close

  • Być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczypospolitej Polskiej

     

  • KUBA

  • Kuba

  •  

     Informacje o kraju


     

    1. Informacje ogólne

     

    1.1. Położenie geograficzne, ludność, obszar, stolica, języki urzędowe.

     

    Republika Kuby (República de Cuba) jest największą wyspą karaibską (na liście największych wysp świata zajmuje 15 miejsce), położoną w archipelagu Wielkich Antyli, o powierzchni 110,86 tys. km2. Od wybrzeży Florydy dzieli ją 180 km, a od Półwyspu Jukatan 210 km. Najbliższymi Kuby wyspami są: Jamajka, Kajmany, Bahamy i Hispaniola (Haiti i Dominikana). Oprócz głównej wyspy, w skład Republiki Kuby wchodzi ok. 1.600 mniejszych wysepek i atoli koralowych, z których największą, Wyspę Młodości (Isla de la Juventud), o powierzchni 2.200 km2, zamieszkuje 86 tys. osób.

    Ludność Kuby liczy 11,2 miliona (2014 r.), z czego 75% żyje w miastach. Zaludnienie 102,3 os/km2. Główną grupę etniczną stanowią Mulaci (51%), następnie Biali (37%), Czarni (11%) i Chińczycy (1%). Wskaźnik przyrostu demograficznego: -0,03%.

    Kubańczycy są głównie potomkami hiszpańskich kolonizatorów i niewolników z Afryki.

    Stolicą Republiki Kuby jest Hawana (La Habana) - 2,4 mln mieszkańców.

    Językiem urzędowym jest hiszpański. Angielskim posługuje się niewiele osób, głównie w dużych miastach i w ośrodkach turystycznych.

     

    1.2. Warunki klimatyczne.

     

    Na Kubie panuje klimat tropikalny charakteryzujący się dużą wilgotnością i wysokimi temperaturami powietrza. W okresie od sierpnia do listopada mogą występować huragany i cyklony tropikalne.   Rozróżnia się porę deszczową (od maja do października) oraz porę suchą (od listopada do kwietnia). Średnia temperatura roczna wynosi około 25°C, przy średnim wskaźniku wilgotności na poziomie 75%. Podczas pory suchej temperatura w ciągu dnia może spaść do 15°C, na ogół jednak utrzymuje się w granicach 25°C, a w porze deszczowej wzrasta do 35°C. Średnie opady deszczu wynoszą 1.375 mm rocznie (w porze deszczowej średnio 1.059 mm, natomiast w sezonie suchym 316 mm). W ciągu roku notuje się 330 dni słonecznych.

    Najwyższa, zanotowana w historii, temperatura na Kubie to prawie 40°C, najniższa to 0,6°C.

     

    1.3. Główne bogactwa naturalne.

     

    Najważniejszym bogactwem naturalnym Kuby jest nikiel (37% zasobów światowych), w mniejszych ilościach występują kobalt, chrom i miedź. Kuba posiada także zasoby ropy naftowej i gazu. Najważniejszym obszarem eksploatacji ropy jest strefa między Hawaną i prowincją Matanzas (na wschód od stolicy), gdzie znajdują się złoża surowca szacowane na ok. 6 mld baryłek. Aktualnie produkcja na Kubie wynosi rocznie 19 mln baryłek ropy oraz 1,1 mld m3 gazu i pokrywa ok. 40% zapotrzebowania kraju.

    Od kilku lat prowadzone są poszukiwania ropy naftowej pod kubańskim szelfem kontynentalnym oraz poza nim, w kubańskiej „Wyłącznej Strefie Ekonomicznej” (Zona Económica Exclusiva - ZEE) w Zatoce Meksykańskiej. Strefa ta obejmuje 112 000 km2, podzielonych na 59 obszarów wydobycia. Dotychczas prawa do eksploatacji 22 z 59 obszarów, uzyskały następujące koncerny zagraniczne: Statoil z Norwegii, tworzący konsorcjum z hiszpańsko-argentyńskim Repsolem–YPF i indyjskim OVL; wenezuelski PDVSA, wietnamski PetroVietnam, Petronas z Malezji i Sonangol z Angoli.

    Nowa strategia rządu kubańskiego ukierunkowana na przyciągnięcie inwestycji zagranicznych, obejmuje szereg projektów (w ramach tzw. portfela możliwości – cartera de oportunidades) poszukiwania i eksploatacji ropy naftowej na kubańskim szelfie kontynentalnym i w ZEE.

     

    1.4. System walutowy, kurs i wymiana.

     

    System walutowy Kuby jest złożony z uwagi na funkcjonujące w obiegu dwie oficjalne waluty: peso wymienialne (CUC) i peso krajowe (CUP). CUC powiązane jest z dolarem amerykańskim, od 2011 r. w stosunku 1 do 1, przy czym transakcje wymiany walut w gotówce w USD obciążone są dodatkowo podatkiem w wysokości 10%.

    Kurs wymiany CUC do CUP wynosi 1:24, jednak w rozliczeniach z zagranicznymi przedsiębiorstwami i instytucjami stosowany jest przelicznik 1:1.

     

    1.5. Infrastruktura transportowa (przejścia graniczne, lotniska, porty).

     

    Kuba posiada 11 lotnisk międzynarodowych, z których największym jest port lotniczy im. José Martí w Hawanie, obsługujący ok. 4 mln pasażerów rocznie.

    W 10 portach morskich Kuby przeładowuje się rocznie ok. 17 mln ton towarów, z czego prawie połowa przypada na największy z nich: Hawanę. Inne ważne porty to Cienfuegos, Santiago de Cuba i Matanzas.

    Przy udziale kapitału brazylijskiego prowadzona jest rozbudowa portu w Mariel pod Hawaną (ok. 60 km od stolicy kraju), który docelowo ma przejąć funkcje portu stołecznego.

    Kuba nie posiada granic lądowych.

    Baza marynarki wojennej USA w Guantánamo jest dzierżawiona.

     

    1.6. Obowiązek wizowy.

     

    Między Kubą i Polską istnieje obowiązek wizowy. Obywatele polscy udający się na Kubę muszą posiadać wizę, odpowiadającą celowi pobytu. Kartę Turysty można uzyskać za pośrednictwem biur podróży organizujących wycieczki na Kubę. Inne kategorie wiz wydaje Ambasada Kuby
    w Warszawie (Godziny pracy: poniedziałek - piątek 08.30-15.30; ul. Domaniewska 34 A, 02-672 Warszawa; telefon: (22) 848 17 15, (22) 646 11 78 Fax: (22) 848 22 31; e-mail: embacuba@medianet.pl; Wydział Wizowy e-mail: consulcu@medianet.pl , godziny pracy: wtorek i czwartek 09.00-14.00.).

    W przypadku podróży biznesowych należy posiadać tzw. wizę biznesową (visa de negocios), co umożliwia kontakty z lokalnymi instytucjami. Brak wizy biznesowej często stanowi podstawę do odmowy spotkania.

     

    1.7. Wykaz świąt państwowych i dni wolnych od pracy.

     

    1 i 2 stycznia – Rocznica Rewolucji. Dzień Wyzwolenia

    Wielki Piątek (data ruchoma)

    1 maja – Międzynarodowy Dzień Pracy

    26 lipca – Dzień Powstania Narodowego (rocznica ataku na koszary Moncada w 1953 r.).

    10 października – początek wojen o niepodległość

    25 grudnia – Boże Narodzenie

    31 grudnia – koniec roku.

    Zwyczajowo każdego roku ustala się dniami wolnymi również 25 i 27 lipca.

     

    1.8. Religia.

     

    Na podstawie zmiany w konstytucji z dnia 12 lipca 1992 r. Kuba przestała mieć status państwa ateistycznego i stała się państwem świeckim. Miało to umożliwić również obywatelom wierzącym członkostwo w Partii Komunistycznej (PCC).

    Kuba tradycyjnie jest krajem katolickim (ok. 60% mieszkańców zostało ochrzczonych), natomiast praktykujących katolików jest bardzo niewielu. Dość liczną grupę stanowią protestanci (ok. 7% ludności), wśród których najliczniejsi są zielonoświątkowcy i baptyści.  

    Szeroko praktykowane są synkretyczne kulty afrykańskie znane jako Santería, również pod nazwą Regla de Ocha (Obrządek Ocha). Kulty te rozpowszechnili na Kubie niewolnicy ze szczepu Yoruba (zwanego na Kubie „Lucumi”, zamieszkującego region obecnej Nigerii), którzy następnie zasymilowali je z religią chrześcijańską poprzez włączenie własnych bogów do panteonu świętych katolickich. Słowo „santería” wywodzi się z hiszpańskiego słowa “santo” czyli święty. Kapłani santerii to santeros lub babalochas (babalawos) - „ojcowie tajemnic”.

    Ważne znaczenie na Kubie ma kult Matki Boskiej z El Cobre, który korzeniami sięga 1687 r. Jest ona patronką całej wyspy, oficjalnie ustanowioną w 1916 r. przez papieża Benedykta XV i koronowaną w 1998 r. przez Jana Pawła II. Jest czczona i szanowana przez wszystkich bez względu na wyznanie, zarówno katolików jak i wyznawców religii afro-kubańskich. Niepokalana z El Cobre jest kubańskim symbolem wolności. Była patronką walki o niepodległość w wojnie z Hiszpanią, ruchu powstańczego walczących o zniesienie niewolnictwa, jej też w opiekę oddają się kubańscy uchodźcy.

    W 2012 r. obchodzono 400-lecie objawienia się Matki Boskiej z El Cobre. Z tej okazji w marcu 2012 r. Papież Benedykt XVI złożył wizytę na Kubie. Była to druga w historii pielgrzymka Ojca Świętego na Kubę, pierwszą odbył Jan Paweł II w 1998 r.

     

    System administracyjny


     

     

     

    2.   System administracyjny

     

    2.1. Ustrój polityczny.

     

    Kuba jest państwem o ustroju komunistycznym i systemie monopartyjnym (Komunistyczna Partia Kuby – Partido Comunista de Cuba – PCC).

     

    2.2. Władza ustawodawcza.

     

    Władzę ustawodawczą sprawuje 1-izbowy parlament - Zgromadzenie Narodowe Władzy Ludowej (Asamblea Nacional del Poder Popular), który wybierany jest co 5 lat, w wyborach powszechnych i bezpośrednich (ostatnie wybory w 2013 r.). ZN zbiera się dwa razy w roku lub częściej w przypadku sesji nadzwyczajnych.

    Kierownictwo państwowe sprawuje naczelny organ władzy, 31-osobowa Rada Państwa, wybierana przez parlament na okres 5-letniej kadencji. Przewodniczący Rady Państwa Raúl Castro (od 24 lutego 2013 r.) jest jednocześnie premierem rządu i głową państwa.

    Przewodniczący Rady Państwa wybierany jest przez Zgromadzenie Narodowe na okres pięcioletni, dawniej bez limitu sprawowanych kadencji, od 2013 r. maksymalnie dwie kadencje.

    Członkowie ZN wybierani są raz na pięć lat w wyborach powszechnych (od rad osiedlowych, poprzez gminne, do zgromadzeń prowincjonalnych i do Zgromadzenia Narodowego).

     

    2.3. Władza wykonawcza.

     

    Zgodnie z Konstytucją Kuby, władzę wykonawczą sprawuje Rada Ministrów, która jest powoływana przez parlament na wniosek Przewodniczącego Rady Państwa. Na jej czele stoi Prezes Rady Ministrów.

    W prowincjach i w gminach najwyższym organem władzy wykonawczej są odpowiednio, Zgromadzenia Władzy Ludowej i Rady Ludowe. W praktyce realna władza spoczywa w rękach kierownictwa Komitetów Partii Komunistycznej.

     

    2.4. Struktura administracji gospodarczej.

     

    Za każdą gałąź gospodarki odpowiada oddzielne ministerstwo: górnictwa, przemysłu ciężkiego, przemysłu lekkiego, handlu wewnętrznego, hutnictwa, turystyki, transportu, wyżywienia itd. W ramach reform gospodarczych obejmujących reorganizację administracji centralnej, w 2012 r. zostało zlikwidowane Ministerstwo Przemysłu Cukrowego, którego obowiązki przejął państwowy holding Grupo Empresarial Agroindustrial Azucarero (AZCUBA) podporządkowany bezpośrednio Radzie Ministrów.

    Większość funkcjonujących na Kubie przedsiębiorstw (z wyjątkiem małych i średnich przedsiębiorstw prywatnych i firm zagranicznych) należy do państwa. Podlegają one, pod względem norm regulujących ich działalność, odpowiednim ministerstwom, a w dziedzinie spraw związanych
    z produkcją, finansami i innymi praktycznymi aspektami działalności – lokalnym Zgromadzeniom Władzy Ludowej. Za politykę gospodarczą odpowiada Ministerstwo Gospodarki i Planowania, którego szef jest jednocześnie wiceprzewodniczącym Rady Ministrów. Politykę fiskalną i budżetową kształtuje Ministerstwo Finansów i Cen, natomiast politykę monetarną – Bank Centralny.

     

    2.5. Sądownictwo gospodarcze.

     

    Nie istnieje oddzielne sądownictwo gospodarcze. Spory w tej dziedzinie rozstrzygają sądy cywilne, karne lub pracy, w zależności od charakteru sprawy. W praktyce jednak bardzo rzadko trafiają one do sądów ze względu na scentralizowany system podejmowania decyzji i monopolistyczny charakter firm państwowych we wszystkich obszarach.

    W oparciu o ustawę nr 250/07 działa Kubański Trybunał Arbitrażowy ds. Handlu Międzynarodowego, który rozstrzyga wyłącznie spory między podmiotami zagranicznymi i kubańskimi lub zagranicznymi działającymi na Wyspie.

    Kuba jest sygnatariuszem Konwencji Genewskiej i Nowojorskiej.

     

    Gospodarka


     

      

    3.   Gospodarka

     

    3.1. Ogólna charakterystyka sytuacji gospodarczej.

     

    Kubańska gospodarka opiera się na centralnym planowaniu i państwowej własności środków produkcji. Charakteryzuje się wyraźnym podziałem na dwa działy: zewnętrzny, relatywnie wydajny i konkurencyjny, obejmujący turystykę, produkcję dóbr luksusowych, eksport usług (głównie medycznych), wydobycie niklu i biotechnologię oraz wewnętrzny, obejmujący produkcję dóbr dystrybuowanych przez państwo wśród ludności.

    Od 2011 r. rząd powoli wprowadza reformy mające na celu „aktualizację modelu gospodarczego”, nie zmieniają one jednak podstaw scentralizowanego i nakazowo-rozdzielczego systemu. Zapowiedziany przez władze okres wdrożenia wszystkich założeń reformy wynosi 5 lat, głównie w odniesieniu do likwidacji dotacji socjalnych i redukcji zatrudnienia w sektorze państwowym. Mechanizmy reformy gospodarczej nie miały bezpośredniego przełożenia (poza sektorem prywatnym w rolnictwie) na wzrost produkcji dóbr (przemysł, budownictwo), a tym samym na poziom życia ludności. Wzrost PKB był możliwy dzięki rozwojowi sektora usług (wśród których ważną pozycję zajmuje turystyka), wzrostowi popytu wewnętrznego, inwestycjom i eksportowi, przede wszystkim usług socjalnych (oświata, ochrona zdrowia, kultura), świadczonych przez kubańskich specjalistów za granicą. W 2014 r., liczba zagranicznych turystów odwiedzających Kubę wzrosła o 5,3% w stosunku do 2013 r. (3 mln turystów w 2014 r.).

    Władze ogłosiły również wprowadzenie nowej polityki płacowej w przedsiębiorstwach państwowych, znoszącej górny limit wynagrodzenia i uzależniającej je od wyników pracy. Nie spowodowała ona jednak do tej pory znaczących podwyżek płac dla osób zatrudnionych w sektorze państwowym.

    Średnia pensja na Kubie w 2014 r. wyniosła 514 CUP (równowartość 20,56 USD). Nieco wyższe wynagrodzenia otrzymują osoby zatrudnione w budownictwie i górnictwie, jak również pracujące w gastronomii i usługach, na własny rachunek (cuentapropistas - ok. 6% ogółu zatrudnionych). Cuentapropistas nie są przedsiębiorcami prywatnymi w pełnym znaczeniu tego słowa – mają tylko koncesje na wykonywanie określonej działalności usługowej, ale nie są właścicielami lokalu w którym pracują, ani jego wyposażenia.

    Według danych kubańskiego GUS (Organización Nacional de Estadisticas e Información – ONEI), w 2012 r. wskaźnik tempa wzrostu PKB Kuby wyniósł 3,0% (średni poziom dla regionu Ameryki Łacińskiej). Natomiast w 2013 r., wzrost ten osiągnął 2,7%, w tym rolnictwo – 2,6%, przemysł przetwórczy – 2,1%, handel – 4,8%, produkcja cukru – 8,4% (1,5 mln ton). Od 2011 r., tj. od uchwalenia planu na 2011-2016 średnioroczne tempo wzrostu PKB wyniosło 2,8%, poniżej zakładanego przez rząd poziomu 4,4%.

    Według szacunkowych danych ONEI, wzrost PKB Kuby wyniósł w 2014 r. 1,3% i był niższy od planowanego przez rząd (2,2%). Władze kubańskie tłumaczą to spadkiem dopływu dewiz z eksportu, słabym wzrostem w pierwszym półroczu (0,6%), niesprzyjającymi warunkami klimatycznymi które wpłynęły m.in. na niższe zbiory trzciny cukrowej, kryzysem gospodarki światowej oraz tradycyjnie handlowo-finansowym embargo Stanów Zjednoczonych.

    Bezrobocie wzrosło z 3,8% w 2012 r. do 4,3% w 2013 r., przede wszystkim w wyniku redukcji zatrudnienia w sektorze państwowym i deficytu miejsc pracy w powstającym, skromnym dotychczas, sektorze prywatnym, obejmującym obecnie ok. 200 zawodów/branż.

    Rząd w Hawanie zdaje sobie sprawę z niedoinwestowania i niskiej wydajności przedsiębiorstw. Gospodarka Kuby jest zacofana technologicznie i zdekapitalizowana. Kraj potrzebuje rocznie co najmniej 2,5 mld USD inwestycji, aby nie popaść w recesję. Stąd w ramach rządowej polityki „aktualizacji modelu gospodarczego”, kwestią kluczową jest przyciągnięcie inwestycji mogących przyczynić się do transferu technologii, zdynamizowania wzrostu PKB i rozwoju kraju.

    Podczas listopadowych Międzynarodowych Targów Hawańskich (FIHAV 2014), minister handlu zagranicznego Rodrigo Malmierca Díaz przedstawił założenia polityki rządu na rzecz rozwoju gospodarczego i wzrostu inwestycji. Jej podstawą jest Ustawa nr 118 o inwestycjach zagranicznych, która weszła w życie 28 czerwca 2014 r. i zastąpiła ustawę 77/95 z 1995 r. Za sektory priorytetowe w kontekście przyciągnięcia kapitału zagranicznego uznano branże, w których Kuba planuje zwiększyć eksport lub produkcję na rynek krajowy w ramach substytucji importu (biotechnologia, budownictwo, turystyka, transport, przemysł wydobywczy, rolno-spożywczy i energetyka). Wśród zachęt oferowanych inwestorom znajdują się ulgi podatkowe dla spółek joint-venture, gwarancja ochrony majątku firmy, swoboda transferu zysków i dywidend za granicę oraz handlu z partnerami zagranicznymi. Ważnymi elementami polityki inwestycyjnej rządu są także: specjalna strefa ekonomiczna wokół portu Mariel, oferująca przedsiębiorcom dodatkowe preferencje oraz tzw. portfel możliwości (cartera de oportunidades), obejmujący 246 projektów opiewających na łączną kwotę 8,7 mld USD. Na Kubie obecnie dopuszczone są trzy formy działalności zagranicznych podmiotów: firmy z kapitałem mieszanym (inwestora i państwowej firmy kubańskiej), firmy kontraktowe, gdzie partnerzy zachowują swój dotychczasowy status prawny i firmy ze 100% udziałem kapitału zagranicznego. Poza tym, możliwa jest współpraca w oparciu o kooperację produkcyjną i kontrakty na administrowanie, stosowane głównie w hotelarstwie, przy zachowaniu własności nieruchomości przez stronę kubańską.

    Głównymi inwestorami na Kubie są Kanada, Hiszpania i Włochy. Ponad 50% inwestycji zagranicznych pochodzi z krajów Unii Europejskiej, głównie Hiszpanii (turystyka, przemysł naftowy, transport, usługi finansowe, zaopatrzenie w wodę, przemysł cementowy). Inwestycje kanadyjskie to przede wszystkim turystyka, energetyka i nikiel, natomiast włoskie - telekomunikacja. Ważnymi inwestorami na Wyspie są również firmy pochodzące z Wenezueli, Brazylii i Chin.

    Od 1 stycznia 2014, Kuba wznowiła spłaty zadłużenia zagranicznego i w ciągu roku, obsługa długu zagranicznego wyniosła ok. 3,0 mld USD (ok. 4% PKB Kuby). Wg dostępnych danych ONEI, na koniec 2011 r. dług Kuby wynosił 13,914 mld USD, w tym 7 mld USD to zadłużenie wobec Klubu Paryskiego, które Kuba ma nadzieję renegocjować w celu uzyskania korzystnych warunków spłaty i przynajmniej częściowego umorzenia. W kontekście potrzeby przyciągnięcia inwestycji zagranicznych, rząd w Hawanie zdaje sobie sprawę z konieczności pilnego uregulowania kwestii zadłużenia.

    Najbardziej aktualne dane ONEI nt. kubańskiego handlu zagranicznego dotyczą 2013 roku, w którym Kuba odnotowała dodatni bilans handlowy w wysokości 2,95 mld USD, w tym: ujemne saldo obrotów towarowych w wysokości 9,19 mld USD (eksport 5,59 mld USD - wzrost o 5,3% w stosunku do 2012 r. i import 14,78 mld USD, wzrost o 6,6%), natomiast dodatnie saldo w handlu usługami – 12,15 mld USD (eksport 13,25 mld USD, import 1,1 mld USD). Tak wysoki poziom eksportu usług wynika głównie z „dyplomacji medycznej” – wysyłania za granicę znacznej liczby kubańskich pracowników służby zdrowia. Za granicą pracuje ponad 50 tys. kubańskich specjalistów w różnych dziedzinach, z czego połowę stanowią lekarze. Szacuje się, ze dochód Kuby z eksportu usług medycznych w 2014 r. wyniósł ponad 8,2 mld USD.

    Do najważniejszych towarów eksportowanych przez Kubę należą surowce nieprzetworzone (ponad 30% eksportu), przede wszystkim nikiel i ropa naftowa. W dalszej kolejności znajdują się produkty chemiczne (leki i szczepionki), cukier, wyroby tytoniowe (cygara), ryby, owoce cytrusowe i kawa.

    Kuba jest uzależniona od importu podstawowych dóbr konsumpcyjnych i produkcyjnych. Ponad 80% konsumowanej przez kraj żywności jest sprowadzane z zagranicy kosztem ponad 2,0 mld USD rocznie. Do ważnych składników kubańskiego importu zaliczyć należy paliwa, produkty przetworzone, urządzenia i maszyny transportowe, chemikalia i surowce. 

    Głównymi partnerami handlowymi Kuby są Wenezuela, Chiny, Hiszpania, Kanada, USA, Brazylia, Włochy i Wietnam. Wenezuela jest strategicznym partnerem gospodarczym Kuby jako główny dostawca – na zasadach preferencyjnych – ropy naftowej (ponad 100 tysięcy baryłek dziennie) i najważniejszy odbiorca kubańskich usług medycznych, edukacyjnych i doradczych (oficjalne dane nie są publikowane, ich wartość szacowana jest na 4-5 mld USD w skali roku).

    Rząd zapowiedział unifikację dwóch systemów walutowych funkcjonujących na Wyspie (peso krajowe CUP i peso wymienialne CUC), lecz do tej pory nieznane są ani data, ani warunki jej przeprowadzenia.  

     

    3.2. Tabela głównych wskaźników makroekonomicznych

     

     

    Wyszczególnienie

    2012

    2013

    2014

    PKB wartość globalna (mln USD)

    50 260

    51 610

    52 280,9*

    PKB wartość na 1 mieszkańca (ceny bieżące, USD)

    6 358

    6 175

    6 234*

    PKB wartość na 1 mieszkańca (ceny stałe z 1997 r., USD)

    4 498

    4 604

    4 648*

    Tempo wzrostu PKB w %

    3,0

    2,7

    1,3

    Deficyt budżetowy (% PKB)

    3,6

    1,2

    b.d.

    Relacja całkowitego długu publicznego do PKB w %

    35,8

    35,9

    b.d.

    Stopa inflacji (indeks cen konsumpcyjnych CPI) w %

    2,1

    4,6

    b.d.

    Wartość obrotów handlu zagranicznego (mln USD) – towary + usługi

    33 546

    34 720

     b.d.

    Wartość eksportu (mln USD) - towary + usługi

    18 658

    18 840

     b.d.

    Wartość importu (mln USD) - towary + usługi

    14 888

    15 880

     b.d.

    Relacja deficytu/nadwyżki na rachunku obrotów bieżących bilansu płatniczego do PKB w %

    nie publikuje się

    Wartość rocznego napływu zagranicznych inwestycji bezpośrednich (w Euro lub USD)

    nie publikuje się

     

    nie publikuje się

     

    nie publikuje się

     

    nie publikuje się

     

    nie publikuje się

    Wartość rocznego odpływu zagranicznych inwestycji bezpośrednich (w Euro lub USD)

    Skumulowana wartość zagranicznych inwestycji bezpośrednich w kraju urzędowania (inward)

    Skumulowana wartość zagranicznych inwestycji bezpośrednich kraju urzędowania za granicą (outward)

    Ludność

    11 173 151

    11 210 064

     11 247 000*

    Ludność w wieku produkcyjnym

    5 077 900

    5 086 000

     5 094 130*

    Stopa bezrobocia (w % ludności w wieku prod.)

    3,8

    4,3

    b.d.

    Źródła: Główny Urząd Statystyczny Kuby (ONEI), CIA World Factbook

    *dane szacunkowe na koniec 2014 r.

      

    3.3. Główne sektory gospodarki.

     

    Około 90% PKB Kuby wytwarzane jest w sektorze państwowym. Do działów gospodarki o największym udziale w PKB należały w 2014 r.: handel i usługi dla ludności (19,25% PKB), ochrona zdrowia i opieka społeczna (17,27%), przemysł przetwórczy (13,19%), turystyka oraz rolnictwo i rybołówstwo. Szczególną pozycję w tym ostatnim sektorze zajmuje produkcja cukru. Mimo ogólnego wzrostu produkcji w sektorze rolnictwa i rybołówstwa o 16,5% w okresie styczeń-wrzesień 2014, produkcja cukru zwiększyła się tylko o 4,2% mimo rządowych planów wzrostu o 17,5%.

    Ważną gałęzią gospodarki jest turystyka przynosząca dochód w wysokości ponad 2 mld USD rocznie. Przekazy pieniężne od rodzin kubańskich z zagranicy, głównie ze Stanów Zjednoczonych, wykazują stałą tendencję wzrostową. W 2012 r. ich wartość oszacowano na 2,6 mld USD, natomiast w 2013 r. osiągnęły 2,77 mld USD. Wobec zdominowania sektora rolnego przez państwowe gospodarstwa i kontrolowane przez państwo kooperatywy, sektor ten charakteryzuje się niską wydajnością i stanowi zaledwie 3,7% PKB.

     

    3.4. Uczestnictwo w wielostronnych organizacjach i porozumieniach o charakterze ekonomicznym.

     

    Kuba jest członkiem założycielem WTO, jednak nie odgrywa tam aktywnej roli, wykorzystując to forum przede wszystkim do piętnowania amerykańskiego embarga handlowego obowiązującego od 1962 r. Kuba nie należy do głównych światowych instytucji finansowych (MFW, BŚ). Wchodzi natomiast w skład: Stowarzyszenia Państw Karaibskich (AEC – Asociación de Estados del Caribe), Stowarzyszenia Integracji Latynoamerykańskiej (ALADI – Asociación Latinoamericana de Integración), bloku ACP, zrzeszającego kraje Afryki, Karaibów i Pacyfiku oraz Wspólnoty Państw Latynoamerykańskich i Karaibskich (CELAC). Jest też aktywnym członkiem Boliwariańskiego Sojuszu dla Ameryki (ALBA-TCP, Alianza Bolivariana para los Pueblos de Nuestra América) – ugrupowania, w skład którego wchodzą oprócz Kuby: Antigua i Barbuda, Boliwia, Dominika, Ekwador, Grenada, Nikaragua, St. Kitts i Nevis, St. Lucia, St. Vincent i Grenadyny oraz Wenezuela. Ponadto jest członkiem: FAO, Międzynarodowej Organizacji Cukru (ISO - International Sugar Organization) i Międzynarodowej Organizacji Kawy (ICO - International Coffee Organization).

     

    3.5. Relacje gospodarcze z UE.

     

    W ostatnich latach, udział Unii Europejskiej w handlu zagranicznym Kuby zmniejszył się znacznie, z 41,5% w 2002 r. do 21,9% w 2013 r. Lata 2009-2010 to okres trudności z płynnością finansową kraju i jednocześnie spadku importu i eksportu krajów unijnych. Od 2011 r. we wzajemnych obrotach handlowych ponownie odnotowano tendencję wzrostową. Na koniec 2012 r. Kuba zajmowała 79 miejsce wśród partnerów handlowych UE, z 0,07% udziałem w obrotach.

    Obroty handlowe UE z Kubą w ostatnich latach przedstawiały się następująco:

    2008 r.: eksport UE – 1,65 mld EURO (wzrost o 11,1%), import – 441,1 mln EURO (spadek o 27,4%);

    2009 r.: eksport UE – 1,06 mld EURO (spadek o 35,9%), import – 356,3 mln EURO (spadek  19,4%);

    2010 r.: eksport UE – 1,30 mld EURO (wzrost o 22,6%), import – 353,0 mln EURO (spadek o 1,0%);

    2011 r.: eksport UE – 1,53 mld EURO (wzrost o 18,0%), import – 603,8 mln EURO (wzrost o 71,0%);

    2012 r.: eksport UE – 1,76 mld EURO (wzrost o 18,0%), import – 738,2 mln EURO (wzrost o 22,0%);

    2013 r.: eksport UE – 1,83 mld EURO (wzrost o 4,0%), import - 837 mln EURO (wzrost o 13,4%).

    Według danych EUROSTAT za 2013 rok, UE jest drugim partnerem handlowym Kuby (21,9% całości handlu Wyspy), po Wenezueli (32,6%). Unia Europejska jest najważniejszym importerem towarów kubańskich (26,7% eksportu Wyspy) i drugim po Wenezueli dostawcą na Kubę (20,7% importu kraju).

    UE eksportuje na Kubę głównie maszyny, wyroby przemysłu przetwórczego, urządzenia transportowe, produkty chemiczne i produkty pochodzenia zwierzęcego (zwierzęta żywe, produkty spożywcze), natomiast do najważniejszych produktów importowanych przez UE z Wyspy należą paliwa kopalne (ropa), wyroby tytoniowe, napoje alkoholowe, towary rolno-spożywcze, w tym owoce cytrusowe, miód i owoce morza.

    Do końca 2013 r., Kuba była beneficjentem Ogólnego Systemu Preferencji Taryfowych (GSP) w obrotach z krajami Unii Europejskiej. Utraciła ten przywilej w następstwie zakwalifikowania do kategorii państw o wysokim średnim dochodzie (Upper Middle Income Country), na podstawie statystyk dot. PKB dostarczonych przez Kubę ONZ.

    Wieloletni Program Indykatywny UE dla Kuby w zakresie współpracy dwustronnej na okres 2014-2020, przewiduje fundusze w łącznej wysokości 50 mln euro, na realizację programów w ramach podobnych priorytetów jak w okresie 2007-2013: 1) bezpieczeństwo żywnościowe, 2) środowisko naturalne, zmiany klimatu i energia, 3) wsparcie społecznej i gospodarczej modernizacji kraju. Dodatkowo, inicjatywy w zakresie dziedzictwa kulturowego mogą być wspierane z funduszy w ramach linii tematycznych (5 mln EUR). Kuba korzysta także z unijnych programów horyzontalnych o zasięgu regionalnym, finansowanych ze środków przeznaczonych na pomoc gospodarczą (Al-Invest, ALFA, URB-AL, @LIS). 

    W dniu 10.02.2014 Rada ds. Zagranicznych UE przyjęła mandat negocjacyjny, uprawniający do rozpoczęcia rozmów ws. dwustronnej Umowy o Dialogu Politycznym i Współpracy (Political Dialogue and Cooperation Agreement) UE-Kuba. Do tej pory odbyły się dwie rundy negocjacji: w Hawanie w dniach 28-29.04.2014 oraz w Brukseli 27-28.08. Pierwsza runda poświęcona była głównie opracowaniu „mapy drogowej” dalszych rozmów, natomiast podczas II rundy strony omówiły kwestie współpracy którą ma sprecyzować przyszła Umowa, a UE przedstawiła koncepcję części handlowej porozumienia. Celem Umowy jest stworzenie silniejszych ram konstruktywnego dialogu politycznego i poprawa współpracy dwustronnej, w tym gospodarczej.

     

    3.6. Ważniejsze międzynarodowe imprezy targowe na Kubie:

     

    Międzynarodowe Targi Książki – Feria Internacional del Libro, więcej informacji: http://feriadellibro.cubaliteraria.cu/

             

    Międzynarodowe Targi Turystyczne – Feria Internacional de Turismo – FITCuba, więcej informacji: www.fitcuba.com;

     

    Międzynarodowe Targi Rolnicze - Feria Internacional Agropecuaria – FIAGROP, więcej informacji: feriaagro@minag.cu;

     

    Międzynarodowe Targi Hawańskie – Feria Internacional de la Habana - FIHAV 2015,  XXXIII edycja, więcej informacji:  www.feriahavana.com;

     

    Międzynarodowe Targi Rzemiosła Artystycznego – Feria Internacional de Artesanía – FIART, więcej informacji:  fcbc@fcbc.cult.cu.

     



     

     

     

    Dwustronna współpraca gospodarcza


     

    4. Dwustronna współpraca gospodarcza

     

    4.1. Gospodarcze umowy dwustronne.

     

    Obecnie współpraca gospodarcza między Kubą a Polską nie jest regulowana żadnymi umowami dwustronnymi.

    Podczas zrealizowanej w 2009 r. wizyty na Kubie Sekretarza Stanu w Ministerstwie Gospodarki, Adama Szejnfelda, obie strony zadeklarowały wolę podpisania ramowej umowy o współpracy gospodarczej.

     

    4.2. Handel zagraniczny.

     

    W strukturze handlu między Polską a Kubą dominują produkty rolno-spożywcze. W 2010 r. obroty w handlu dwustronnym wyniosły 14,94 mln USD, w tym polski eksport – 11,68 mln, import – 3,26 mln. W następnych latach – do 2013 r. - odnotowano wzrost wzajemnej wymiany handlowej. W 2011 r. obroty osiągnęły 32,4 mln USD, w tym polski eksport 14 mln USD, a import wzrósł do kwoty 18,4 mln USD. W 2012 r. obroty dwustronne zamknęły się kwotą 77,8 mln USD (wzrost o 139% w porównaniu do 2011 r.), w tym eksport – 22,1 mln USD, import – 55,6 mln USD.

    Natomiast w roku 2013, nastąpił wyraźny spadek wymiany handlowej, niemal o połowę – osiągnęła ona tylko 42,3 mln USD, w tym polski eksport 16,8 mln USD, zaś import 25,5 mln USD.

    Według danych MG, w okresie styczeń-październik 2014 r. odnotowano wzrost polsko-kubańskich obrotów handlowych w porównaniu z identycznym okresem 2013 r. Wymiana handlowa osiągnęła 37 mln USD (w analogicznym okresie 2013 - 35,7 mln USD). Polski eksport wyniósł 33,5 mln USD, import – 3,5 mln USD, korzystne dla Polski saldo wymiany handlowej - 30 mln USD. Oznacza to pełne odwrócenie tendencji z 2013 r.; wówczas w okresie styczeń-październik Polska odnotowała deficyt na poziomie 12,9 mln USD, a w całym 2013 r. - 8,7 mln USD. Główną przyczyną tej radykalnej zmiany był z jednej strony znaczący spadek polskiego importu cukru z Kuby, a z drugiej wzrost eksportu na Wyspę polskiego mleka w proszku (i wzrost jego ceny). 

    W 2014 r. głównymi pozycjami w polskim eksporcie na Kubę – podobnie jak w 2013 – były „produkty pochodzenia zwierzęcego” (24,3 mln USD, 72,5% całości eksportu) i „gotowe artykuły spożywcze, alkohol, tytoń” (5,7 mln USD, 17%). Wśród ważniejszych produktów eksportowanych przez Polskę na Kubę znajdują się: mleko w proszku, ziarno orkiszowe, słód zbożowy, spycharki, części zamienne do samolotów. W imporcie zdecydowanie dominowały „gotowe artykuły spożywcze, alkohol, tytoń” (3,4 mln USD, 97,1%). Polska importuje z Kuby przede wszystkim soki owocowe, cygara, tytoń nieprzetworzony i rum.

    Interesującym i perspektywicznym obszarem współpracy polsko-kubańskiej jest sektor lotniczy. Firma Pezetel Aviation Sp. z o.o. podpisała w  2014 r. szereg kontraktów dot. dostaw części do samolotów rolniczych polskiej produkcji używanych na Kubie.

     

    4.3. Inwestycje.

     

    W ostatnich latach we wzajemnym obrocie gospodarczym nie było inwestycji.

     

    4.4. Współpraca regionalna.

     

    Aktualnie nie istnieje współpraca pomiędzy regionami kubańskimi i polskimi. Warto jednak pamiętać, że strona kubańska często bardziej pozytywnie odnosi się do projektów współpracy regionalnej niż na szczeblu centralnym.

     

    4.5. Współpraca samorządów gospodarczych.

     

    Brak współpracy na szczeblu samorządów gospodarczych – nie istnieją na Kubie. 

    Działa natomiast Kubańska Izba Handlowa, która jest instytucją autonomiczną, niezależną finansowo, zrzeszającą najważniejsze przedsiębiorstwa kubańskie. Izba jest członkiem Międzynarodowej Izby Handlowej i Europejskiego Centrum Współpracy Międzynarodowej.

    W dniu 9 lipca 2009 r. Krajowa Izba Gospodarcza i Izba Handlowa Kuby podpisały nową umowę o współpracy, która stanowi aktualizację dokumentu obowiązującego od 2001 roku. W kwietniu 2013 r. misja gospodarcza KIG złożyła wizytę roboczą na Kubie.

    W listopadzie 2014 r. przebywała na Kubie kolejna misja polskich przedsiębiorców, zorganizowana przez KIG i reprezentująca sektory: energetyczny, elektryczny, budowlany, samochodowy, spożywczy, biotechnologii, ubezpieczeniowy i IT. Delegacji przewodniczył Prezes KIG, Andrzej Arendarski. Misja wzięła udział w Międzynarodowych Targach Hawańskich FIHAV 2014. Ambasada RP dysponowała na Targach własnym stoiskiem, zorganizowała także polsko-kubańskie forum gospodarcze, podczas którego oficjalne wystąpienia wygłosili przedstawiciele kierownictwa KIG oraz Kubańskiej Izby Handlowej, a następnie odbyły się spotkania B2B przedsiębiorców. Strona kubańska poinformowała o swoim zainteresowaniu wzrostem wymiany handlowej z Polską i zaoferowała gotowość pomocy polskim przedsiębiorcom zainteresowanym współpracą z partnerami kubańskimi.

     

     

    Dostęp do rynku


     

     

     5. Dostęp do rynku

     

    5.1. Dostęp do rynku dla polskich towarów i usług. 

     

    Kuba nie należy do łatwych rynków. Wszystkie ważne decyzje o charakterze ekonomicznym
    i handlowym są podejmowane na szczeblu politycznym. Upolitycznienie i centralne sterowanie gospodarką prowadzi do zróżnicowanego traktowania zagranicznych partnerów i nierówności w dostępie do kubańskiego rynku.

    Pomimo odczuwalnych braków na rynku, również w zakresie podstawowych produktów spożywczych, dostęp do niego jest utrudniony nie tylko z przyczyn politycznych, lecz także z powodu skomplikowanych procedur zakupowych oraz wygórowanych oczekiwań strony kubańskiej w odniesieniu do kredytowania dostaw z zagranicy lub długich terminów odroczenia płatności.

    Wydaje się, że najlepszą formą wejścia na rynek jest znalezienie odpowiedniego partnera kubańskiego, zainteresowanego importem towarów lub usług z Polski, posiadającego autoryzację Banku Centralnego na wydatkowanie środków i licencję importową obejmującą produkty oferowane przez polską firmę.

    Kanały dystrybucji znajdują się pod całkowitą kontrolą firm państwowych powiązanych z danym sektorem towarowym. Zagraniczne firmy nie mają możliwości prowadzenia bezpośredniej sprzedaży detalicznej i hurtowej.

     

    5.2. Dostęp do rynku pracy. Świadczenie usług i zatrudnienie obywateli RP. 

     

    Firmy posiadające siedzibę na Kubie mogą zatrudniać cudzoziemców. Konieczne jest przy tym uzyskanie zezwolenia z Ministerstwa Pracy (co nie jest trudne). Zatrudnianie obywateli kubańskich odbywa się za pośrednictwem państwowej agencji, która dysponuje pulą pracowników uprawnionych do podejmowania pracy w firmach z udziałem kapitału zagranicznego.

     

    5.3. Nabywanie i wynajem nieruchomości. 

     

    Na Kubie praktycznie nie ma możliwości nabywania nieruchomości przez obcokrajowców
    z zagraniczne podmioty prawne. Firmy, które chcą posiadać przedstawicielstwo na Wyspie, mogą wynająć nieruchomość za pośrednictwem jednej z państwowych agencji wynajmujących budynki
    i lokale cudzoziemcom.

    Wdrożone w 2011 r. reformy w tym obszarze dotyczą wyłącznie obywateli kubańskich zamieszkałych na Wyspie oraz cudzoziemców legitymujących się kartą stałego pobytu.

     

    5.4. System zamówień publicznych. 

     

    Zgodnie z dyspozycją Banku Centralnego, większe zamówienia dokonywane przez ministerstwa
    i przedsiębiorstwa państwowe muszą opierać się na porównywaniu kilku ofert przy uwzględnieniu jakości, ceny, warunków płatności, terminów dostawy, gwarancji i usług posprzedażnych.
    W ministerstwach i przedsiębiorstwach działają komitety dewizowe, które jednomyślnie decydują

    o udzieleniu zamówienia. Szczegółowe procedury dotyczące zamówień regulują wewnętrzne przepisy poszczególnych instytucji. W procedurze zamówień stosuje się preferencje wobec producentów krajowych, którzy mają m.in. prawo do złożenia ostatniej oferty w postępowaniu.

     

    5.5. Ochrona własności przemysłowej i intelektualnej. 

     

    Ustawa-dekret Rady Państwa Republiki Kuby nr 68 z 14.05.1983 określa normy rejestracji i ochrony wynalazków i wzorów przemysłowych. Ustawa nr 203 z 24.12.1999 reguluje zasady ochrony marek i znaków wyróżniających. Sprawami z zakresu ochrony własności intelektualnej zajmuje się Kubańskie Biuro Własności Intelektualnej (www.ocpi.cu).

     

     

    Kuba jest stroną międzynarodowych traktatów, umów i porozumień administrowanych przez Światową Organizację Własności Intelektualnej (WIPO).

     

    5.6. Informacja o aktach pranych. 

     

    Niewiele kubańskich aktów prawnych jest dostępnych w Internecie. Niektóre można znaleźć na stronach poszczególnych ministerstw. Kubański dziennik ustaw posiada swoją witrynę internetową (www.gacetaoficialdecuba.cu). Istnieje również możliwość zapoznawania się z poszczególnymi ustawami i rozporządzeniami w bibliotece Ministerstwa Sprawiedliwości w Hawanie.

    Niektóre instytucje i firmy kubańskie mogą wymagać od oferenta przedłożenia stosownej dokumentacji o statusie prawnym i finansowym firmy. Takie dokumenty zwyczajowo są legalizowane przez kubańskie konsulaty i w następnej kolejności przez kubańskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych, po uiszczeniu stosownych opłat.

     

    *******

     

    UWAGA: W przypadku podróży/misji biznesowych na Kubę wymagane jest posiadanie tzw. wizy biznesowej i zaproszenia/poparcia potencjalnego partnera kubańskiego. Często próby nawiązywania kontaktów handlowych „przy okazji” pobytu turystycznego (tzn. z wiza turystyczną) spotykają się z odmową miejscowych partnerów.

     

     

     

     

    Przydatne linki i kontakty


     

    6. Przydatne kontakty i linki

     

    6.1. Administracja gospodarcza.

     

    Oficjalna strona Rządu Republiki Kuby                                                     www.cubagob.cu

    Ministerstwo Spraw Zagranicznych                                                          www.cubaminrex.cu

    Ministerstwo Handlu Zagranicznego i Inwestycji Zagranicznych                   www.mincex.cu

    Ministerstwo Gospodarki i Planowania                                                   www.mep.cu

    Ministerstwo Finansów i Cen                                                                 www.mfp.cu

    Ministerstwo Informatyki i Telekomunikacji                                       www.mincom.gob.cu

    Bank Centralny Kuby                                                                                www.bc.gob.cu

    Ambasada Republiki Kuby w Warszawie                                               www.cubadiplomatica.cu/polonia

    Ambasada RP w Hawanie                                                                         www.hawana.msz.gov.pl

                                                                                             e-mail:      hawana.amb.sekretariat@msz.gov.pl

     

    6.2. Samorządy gospodarcze.

     

    Na Kubie nie istnieją samorządy gospodarcze. Jedyną instytucją na kształt samorządu, prowadzącą rejestr podmiotów zagranicznych działających na Kubie, odpowiedzialną za ułatwianie kontaktów zagranicznych, organizację targów międzynarodowych i podległą Ministerstwu Handlu Zagranicznego i Inwestycji Zagranicznych jest Izba Handlowa Kuby (Cámara de Comercio de la República de Cuba): www.camaracuba.cu .

     

    6.3. Oficjalna prasa ekonomiczna.

     

    Tygodnik „Opciones”: www.opciones.cu , podejmuje tematy związane z gospodarką, handlem i turystyką.

    Miesięcznik „Negocios” wydawany przez rządową Agencję Prasową „Prensa Latina”.

     

    6.4. Oficjalne strony o charakterze ekonomicznym.

     

    Centrum Promocji Handlu Zagranicznego i Inwestycji Zagranicznych Rep. Kuby               www.cepec.cu

    Kubański Urząd Statystyczny                                                                                                   www.one.cu

    Kubański Urząd Celny                                                                                                             www.aduana.co.cu

    Izba Handlowa Republiki Kuby                                                                                         www.camaracuba.cu

    PABEXPO (organizator targów)                                                                                       www.1134.cu.all.biz

    Kubańskie Stowarzyszenie Ekonomistów i Księgowych

    (ANEC – Asociación Nacional de Economistas y Contadores)                                     www.anec.cu

     

    2 lipca 2013 (ostatnia aktualizacja: 19 lutego 2015)

    Drukuj Drukuj Podziel się treścią: