close

  • Być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczypospolitej Polskiej

     

  • STANY ZJEDNOCZONE

  • Stany Zjednoczone

  •  

     Informacje o kraju


     

    1.1. Położenie geograficzne


    Stany Zjednoczone Ameryki są położone w Ameryce Północnej. Graniczą z Kanadą od północy i Meksykiem od południa. Od wschodu granicę kraju stanowi Ocean Atlantycki, od północnego wschodu Ocean Arktyczny, a od zachodu Ocean Spokojny.
    Współrzędne geograficzne: 38 00 N, 97 00 W.


    1.2. Ludność


     

    Populacja: 319.646.182 (stan: grudzień 2015). Trzeci (po Chinach i Indiach) kraj na świecie pod względem liczby ludności.

    Struktura wieku:

    0-14 lat: 20.2% (mężczyźni: 31.639.127/ kobiety: 30.305.704)

    15-64 lata: 67% (mężczyźni: 102.665.043/ kobiety: 103.129.321)

    65 lat i więcej: 12.8% (mężczyźni: 16.901.232/ kobiety: 22.571.696)

    Razem: mężczyźni – 151.205.402 / kobiety: 156.006.721

    Średnia długość życia: 78,11 lat (mężczyźni: 75,65 / kobiety: 80,69)

    Grupy rasowe:

    Ludność biała: 79,96%; ludność czarna: 12,85%; Azjaci: 4,43%; Indianie i rdzenni mieszkańcy Alaski (Aleuci i Inuici): 0,97%; Hawajczycy i mieszkańcy wysp Pacyfiku: 0,18%; dwie lub więcej ras: 1,61% (stan: grudzień 2015).

    Uwaga: Hiszpańskojęzyczni mieszkańcy Stanów Zjednoczonych nie znajdują się w odrębnej kategorii. Zgodnie z obowiązującymi przepisami mogą oni należeć do każdej z grup rasowych. Mieszkańcy hiszpańskojęzyczni stanowią ok. 15,1% populacji USA.


    1.3. Obszar


    Powierzchnia: 9.826.630 km2, w tym: 9.161.923 km2 powierzchni lądowej oraz 664.707 km2 powierzchni wodnej (obejmuje 50 stanów oraz Dystrykt Kolumbia).
    Trzeci (po Rosji i Kanadzie) kraj na świecie pod względem wielkości powierzchni.
    Granice lądowe:
    • długość całkowita: 12.034 km
    • granica z Kanadą: 8.893 km (w tym 2.477 km z Alaską), z Meksykiem: 3.326 km
    • linia brzegowa: 19.924 km
    Ukształtowanie powierzchni: równiny centralne, góry na zachodzie, wzgórza i niskie góry na wschodzie; zróżnicowane góry i szerokie doliny rzeczne na Alasce, krajobraz wulkaniczny na Hawajach.
    • najniższy punkt: Dolina Śmierci 86 m p.p.m. (Death Valley w stanie Kalifornia i Nevada)
    • najwyższy punkt: Góra McKinley 6.194 m n.p.m. (Alaska).
    Na obszarze Stanów Zjednoczonych występuje pięć stref czasowych.


    1.4. Stolica


    Waszyngton, Dystrykt Kolumbii


    1.5. Języki urzędowe


    Stany Zjednoczone nie mają oficjalnego języka urzędowego na poziomie federalnym, jednakże język angielski jest de facto językiem narodowym. Jego znajomość jest m.in. wymagana od imigrantów w procesie naturalizacji. Na poziomie stanowym język angielski jest językiem dominującym. Dwa stany wprowadziły inne, obok angielskiego, języki urzędowe: Hawaje (hawajski) i Luizjana (francuski). W Nowym Meksyku język hiszpański nie ma co prawda oficjalnego statusu, ale wystawiane są w nim wszystkie dokumenty.
    Języki używane: angielski (82,1%), hiszpański (10,7%), inne indoeuropejskie (3,8%), wysp Azji i Pacyfiku (2,7%), inne (0,7%).


    1.6. Warunki klimatyczne


    Klimat: w większości umiarkowany, subtropikalny na Hawajach i Florydzie, arktyczny na Alasce, półsuchy na Wielkich Wyżynach na północ od Missisipi oraz suchy na południowym zachodzie.
    Naturalne zagrożenia: tsunami, wulkany, trzęsienia ziemi, huragany wzdłuż wybrzeża Atlantyku i w Zatoce Meksykańskiej, tornada na obszarach centralnych i południowo-wschodnich, lawiny błotne i pożary w Kalifornii, powodzie.


    1.7. Główne bogactwa naturalne


    Węgiel, miedź, ołów, molibden, fosforany, uran, złoto, rtęć, nikiel, potas, srebro, wolfram, cynk, ropa naftowa, gaz ziemny, drewno.


    1.8. System walutowy, kurs i wymiana


     

    Waluta: 1 dolar amerykański – 100 centów

    Kurs wymiany: 1 USD – 0,67 GBP; 0,93 EUR; 1,40 CAD; 122,78 JPY; 3,97 PLN (grudzień 2015r.).


    1.9. Religia


    Protestanci: 51,3%; Kościół Rzymskokatolicki: 23,9%; Mormoni: 1,7%; Judaizm: 1,7%; inne religie chrześcijańskie: 1,6%; Buddyzm: 0,7%; Muzułmanie: 0,6%; inne religie: 2,5%; 16,1% nie należy do żadnej wspólnoty religijnej (ateiści stanowią 4%).


    1.10. Infrastruktura transportowa


    Lotniska: 14.951 (w tym 5.146 z betonowym pasem startowym oraz 9.805 bez betonowego pasa startowego); największe lotniska (liczba pasażerów – w milionach): Atlanta (ok. 43), Chicago (ok. 33), Los Angeles (ok. 28), Dallas/Fort Worth (ok. 27), Denver (ok. 24), Nowy Jork (ok. 23), Las Vegas (ok. 20); Lądowiska dla śmigłowców: 146; Rurociągi: ropa – 244.620 km, gaz – 548.665 km; Linie kolejowe: 226.612 km; Linie drogowe: 6.465.799 km (w tym 75.040 km dróg szybkiego ruchu); Szlaki wodne: 41.009 km (w tym 19.312 km jako szlaki handlowe); Porty i terminale przeładunkowe: Corpus Christi, Duluth, Hampton Roads, Houston, Long Beach, Los Angeles, Nowy Jork, Philadelphia, Tampa, Texas City; Przejścia graniczne: Alexandra Bay, Blaine, Buffalo/Niagara Falls, Calais, Champlain, Derby Line, Detroit, Highgate Springs, Houlton, Jackman, Norton, Pembina, Port Huron, Sault Ste. Marie, Sumas oraz Sweetgrass (z Kanadą), Andrade, Brownsville, Calexico, Columbus, Del Rio, Douglas, Eagle Pass, El Paso, Fabens, Fort Hanckock, Hidalgo/Pharr, Laredo, Lukeville, Naco, Nogales, Otay Mesa, Presidlo, Progreso, Rio Grande, Roma, San Luis, San Ysidoro, Santa Teresa, Stanton, Tecate (z Meksykiem).


    1.11. Obowiązek wizowy


    Obywatele polscy są zobowiązani do posiadania wizy wydanej przez konsula Stanów Zjednoczonych (nie ma możliwości uzyskania wizy na granicy). Posiadanie wizy nie gwarantuje wjazdu do USA. Ostateczną decyzję podejmuje urzędnik kontroli granicznej (Bureau of Citizenship and Immigration Services). Obowiązek wizowy nie dotyczy posiadaczy prawa stałego pobytu w Stanach Zjednoczonych.


    1.12. Wykaz świąt państwowych


    Nowy Rok     1 stycznia
    Urodziny Martina Luthera Kinga Jr.  trzeci poniedziałek stycznia
    Inauguracja Prezydenta 20 stycznia, co 4 lata (dot. tylko Dystryktu Kolumbia i przyległych powiatów w Marylandzie i Wirginii)
    Urodziny Washingtona/Dzień Prezydenta trzeci poniedziałek lutego
    Dzień Pamięci (Memorial Day)  ostatni poniedziałek maja
    Dzień Niepodległości    4 lipca
    Święto Pracy     pierwszy poniedziałek września
    Dzień Kolumba (Columbus Day)  drugi poniedziałek października
    Dzień Weterana    11 listopada
    Święto Dziękczynienia   czwarty czwartek listopada
    Boże Narodzenie     25 grudnia

     

    System administracyjny


     

    2.1. Ustrój polityczny


     

    Stany Zjednoczone są republiką federalną o systemie prezydenckim. Federację tworzy 50 autonomicznych stanów i Dystrykt Kolumbii, obejmujący stolicę państwa. Podstawy ustroju określa Konstytucja Stanów Zjednoczonych z 1787 r. (weszła w życie w 1789 r.) z 10 poprawkami (Bill of Rights), uchwalonymi w 1791 r., i 17 poprawkami przyjętymi w latach 1795–1992, które stanowią jej integralną część. Ustrój polityczny opiera się głównie na zasadach federalizmu i podziału władzy. Władza została podzielona między stany (przysługują im uprawnienia pierwotne) a federację (jej prawa zostały określone w konstytucji) oraz pomiędzy instytucje sprawujące władzę ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą (których uprawnienia i skład zostały prawnie rozdzielone).

     

    W Stanach Zjednoczonych istnieje w praktyce system dwupartyjny, który tworzą dwie najpotężniejsze partie: Partia Demokratyczna, istniejąca od lat 20. XIX w., i Partia Republikańska od 1854 r. Obie główne partie nie reprezentują zdecydowanie określonych ideologii politycznych, są pozbawione jednolitego programu i zinstytucjonalizowanych struktur. Swoje działania podporządkowują wymogom walki wyborczej i zapewnieniu sukcesu wyborczego reprezentowanym przez nie elitom. Za najważniejszą metodę wyłaniania kandydatów przez partie polityczne uznaje się prawybory, które umożliwiają udział w procesie nominacyjnym; zakończenie tego procesu oznacza początek kampanii wyborczej.


    2.2. Władza ustawodawcza


     

    Kongres Stanów Zjednoczonych jest złożony z dwóch izb: Senatu oraz Izby Reprezentantów. Senat składa się ze 100 członków; każdy stan jest reprezentowany przez dwóch senatorów. Senatorzy są wybierani na kadencję sześcioletnią, przy czym skład Senatu jest odnawiany co dwa lata w 1/3 mandatów. Izba Reprezentantów składa się z 435 członków i są oni wybierani na dwa lata. Każdy stan musi mieć co najmniej jednego przedstawiciela. Ostateczny podział mandatów w tej izbie jest uzależniony od populacji danego stanu.

     

    Poza reprezentantami w Izbie zasiada także jeden stały pełnomocnik (Resident Commissioners) i czterech delegatów. Choć nie mogą oni brać udziału w plenarnym głosowaniu, biorą udział w pracy komisji i korzystają z innych przywilejów Izby. W 1900 r. przyznano Portoryko prawo wyboru pełnomocnika. Później przyznano prawo wybierania delegatów, którzy nie mają prawa głosu: Dystryktowi Kolumbia (1971 r.), wyspie Guam (1972 r.), Wyspom Dziewiczym (1972 r.) i amerykańskiemu Samoa (1980 r.).

     

    Obie izby parlamentu nie mają identycznych kompetencji, ale są uznawane za równorzędne. Izba Reprezentantów ma pierwszeństwo w procesie ustawodawczym dotyczącym kwestii finansowych. Natomiast Senat posiada więcej kompetencji w odniesieniu do ratyfikowania traktatów międzynarodowych.


    2.3. Władza wykonawcza


     

    Prezydent jest głową państwa, szefem administracji federalnej, naczelnym dowódcą sił zbrojnych, szefem rządu, a także liderem swojej partii. Prezydent jest wybierany na cztery lata (ponownie może być wybrany tylko raz) w wyborach powszechnych i formalnie pośrednich (w głosowaniu dwustopniowym) przez kolegium elektorów (535 elektorów), w którym każdy stan ma tylu członków, ilu przedstawicieli w Kongresie (co najmniej 3), a Dystrykt Kolumbii - 3. Kandydat, który zwyciężył w wyborach powszechnych w danym stanie, zdobywa wszystkie głosy elektorskie z tego stanu; jeżeli żaden z kandydatów nie uzyska bezwzględnej większości głosów elektorskich (co najmniej 270), wyboru dokonuje Izba Reprezentantów Kongresu. Razem z prezydentem, wg tej samej procedury, jest wybierany wiceprezydent, którego jedynym konstytucyjnym uprawnieniem jest przewodniczenie w Senacie. Prezydent Barack Obama został zaprzysiężony 20 stycznia 2009 r. na urząd jako 44 prezydent USA. B. Obama jest pierwszym w historii USA Afroamerykaninem, piastującym urząd prezydenta.

    Prezydent nie odpowiada politycznie przed Kongresem. Nie może być odwołany z urzędu w inny sposób niż drogą postawienia w stan oskarżenia przez Izbę Reprezentantów i orzeczenia winy przez Senat. W wypadku śmierci, usunięcia z urzędu, zrzeczenia się lub niezdolności do sprawowania władzy obowiązki prezydenta przejmuje wiceprezydent.

     

    Jako szef rządu, prezydent przewodzi władzy wykonawczej. Prezydent ma bardzo szerokie uprawnienia, m.in. jest nacz. dowódcą sił zbrojnych, powołuje sekretarzy (ministrów) gabinetu (rządu) za zgodą Senatu, mianuje sędziów Sądu Najwyższego i ambasadorów, zawiera umowy międzynarodowe, wraz z gabinetem sprawuje władzę wykonawczą. W jej strukturze, poza 15 ministerstwami (departamentami), znajduje się Urząd Wykonawczy Prezydenta, niezależne agencje administracyjne, federalne agencje gospodarcze, rządowe agencje wewnętrzne oraz tzw. niezależne komisje regulujące.


    2.4. Struktura administracji gospodarczej


     

    Departament Handlu (U.S. Department of Commerce) jest odpowiedzialny za rozwój gospodarczy Stanów Zjednoczonych Ameryki. Misją departamentu jest promowanie tworzenia nowych miejsc pracy i podnoszenia standardów życia obywateli USA przez rozwój wzrostu gospodarczego, technologicznej konkurencyjności i utrzymywania stałego rozwoju. Do zakresu jego obowiązków należy też gromadzenie danych gospodarczych i demograficznych, wydawanie patentów i rejestracja marek handlowych oraz inicjatywa w kreowaniu standardów przemysłowych.

     

    Problematyką gospodarczą zajmują się również inne centralne jednostki administracji federalnej takie jak: Departament Energii, Departament Rolnictwa, Departament Transportu, Departament Skarbu, Departament Pracy, Urząd Przedstawiciela Handlowego Stanów Zjednoczonych oraz w pewnym zakresie swoich kompetencji Departament Stanu i Departament Obrony. Sprawami gospodarczymi zajmują się również jednostki administracyjne podległe władzom stanowym i lokalnym.

     

    W gospodarce amerykańskiej duże znaczenie ma Zarząd Rezerwy Federalnej (Fed) pełniący w USA rolę banku centralnego i decydujący, w sposób niezależny od administracji federalnej, o polityce monetarnej.


    2.5. Sądownictwo gospodarcze


     

    Wymiar sprawiedliwości sprawują sądy federalne i Sąd Najwyższy USA (9 sędziów, w tym przewodniczący), który jest naczelnym organem sądowniczym (bada zgodność ustaw z konstytucją). Kongres, na podstawie art. 3 Konstytucji, może powoływać inne, niższe sądy federalne. W dotychczasowej praktyce legislacyjnej, Kongres powołał 13 sądów apelacyjnych, 94 sądy rejonowe (podział państwa na rejony i okręgi apelacyjne nie pokrywa się z podziałem stanowym), sąd odszkodowawczy, sąd handlu międzynarodowego oraz sąd upadłościowy. Część spraw znajdujących się we właściwości sądów rejonowych może być prowadzona przez tzw. sędziów pokoju (urzędników stanu cywilnego). Zachowana jest zasada dwuinstancyjności. Sąd apelacyjny rozpatruje orzeczenia innych sądów federalnych (z wyjątkiem Sądu Najwyższego).

    Sąd handlu międzynarodowego może się zajmować wszelkimi sprawami związanymi z działaniem USA lub organów państwowych oraz ich urzędników w zakresie handlu międzynarodowego.

     

    W ramach sądownictwa stanowego funkcjonują dwa typy sądów (tzw. trial courts), tj. sądy jurysdykcji ogólnej (jeden sędzia, rozpatrują wszystkie sprawy cywilne oraz większość karnych) oraz sądy jurysdykcji ograniczonej (wyspecjalizowane sądy, zajmujące się wybranymi sprawami np. sądy dla młodocianych). Niektóre ze stanów posiadają także sądy apelacyjne.

     

    Gospodarka


     

     

    3.1. Ogólna charakterystyka sytuacji gospodarczej Stanów Zjednoczonych

    PKB w trzecim kwartale 2015 r. zwiększył się  r/r o 2,1%. Największą kontrybucję do wzrostu odnotowano w przypadku prywatnych wydatków konsumpcyjnych (2,05 p.p.), z czego wydatki na usługi 1 p.p. i wydatki na dobra trwałego użytku 0,47 p.p. Pozytywny wkład we wzrost miały również wydatki rządowe – na poziomie 0,29 p.p. Aprecjacja dolara przyczyniła się z kolei do pogorszenia bilansu handlowego i ujemnej kontrybucji exportu netto na poziomie - 0,22%. Inwestycje prywatne odnotowały nieznaczny spadek.

     

    Kontrybucja do wzrostu PKB

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

    W październiku rynek pracy odnotował gwałtowny wzrost liczby nowych etatów – 271 tys. Stopa bezrobocia spadła do 5%, zaś poziom płac wzrósł o 2,5% wskazując na przyspieszenie tempa i zwiększającą się presję płacową. Stopa partycypacji siły roboczej wyniosła 62,5%.

     

    W ocenie Fed nadwyżka podaży siły roboczej istotnie zmniejszyła się, co w krótkim okresie powinno przełożyć się na wzrost presji płacowej i w konsekwencji na stopniowy wzrost cen w tempie bliskim celowi inflacyjnemu. Jednocześnie ryzyka zewnętrzne związane z sytuacją gospodarczą na rynkach wschodzących, w szczególności w Chinach, zmniejszyły się w porównaniu z ich poziomem we wrześniu. Podczas wystąpienia przed Kongresem szefowa Fed – Janet Yellen  wskazała, że gospodarka USA znajduje się na stabilnej ścieżce ku poprawie jej stanu. W świetle powyższej oceny, Yellen zasygnalizowała że FOMC aktywnie rozważa podwyżkę stóp procentowych podczas najbliższego posiedzenia komitetu w dniach 15-16 grudnia. Zaznaczyła przy tym, że zarówno moment rozpoczęcia jak i tempo zacieśniania polityki monetarnej w dalszym ciągu uzależnione jest od danych gospodarczych pozwalających na większą precyzję projekcji inflacji. Yellen wskazała, że stopa oprocentowania nadwyżek rezerw obowiązkowych będzie kluczowym narzędziem Fedu w procesie normalizacji stóp procentowych i zarządzania płynnością. Według danych rynkowych inwestorzy szacują prawdopodobieństwo pierwszej podwyżki stóp procentowych w grudniu na poziomie 80%.

    W 2014 r. amerykański eksport wyniósł 2,34 bln USD i był wyższy od eksportu zrealizowanego w analogicznym okresie roku ubiegłego o 2,8 %. Głównymi rynkami zbytu dla amerykańskich towarów były: Kanada (312,1 mld USD), Meksyk (240,3 mld USD), Chiny (124 mld USD), Japonia (66 mld USD) oraz Wielka Brytania (53,8 mld USD).

    Największą pozycją towarową w amerykańskim eksporcie był sprzęt transportowy (273 mld USD – 17% całości exportu); komputery i sprzęt elektroniczny (209 mld USD – 13%); produkty chemiczne (200 mld USD – 12%) oraz maszyny (152 mld USD – 9%).

    Amerykański import w 2014 r. wyniósł 2,85 bln USD i był wyższy od importu zrealizowanego w 2013 r. o 3,4%. Głównymi dostawcami towarów na rynek amerykański w 2014 r. były: Chiny (466,6 mld USD), Kanada (346 mld USD), Meksyk (294,1 mld USD), Japonia (133,9 mld USD) oraz Niemcy (123,1 mld USD).

    Największą pozycją towarową w amerykańskim imporcie w tym okresie były komputery i produkty elektroniczne (366 mld USD – 16%); sprzęt transportowy (356 mld USD – 15%); ropa naftowa i gaz (262 mld USD – 11%) oraz produkty chemiczne (206 mld USD – 9%).

    Deficyt amerykańskiego handlu zagranicznego w 2014 r. wyniósł 510 mld USD i był o 30 mld USD wyższy od deficytu zanotowanego w 2013 r.

    W okresie styczeń-październik 2015 r. amerykański eksport wyniósł 1,86 bln USD i był niższy od eksportu zrealizowanego w analogicznym okresie ubiegłego roku o 85 mld USD, tj. 4,3%. Amerykański import w okresie styczeń-październik 2015 r. wyniósł 2,31 bln USD i był niższy od importu zrealizowanego w analogicznym okresie w 2014 r. o 63 mld, tj. 2,6%.

    Wartość skumulowanych amerykańskich bezpośrednich inwestycji zagranicą wyniosła na koniec 2013 r. 4,9 bln USD. Najwięcej kapitału firmy amerykańskie zainwestowały w Holandii (753,2 mld USD), Wielkiej Brytanii (587,9 mld USD), Luksemburgu (465,1 mld USD), Kanadzie (386,1 mld USD), Irlandii (310,5 mld USD), Bermudach (273,7 mld USD) i Szwajcarii (152,8 mld USD). Według statystyki amerykańskiej (BEA), firmy z USA zainwestowały w Polsce 11,5 mld USD.

    W układzie branżowym najwięcej amerykańskiego kapitału zainwestowano w handel hurtowy (2 mld USD), branżę spożywczą (1,4 mld USD), sprzęt transportowy (1,3 mld USD), sektor chemiczny (889 mln USD), finanse i ubezpieczenia (433 mln USD).

    Wartość skumulowanych inwestycji zagranicznych w Stanach Zjednoczonych na koniec 2014 r. wyniosła 2,9 bln USD. Największymi zagranicznymi inwestorami w USA były firmy i instytucje pochodzące z Wielkiej Brytanii (448,5 mld USD), Japonii (372,8 mld USD), Holandii (304,8 mld USD), Kanady (261,2 mld USD), Luxemburga (242,8 mld USD), Niemiec (224,1 mld USD), Szwajcarii (224 mld USD) i Francji (223,1 mld USD). Na tym tle wartość zainwestowanego w USA polskiego kapitału jest minimalna i z tego powodu nie ujmują go amerykańskie statystyki (w 2013 r. było to 251 mln USD).

    W Stanach Zjednoczonych firmy zagraniczne największe inwestycje poczyniły w finansach
    i ubezpieczeniach (355,1 mld USD), handlu hurtowym (345,6 mld USD), branży chemicznej (340,1 mld USD), wytwórstwie (272,9 mld USD) oraz w branży instytucji depozytowych (219,2 mld USD).

     

    3.3. Główne sektory gospodarki

     

    W Stanach Zjednoczonych sektor prywatny odpowiada za tworzenie 87,1% dochodu narodowego, z czego 68,5% powstaje w sektorach związanych ze świadczeniem usług, a jedynie 18,6% w szeroko pojętej sferze produkcyjnej (dane za 2014r.). Pozostała część PKB (12,9%) tworzona jest przez sektor publiczny (szczebla federalnego, stanowego bądź lokalnego). Gospodarka amerykańska zdominowana jest przez sektor usług. Udział rolnictwa jest minimalny (1,1%), tak samo jak i górnictwa (2,3%). Wiodącymi sektorami gospodarki amerykańskiej (według ich wkładu w tworzenie PKB) były w 2014r.:

     

    • Finanse (usługi finansowe, ubezpieczeniowe, pośrednictwo w handlu nieruchomościami) - odpowiadały za tworzenie 20,0% PKB Stanów Zjednoczonych
    • Usługi biznesowe (prawne, informatyczne, administracyjne) - 12,6% PKB
    • Handel (hurtowy i detaliczny) – 11,9% PKB
    • Przemysł wytwórczy – 11,5% PKB
    • Edukacja, ochrona zdrowia i pomoc społeczna – 8,1% PKB
    • Media (przemysł wydawniczy, filmowy, fonograficzny) – 4,4% PKB

     

    3.4. Uczestnictwo w wielostronnych organizacjach porozumieniach o charakterze ekonomicznym

    Stany Zjednoczone są członkiem wielu międzynarodowych organizacji o charakterze gospodarczych takich jak: Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD), Światowa Organizacja Handlu (WTO), Północnoamerykański Układ Wolnego Handlu (NAFTA), Organizacja Państw Amerykańskich (OAS) czy Organizacja Współpracy Gospodarczej Azji i Pacyfiku (APEC).

     

    Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD)

     

    Stany Zjednoczone są jednym z najbardziej aktywnych członków Organizacji Współpracy Ekonomicznej i Rozwoju (OECD), odgrywając zasadniczą rolę w kształtowaniu jej struktury i programu. Opowiadają się za rozszerzeniem OECD o nowych członków takich jak: Chile, Estonię, Izrael, Rosję i Słowenię. Stany Zjednoczone opowiadają się również za kontynuowaniem współpracy na forum OECD z krajami nieczłonkowskimi (outreach). Szczególnie istotna jest współpraca z czołowymi krajami rozwijającymi się: Brazylią, Chinami, Indiami, Indonezją i Republiką Południowej Afryki. Współpraca taka prowadzi do przyjmowania przez te kraje wysokich standardów obowiązujących w OECD. Szczególną wagę przywiązują do rozszerzenia stosowania przyjętych przez OECD zasad przeciwdziałania korupcji i praniu brudnych pieniędzy na kraje nieczłonkowskie.

     

    Stany Zjednoczone są największym płatnikiem OECD, pokrywając prawie 25%, wynoszącego 303 mln EUR na 2009 r., budżetu tej organizacji. Dlatego też kwestie budżetowe i poprawa efektywności działania OECD są traktowane priorytetowo przez USA.

     

    Światowa Organizacja Handlu (WTO)

     

    Stany Zjednoczone opowiadają się za pomyślnym zakończeniem negocjacji w ramach Rundy Doha WTO (DDA). Zdaniem Stanów Zjednoczonych spowoduje to wzrost strumienia handlu światowego, stworzy nowe możliwości rozwoju gospodarczego i przyczyni się do ograniczenia sfery ubóstwa w najbiedniejszych rejonach świata, a przez to doprowadzi do poprawy globalnego bezpieczeństwa. Dla USA podstawową kwestią w rokowaniach jest uzyskanie większego dostępu do rynku towarów przemysłowych (NAMA) w tych krajach, które stosują wysoką ochronę celną (Indie, Brazylia, Chiny).

     

    Północnoamerykański układ wolnego handlu (NAFTA)

     

    Umowa o wolnym handlu z Kanadą i Meksykiem jest najważniejszą umową, jaką do chwili obecnej Stany Zjednoczone zawarły z jakimkolwiek krajem czy grupą krajów. Umowa nie tylko wyeliminowała bariery w handlu (w tym prawie wszystkie cła), ale również doprowadziła do harmonizacji szeregu regulacji gospodarczych w zakresie np. prawa pracy czy ochrony środowiska. Z dniem 1 stycznia 2008 r. nastąpiła eliminacja ostatnich obowiązujących w handlu pomiędzy USA a Meksykiem stawek celnych m.in. na eksportowaną ze Stanów Zjednoczonych do Meksyku kukurydzę i fasolę oraz sprzedawane w USA meksykańskie szkło gospodarcze i cukier. Rok 2008 przyniósł dalszą liberalizację w zakresie świadczenia usług transportowych pomiędzy krajami członkowskimi NAFTA, kończąc 14-letni okres, w którym kraje te systematycznie eliminowały bariery w handlu. W tym też okresie wzrósł drastycznie handel produktami rolnymi między krajami członkowskimi.

     

    Organizacja Państw Amerykańskich (OAS)

     

    Stany Zjednoczone czynią wysiłki zmierzające do zacieśnienia współpracy gospodarczej z krajami Ameryki Łacińskiej, wykorzystując do tego celu m.in. forum Organizacji Państw Amerykańskich, zrzeszające wszystkie kraje obu Ameryk (z wyjątkiem Kuby oraz Hondurasu, który w czerwcu 2009 r. został zawieszony z powodu obalenia prezydenta, Manuel’a Zelaya).

     

    Mając na względzie fakt, iż szybkie powstanie Amerykańskiego Obszaru Wolnego Handlu (Free Trade Area of the Americas - FTAA) nie jest możliwe, Stany Zjednoczone kontynuują zawieranie dwustronnych umów o wolnym handlu z poszczególnymi krajami regionu. Umowy takie podpisano z Kolumbią, Panamą i Peru, przy czym w przypadku tej ostatniej weszła ona w życie w lutym 2009 r.

     

     

    Organizacja Współpracy Gospodarczej Azji i Pacyfiku (APEC) i Transpacyficzne Partnerstwo (TPP)

     

    Dla Stanów Zjednoczonych kraje APEC są znaczącym partnerem handlowym. Eksport USA do tych państw zdecydowanie wzrasta. O ile w 2008 r. firmy amerykańskie sprzedały do krajów zrzeszonych w tej organizacji towary o wartości 747,2 mld USD, o tyle w 2013 r. analogiczna kwota wyniosła już 941,7 mld USD. W ramach zacieśniania kontaktów gospodarczych z krajami APEC Stany Zjednoczone podpisały umowy o wolnym handlu z następującymi państwami tego ugrupowania: Australia, Chile, Kanada, Meksyk, Peru i Singapur.

     

    We wrześniu 2008 r. USA wyraziły chęć rozpoczęcia rozmów w celu przystąpienia do transpacyficznego partnerstwa ekonomicznego (Trans-Pacific Strategic Economic Partnership, TPP), opierającego się na umowach o wolnym handlu pomiędzy Singapurem, Chile, Nową Zelandią i Państwem Brunei. Negocjacje ws. TPP rozpoczęły się w marcu 2010 r., a do sierpnia 2013 r. odbyło się 19 rund negocjacyjnych. Oprócz Japonii, która dopiero w lipcu 2013 r. przystąpiła do negocjacji ws. TPP, do państw uczestniczących w tym procesie należą: USA, Australia, Brunei, Chile, Kanada, Malezja, Meksyk, Nowa Zelandia, Peru, Singapur i Wietnam. Stany Zjednoczone dążą do zakończenia negocjacji ws. TPP do końca 2015 r.

     

    3.5. Relacje gospodarcze z UE

     

    Unia Europejska i Stany Zjednoczone tworzą największe bilateralne partnerstwo gospodarcze na świecie, które wytwarza ponad 40% globalnego PKB. Obroty handlowe pomiędzy USA a UE sięgają 33% globalnych obrotów handlowych.

     

    W 2014r., wzajemne obroty handlowe pomiędzy USA a UE kształtowały się  na poziomie 694,5 mld USD. Według International Trade Administration, w okresie styczeń-grudzień 2014, Amerykański eksport do UE wyniósł 276,6 mld USD (17% całkowitego eksportu Stanów Zjednoczonych w 2014 r.), a import 417,8 mld USD (17,8 % całkowitego importu do USA w 2014 r).  W 2014 r. USA odnotowały deficyt w obrotach towarowych z Unią Europejską w wysokości  141,1 mld USD.

     

    W okresie styczeń-grudzień 2014 r. eksport USA do krajów UE zwiększył się o 5,5% (14,54 mld USD w stosunku do analogicznego okresu w 2013 r. i wyniósł  mld USD 276,6 mld USD. Import z krajów UE w miesiącach styczeń – grudzień 2014 r. wzrósł o 30,3 mld USD i  wyniósł 417,8 mld USD (był o 7,9% wyższy od importu w tym okresie 2013 r.).

     

    W okresie styczeń-grudzień 2014 r. UE eksportowała do USA głównie produkty chemiczne (21,6%) , samochody osobowe (20%) , maszyny(12,6%), komputery (6,8%), urządzenia biurowe oraz produkty ropopochodne. USA wysyłały do UE produkty chemiczne (19,8% całości eksportu), sprzęt transportowy (17,2%),  komputery i urządzenia elektroniczne (11,85%) oraz maszyny (8,2%).  Wśród państw członkowskich Unii Niemcy, Wielka Brytania, Francja, Holandia i Włochy należą niezmiennie do najważniejszych partnerów handlowych USA.

     

    Kluczowy element transatlantyckiej integracji gospodarczej stanowią wzajemne inwestycje zagraniczne. W 2012 r. skumulowana wartość bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ) firm z Unii Europejskiej w USA osiągnęła wartość 1,642 bln USD, stanowiąc 61,9% wielkości BIZ w Stanach Zjednoczonych. Z kolei skumulowany poziom amerykańskich inwestycji w UE na koniec 2012 r. wyniósł 2,192 bln USD, co stanowiło 49,2% całości amerykańskich inwestycji za granicą. Najwięcej kapitału firmy amerykańskie zainwestowały w Holandii (645,1 mld USD), Wielkiej Brytanii (597,8 mld USD), Luksemburgu (383,6 mld USD) i Irlandii (203,8 mld USD). Z kolei najwięcej bezpośrednich inwestycji w Stanach Zjednoczonych spośród państw UE dokonały: Wielka Brytania (486,8 mld USD zainwestowanego kapitału), Holandia (274,9 mld USD), Francja (209,1 mld USD) i Niemcy (199 mld USD).

     

    W lipcu 2013 r. rozpoczęły się negocjacje między USA i UE ws. Transatlantyckiego Partnerstwa Handlowo-Inwestycyjnego (Transatlantic Trade and Investment Partnership, TTIP). Do tej pory odbyło się siedem rund negocjacyjnych. Kolejna zaplanowana jest na 20-25 kwietnia 2015 r. Strona amerykańska podkreśla, że Transatlantyckie Partnerstwo stwarza szansę na stworzenie globalnych standardów handlowych. Jeśli USA i UE zdołają uzgodnić wspólne standardy, wówczas państwa trzecie będą zmuszone dostosować się do nich. Wg raportu Bloomberg Government, bariery pozataryfowe i różnice regulacyjne generują koszty prowadzenia wymiany handlowej USA-UE w wysokości ok. 96,3 mld USD rocznie, w tym najwyższe w sektorach spożywczym, chemicznym i motoryzacyjnym. Porozumienie w ramach TTIP mogłoby je obniżyć o 10-25 %.



    [1] Udział wydatków konsumpcyjnych w kreowaniu amerykańskiego PKB przekracza już poziom 70%.

     

     

    Dwustronna współpraca gospodarcza


     

     

    4.1. Gospodarcze umowy dwustronne

     

    • Umowa między Rządem Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej i Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki o unikaniu podwójnego opodatkowania i zapobieżeniu uchylania się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu (Dz.U. nr 31, poz. 178 z 1974 r.).

    • Traktat o stosunkach handlowych i gospodarczych między Rzeczpospolitą Polską i Stanami Zjednoczonymi Ameryki (Dz.U. nr 97, poz. 468 z 1994 r.)

    • Protokół dodatkowy między RP a Stanami Zjednoczonymi Ameryki do Traktatu o stosunkach handlowych i gospodarczych między RP i Stanami Zjednoczonymi Ameryki sporządzonego w Waszyngtonie z dnia 21 marca 1990 r. (Dz.U. nr 3, poz. 14 z 2005 r.).

    • Umowa między Rządem RP a Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki o współpracy naukowo-technicznej (MP nr 25, poz. 271 z 2007 r.).

    • Umowa o zabezpieczeniu społecznym między RP a Stanami Zjednoczonymi Ameryki (Dz. U. nr 46 z dn. 23 marca 2009 r. poz. 374 i 376.).

     

    4.2. Handel zagraniczny

     

    Eksport USA do Polski, wg danych Departamentu Handlu, w 2014 r. wyniósł łącznie 3,4 mld USD[1], co stanowi spadek 10,5 % w porównaniu z analogicznym okresem 2013 r. (3,8 mld USD). W zestawieniu towarowym, głównymi pozycjami na liście w okresie styczeń-wrzesień 2014 r. były: samoloty i części sektora lotniczego – 694,5 mln USD (25% całości eksportu), reaktory nuklearne, bojlery i sprzęt maszynowy – 425,3 mln USD, sprzęt telekomunikacyjny – 256,2 mln USD, sprzęt optyczny i medyczny – 188,1 mln USD oraz pojazdy i części samochodowe – 187,1 mln USD.

     

    Import z Polski w 2014 r. wyniósł łącznie 4,7 mld USD, co stanowi spadek o 4% w porównaniu z analogicznym okresem roku ubiegłego (4,9) mld USD. Głównymi pozycjami na liście w okresie styczeń-wrzesień były: reaktory nuklearne, bojlery i sprzęt maszynowy – 1,05 mld USD (28% całości importu), sprzęt telekomunikacyjny – 756,9 mln USD, meble – 326,7 mln USD, sprzęt optyczny i medyczny – 204,5 mln USD oraz  samoloty i ich części – 165,3 mln USD.

    Polska w 2014 r. zanotowała po raz kolejny nadwyżkę handlową w obrotach z USA w wysokości 1,3 mld USD. RP była 46 (import) oraz 51 (eksport) partnerem handlowym Stanów Zjednoczonych.



    [1] Trade in goods – census.gov

     

    4.3. Inwestycje (wzajemne)

     

    Według najnowszych statystyk Narodowego Banku Polskiego (za rok 2013), napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ) do Polski z USA wyniósł 270 mln USD. Stanowi to ponad dwukrotny wzrost w porównaniu z rokiem 2012 r. (119 mln USD). Potwierdza to poprawę sytuacji gospodarczej i inwestycyjnej USA.

     

    Po ponad dwudziestu latach niemal nieprzerwanego wzrostu, skumulowana wartość amerykańskich inwestycji bezpośrednich w Polsce sięgnęła na koniec 2013 r. 9,4 mld USD. Duża część inwestycji amerykańskich w naszym kraju jest prowadzona również za pośrednictwem spółek zależnych i holdingów zarejestrowanych w Europie Zachodniej, przede wszystkim w Niderlandach (także w Luksemburgu i Niemczech). Szacuje się, że po uwzględnieniu inwestycji zrealizowanych za pośrednictwem spółek zarejestrowanych poza USA, wartość amerykańskich inwestycji w Polsce może sięgać 30-35 mld USD.

     

    Duża część przepływów inwestycyjnych pochodziła z sektora nowoczesnych usług i dotyczyła tworzenia centrów usług wspólnych i centrów operacyjnych (Share Service Centers), jak również struktur BPO (Business Process Outsourcing). Duża cześć projektów z USA dotyczyła również tworzenia centrów badawczo-rozwojowych, chociaż nie brakowało też inwestycji produkcyjnych.

    Na dzień dzisiejszy w Polsce jest ok. 164 inwestorów amerykańskich. W 2013 r. PAIiIZ doprowadził do rozpoczęcia w Polsce 53 inwestycji o łącznej wartości ponad 902,5 mln  EUR, w wyniku których powstanie w okresie najbliższych kilku lat 18 963 nowych miejsc pracy. Wśród zakończonych projektów najwięcej pochodziło z sektora BPO (wraz z ICT), motoryzacyjnego oraz B+R. Siedemnaście projektów pochodziło ze Stanów Zjednoczonych. Ich łączna wartość to 397,1 mln EUR, a planowane ilość utworzonych miejsc pracy to 11 063 osób.

     

    4.4. Współpraca w dziedzinie energetyki

     

    Współpraca w dziedzinie energetyki pozostaje jednym z głównych filarów relacji polsko-amerykańskich. Podstawowym dokumentem potwierdzającym zaangażowanie się obu rządów w rozwijanie współpracy energetycznej jest, obowiązujące od 2011 r. Memorandum o współpracy w zakresie czystej i efektywnej energii (Memorandum of Understanding Between The Republic of Poland and the United States of America On Enhancing Cooperation in Energy and Climate Security) na bazie którego rozwijana jest współpraca naukowa, technologiczna oraz dotycząca aspektów politycznych związanych z czystymi i efektywnymi technologiami energetycznymi. Do najważniejszych obszarów współpracy zaliczyć należy (1) rozwijanie polityki wspierającej badania nad czystymi technologiami i efektywnością energetyczną, (2) technologie czystego węgla oraz wychwytywanie i składowanie dwutlenku węgla; (3) współpraca w zakresie rozwijania niekonwencjonalnych zasobów gazu i ropy naftowej oraz (4) prowadzenie wspólnych projektów w sektorze energetyki jądrowej.

    Tematy dotyczące współpracy energetycznej stanowią również stały element Polsko-Amerykańskiego Dialogu Strategicznego. W trakcie ostatniej 9 rundy Dialogu do którego doszło 18 marca br. w Warszawie, odniesiono się min. do kwestii gazu łupkowego, LNG (Liquified Natural Gas) oraz energetyki jądrowej.

    Firmy amerykańskiej zaangażowane są zarówno w rozwój polskiego sektora gazu łupkowego (Chevron posiada łącznie 4 koncesje; BNK Petroleum – 6 koncesji), jak również zainteresowane są realizacją projektu budowy pierwszej elektrowni jądrowej w naszym kraju (amerykański Westinghouse proponuje reaktor AP 1000 o mocy 1100 MW, a GE Hitachi - reaktory ESBWR o mocy około 1600 MW i ABWR o mocy 1350 MW).

    Nowym potencjalnym elementem współpracy jest sektor gazu LNG: Stany Zjednoczone, w wyniku rewolucji łupkowej, podejmują obecnie działania na rzecz uruchomienia amerykańskiego eksportu LNG; Polska planuje zakończenie budowy pierwszego terminala importującego gazu LNG w Świnoujściu do końca 2014 r.

     

    4.5. Współpraca regionalna

     

    Z uwagi na znaczne oddalenie geograficzne Polski i Stanów Zjednoczonych współpraca o charakterze regionalnym nie jest zbyt ożywiona. Funkcjonuje kilkanaście umów pomiędzy polskimi i amerykańskimi miastami (np. Warszawa i Chicago) jednakże komponent gospodarczy w tych umowach jest niewielki. Podejmowane są próby nawiązania takiej współpracy pomiędzy kilkoma polskimi województwami (m.in. podkarpackie i małopolskie), a władzami obszarów zamieszkiwanych przez duże skupiska Polonii amerykańskiej (np. stan Illinois).

     

    4.6. Współpraca samorządów gospodarczych

     

    Współpraca polskich i amerykańskich samorządów gospodarczych jest bardzo ograniczona – sprowadza się do kontaktów z działającymi na terenie USA polonijnymi izbami gospodarczymi. Najbardziej aktywna w tej dziedzinie jest działająca w Chicago Polish – American Chamber of Commerce.

     

    Dostęp do rynku


     

     

    5.1. Dostęp do rynku dla polskich towarów i usług (bariery)

     

    Stany Zjednoczone nie stosują ograniczeń dyskryminujących polski eksport do tego kraju. Sprzedaż polskich towarów na rynek amerykański odbywa się na takich samych warunkach, co eksport z pozostałych państw członkowskich UE. Istniejące wymogi np. przepisy sanitarne, standaryzacyjne czy związane z ochroną konsumenta dotyczą wszystkich eksporterów do USA. Pomimo to występuje tu w dalszym ciągu szereg instrumentów ochrony własnego rynku takich jak np. kontyngenty taryfowe czy licencje i pozwolenia importowe. Dotyczy to szczególnie artykułów spożywczych takich jak np. sery twarde, masło czy mleko w proszku.

     

    Po kilku latach negocjacji, administracja amerykańska podjęła decyzję (została ona opublikowana w dniu 13 grudnia 2007 r. w Federal Register) o zniesieniu zakazu importu polskiego mięsa wieprzowego do USA i uznaniu Polski za kraj wolny od klasycznego pomoru świń (CSF) oraz choroby pęcherzykowej świń (SVD). Podobną decyzję USA podjęły w sprawie polskiego mięsa drobiowego. USA uznały (decyzja opublikowana 5 czerwca 2009 r. w Dzienniku Urzędowym USA), iż import drobiu stanowi niskie ryzyko przeniesienia HPAI H5N1 na teren Stanów Zjednoczonych, co zakończyło procedury w zakresie HPAI. Brak natomiast postępów w podobnych procedurach USA w odniesieniu do choroby Newcastle.

     

    Eksport wołowiny pochodzącej z UE do USA ograniczony jest bardzo restrykcyjnymi przepisami weterynaryjnymi i fitosanitarnymi, wprowadzonymi przez USA w 1997 r., ze względu na pojawienie się wśród bydła przypadków BSE. Jednocześnie strona USA nie respektuje przepisów OIE, wg których wołowina uzyskana ze zwierząt do 30 miesiąca życia nie podlega ograniczeniom handlowym, ze względu na BSE. W związku z tym eksport unijnej wołowiny został praktycznie zablokowany.

     

    Strona Polska, zdaniem władz USA, nie spełnia odpowiednich kryterium w zakresie bezpieczeństwa żywności z powodu nierównoważności przepisów higienicznych UE z przepisami USA. Procedura uznania równoważności była od stycznia 2006 r. prowadzona w ramach uzgodnień bilateralnych między Polską i USA, ale obecnie USA nie kontynuują uzgodnień dwustronnych z Polską i koncentrują się na wyjaśnianiu ze służbami KE swoich wątpliwości odnośnie wspólnotowego systemu bezpieczeństwa żywności.

    W oparciu o ustawę Bio Terrorism Act zostało wprowadzonych szereg dodatkowych wymogów związanych z eksportem towarów na rynek USA. Polegają one m.in. na tym, iż każdy zagraniczny eksporter artykułów spożywczych, pasz i farmaceutyków musi być zarejestrowany w Food and Drug Administration oraz posiadać tzw. Agenta na stałe mieszkającego na terenie USA. Dodatkowym wymogiem jest też wcześniejsze zawiadamianie urzędów celnych o nadejściu towaru.

     

    Dodatkowe utrudnienia w handlu z USA wprowadza nowelizacja ustawy tzw. Lacey Act, która nakłada dodatkowe wymogi na importerów towarów pochodzenia drzewnego i roślinnego. Rozszerza ona zakaz importu towarów drzewnych o dodatkowe rośliny i produkty roślinne oraz wprowadza zakaz wwozu określonych roślin do USA bez deklaracji importowej. Nakłada obowiązek przedkładania przez importerów szczegółowych deklaracji dotyczących wwożonych towarów. Wprowadzone przepisy mogą mieć negatywne implikacje dla eksportu polskich produktów pochodzenia drzewnego do USA (szczególnie mebli).

     

    Restrykcjom podlegają także, w oparciu o postanowienia Buy American Act, zamówienia rządowe, do których dostęp dla zagranicznych firm jest bardzo ograniczony. Postanowienia tej ustawy nakładają obowiązek ponad 50% udziału amerykańskiego w każdej ofercie zagranicznej. W niektórych przypadkach np. dostaw dla armii, dostawcą może być jedynie firma z kraju, z którym USA mają podpisane odpowiednie porozumienie (Memorandum of Understanding (MoU)).

     

    Stany Zjednoczone utrzymują stosunkowo szeroki zakres ograniczeń dla inwestycji zagranicznych. W szczególności dotyczy to takich sektorów jak transport morski i lotniczy, rybołówstwo, energetyka i telekomunikacja. Oprócz tych sektorów, w różnych przepisach znajdują się postanowienia o preferencjach dla krajowych dostawców. Ograniczają one de facto możliwość udziału firm zagranicznych w przetargach organizowanych przez władze federalne i stanowe.

     

    Jako pewne utrudnienie w rozwoju stosunków gospodarczych pomiędzy Polską a USA można również uznać obowiązek uzyskiwania przez obywateli polskich wiz wjazdowych do USA.

     

    5.2. Dostęp do rynku pracy. Świadczenie usług i zatrudnienie obywateli RP

     

    W Stanach Zjednoczonych obowiązuje system pozwoleń na prace dla cudzoziemców. Ma on chronić amerykański rynek pracy przed napływem taniej siły roboczej z zagranicy oraz zapewniać większe bezpieczeństwo kraju. Zgodę na zatrudnienie cudzoziemców wydaje się zazwyczaj jedynie wówczas, gdy nie można znaleźć na wakujące stanowisko pracownika miejscowego. W takiej sytuacji pracodawca, składając wniosek do amerykańskiego Departamentu Pracy o wydanie stosownego zezwolenia, musi udowodnić, iż próby pozyskania pracowników miejscowych nie powiodły się. Musi również zapewnić, iż pracownik z zagranicy zostanie zatrudniony na co najmniej tych samych warunkach finansowych, co pracownik miejscowy. Po uzyskaniu zezwolenia na pracę pracownik może dopiero wówczas występować do amerykańskiego konsulatu o wydanie stosownej wizy pracowniczej (H-1B). W chwili obecnej w Stanach Zjednoczonych obowiązuje limit wydawanych imigracyjnych wiz pracowniczych w wysokości 65 tys. rocznie, z których większość wymaga uzyskania wcześniejszego pozwolenia na pracę. Z obowiązku takiego zwolnione są pewne kategorie pracowników jak np. wybitni naukowcy, artyści, sportowcy, biznesmeni (muszą przedstawić jednak ofertę pracodawcy dot. ich zatrudnienia), inwestorzy czy przedstawiciele niektórych zawodów (dziennikarze, duchowni).

     

    5.3. Nabywanie i wynajem nieruchomości

     

    Nabywanie i wynajem nieruchomości w Stanach Zjednoczonych regulowane jest przez prawo stanu, w którym znajduje się dana nieruchomość. Stosowanie regulacji szczebla federalnego jest niewielkie. Z reguły obowiązuje pisemna forma kontraktów w sposób szczegółowy precyzująca obowiązki stron. Przy wynajmie obowiązują często standardowe w danym powiecie (county) umowy, określające obowiązki stron i maksymalny zakres podwyżek czynszów. W większości przypadku brak jest przeszkód w nabywaniu i wynajmowaniu nieruchomości przez cudzoziemców. Pewne przeszkody mogą występować jedynie przy nabywaniu znacznych ilości ziemi przez zagraniczne korporacje (np. w stanie Wisconsin) lub też nabywaniu tych obiektów, które mają znaczenie dla bezpieczeństwa kraju (np. elementy infrastruktury energetycznej bądź transportowej). W niektórych stanach wymagane jest, aby zagraniczna firma zamierzająca nabyć nieruchomość była zarejestrowana na terenie USA.

     

    5.4. System zamówień publicznych

     

    System zamówień publicznych w USA jest uregulowany ustawą Federal Acquisition Regulations. Firmy zagraniczne, zainteresowane zamówieniami rządu amerykańskiego (szczebla federalnego bądź lokalnego), muszą jednak pamiętać o ograniczeniach, jakie nakładają na nie inne regulacje, w tym zwłaszcza ustawa Buy American Act z 1933 r. Zgodnie z postanowieniami tej ustawy agencje federalne USA nakłaniane są do nabywania towarów wyprodukowanych w kraju. Produkt taki musi być albo wyprodukowany w USA albo składać się, co najmniej w 50 procentach, z komponentów amerykańskich. W innym przypadku produkt określa się jako nie – amerykański (foreign-made).

    W przypadku zamówień na dostawy i usługi o wartości poniżej 175 tys. USD i roboty budowlane o wartości poniżej 7.134 tys. USD Buy American Act zastępuje Trade Agreements Act. Kongres wprowadził Trade Agreements Act w celu wypełnienia przez Stany Zjednoczone zobowiązań wynikających z Government Procurment Agreement (GPA) - umowy międzynarodowej GATT (WTO). Trade Agreements Act zobowiązuje agencje federalne do traktowania produktów pochodzący z krajów, które podpisały GPA na tej samej zasadzie, jak produkty amerykańskie. Jednocześnie ustawa zabrania nabywania produktów z krajów, które nie podpisały GPA. Polska jest stroną GPA od momentu wstąpienia do UE (Wspólnota Europejska jest stroną umowy od chwili jej wejścia w życie 1 stycznia 1996 r.).

    Do zamówień publicznych Departamentu Obrony, zgodnie z 48 Kodeksem Przepisów Federalnych, dostęp mają „kraje kwalifikowane” czyli takie, które podpisały z USA Memorandum of Understanding (dotyczy to tylko krajów członkowskich NATO). Polska nie jest „krajem kwalifikowanym”.

     

    5.5. Ochrona własności przemysłowej i intelektualnej

     

    Stany Zjednoczone mają rozbudowany system ochrony własności intelektualnej, przemysłowej oraz patentowej. Rezultatem wysokiego stopnia innowacyjności gospodarki amerykańskiej jest znaczna ilość nowych rozwiązań technologicznych podlegających ochronie patentowej. Firmy amerykańskie należą do wiodących na świecie w szeregu dziedzinach, co wymaga od władz amerykańskich specjalnej troski w zapewnieniu ochrony ich znaków towarowych przed próbami podrabiania czy niedozwolonego kopiowania. Corocznie w Stanach Zjednoczonych, w oparciu o postanowienia ustawy Trade Act of 1974, publikowany jest raport (Special 301 Report) nt. przestrzegania praw związanych z ochroną własności intelektualnej na świecie. Raport taki opracowuje się na podstawie danych i informacji uzyskiwanych od firm prywatnych, organizacji samorządu gospodarczego, rządów poszczególnych krajów, przedstawicieli Kongresu oraz administracji federalnej. Na tej podstawie sporządza się listy krajów, wobec których amerykańska administracja i biznes zgłaszają zastrzeżenia odnośnie przestrzegania praw ochrony intelektualnej (w podziale na kraje będące pod szczególna obserwacją „Priority Watch List” i kraje obserwowane „Watch List”).

     

    Rejestracją znaków towarowych i ochroną patentową w USA zajmuje się U.S. Patent and Trademark Office. W 2008 r. urząd ten zarejestrował 185,2 tys. patentów, z czego 50% pochodziło od firm i osób spoza Stanów Zjednoczonych. Procedura rejestracji jest stosunkowo skomplikowana, w związku z czym zaleca się korzystanie z pomocy rzeczników patentowych (Patent Attorney). Z reguły od momentu rejestracji ważność ochrony patentowej trwa w Stanach Zjednoczonych 20 lat. Ochroną własności intelektualnej zajmuje się natomiast U.S. Copyright Office.

     

     

    Przydatne linki i kontakty


     

     

    6.1. Administracja gospodarcza USA

     

    Departament Handlu (U.S. Department of Commerce): www.commerce.gov

    Departament Energii (U.S. Department of Energy): www.doe.gov

    Departament Skarbu (U.S. Department of Treasury): www.ustreas.gov

    Departament Pracy (U.S. Department of Labor): www.dol.gov

    Departament Rolnictwa (U.S. Department of Agriculture): www.usda.gov

    Departament Transportu (U.S. Department of Transportation): www.dot.gov

    Departament Stanu (U.S. Department of State): www.state.gov

    Urząd Przedstawiciela Handlowego USA (U.S. Trade Representative): www.ustr.gov

    Biały Dom, Biuro Zarządzania i Budżetu (Office of Management and Budget): www.whitehouse.gov/omb/index.html

    Agencja Rozwoju Międzynarodowego (U.S. Agency for International Development): www.usaid.gov

    Agencja Handlu i Rozwoju (U.S. Trade and Development Agency): www.tda.gov

    Agencja Ceł i Ochrony Granic (U.S. Customs and Border Protection): www.customs.gov

     

    6.2. Samorządy gospodarcze

     

    Amerykańska Izba Handlowa (U.S. Chamber of Commerce): www.uschamber.com

    Amerykańskie Biuro Rolne (American Farm Bureau): www.fb.org/index.php

    Small Business Administration: www.sba.gov/

     

    6.3. Oficjalna prasa ekonomiczna

     

    The Economist: www.economist.com

    Wall Street Journal: www.wsj.com

    Business Week Magazine: www.BusinessWeek.com

    Forbes: www.forbes.com

    Fortune: money.cnn.com/magazines/fortune/

    Financial Times US: www.ft.com/home/us

    International Herald Tribune – Business: www.iht.com/pages/business/index.php

    The New York Times – Business: www.nytimes.com/pages/business/index.html

    USA Today – Money: www.usatoday.com/money/default.html

    The Washington Post – Business: www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/business/

     

    6.4. Oficjalne strony o charakterze ekonomicznym

     

    Informacje ekonomiczne America.gov: www.fpolicy.america.gov/fpolicy/econ/index.html

    Informacje ekonomiczne USA.gov: www.usa.gov

    Urząd Statystyczny (Bureau of the Census): www.census.gov

    Biuro Analiz Gospodarczych (Bureau of Economic Analysis): www.bea.gov

    Oficjalny rządowy link biznesowy: www.business.gov

    Export-Import Bank of the United States: www.exim.gov

    Zarząd Rezerwy Federalnej: www.federalreserve.gov

     

    Źródła: CIA World factbook, US Census Bureau, Bureau of Economic Analysis, Federal Aviation Administration, U.S. Customs and Border Protection, FCO Country Profile, Fed Reserve System, www.uscourts.gov, NBP, A. Pułło, System konstytucyjny Stanów Zjednoczonych (Wyd. Sejmowe, Warszawa 1997), Konstytucja Stanów Zjednoczonych, Encyklopedia PWN, materiały i strony internetowe poszczególnych organów administracji federalnej.

    14 grudnia 2015 (ostatnia aktualizacja: 18 grudnia 2015)

    Drukuj Drukuj Podziel się treścią: