close

  • Być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczypospolitej Polskiej

     

  • GWATEMALA

  • Gwatemala

  •  

     Informacje o kraju


     

    1. Informacje ogólne

     

                1.1. Położenie geograficzne, ludność, obszar, stolica, języki urzędowe

     

    Nazwa państwa: Republika Gwatemali (República de Guatemala)

     

    Położenie geograficzne: Gwatemala to państwo położone w Ameryce Środkowej, między Morzem Karaibskim i Oceanem Spokojnym. Na północy graniczy z Meksykiem, od wschodu z Belize, natomiast na południu z Hondurasem i Salwadorem – łączna długość granic wynosi 1687 km, z czego 400 km to wybrzeże morskie.

    Gwatemala dzieli się na cztery obszary geograficzne: Nizinę Petén, znajdującą się w północnej części kraju, wybrzeże Morza Karaibskiego, łańcuchy górskie środkowej części kraju oraz wybrzeże Pacyfiku. Równoleżnikowe łańcuchy górskie dzielą się na Alto Cuchumatanes, Sierra De Chama i Sierra de Las Minas oraz dalej na południe Sierra Madre. Najwyższy szczyt Gwatemali to nieaktywny wulkan Tajumulco (4220 m n.p.m.). Północne obszary zajmuje rozległa Nizina Petén (blisko 1/3 powierzchni kraju). Największym jeziorem jest, znajdujące się niedaleko Zatoki Honduraskiej, Jezioro Izabal, zaś główne rzeki to Motagua (400 km) i Polochic (240 km).

     

    Ludność: Pod względem liczby ludności Gwatemala jest największym państwem Ameryki Środkowej. Ludność Gwatemali liczy 15,8 mln osób (2016), z czego 55% to Metysi, 43% Indianie (Majowie), 2% biali. Największe grupy indiańskie to K'iche, Kaqchikel, Mam i Q'eqchi. Blisko połowa populacji mieszka w miastach, z których największe to stolica Gwatemala (4,1 mln mieszkańców), Quetzaltenango, Escuintla i Puerto Barrios. Najbardziej zaludnionym obszarem jest południe kraju. Społeczeństwo jest młode – 40% to ludzie poniżej 15 roku życia. 45% ludności żyje w biedzie, z czego 13,5% w skrajnej. Stopień analfabetyzmu wynosi 31%.

    Obszar: Gwatemala zajmuje 108 889 km2, co pod względem wielkości terytorium daje jej 106. miejsce na świecie.

    Stolica: Gwatemala (Ciudad Guatemala)

     

    Język urzędowy: hiszpański. Ludność indiańska powszechnie posługuje się także językami grupy maja.

     

                1.2  Warunki klimatyczne

     

    Klimat Gwatemali występuje w trzech postaciach: podrównikowy i wilgotny na terenach nizinnych, równikowy wilgotny na wybrzeżu karaibskim i chłodny na obszarze pasm górskich. Pora deszczowa na Gwatemali trwa od maja do grudnia. Średnia roczna suma opadów atmosferycznych w kraju wynosi od 500 do nawet 3000 mm. Średnia temperatura wynosi ok. 25˚C z małymi wahaniami na nizinach i wyżynach.

     

    1.3  Główne bogactwa naturalne

     

    Ropa naftowa, nikiel, drewno, ryby, energia wodna.

     

    1.4  System walutowy, kurs i wymiana

     

    Waluta: 1 quetzal = 100 centavos (1 USD = 7,28 GTQ; stan na 25.08.2017 r.).

     

    1.5  Religia

     

    Wyznania: rzymsko-katolickie (55%), protestanckie (40%), maja (1%).

     

    1.6  Infrastruktura transportowa (przejścia graniczne, lotniska, porty)

     

    Infrastruktura lotnicza Gwatemali liczy 372 lotniska, jednak tylko 13 z nich posiada lądowiska asfaltowe. Dwa lotniska mają status międzynarodowy (La Aurora w stolicy kraju i wykorzystywane dla ruchu turystycznego Sta. Elena we Flores, w departamencie Peten). Połączenia lotnicze z Gwatemalą utrzymuje 13 przewoźników (m.in. TACA, Iberia, United, Delta). Sieć dróg liczy 14 095 km, z czego 4863 km to drogi utwardzone. Dwie główne autostrady Gwatemali to Interoceanica, łącząca wybrzeża obu oceanów oraz Panamericana biegnąca od granicy z Meksykiem do Hondurasu. W okresie ostatnich 15 lat system drogowy rozwijał się w tempie 4% rocznie. Obecnie trwają prace rozbudowujące i usprawniające istniejącą infrastrukturę drogową. Łącząca wybrzeża Pacyfiku i Morza Karaibskiego sieć kolejowa liczy 332 km i służy przede wszystkim do przewozu towarów. Obecnie oddanych do użytku jest 16 przejść granicznych.

     

                1.7  Obowiązek wizowy

     

    Nie ma obowiązku wizowego dla obywateli polskich przy pobytach nieprzekraczających 90 dni w celach turystycznych, prywatnych lub służbowych. Osoby udające się do Gwatemali w celu podjęcia pracy, działalności handlowej, nauki etc. są zobowiązane posiadać wizę odpowiedniej kategorii, odpowiadającą charakterowi ich pobytu w tym kraju. Podjęcie tych czynności bez odpowiedniego rodzaju dokumentu może być podstawą do usunięcia obcokrajowca z Gwatemali. Paszport powinien być ważny minimum 6 miesięcy od chwili przekroczenia granicy. Należy okazać bilet powrotny lub uprawniający do kontynuacji podróży. Przepisy miejscowe nie określają, jaką kwotę należy mieć na każdy dzień pobytu. Przy przylocie należy opłacić podatek wjazdowy i opłatę lotniskową w wysokości ok. 3 USD; przekraczanie granicy lądowej jest zwolnione z opłat. Szczegółowe informacje dotyczące aktualnych procedur i wymagań wizowych można uzyskać w Ambasadzie RP w Meksyku.

     

    1.8  Święta państwowe

     

    1 stycznia – Nowy Rok; 1 maja – Święto Pracy; 30 czerwca – Dzień Wojska; 15 sierpnia - Wniebowzięcie Maryi Panny (tylko stolica); 15 września – Dzień Niepodległości; 20 października – Dzień Rewolucji 1944 r.; 1 listopada – Wszystkich Świętych; 25 grudnia – Boże Narodzenie. Święta ruchome: Wielki Piątek i Wielka Sobota.

     

     

    System administracyjny


     

    2. System administracyjny

     

    2.1  Ustrój polityczny

     

    Zgodnie z konstytucją z 1986 r. (z poprawkami z 1993 r.), Gwatemala jest republiką typu prezydenckiego. Na czele państwa i rządu stoi prezydent wybierany w wyborach bezpośrednich i powszechnych na 4 lata, bez możliwości ponownego wyboru. Obecnie funkcję tę sprawuje – od 14 stycznia 2016 r. – Jimmy Morales z centrowego Frontu Zbliżenia Narodowego (Frente de Convergencia Nacional (FCN-Nación)).

     

    2.2  Władza ustawodawcza i wykonawcza

     

    Władzę wykonawczą sprawuje rząd powoływany i kierowany przez prezydenta i przed nim odpowiedzialny. Organem ustawodawczym jest jednoizbowy parlament (Kongres Narodowy), liczący 158 deputowanych, wybieranych w głosowaniu powszechnym na 4-letnią kadencję. Według konstytucji, do obowiązków Kongresu należy ustanawianie podatków, zatwierdzanie budżetu państwa, wypowiadanie wojny i zawieranie pokoju oraz ratyfikowanie umów przedkładanych przez prezydenta. Prezydent ma prawo weta ustaw Kongresu, które ten może odrzucić większością 2/3 głosów.

     

    2.3  Struktura administracji gospodarczej

     

    Administracja gospodarcza kraju podzielona jest między kilka ministerstw. W kompetencjach Ministerstwa Finansów (Ministerio de Finanzas Publicas) leżą finanse publiczne. MF zajmuje się m.in. projektowaniem budżetu państwa, polityką podatkową oraz obsługą długu publicznego. Pozyskiwaniem podatków zajmuje się Superintendencia de Administración Tributaria (SAT). Polityka monetarna i kredytowa leżą w kompetencjach autonomicznego Banku Centralnego (Banco de Guatemala).

    Kwestiami związanymi z handlem, negocjacjami handlowymi, rozwojem przedsiębiorczości, konkurencyjnością, polityką integracji środkowoamerykańskiej oraz promocją inwestycji i kraju za granicą zajmuje się Ministerstwo Gospodarki (Ministerio de Economía). Do zadań Prezydenckiego Sekretariatu Planowania i Programowania Gospodarczego (Secretaria de Planificación y Programación de la Presidencia, SEGEPLAN) należy koordynacja polityki współpracy międzynarodowej, projektów finansowanych ze środków zagranicznych oraz planowanie polityk i inwestycji publicznych. Sprawy związane z rolnictwem i hodowlą leżą w gestii Ministerstwa Rolnictwa, Hodowli i Żywienia (Ministerio de Agricultura, Ganadería y Alimentación, MAGA). Kwestiami inwestycji infrastrukturalnych zajmuje się Ministerstwo Komunikacji, Infrastruktury i Mieszkalnictwa (Ministerio de Comunicaciones, Infraestructura y Vivienda), natomiast energetyka leży w kompetencjach Ministerstwa Energii i Górnictwa (Ministerio de Energía y Minas, MEM).

     

    2.4  Sądownictwo gospodarcze

     

    Działalność gospodarcza w Gwatemali regulowana jest przez Kodeks Handlowy z 1971 r. z późniejszymi. zmianami. W sprawach gospodarczych nie podlegających Kodeksowi Handlowemu stosuje się ustawodawstwo cywilne. Nie istnieją wyspecjalizowane sądy ds. gospodarczych. Sądownictwo gospodarcze wykonywane jest przez Salę ds. Kasacji Cywilnych i Handlowych Najwyższego Trybunału Sprawiedliwości (instancja najwyższa) oraz sale ds. cywilnych i handlowych sądów okręgowych. Przed skierowaniem sprawy do sądu, przedsiębiorca może skorzystać z pomocy Centrum Arbitrażowego przy Gwatemalskiej Izbie Handlowej (CENAC).

     

    Gospodarka


     

    3. Gospodarka

     

    3.1  Ogólna charakterystyka sytuacji gospodarczej

     

    Gwatemala jest największą gospodarką Ameryki Środkowej; stanowi prawie 1/3 jej populacji i wytwarza blisko 1/4 PKB. W klasyfikacji Banku Światowego pozycjonowana jest jako kraj o dochodzie niższym średnim.

    Po podpisaniu traktatu pokojowego kończącego wojnę domową w Gwatemali w 1996 r., sytuacja gospodarcza znacznie się poprawiła. Jednakże kryzys finansowy z 1998 r. oraz spadek cen kawy (wiodącego produktu eksportowego kraju) zahamowały wzrost gospodarczy i wprowadziły rolnictwo w stan głębokiej recesji, z którego Gwatemala stopniowo wyszła do 2012 roku. Od zakończenia wojny, do priorytetów kolejnych rządów Gwatemali należało dążenie do poprawy życia obywateli i wzmocnienia instytucji publicznych. Prezydent Otto Pérez Molina z prawicowej Partii Patriotycznej (Partido Patriota), sprawujący władzę w latach 2012-2015 (został zmuszony do ustąpienia z urzędu w 2015 r. na skutek skandalu korupcyjnego), ogłosił kilka programów socjalnych na rzecz poprawy poziomu życia ludności. W lutym 2012 r. został zainaugurowany program Zero głodu, którego celem jest zmniejszenie – wynoszącego w skali kraju 48%, a w najuboższych regionach nawet 90% – wskaźnika niedożywienia. Program zakłada także ograniczenie liczby przypadków śmiertelnych na skutek niedożywienia oraz rozszerzenie świadczeń medycznych dla dzieci poniżej piątego roku życia, wśród których śmiertelność wynosi 50%, kobiet ciężarnych oraz kobiet w okresie laktacji. Ponadto powołano w maju 2013 r. Ministerstwo Rozwoju Społecznego, którego głównym zadaniem ma być koordynacja programów socjalnych, a tym samym walka z ubóstwem i niedożywieniem.

    Wejście Gwatemali do Strefy Wolnego Handlu CAFTA-DR przyczyniło się do zwiększenia napływu BIZ, które w 2012 r. wynosiły 1,21 mld USD, a w 2016 r. już 14,58 mld USD. Stany Zjednoczone są głównym inwestorem w Gwatemali z udziałem 43%. Kolejne miejsca zajmują: Kanada (14%), Meksyk (12%), Korea Południowa (8%), Hiszpania (6%) i Szwajcaria (5%). BIZ lokowane są głównie w przemyśle wytwórczym (37%), w tym 66% to produkcja żywności, 20% przemysł odzieżowy i 6%, przemysł metalowy. 27% inwestycji zagranicznych jest lokowanych w sektor energetyczny, 15% w rolnictwo oraz górnictwo, 8% w telekomunikację. W latach 2010-2016 r. wzrost PKB Gwatemali wahał się w granicach 3-4% (istotny wzrost w porównaniu z kryzysowym 2009 rokiem gdy wyniósł tylko 0,5%) i był napędzany wzrostem eksportu, popytu wewnętrznego, przekazów dewizowych z zagranicy i inwestycji zagranicznych. Inflacja na koniec roku 2016 wynosiła 3,9%. Stopa bezrobocia w okresie 2002-2009 zwiększyła się prawie czterokrotnie (z 1,84% do 7%), w kolejnych latach jednak nastąpił jej spadek i w 2015 r. bezrobocie wyniosło 2,4%.

    Zarówno eksport, jak i import Gwatemali od kilku lat notują wzrost. W 2016 r. wartość eksportu wyniosła 13,43 mld USD (w 2011 - 12,69 mld). Wśród towarów eksportowanych przez Gwatemalę pierwsze miejsce zajmuje odzież (12%), następnie kawa (10%), cukier (8%), inne produkty spożywcze oraz chemikalia. Import w 2016 r. wyniósł 18,77 mld USD (w 2011 był na poziomie 17,8 mld USD). Struktura importu przedstawiała się następująco: surowce mineralne i ropa naftowa, maszyny i urządzenia, chemikalia, samochody, wyroby metalowe.

    Głównym partnerem handlowym Gwatemali są Stany Zjednoczone, na których rynek kierowane jest 34,9% eksportu; towary sprowadzane z USA stanowią 38,3% całości importu. Kolejnymi po USA odbiorcami eksportu Gwatemali są Salwador (8,5%), Honduras (7,3%), Unia Europejska (6,2%) i Nikaragua (5%); natomiast najwięcej towarów, po Stanach Zjednoczonych, sprowadzanych jest z Chin (13,4%), Meksyku (11,8%), Salwadoru (5%) oraz Kolumbii (4%).

    Ze względu na liczną emigrację gwatemalską w USA, Gwatemala jest głównym odbiorcą przekazów pieniężnych w Ameryce Środkowej. Przekazy stanowią główne źródło dochodów zagranicznych, równoważne prawie 2/3 wartości eksportu.

    Według Banku Światowego, Gwatemala należy do państw o najbardziej nierównym podziale dochodu narodowego na świecie. Najbogatsze 10% społeczeństwa otrzymuje prawie 50% całości przychodów; najbogatsze 20% już 2/3. W rezultacie blisko 32% społeczeństwa żyje za mniej niż 2 dolary dziennie; 13,5% za mniej niż 1 dolar. Wskaźniki dotyczące rozwoju społecznego, analfabetyzmu, śmiertelności dzieci należą do najwyższych na Zachodniej Półkuli.

               W 2005 r. Gwatemala ratyfikowała układ CAFTA-DR (wszedł w życie 1 czerwca 2006 r.). Układ zniósł stawki celne na wiele produktów, zliberalizował rynek usług oraz stworzył przejrzyste reguły dot. inwestycji zagranicznych, ochrony własności intelektualnej, procedur celnych, handlu elektronicznego, przepisów fitosanitarnych i mechanizmów rozwiązywania sporów. CAFTA-DR ma kluczowe znaczenie dla gospodarki gwatemalskiej, jako że 2/3 wymiany handlowej odbywa się z państwami-stronami układu.

    W 2015 r. amerykańska agencja ratingowa Fitch Ratings oszacowała zdolność kredytową Gwatemali na BB. Mając na uwadze sytuację zarówno ekonomiczną, jak i polityczną kraju, Fitch Ratings zapowiedziała, iż możliwa jest wyższa ocena zdolności kredytowej Gwatemali, jeśli usprawni się system podatkowy, poprawi stopę inwestycji,  wzrost ekonomiczny oraz sprawność i przejrzystość instytucji. Wysoka przestępczość oraz skandale korupcyjne nadal ograniczają jednak potencjał rozwojowy Gwatemali, choć jednym z głównych postulatów prezydenta Jimmy Moralesa (objął władzę w styczniu 2016 r.) jest walka z korupcją i przestępczością.

     

    3.2  Tabela głównych wskaźników makroekonomicznych

     

     

    2011

    2012

    2013

    2014

    2015

    2016

    PKB wartość globalna w mld USD

    47,66

    50,38

    53,85

    58,72

    63,76

    68,76

    PKB wartość na 1 mieszkańca w USD

    3 187

    3 299

    3 452

    3 687

    3 923

    4 146

    Tempo wzrostu PKB w %

    4,16

    2,97

    3,7

    4,17

    4,14

    3,07

    Relacja deficytu finansów publicznych do PKB w %

    b.d.

    2,6

    2,7

    2,4

    2,1

    b.d.

    Relacja całkowitego długu publicznego do PKB w %

    35,4

    30,82

    32,8

    33,7

    37,5

    b.d.

    Stopa inflacji (indeks cen konsumpcyjnych CPI)

    6,9

    3,3

    3,4

    3,0

    3,2

    3,9

    Stopa bezrobocia w %

    4,13

    2,87

    2,99

    2,91

    2,42

    b.d.

    Wartość obrotów handlu zagranicznego w mld USD

    b.d.

    25,15

    31,53

    b.d.

    b.d.

    b.d.

    Saldo obrotów handlu zagranicznego w mld USD

    b.d.

    -5,7

    -6,08

    -5,20

    -5,50

    b.d.

    Wartość eksportu w mld USD

    12,69

    12,53

    12,77

    13,6

    13,49

    13,43

    Wartość importu w mld USD

    17,8

    18,2

    18,76

    19,71

    19,22

    18,77

    Relacja deficytu na rachunku obrotów bieżących bilansu płatniczego do PKB w %

    -3,35

    -2,60

    -2,51

    -2,09

    -0,15

    1,32

    Wartość rocznego napływu zagranicznych inwestycji bezpośrednich w mld USD (inflows)

    1,14

    1,26

    1,35

    1,17

    1,18

    1,16 

    Wartość rocznego odpływu zagranicznych inwestycji bezpośrednich w mln USD (outflows)

    130,8

    58,1

    91,5

    -116,7

    71,5

    94,7

    Skumulowana wartość zagranicznych inwestycji bezpośrednich (inward) w mld USD

    b.d.

    8,91

    10,26

    11,98

    13,18

    14,58

    Skumulowana wartość zagranicznych inwestycji bezpośrednich za granicą (outward) w mld USD

    b.d.

    0,44

    0,42

    0,58

    0,70

    0,81

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

    Dane: The World Bank, UNCTAD, MFW, BCIE, Banco de Guatemala, MFW, WB, UNCTAD, EIU

     

    3.3  Główne sektory gospodarki

     

    Gospodarka Gwatemali zdominowana jest przez sektor prywatny, który generuje ok. 90% PKB. Sektor usług wytwarza 63% PKB Gwatemali, z czego 15% stanowi handel. Rolnictwo, leśnictwo i rybołówstwo wytwarza 13% PKB, natomiast produkcja przemysłowa 24% (dane na 2015 r.).

    Usługi są sektorem o największej dynamice rozwoju, dającym zatrudnienie prawie 2/3 ludności aktywnej zawodowo.

    Produkcja przemysłowa koncentruje się na lekkim montażu i przetwórstwie żywności. Jest ukierunkowana głównie na rynek krajowy oraz eksport do USA i krajów AŚ. Głównym motorem rozwoju tego sektora jest udział Gwatemali we Wspólnym Rynku Ameryki Środkowej (CACM). W ostatniej dekadzie dynamiczny wzrost zanotowała produkcja tekstylno-odzieżowa, której głównym odbiorcą są Stany Zjednoczone (95%). Innymi ważnymi sektorami są przemysł chemiczny, spożywczy, kosmetyczny, papierowy i metalowy. Ok. 40% towarów przeznaczonych na eksport wytwarzane jest w systemie specjalnych stref ekonomicznych.

    Na przestrzeni ostatniej dekady, rolnictwo straciło wiodącą pozycję w gospodarce gwatemalskiej; jego udział w tworzeniu PKB wyniósł w 2012 roku 13,4% i sukcesywnie zmniejszał się. W rolnictwie bezpośrednio i pośrednio zatrudnionych jest 31% ludności aktywnej zawodowo (2014). Średnia wielkość gospodarstwa rolnego wynosi 4,4 ha, jednakże powierzchnia 45% farm jest mniejsza niż 0,7 ha.

    Rolnictwo Gwatemali można podzielić na 3 działy:

    • produkujący na eksport (kawa, banany, cukier, kardamon i jagody);
    • produkujący na rynek wewnętrzny (kukurydza, fasola, ryż);
    • nowej produkcji proeksportowej (warzywa i owoce).

    Kawa, cukier i banany od lat stanowią główną ofertę eksportową Gwatemali (18,3% całości eksportu). W ostatnich latach rozwinęła się także uprawa owoców, warzyw zimowych, a także kwiatów ciętych, przeznaczonych głównie na eksport. Ponadto, rząd Gwatemali liczy na zwiększenie produkcji proeksportowej gumy naturalnej.

     

    3.4 Uczestnictwo w wielostronnych organizacjach i porozumieniach o charakterze ekonomicznym

     

          Gwatemala jest stroną Stefy Wolnego Handlu CAFTA-DR między USA, państwami AŚ i Dominikaną oraz traktatów o wolnym handlu z Tajwanem, Kubą, Meksykiem, Wenezuelą, Chile, Kolumbią, Panamą i Europejskim Stowarzyszeniem Wolnego Handlu (EFTA). Negocjuje także podobne układy z CARICOM i Kanadą.

          Gwatemala jest członkiem następujących porozumień i organizacji o charakterze gospodarczym: BCIE, CACM, CEPAL, FAO, G-24, G-77, IADB, IBRD, IDA, IFAD, IFC, ILO, IMF, LAES, ALADI (obserwator), MIGA, OAS, Petrocaribe, UNCTAD, UNIDO, UNWTO, WB, WCO, WIPO, WTO.

     

    3.5  Relacje gospodarcze z UE

    Jako strona Systemu Integracji Środkowoamerykańskiej (SICA), Gwatemala utrzymuje wielopłaszczyznowe stosunki z UE (dialog polityczny, współpraca rozwojowa).

    W maju 2010 r. w ramach odbywającego się w Madrycie szczytu UE-AŚ, Gwatemala, wraz z pozostałymi krajami regionu, podpisała tekst Umowy Stowarzyszeniowej z UE. Porozumienie obejmuje aspekty polityczne i gospodarcze oraz współpracę w zakresie rozwoju. W wymiarze gospodarczym układ ustanawia obszar wolnego handlu w zakresie produktów przemysłowych i obniżenie taryf celnych dla niektórych towarów rolnych (banany, mięso, ryż).

    Do czasu pełnego wejścia w życie Umowy Stowarzyszeniowej UE-AŚ, kształt stosunkom Gwatemali z UE nadaje Umowa ramowa o współpracy gospodarczej między UE i Ameryką Środkową z 1993 r. Gwatemala jest beneficjentem pomocy unijnej w ramach programów Al-Invest, ECHO, ECIP, Food Facility, LAIF. W latach 2007-2013 Gwatemala otrzymała łącznie 135 mln euro na cele związane z rozwojem demokracji i modernizacji państwa oraz procesem integracyjnym AŚ.

    Od 2003 r. obroty handlowe UE z Gwatemalą notują systematyczny wzrost. Eksport unijny do Gwatemali w 2015 r. wyniósł 961 mln euro, podczas gdy wartość importu osiągnęła 863 mln euro. Deficyt Gwatemali w handlu z krajami unijnymi zmniejszył się z 253 mln euro w 2010 r. do 98 mln euro w 2015 r. Udział Gwatemali w eksporcie jak i w imporcie UE wynosi 0,1%. W 2015 r. UE była 4 partnerem handlowym Gwatemali z udziałem 7,8% w wymianie handlowej ogółem.

    W 2015 r. UE importowała z Gwatemali głównie żywność i żywe zwierzęta (45,2%), tłuszcze roślinne i zwierzęce (15,1%) nieropopochodne surowce mineralne (14,4%), napoje i tytoń (7,7%). Eksportowała natomiast maszyny i pojazdy (40,1%), chemikalia (25,5%), produkty przetworzone (8,3%) oraz żywność i żywe zwierzęta (7,3%).

    Głównymi importerami produktów z Gwatemali są Holandia (20%), Niemcy (19,5%), Hiszpania (14%), Włochy (14%), Belgia (10%), Wielka Brytania (10%).

     

     

    Dwustronna współpraca gospodarcza


     

    4. Dwustronna współpraca gospodarcza

     

                4.1  Gospodarcze umowy dwustronne

     

    Do czasu pełnego wejścia w życie Umowy Stowarzyszeniowej UE-AŚ, kształt stosunkom gospodarczym Gwatemali z Polską nadaje Umowa ramowa o współpracy gospodarczej między UE i Ameryką Środkową z 1993 r.

     

    4.2  Handel zagraniczny

     

    Stosunkowo duże fluktuacje w wymianie handlowej pomiędzy Polską i Gwatemalą wskazują, że w znacznej mierze opiera się ona na okazjonalnych transakcjach przeprowadzanych na międzynarodowym rynku towarowym w zależności od aktualnych cen. Często towary trafiają do Gwatemali i Polski poprzez międzynarodowych pośredników, a bezpośrednie kontakty handlowe miejscowych i polskich przedsiębiorców odnotowywane są sporadycznie. Niemniej jednak, od 2010 r. dwustronne obroty handlowe wykazują tendencję rosnącą. W 2016 r. wymiana handlowa ukształtowała się na poziome 29,1 mln USD, w tym polski eksport 6,8 mln USD – jedna trzecia tego co Polska importowała w tym czasie z Gwatemali. Obroty w pierwszych kwartałach 2017 roku przewyższyły roczne obroty z 2015 roku. Już pod koniec czerwca wartość eksportu wyniosła 5 mld USD, a wartość importu 18,8 mld USD.

    Polska eksportuje do Gwatemali m.in. materiały ścierne, tytoń, kwasy karboksylowe, pojemniki szklane, urządzenia spawalnicze, lampy i żarówki, przetwory spożywcze z mąki, mączki, skrobi lub ekstraktu słodowego, kamienie młyńskie i szlifierskie, silniki turboodrzutowe, turbośmigłowe i turbiny gazowe. Importuje głównie tytoń, kawę, owoce, pieprz i gałkę muszkatołową.

     

    Obroty handlowe między Polską i Gwatemalą (w mln USD)

     

    2008

    2009

    2010

    2011

    2012

    2013

    2014

    2015

    2016

    2017

    I-VI

    Obroty

    9,3

    6,7

    11,5

    16,1

    20,1

    15,3

    18,3

    23,5

    29,1

    23,8

    Eksport

    3,1

    2,5

    3,1

    6,5

    9,5

    5,1

    4,9

    4,4

    6,8

    5

    Import

    6,2

    4,3

    8,4

    9,7

    10,6

    10,1

    13,4

    19,1

    22,3

    18,8

    Saldo

    -3,2

    -1,8

    -5,3

    -3,2

    -1,1

    -5,0

    -8,5

    -14,8

    -15,5

    -13,8

     

    Na podst. danych MR RP

     

    4.3  Inwestycje wzajemne

     

    Dane Narodowego Banku Polskiego nie odnotowują, by firmy zarejestrowane w Gwatemali dokonywały bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce. Również w danych NBP brak jest informacji, by polskie firmy inwestowały w Gwatemali.

     

    4.4  Współpraca regionalna

     

    Z uwagi na znaczne oddalenie geograficzne Polski i Gwatemali współpraca o charakterze regionalnym nie istnieje.

     

    4.5  Współpraca samorządów gospodarczych

     

    W czerwcu 2010 r. Gwatemalę odwiedziła misja handlowa KIG.

     

     

    Dostęp do rynku


     

    5. Dostęp do rynku

     

    5.1  Dostęp do rynku dla polskich towarów i usług

     

    Na przestrzeni ostatnich lat, Gwatemala znacząco zliberalizowała regulacje handlowe, obniżając stawki celne, modernizując procedury celne oraz adoptując nowe przepisy dot. zamówień publicznych i ochrony własności intelektualnej. Działania te skutkowały zwiększeniem wolumenu obrotów handlowych i BIZ w tym kraju. Średnia stawka celna KNU została obniżona z 7% w 2001 r. do 5,9% w 2008 r. Średnia stawka celna na produkty rolne (9,9%) nadal jest wyższa niż na pozostałe towary (5,3%). Dalsza liberalizacja dostępu dla firm z UE nastąpi po pełnym wejściu w życie Umowy Stowarzyszeniowej UE-AŚ.

    Gwatemala stosuje ograniczone bariery pozataryfowe. Licencje importowe praktycznie nie są wymagane z wyjątkiem pozwoleń na import produktów związanych z ochroną zdrowia, bezpieczeństwem i ochroną środowiska.

    Polskie firmy nie informowały placówki o barierach w handlu z Gwatemalą. Bariery, na które natrafiają europejscy eksporterzy to m.in.:

    1) Biurokracja i powolność działania miejscowych urzędów. Według BŚ, czas oczekiwania na zakończenie procedur celnych związanych z importem towarów do Gwatemali jest najdłuższy w całej Ameryce Środkowej.

    2) Wprowadzanie na rynek gwatemalski produktów pochodzenia zwierzęcego regulowane jest przez przepisy fitosanitarne (Ley de Sanidad Vegetal y Animal, Decreto 36-98) i normy krajowe. Na ich podstawie, Min. Rolnictwa wymaga przedstawienia zezwolenia na import (solicitud de autorización zoosanitaria) wraz z odpowiednimi załącznikami.

    3) Przypadki uznawania przez służby celne wartości towaru zapisanej na fakturach handlowych za zaniżoną. W takim przypadku, importer musi udowodnić, że faktura wykazuje faktyczną wartość towaru albo zapłacić wyższą opłatę celną.

    4) Wysokie koszty energii elektrycznej.

    5) Zjawiska korupcyjne (prawie ¼ firm działających w Gwatemali uważa korupcję za poważny problem).

    Ustawodawstwo krajowe zezwala na inwestycje zagraniczne w większości sektorów gospodarki oraz zapewnia traktowanie narodowe inwestorom z innych państw. Niemniej jednak, istnieją pewne ograniczenia inwestycyjne m.in. w usługach transportowych i ubezpieczeniowych. Wysokość kapitału zagranicznego w firmach transportowych nie może przekroczyć 40%, firmy zagraniczne nie mogą także świadczyć usług przewozowych wewnątrz kraju.

    W rankingu gospodarek przyjaznych biznesowi „Doing Business 2016” publikowanym przez BŚ, Gwatemala awansowała z 101 miejsca w 2014 r na pozycję 88, najwyższą punktację otrzymując w kategoriach „ dostęp do energii”, „płacenie podatków”, a także „otrzymywanie kredytu” i „rejestracja własności”.

    Według klasyfikacji Banku Światowego w 2015 r. Gwatemala zajęła 99 miejsce (na 189 państw sklasyfikowanych) odnośnie łatwości prowadzenia handlu.

     

    5.2  Dostęp do rynku pracy. Świadczenie usług i zatrudnianie obywateli RP

     

    Według gwatemalskiego prawa, pracownicy zagraniczni mają takie same prawa jak pracownicy lokalni. W stosunku do obcokrajowców chcących podjąć pracę w Gwatemali istnieje wymóg uzyskania wizy pobytowej i pozwolenia na pracę. Wizy wydaje Dyrekcja Generalna ds. Migracji (Dirección General de Migración), natomiast pozwolenia Ministerstwo Pracy (Ministerio de Trabajo). Procedura uzyskania prawa pobytu jest długa, skomplikowana i kosztowna. Konieczna jest nostryfikacja dyplomu na stołecznym Uniwersytecie San Carlos, który jest jedyną szkołą wyższą uprawnioną do nostryfikacji dyplomów zagranicznych.

    W praktyce, ze względu na długi czas trwania i koszt procedur, firmy lokalne unikają zatrudniania obcokrajowców.

     

    5.3  Nabywanie i wynajem nieruchomości

     

    Według gwatemalskiego prawa obcokrajowcy mogą nabywać i dysponować ziemią i nieruchomościami. Zakup terenu lub nieruchomości położonych w strefach miejskich lub bezpośrednio w pobliżu rzek, jezior, oceanów i granic państwowych wymaga zgody administracyjnej. Przy zawieraniu transakcji zalecane jest skorzystanie z pośrednictwa kancelarii prawnej. Opłata notarialna zwyczajowo wynosi 1% wartości transakcji.

     

    5.4  System zamówień publicznych

     

    Gwatemala nie jest sygnatariuszem Wielostronnego Porozumienia w Sprawie Zamówień Publicznych-GPA WTO. Przyznawanie kontraktów publicznych reguluje ustawa Ley de Contrataciones del Estado de Guatemala Decreto 57-92 wraz z rozporządzeniami (Acuerdo Gubernativo 1056-92). Zgodnie z ustawą firmy zagraniczne mogą uczestniczyć w przetargach na równych prawach z firmami miejscowymi, niemniej, kiedy warunki ofert są podobne, w praktyce preferuje się firmy gwatemalskie. Przed przystąpieniem do przetargu, obowiązkowe jest zarejestrowanie się w specjalnym rejestrze (Registro de Precalificados), co bywa problematyczne dla przedsiębiorstw niezarejestrowanych w Gwatemali. 1 lutego 2009 r. wymogi te zostały złagodzone; dopuszczone zostało składanie oświadczeń o wpisie do rejestru w przypadku wygrania przetargu. Ogłoszenia o przetargach umieszczane są na stronie www.guatecompras.gt.

     

    5.5  Ochrona własności przemysłowej i intelektualnej

     

    Gwatemala zaadaptowała porozumienie w sprawie aspektów praw własności intelektualnej dotyczących handlu (ADPIC) do legislacji krajowej. Przeprowadziła także szereg reform mających na celu wzmocnienie ochrony praw własności przemysłowej i praw autorskich, czego efektem było wejście w życie Ustawy o własności przemysłowej z 2000 r. Urzędem zajmującym się udzielaniem ochrony prawnej na przedmioty własności intelektualnej jest Rejestr Własności Intelektualnej (Registro de la Propiedad Intelectual) podległy Ministerstwu Gospodarki.

    Gwatemala jest stroną następujących organizacji i układów międzynarodowych: WIPO, Konwencja paryska o ochronie własności przemysłowej z 1883 r., Powszechna konwencja o prawie autorskim z 1952 r.

    Skuteczna ochrona praw własności intelektualnej nadal pozostaje poważnym problemem. Często występującym zjawiskiem jest piractwo medialne (płyty CD, DVD, software) i fałszowanie znaków towarowych (głównie marki odzieżowe).

     

    5.6  Informacja o aktach prawnych

     

    Zbiór aktów prawnych Gwatemali w języku hiszpańskim umieszczony jest na stronach www.congreso.gob.gt i www.infile.com.

    Informacje nt. legislacji gwatemalskiej w jęz. angielskim dostępne są na stronie www.glin.gov.

     

    Przydatne linki i kontakty


     

    6. Przydatne kontakty i linki

     

    6.1  Administracja gospodarcza

     

    Portal rządu Gwatemali

    www.guatemala.gob.gt

     

    Narodowy Bank Gwatemali / Banco de Guatemala

    7ª. Avenida 22-01 Zona 1

    Tel: 502-2263 4053

    Fax: 502-2253 4035

    www.banguat.gob.gt

     

    Ministerstwo Gospodarki / Ministerio de Economía

    8ª. Avenida 10-43 Zona 1

    Tel.: 502-2238 3330 PBX Fax: 502-2238 2413

    www.mineco.gob.gt

     

    Ministerstwo Finansów / Ministerio de Finanzas Públicas

    8ª. Avenida y 21 Calle Zona 1

    Tel.: 502-2251 1380 i 82 Fax: 502-2251 0987

    www.minfin.gob.gt

     

    Prezydencki Sekretariat Planowania i Programowania / Secretaría de Planificación y Programación de la Presidencia (SEGEPLAN)

    9ª. Calle 10.44 Zona 1

    Tel.: 502-2251 3790 i 2232 6212 Fax. 502-2256 3127

    www.segeplan.gob.gt

     

    Ministerstwo Energii i Górnictwa / Ministerio de Energía y Minas

    Diagonal 17, 29-78 Zona 11

    Tel.: 502-2476 06 79 Fax: 502-2476 06 82

    www.mem.gob.gt

     

    Ministerstwo Komunikacji, Transportu i Mieszkalnictwa / Ministerio de Comunicaciones, Transporte y Vivienda

    Finca Nacional La Aurora, Zona 13

    Tel.: 502-2472 0440 Fax: 502-2472 0440

    http://www.civ.gob.gt

     

    Ministerstwo Rolnictwa, Hodowli i Żywienia / Ministerio de Agricultura, Ganadería y Alimentación
    7a Avenida 12-90 z. 13, Guatemala C.A. 01013
    PBX: 2413-7000

    http://portal.maga.gob.gt

     

    Generalny Rejestr Handlowy / Registro Mercantil General de la República

    9ª. Calle 3-49 Zona 1

    Tel.: 502-2232 0481

    www.registromercantil.gob.gt

    E-Mail: regmerca@intelnet.net.gt

     

    Agencja Promocji Inwestycji „Invest in Guatemala”

    10 Calle 3-17 zona 10 Edificio Aseguradora General 4 Nivel
    Tel.: (502) 2421-2484; Fax: (502) 2421-2460
    www.investinguatemala.org

     

    Rejestr Własności Intelektualnej / Registro de la Propiedad Intelectual

    7 Av 7-61 Zona 4 1r nivel

    Tel.: 502-2332 0111/14 Fax: 502-2332 7707.

    www.rpi.gob.gt e-mail sgarcia@rpi.gob.gt

     

    Giełda Papierów Wartościowych / Bolsa de Valores Nacional

    7a. Ave. 5-10, Zona 4, Centro Financiero, Torre 2 Nivel 9
    PBX: (502) 2338-4400 Fax: (502) 2332-1721 / 22

    www.bvnsa.com.gt

     

    6.2  Samorządy gospodarcze

     

    Gwatemalskie Stowarzyszenie Eksporterów / Asociación Guatemalteca de Exportadores

    www.export.com.gt

    Gwatemalska Izba Budowlana / Cámara Guatemalteca de la Construcción

    www.construguate.com

    Stowarzyszenie Pracodawców Gwatemali / Asociación de Gerentes de Guatemala

    www.agg.org.gt

    Gwatemalska Izba Handlowa / Cámara de Comercio de Guatemala

    www.negociosenguatemala.com

    Gwatemalska Izba Przemysłowa / Cámara de Industria de Guatemala

    www.industriaguate.com

    Stowarzyszenie Bankowców Gwatemali / Asociación Bancaria de Guatemala

    www.abg.org.gt

    Amerykańska Izba Handlowa w Gwatemali / Cámara de Comercio Americana

    www.amchamguate.com

     

    6.3  Oficjalna prasa ekonomiczna

     

    SIGLO 21 www.s21.com.gt

    LA HORA www.lahora.com.gt

    PRENSA LIBRE www.prensalibre.com

    EL PERÍODICO www.elperiodico.com.gt

    INFORPRESS CENTROAMERICANA www.inforpressca.com

     

    6.4  Oficjalne strony o charakterze ekonomicznym

     

    Negocios en Guatemala www.negociosgt.com

    deGuate www.deguate.com

    29 lipca 2013 (ostatnia aktualizacja: 4 września 2017)

    Drukuj Drukuj Podziel się treścią: