mechaniczne. Wyroby te eksportowane są głównie do Francji, Włoch, Niemiec i Hiszpanii, a także do krajów regionu: Libii, Algierii i Maroka. Głównymi inwestorami są Włosi, Francuzi i Niemcy. Według badań nad narodową strategią przemysłową w ciągu najbliższych 5-6 lat, sektor ten powinien być najszybciej rozwijającą się gałęzią tunezyjskiego przemysłu. Szacuje się, że do 2016 r. eksport produktów mechanicznych i elektronicznych ma stanowić 46% całego eksportu przemysłowego Tunezji, a w ciągu najbliższych 10 lat roczny przyrost produkcji ma wynosić średnio 13,2%. Przy ocenie wiarygodności tych szacunków należy wziąć pod uwagę planowane przez rząd działania, których celem jest podniesienie produktywności gospodarki. Ma to m.in. objąć inwestycje w badania i rozwój oraz wzrost liczebności kadry inżynierskiej (do 3.000 w 2016 r.).

      Wiele tunezyjskich firm w ostatnich latach przestawia produkcję na komponenty o większej wartości dodanej. Produkowane jest m.in. wyposażenie techniczne na bazie materiałów plastycznych, części dla przemysłu lotniczego, wyroby energooszczędne, itd.

                       Przemysł tekstylno-odzieżowy

      Przemysł tekstylno-odzieżowy zatrudnia ok. 230 tys. osób. W ostatnich latach staje on jednak przed coraz poważniejszymi wyzwaniami. Jednym z nich jest konkurencja z Turcji i krajów azjatyckich, a drugim turbulencje popytowe w krajach UE, do których trafia 95% tunezyjskiego eksportu odzieży i tekstyliów. Tunezja jest jednocześnie 5. dostawcą tego towaru na rynek unijny. Trudności tunezyjskiego sektora odzieży znajdują odzwierciedlenie w strukturze eksportu. Udział produktów tekstylnych w całkowitym eksporcie wynosi 19%.

      Tunezja jest głównie podwykonawcą transnarodowych firm odzieżowych. Liberalizacja handlu międzynarodowego zaostrza konkurencję na światowych rynkach pracy, co przy znacznie niższych kosztach produkcji w krajach azjatyckich stawia produkcję Tunezji w trudnej pozycji. Strategią rozwojową dostrzeganą przez część producentów odzieży w Tunezji jest produkcja pod własną marką.

                       Rolnictwo

      Rolnictwo stanowi około 11% PKB i zatrudnia blisko 25% siły roboczej. Jest to efektem znacznych wysiłków rządu w zakresie modernizacji tego sektora. Najważniejsze produkty rolne to: oliwa z oliwek, zboże, owoce cytrusowe, daktyle i produkty rybołówstwa. Do produktów eksportowych zalicza się: oliwę z oliwek (Tunezja jest 4. największym na świecie eksporterem tego towaru), owoce cytrusowe, daktyle, wino i owoce morza. W ofercie eksportowej Tunezji pojawiło się kilka nowych pozycji, takich jak: produkty akwakultury, wczesne warzywa, kwiaty cięte i produkty gotowe do spożycia. Rybołówstwo jest drugim, po oliwie z oliwek, źródłem dochodów z eksportu produktów spożywczych. W ostatnich latach doszło do rozwoju sektora rolnego – zarówno poprzez wielkość, jak i asortyment produkcji (uprawa drzew oliwnych, drzew owocowych, palm). Umożliwiło to osiągnięcie wystarczającego poziomu bezpieczeństwa żywnościowego w kraju.

       

      3.4. Uczestnictwo w wielostronnych organizacjach i porozumieniach o charakterze ekonomicznym

      Tunezja należy do wielu organizacji międzynarodowych, w tym do: ONZ, Ligi Arabskiej (AL), Unii Afrykańskiej (AU), Światowej Organizacji Handlu (WTO – członek założyciel), Międzynarodowego Funduszu Walutowego (IMF), Międzynarodowego Banku Rekonstrukcji i Rozwoju (IBRD). Należy również do UMA – Unii Maghrebu Arabskiego, Światowej Organizacji Celnej, COMESA – Wspólnoty Państw Sahelu i Sahary, CEEAO – Wspólnoty Ekonomicznej Państw Afryki Zachodniej.

       

      3.5. Relacje gospodarcze z UE

      Tunezja prowadzi politykę otwartości gospodarczej. Jest pierwszym państwem śródziemnomorskim, które zawarło układ stowarzyszeniowy z UE (podpisany w 1995 r., wszedł w życie w 1998 r.), znoszący bariery taryfowe i handlowe dla większości towarów. Począwszy od 1996 roku, w każdym następnym dokonywano stopniowej redukcji i likwidacji ceł na towary importowane z krajów członkowskich UE. Dotyczyło to w pierwszym rzędzie artykułów przemysłowych i rolnych. W rezultacie, od stycznia 2008 r. obowiązują zerowe stawki celne na towary przemysłowe sprowadzane do Tunezji.

       

       

      Dwustronna współpraca gospodarcza


       

      4. Dwustronna współpraca gospodarcza

       

      4.1. Gospodarcze umowy dwustronne

      www.traktaty.msz.gov.pl

      Tunezja przystąpiła do Umowy Stowarzyszeniowej z Unią Europejską, która została podpisana w 1995 r. i obowiązuje od 01.03.1998 r. Umowa reguluje m.in. relacje ekonomiczne, w tym zasady wymiany handlowej.

       

      Porozumienia, umowy i konwencje dwustronne Polska-Tunezja:

       

      1. Umowa między Rządem PRL a Rządem Republiki Tunezji o współpracy naukowej i technicznej (1961.09.16)
      2. Umowa o współpracy kulturalnej między Rządem PRL a Rządem Republiki Tunezyjskiej (1967.07.24)
      3. Umowa między Rządem PRL a Rządem Republiki Tunezyjskiej o transporcie lotniczym (1970.03.31)
      4. Umowa między Rządem PRL a Rządem Republiki Tunezyjskiej o międzynarodowych przewozach drogowych (1981.10.26)
      5. Konwencja konsularna między PRL a Republiką Tunezyjską (1985.11.25)
      6. Umowa między PRL a Republiką Tunezyjską o pomocy prawnej w sprawach cywilnych i karnych (1986.12.11)
      7. Porozumienie zawarte w formie wymiany not o zniesieniu obowiązku wizowego dla posiadaczy paszportów dyplomatycznych, służbowych i specjalnych (1990.10.19)
      8. Umowa między Rządem RP a Rządem Republiki Tunezyjskiej w sprawie popierania i wzajemnej ochrony inwestycji (1993.09.22)
      9. Konwencja między Rządem RP a Rządem Republiki Tunezyjskiej w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu (1993.11.15)
      10. Porozumienie zawarte w formie wymiany dotyczące zmiany art. 6 Umowy między Rządem PRL a Rządem Republiki Tunezyjskiej o transporcie lotniczym podpisanej 12 lutego 1969 roku w Tunisie (1994.08.03)
      11. Umowa między Rządem RP a Rządem Republiki Tunezyjskiej o współpracy w dziedzinie turystyki (2000.06.29)
      12. Porozumienie między Rządem RP a Rządem Republiki Tunezyjskiej o zmianie art. 14 Umowy między Rządem PRL a Rządem Republiki Tunezyjskiej o międzynarodowych przewozach drogowych z dnia 24.12.1980, w formie wymiany not (2003.07.07)
      13. Umowa między Rządem RP a Rządem Republiki Tunezyjskiej w dziedzinie transportu morskiego (2004.06.09)

      4.2. Handel zagraniczny

       

      Wymiana handlowa Tunezji (w mld EUR)

       

       

      2013

      2014

      Eksport

      12,4

      14

      Import

      17,6

      21

      Obroty

      30

      35

      Saldo

      -5,2

      -7

                                                                                                    Źródło – Institut National de la Statistique

      Począwszy od 2011 r. następował znaczący wzrost wartości handlu zagranicznego Tunezji. W 2014 r. eksport zwiększył się o 12,9%, a import  o 19,3% w stosunku do roku 2013. Eksport Tunezji trafia przede wszystkim do Francji, Włoch, Niemiec, Hiszpanii, Wlk. Brytanii, Libii, Indii, Szwajcarii, Belgii oraz Holandii. Spośród pierwszych dziesięciu importerów tunezyjskich towarów, osiem to kraje europejskie. Na pięć krajów UE, tj. Francję, Włochy, Niemcy, Hiszpanię oraz Wlk. Brytanię przypada 65% całego tunezyjskiego eksportu.

       

      Wymiana handlowa Tunezji z Polską (w mln EUR)

       

       

      2013

       2014

      Eksport (Tunezji do Polski)

      105

      144

      Import (z Polski do Tunezji)

      81

      96

      Obroty

      186

      240

                                                                                      Źródło: MG RP         

      W 2014 r. roku zaobserwowano zmianę struktury importu tunezyjskich towarów do Polski. Dominujące przez wiele lat produkty mineralne, głównie fosforany, które stanowiły największą część polskiego importu, ustępują miejsca towarom przetworzonym, takim jak urządzenia mechaniczne i elektryczne (43% ogółu importu), tekstylia (22%) oraz obuwie (20%). W polskim eksporcie dominują  produkty mineralne: oleje i produkty do destylacji (22%); maszyny, urządzenia mechaniczne i elektryczne (20%) oraz towary pochodzenia roślinnego, głównie zboża (17%). 

      W 2014 r. wartość wzajemnych obrotów wyniosła 240 mln euro (wzrost o 29% w porównaniu z 2013 r.), z czego eksportu z Polski do Tunezji 96 mln euro (wzrost o 18,5%) zaś importu 144 mln euro (wzrost o 37%).

       

      4.3. Współpraca regionalna

      Nie odnotowano współpracy polskich miast i regionów z ich odpowiednikami w Tunezji.

       

      4.4. Współpraca samorządów gospodarczych.

      Kontakty pomiędzy samorządami gospodarczymi Polski i Tunezji obejmują przede wszystkim współpracę miedzy KIG a UTICA oraz między Izbą Handlową Maghreb w Warszawie a Tunezyjsko-Polską Izbą Handlowo-Przemysłową w Tunisie. Izby oferują przedsiębiorstwom wsparcie prawne oraz pomoc w poszukiwaniu i nawiązywaniu kontaktów handlowych.

       

       

      Dostęp do rynku


       

      5. Dostęp do rynku

       

      5.1. Dostęp do rynku dla polskich towarów i usług.

      Tunezja jest pierwszym krajem południowego wybrzeża Morza Śródziemnego, jaki przystąpił do strefy wolnego handlu z Unią Europejską. Tunezja jest także związana preferencyjnymi umowami z państwami Maghrebu i innymi krajami arabskimi. Ponadto, oferuje korzyści z tytułu ulg taryfowych w ramach Ogólnego Systemu Preferencji (GSP) ze Stanami Zjednoczonymi, Japonią, Kanadą, Szwajcarią i Australią. Tunezja jest także związana umowami z kilkoma krajami Afryki Subsaharyjskiej. Tunezja stworzyła atrakcyjne ramy prawne dla inwestycji zagranicznych, w tym funkcjonowania spółek off-shore, uzupełnione o kodeks zachęt inwestycyjnych (CII). Sprzyja to outsourcingowi i podwykonawstwu, z czego korzysta już kilka krajów europejskich (Francja, Włochy, Belgia, Hiszpania). Od zniesienia w styczniu 2008 r. cła na towary przemysłowe importowane z krajów UE do Tunezji, szanse na lokowanie polskich towarów na tym rynku stale rosną, aczkolwiek duży stopień regulacji rynku rolno-spożywczego oraz ochrona własnych producentów ogranicza funkcjonowanie mechanizmów wolnorynkowych w segmencie rolno-spożywczym. W wielu przypadkach (np. zboże, ziemniaki, mięso) obowiązują kwoty importowe zarówno dla państwowych, jak i prywatnych importerów. Trwają rozmowy Tunezji z UE na temat ułatwień w dziedzinie przepływu usług oraz obrotu artykułami rolno-spożywczymi. Ze względu na silną ochronę tunezyjskiego rynku w tych dziedzinach, proces wprowadzania takich ułatwień będzie prawdopodobnie długotrwały. Od wielu lat utrzymują się bariery dla sprzedaży w tym kraju napojów alkoholowych, których rynek przez długi okres zdominowany był przez tunezyjskiego monopolistę „Magro”. Po przemianach z 2011 r. import alkoholu podlega liberalizacji, która odbywa się jednak w powolnym tempie. Nadal istnieją utrudnienia w postaci kontroli sanitarnych i fitosanitarnych importowanych produktów rolno-spożywczych.

       

      5.2. Dostęp do rynku pracy. Świadczenie usług i zatrudnienie obywateli RP.

      Cudzoziemcy, którzy chcą pracować w Tunezji, muszą posiadać ważny dokument pobytowy oraz zgodę lokalnego Ministerstwa Pracy. Najczęściej to pracodawca występuje o pozwolenie na pracę dla obcokrajowców. Uzyskanie go to zazwyczaj długotrwały proces. Liczba stałych godzin pracy waha się między 40 a 48 w tygodniu. Wiek emerytalny wynosi 60 lat. Ubezpieczenie społeczne pobierane od wynagrodzenia wynosi 9,18%. Stawka podatku dochodowego od osób fizycznych jest progresywna (od 0 do 35%) i zależy od dochodów.

      Dochody (w tys. TND)           Stawka podatku

      Poniżej 1.500                                     0%

      1.501–5.000                                     15%

      5.001–10.000                                  20%

      10.001–20.000                                25%

      20.001–50.000                               30%

      Powyżej 50.000                               35%

       

      5.3. Nabywanie i wynajem nieruchomości.

      Zgodnie z prawem i przepisami tunezyjskimi, cudzoziemiec może zakupić nieruchomość w celach mieszkaniowych w strefie miejskiej lub turystycznej pod warunkiem uzyskania stosownego pozwolenia od właściwego gubernatora.

       

      Nabywanie nieruchomości w Tunezji odbywa się w 3 etapach:

       

      • podpisanie umowy na sprzedaż,
      • złożenie wniosku do gubernatora,
      • podpisanie ostatecznego aktu sprzedaży i wydanie tytułu.

      We wszystkich etapach zakupu mieszkania w Tunezji musi brać udział prawnik.

      Kupno terenów rolniczych jest zabronione dla cudzoziemców. Gubernatorstwa nie wydają pozwoleń na zakup ziemi na terenie rolniczym. Jedynym odstępstwem jest wszczęcie postępowania o nabycie nieruchomości, jeśli w okresie do trzech miesięcy teren rolniczy zostanie przekwalifikowany na użytek miejski lub turystyczny.

      Przydatne linki:

      www.marchespublics.gov.tn  

      www.afh.tn

      www.aft.nat.tn

       

      5.4. System zamówień publicznych.

      Przepisy tunezyjskich zamówień publicznych reguluje dekret nr 2002–3158 z 17.12.2002 r.* oraz dekret nr 2014-1039 w 13.03.2014r.**

      *www.marchespublics.gov.tn/onmp/upload/documents/decret_consolide_mars_2010_fr.pdf

      ** http://www.marchespublics.gov.tn/onmp/documents/document.php?id=456

       

      Przedmiotem zamówień publicznych muszą być:

       

      • wszystkie prace przekraczające 200 tys. TND;
      • badania rynku i realizacja zamówień w sektorze informatycznym, technologii  i  komunikacji, przekraczające  100 tys. TND;
      • dostawa towarów i usług w pozostałych sektorach przekraczająca 100 tys. TND;
      • sektorowe badania rynkowe przekraczające 50 tys. TND.

      Zamówienia publiczne muszą być przedstawione w formie pisemnej. Przetargi ogłaszane w Tunezji są ważne z reguły około 6–8 tygodni. Przetargi otwarte, międzynarodowe nie wymagają opłat w postaci wadium. Koszt nabycia zeszytu przetargowego waha się w granicach 30–50 TND. Niektóre firmy ogłaszające przetargi udostępniają zeszyt przetargowy bezpłatnie. Otwarcie kopert z ofertami przetargowymi odbywa się w dwóch fazach – otwarcie koperty z ofertą techniczną, a następnie koperty z ofertą handlową. Przetargi niekiedy wymagają od oferenta przedstawienia jego własnych, najlepszych warunków płatności z punktu widzenia importera. Podobnie bywa również z terminami dostaw.

       

      Wymaganymi dokumentami, poza ofertą techniczną i handlową, są:

       

      • zaświadczenie o niezaleganiu w podatkach, przewidziane w obowiązującym ustawodawstwie;
      • deklaracja własna lub dokument potwierdzający, że oferent nie jest bankrutem;
      • deklaracja honorowa potwierdzająca, że oferent nie będzie używał niedozwolonych środków wpływu/nacisku na komisję przetargową.

                        Wszystkie przetargi publikowane są w Internecie na stronie: www.appeloffres.com.

      Tunezja posiada własny system zamówień publicznych online, TUNEPS (Tunisiaonline e-procurement system). Pod tym względem Tunezja jest światowym liderem obsługi zamówień publicznych. System zapewnia sprawność w składaniu ofert i pozwala oferentowi na przejście całej procedury w sposób zapewniający przejrzystość transakcji, zachowanie prywatności i bezpieczeństwa. Oferta jest automatycznie szyfrowana i przy otwarciu kopert zostaje odszyfrowana. Dzięki połączeniu z systemem fiskalnym oraz rejestrem handlowym, system automatycznie ustala ranking ofert. System w związku z tym skraca czas zawierania umów i minimalizuje wydatki związane z przystąpieniem do przetargu. Więcej: www.tuneps.tn

       

      5.5. Ochrona własności przemysłowej i intelektualnej.

      Tunezja przystąpiła do Światowej Organizacji Handlu, w tym Porozumienia w sprawie handlowych aspektów praw własności intelektualnej (TRIPS). Wszelkie przepisy regulujące własność przemysłową zostały zmienione w celu dostosowania do postanowień wspomnianej umowy, co doprowadziło do promulgacji trzech ustaw w sprawie patentów, wzorów przemysłowych i znaków towarowych oraz handlu i usług. Ochronie podlega każdy wynaleziony produkt lub technologia. Jest to regulowane przez ustawy nr 2000–84 z dnia 24 sierpnia 2000 r. Ochrona wzorów przemysłowych jest regulowana ustawą nr 2001–21 z 6 lutego 2001 r. Ochrona znaków towarowych, handlu i usług jest regulowana ustawą nr 2001–36 z 17 kwietnia 2001 r.

       

      5.6. Informacje o aktach prawnych.

                       Teksty aktów prawnych:

      Dziennik Urzędowy JORT – Journal Offciel de la République Tunisienne, strona internetowa oficjalnego dziennika urzędowego: www.iort.gov.tn

                       Kwestie podatkowe:

      Tunezyjski Kodeks Podatkowy

      www.tunis.msz.gov.pl/resource/f511f2e2-ba92-48f2-a2e4-7823074fd7d2:JCR

      http://www.jurisitetunisie.com/tunisie/codes/cdpf/cdpf1085.htm

                       Inwestorzy zagraniczni na rynku tunezyjskim:

      Kodeks Wspierania Inwestycji (1994 r.) – przyznaje swobodę inwestowania w większości sektorów. Tunezja zachęca podmioty zagraniczne do inwestowania poprzez zwolnienia podatkowe, premie inwestycyjne, pokrycie kosztów infrastruktury przemysłowej oraz składek pracodawcy.

      Tunezyjski Kodeks Inwestycyjny

      www.tunis.msz.gov.pl/resource/a4116552-9560-492c-aa1a-7fa793df63c4:JCR

      http://www.jurisitetunisie.com/tunisie/codes/cii/Cii1005.htm

      Tunezyjski Kodeks Handlowy

      www.tunis.msz.gov.pl/resource/0096978b-c44b-4fef-81aa-9b69edd0c24c:JCR

      http://www.jurisitetunisie.com/tunisie/codes/cc/menu.html

       

       

      Przydatne linki i kontakty


       

      6. Przydatne kontakty i linki.

       

       6.1. Administracja gospodarcza.

       

      Ministerstwa:

       

      Ministerstwo Finansów - Le Ministère des Finances www.portail.finances.gov.tn

      Tunezyjski Bank Centralny- La Banque Centrale de Tunisie www.bct.gov.tn

      Ministerstwo Spraw Wewnętrznych - Ministère de l'intérieur  tel  +216  71 333 000

      Ministerstwo Sprawiedlowości -Ministère de la Justice  www.e-justice.tn  

      Ministerstwo Spraw Zagranicznych -Ministère des affaires étrangères www.diplomatie.gov.tn

      Ministerstwo Obrony Narodowej -Ministère de la défense national  www.defense.tn

      Ministerstwo Transportu - Ministère du Transport www.transport.tn

      Ministerstwo Spraw Religijnych -Ministère des affaires religieuses www.affaires-religieuses.tn

      Ministerstwo Finansów - Ministère des finance www.portail.finances.gov.tn

      Ministerstwo Rozwoju i Regionalnego i Panowania -Ministre de developpement régional et de la Planification  www.mdci.gov.tn

      Ministerstwo Rolnictwa - Ministère de l'Agriculture www.onagri.nat.tn

      Ministerstwo Skarbu  Państwa i Nieruchomości  -Ministère des Domaines de l'Etat et des Affaires Foncières  www.mdeaf.gov.tn/

      Ministerstwo Przemysłu -Ministère de l'industrie www.industrie.gov.tn

      Ministertwo ds. Prac Publicznych i Środowiska – www.equipement.tn

      Ministerstwo Turystyki -Ministère du tourisme www.tourisme.gov.tn

      Ministerstwo Handlu i Rzemiosła -Ministre du Commerce et de l'Artisanat-www.commerce.gov.tn

      Ministerstwo Technologii, Informacji i Komunikacji -Ministère des Technologies de l'information et de la communication  www.infocom.tn

      Ministerstwo Praw Człowieka i Sprawiedliwości -Ministère des droits de l’Homme et de la justice transitoire - Tel : +216 71 702 288 ; 71 702 850Fax : +216 71 702 822

      Ministerstwo ds. Kobiet - Ministère des affaires de la femme www.femmes.tn

      Ministerstwo Młodzieży i Sportu -Ministère de la Jeunesse et des Sports   www.sport.tn

      Ministerstwo Kultury - Ministère de la Culture www.culture.tn

      Ministerstwo Zdrowia -Ministère de la santé publique  www.santetunisie.rns.tn

      Ministerstwo Spraw Społecznych -Ministère des affaires sociales www.social.gov.tn

      Ministerstwo Edukacji -Ministère de l'éducation www.education.gov.tn/

      Ministerstwo Szkolnictwa Wyższego i Badań Naukowych -Ministère de l'enseignement supérieur et de recherche scientifique  www.mes.tn

      Ministerstwo Pracy i Szkolenia Zawodowego- Ministère de l'emploi et de la formation professionnelle  www.emploi.gov.tn

       

      6.2. Samorząd gospodarczy.

       

      Chambre de Commerce et d'Industrie de Tunis
      Adresse: 31, Av de Paris - 1000 Tunis - Tunisie
      Tél.: (216) 71 247 322
      Fax: (216) 71 354 744 - (216) 71 332 968 - (216) 71 247 288

      Site web : www.ccitunis.org.tn
      e-mail : ccitunis@planet.tn

       

      Biura regionalne ( centra biznesowe) w okolicach Tunisu

       

      Le Centre d’Affaires de Manouba

      38, av de l’environnement Manouba Centre.
      Tél : + 216 71 608 708
      Fax : + 216 71 609 909
      E- mail : ca.manouba@laposte.net

       

      Le Centre d’Affaires d’Ariana

      App 21, Bloc B 2éme Etage Immeuble Forum

      av Taieb Mhiri , 2080 Ariana
      Tél : 216 71 703 334
      Fax : + 216 71 703 208
      E-mail : ca.ariana@planet.tn

       

      Le Centre d’Affaires de Ben Arous

      4, Rue Danemark

      2013 Ben Arous
      Tél : + 216 71 389 087
      Fax : +216 71 389 107
      E- mail : ca.benarous@planet.tn

       

      Le Centre d’Affaires de Tunis

      1, Rue des Entrepreneurs 1000 Tunis
      Tél : + 216 71 341 607 / 71 347 647
      Fax : + 216 71 347 647
      E-mail : dir.catunis@planet.tn

       

      Bureau régional d'Ariana

      App 21, bloc B, 2éme étage, complexe commercial
      le Forum, av Taieb Mhiri, 2080 Ariana
      Tél / Fax : 71.70.65.16
      Responsable:  Mr.Hichem Lachheb

       

      Le bureau régional de Manouba

      38, av de l’environnement 2010, Manouba centre
      Tél. / Fax : 71.60.97.00
      Responsable :  Mr. Malik Ben Ammar

       

      Le bureau régional de Ben Arous

      4, rue Danemark

      2013 Ben Arous
      Tél. / Fax : 71.38.96.55
      Responsable : Mr.Mouldi El Mekki

       

      Regionalne Izby Handlowe

       

      Chambre de commerce et d'Industrie du Centre - Tunisie
      Siège social : Rue Chadly Khaznadar 

      4000 Sousse (Tunisie)
      Tél. : (+216) 73 225 044 / 182
      Fax : (+216) 73 224 227

      www.ccicentre.org.tn

       

      Chambre de Commerce et d'Industrie du Nord-Est
      7000 Bizerte Tunisie
      E.P.A.: 46, Rue Ibn Khaldoun - 7000 Bizerte Tunisie
      Tél.: + (216) 72 431 044 ;  72 443 011 ;  72 432 445

      Fax: + (216) 72 431 922 ;   72 444 905
      Export: Tél/Fax: + (216) 72 436 044

      mail: ccine.biz@gnet.tn

      www.ccibizerte.org.tn

       

      Chambre de Commerce et d'Industrie du Nord-Ouest

      Rue Hédi CHAKER 9000 Béja

      Tel.  +216.78.456.261 /   78.451.310 /   78. 458.458

      Fax : +216.78.455.789

      mail : ccino.beja@hexabyte.tn

      www.ccino.org.tn

       

      Chambre de Commerce et de l'Industrie du Sud -Est
      202, Avenue Farhat Hached

      6000 Gabès
      Téléphone : +216 75 274 900
      Fax : +216 75 274 688
      E-mail : ccise@gnet.tn ; ccise@ccise.org.tn

      www.ccise.org.tn

       

      Chambre de commerce et d'industrie du Cap Bon / Nabeul-Zaghouan
      10, Avenue Mongi Slim, BP 113 
      8000 Nabeul - Tunisie

      Tél. : (+216) 72 224 451
      Fax : (+216) 72 287 417
      Email : cci.capbon@planet.tn

          www.ccicapbon.org.tn

       

      Chambre de Commerce et d'Industrie de Sfax
      Rue Lieutenant Hamadi Tej

      3000 – Sfax – Tunisie
      Tél. : +216 74 296 120
      Fax : +216 74 296 121
      mail : ccis@ccis.org.tn

           www.ccis.org.tn

       

      Union Tunisienne de l'Industrie, du Commerce et de l'Artisanat (UTICA)

      Citée administrative, lot N° 7, Citée El Khadhra
      1003, Tunis, Tunisie

      Tél: +216 71 142 000

      Télécopie: +216 71 142 100

      contact@utica.org.tn

       www.utica.org.tn

       

      6.3. Oficjalna prasa ekonomiczna.

      Guide Economique

      L’économiste maghrébin

      Eco Journal

       

       6.4. Oficjalne strony o charakterze ekonomicznym.

      www.businessnews.com.tn

      www.leaders.com.tn

      9 marca 2015 (ostatnia aktualizacja: 19 marca 2015)

      Drukuj Drukuj Podziel się treścią: