close

  • Polsce – służyć, Europę – tworzyć, Świat – rozumieć

     

  • NOWA ZELANDIA

  • Nowa Zelandia

    •  

       Informacje o kraju


       

      1.1 Położenie geograficzne, ludność, obszar, stolica, języki urzędowe

       

      Archipelag Nowej Zelandii jest najdalej na południe wysuniętą częścią Oceanii. Jest to państwo wyspiarskie, położone w południowo-zachodniej części Oceanu Spokojnego, na południowy wschód od Australii. Nowa Zelandia, w języku maoryskim Aotearoa – „kraj długiej białej chmury”, obejmuje swym obszarem dwie wyspy: Południową (150,5 tys. km⊃2;) oraz Północną (114,7 tys. km⊃2;), które rozdzielone są Cieśniną Cook’a, oraz szereg małych wysp, m.in. Stewart, Kermadec, Chatham czy Campbell. Do Nowej Zelandii należą także zamorskie terytoria Oceanii - Wyspy Cook’a i Niue, które są samorządne oraz Tokelau i Dependencja Rossa.

       

      Populacja Nowej Zelandii na dzień 30 marca 2016r. liczyła 4 677 400 mieszkańców. 74% ludności jest pochodzenia europejskiego. Rdzenni mieszkańcy – Maorysi - stanowią 15% ogółu, Azjaci 12%, Polinezyjczycy z innych wysp (m.in. Tokelau, Niue, Samoa, Tonga) 7%. Przyrost naturalny w 2015r. (wrzesień) wynosił 0,62%; średnia długość życia mężczyzn to 79 lat, a kobiet 83 lata. Ludność poniżej 15-go roku życia stanowi 19,9% społeczeństwa, a osoby w wieku 65 i starsze stanowią 14,6% ogółu (czerwiec 2015r.). Ok. 75% ludności żyje na Wyspie Północnej. Ludność miejska stanowi 73% ogółu (16 głównych skupisk miejskich), z czego niemal połowa zamieszkuje Auckland. Nowozelandczycy potocznie nazywają siebie Kiwi, po kraju rodzimych ptaków.

       

      Terytorium Nowej Zelandii zajmuje obszar 270 534 km⊃2;. Punktem skrajnie północnym jest Przylądek Północny na Wyspie Północnej; najdalej na południe wysunięty jest South West Cape na Wyspie Stewart, skrajnie zachodni punkt leży na Przylądku Zachodnim na Wyspie Południowej, a wschodni na Przylądku Wschodnim leżącym na Wyspie Północnej. Rozciągłość kraju z północy na południe wynosi ok. 1600 km, a ze wschodu na zachód ok. 450 km.

       

      Stolicą Nowej Zelandii od 1865r. jest Wellington. Jest to drugie pod względem liczby ludności miasto (393,5 tys. mieszkańców), po Auckland (1,413,500 mieszkańców), a przed Christchurch (375,2 tys. mieszkańców). Jest to również najgęściej zaludniona stolica w całej Oceanii i najbardziej wysunięta na południe stolica na świecie.

       

      Językami urzędowymi Nowe Zelandii są język angielski i maoryski, jak również nowozelandzki język migowy. 96% ludności mówi w języku angielskim, a maoryski jest używany przez 4% mieszkańców. Najpopularniejszymi językami, poza urzędowymi są: samoański, hindi, mandaryński, francuski oraz kantoński.

       

      1.2 Warunki klimatyczne

       

      Klimat Nowej Zelandii to klimat morski podzwrotnikowy (wyspa północna) i umiarkowany ciepły (wyspa południowa). Najcieplejsze miesiące roku to grudzień, styczeń i luty z temperaturą 20-30 stopni C, natomiast najchłodniejszy okres to czerwiec, lipiec i sierpień z temperaturą 10-15 stopni C. Średnia temperatura lipca to 3 – 5 stopni C w południowej części kraju do 12 stopni C na północy; w okresie styczeń – luty to odpowiednio od 12 do 19 stopni C. Suma rocznych opadów zmienia się także w zależności od części kraju - na wyspie północnej wynosi ona 800-1000mm na południowym wschodzie do ok. 3000mm w części środkowej, natomiast na wyspie południowej kształtuje się w granicach od 400-700mm na południowym wschodzie do ok. 6500mm w Alpach Południowych.

       

      Zauważyć można liczne odmiany mikroklimatu spowodowane urozmaiconą rzeźbą terenu. Szczególnie wyraźna jest różnica między wschodnim i zachodnim wybrzeżem wyspy południowej. Występują tu często silne sztormy i chłodne wiatry południowe, a w miesiącach zimowych opady śnieżne, które poza górami, nie tworzą trwałej pokrywy śnieżnej. W Nowej Zelandii znajduje się 360 lodowców o łącznej powierzchni 1000 km kw., z których najdłuższy – Lodowiec Tasmana – liczy 29km.

       

       

      1.3  Główne bogactwa naturalne

       

      Nowa Zelandia posiada wiele różnorodnych bogactw mineralnych. Wydobywa się tu surowce energetyczne, takie jak węgiel brunatny i kamienny oraz ropę naftową i gaz ziemny. Znaleźć tu można także duże zasoby hydroenergetyczne. Ponadto występują złoża miedzi, rud żelaza, złota, srebra, manganu i wolframu, fosforyty oraz surowce skalne. Z surowców niemetalicznych na szczególną uwagę zasługuje siarka. Z osadów trzeciorzędowych wydobywana jest kopalna żywica kauri. Ogromną uwagę przywiązuje się do pozyskiwania nowych złóż surowców energetycznych oraz ich efektywnego wykorzystania. Ostatnie dane (marzec 2015r.) pokazują, że w 2014 roku odnawialne źródła energii stanowiły 80% wygenerowanej w całym kraju energii elektrycznej.

       

       

      1.4  System walutowy, kurs i wymiana

       

      Walutą obowiązującą jest dolar nowozelandzki (NZD). Jeden dolar równa się 100 centom. W obiegu są banknoty o nominałach: 5, 10, 20, 50 i 100 dolarów. Nominały obowiązujących monet to: 10, 20 i 50 centów oraz 1 dolar i 2 dolary. Monety o mniejszych nominałach (1, 2 i 5 centów) zostały wycofane z obiegu 30 kwietnia 1990r.

      Pomimo braku w obiegu monet o nominale mniejszym niż 10 centów, ceny nie muszą być wielokrotnością 10 centów. W przypadku płacenia gotówką, sumę zwykle zaokrągla się do najbliższej całkowitej wielokrotności dziesiętnej. Kwestia cen kończących się na 5 centów nie jest jednoznaczna. Płacący innymi środkami (czekiem, kartą płatniczą czy przelewem) zawsze płacą dokładną sumę, bez zaokrąglania.

      Średni kurs dolara nowozelandzkiego w lutym 2015r., według Reserve Bank of New Zealand, wynosił 0,6262 EUR (0,7034 USD).

       

       

      1.5  Religia

       

      Według spisu powszechnego z 2013r., liczba osób utożsamiających się z religią chrześcijańską (wraz z chrześcijańskimi maorysami) spadła w porównaniu z rokiem 2006 z 55.6% do 48.9% (1,906,398 osób). Wśród chrześcijan najliczniejszą grupą są wyznawcy katolicyzmu, następnie anglikanie, potestanci (prezbiterianie, kongregacjonizm, reformiści), chrześcijanie bez wskazania wyznania oraz metodyści. Po raz pierwszy od wielu lat liczba katolików (492,105 osób) przewyższyła liczbę wyznawców anglikanizmu (459,771 osób). Zgodnie z danymi z cenzusu z 2013 roku, 71% katolików było urodzonych w Nowej Zelandii, 5.6% na Filipinach, 3.5% w Anglii, a 2.4% na Samoa.

      Liczba wyznawców sikhizmu w Nowej Zelandii podwoiła się od 2006 roku (9,507 w 2006r. do 19,191 osób w 2013r.). Liczba wyznawców hinduizmu w okresie 2006-2013 wzrosła o 39.6%, a islamistów o 27.9%.  41,9% badanych określiło, że nie jest związane z żadną religią.

       

       

      1.6  Infrastruktura transportowa

       

      Nowa Zelandia ma bardzo dobrze rozwiniętą sieć dróg. Najpopularniejszym środkiem lokomocji jest samochód. Wypożyczalnie samochodów i motocykli znajdują się w każdym większym mieście. Większość dużych miast posiada też komunikację miejską, zwykle sieć autobusową. Kraj posiada narodowy system komunikacji autobusowej oraz kolejowej. Sieć kolejowa nie jest zbyt mocno rozwinięta, a pociągów jest niewiele. Bardzo popularną formą tranzytu jest transport lotniczy. Loty między głównymi miastami kraju odbywają się kilka razy dziennie. Lotniska międzynarodowe znajdują się w Auckland, Hamilton, Wellington, Christchurch, Dunedin i Queenstown. Popularnym i wygodnym środkiem transportu pomiędzy głównytmi wyspami kraju są promy. Połączenia między Wellington i Picton – łączące wyspę północą i południową – kursują wielokrotnie w ciągu doby.

       

      1.7  Obowiązek wizowy

       

      Obywatele wszystkich państw Unii Europejskiej, w tym także Polski (od 1 kwietnia 2005r.) udający się do Nowej Zelandii na okres nie dłuższy niż 90 dni korzystają z ruchu bezwizowego (z wyjątkiem obywateli Wielkiej Brytanii, dla których okres ten wynosi 6 miesięcy). Odnosi się to do przyjazdów w niżej wymienionych kategoriach:

       - pobyt turystyczny, odwiedziny rodziny lub znajomych,

       - nauka (jeden kurs trwający do 90 dni),

       - przyjazd związany z prowadzoną działalnością gospodarczą,

       - niezarobkowe uczestnictwo w imprezach sportowych lub kulturalnych,

       - przyjazd w celu leczenia (udokumentowany opłaceniem świadczenia medycznego).

       

       

      Ruch bezwizowy nie dotyczy osób przyjeżdżających w celu podjęcia pracy, studiów wyższych, czy na pobyt stały. Przy przekraczaniu granicy każdy wjeżdżający musi okazać:

       - paszport ważny przez co najmniej trzy miesiące od planowanej daty opuszczenia Nowej Zelandii,

       - dokumenty potwierdzające charakter pobytu oraz datę planowanego opuszczenia Nowej Zelandii (np. bilet lotniczy),

       - środki finansowe na zaplanowany okres pobytu.

       

       

      Szczegółowe informacje na temat wymogów wjazdowych oraz wiz do pracy są dostępne na stronie internetowej Urzędu Imigracyjnego Nowej Zelandii: www.immigration.govt.nz

       

      Program Zwiedzaj i Pracuj pomiędzy Polską a Nową Zelandią

      Polsko-nowozelandzka umowa Working Holiday Scheme (WHS) w sprawie Programu Zwiedzaj i Pracuj została podpisana 9 maja 2008r. a weszła w życie 15 lutego 2010r. Program umożliwia polskiej i nowozelandzkiej młodzieży w wieku 18 - 30 lat spędzenie wakacji w NZ lub w Polsce w połączeniu  z legalną pracą zarobkową.

       

      Umowa stanowi ramy dla współpracy pomiędzy Polską a Nową Zelandią, mającej na celu wspomaganie przepływu osób zamierzających odwiedzić drugie państwo w celach turystycznych. Umowa jest jednym z elementów mających na celu wspomaganie przepływu osób pomiędzy Polską a Nową Zelandią, jako zjawiska sprzyjającego różnorodności kulturowej oraz rozwijaniu kontaktów międzyludzkich. Umowa stwarza możliwości ułatwień dla obywateli obu krajów, pozwalając na łączenie pobytu wypoczynkowego, pogłębiania znajomości języka i kultury drugiego państwa z możliwością podejmowania pracy zarobkowej, która ma charakter dodatkowy w stosunku do głównego - turystycznego, kulturoznawczego celu pobytu i ma służyć uzupełnieniu środków finansowych.

       

       

      1.8  Wykaz świąt państwowych

       

      Nowy Rok – 1 stycznia

      Dzień po Nowym Roku – 2 stycznia

      Rocznica podpisania Traktatu Waitangi z 1840r. – 6 lutego (święto narodowe)

      Wielkanoc – Wielki Piątek & Poniedziałek Wielkanocny

      Dzień ANZAC – 25 kwietnia

      Urodziny Królowej – pierwszy poniedziałek czerwca

      Dzień Pracy – czwarty poniedziałek października

      Boże Narodzenie – 25 & 26 grudnia

       

      System administracyjny


       

      2.1 Ustrój polityczny

       

      Nowa Zelandia jest jednym z państw-członków brytyjskiej Wspólnoty Narodów. Panującym ustrojem politycznym jest monarchia konstytucyjna (w aktach prawnych została zachowana nazwa dominium). Głową państwa jest monarcha Wielkiej Brytanii, reprezentowany przez mianowanego w porozumieniu z rządem Nowej Zelandii gubernatora generalnego. Władza ustawodawcza należy do jednoizbowego parlamentu, a wykonawcza do rządu, na czele którego stoi premier.

      Od 31 sierpnia 2011r. Gubernatorem Generalnym Nowej Zelandii jest Lt Gen Sir Jerry Mateparae.

       

      Podobnie jak w Wielkiej Brytanii, a w odróżnieniu od wielu innych państw, w Nowej Zelandii nie istnieje jednolity dokument konstytucji. Podstawą systemu prawnego jest zbiór kilku najważniejszych ustaw, orzeczeń sądowych i konwencji, zasad zwyczajowych, precedens i tradycja.

       

      2.2 Władza ustawodawcza

       

      Władza ustawodawcza należy do jednoizbowego parlamentu - Izby Reprezentantów - liczącego zazwyczaj 120 deputowanych, wybieranych w wyborach powszechnych na 3 lata. Istnieje możliwość rozpisania wyborów przedterminowych przez gubernatora generalnego na wniosek premiera. Posłowie wybierani są w oparciu o zasady ordynacji mieszanej. Izba składa się z 65 deputowanych, w tym 5 Maorysów, wyłanianych od 1996r. w wyborach większościowych. Pozostałych 55 członków jest wybieranych z list partyjnych. Ze względu na specyfikę systemu wyborczego, liczba deputowanych w poszczególnych kadencjach może wahać się o kilka osób w obie strony. Zapisy na listę wyborców są obowiązkowe wśród wszystkich obywateli powyżej osiemnastego roku życia, natomiast sam udział w wyborach nie jest.

       

      2.3 Władza wykonawcza

       

      Władzę wykonawczą sprawuje odpowiedzialny przed parlamentem rząd, na czele z premierem, oficjalnie powoływanym i odwoływanym przez gubernatora generalnego. Funkcję premiera obejmuje zwyczajowo lider większości parlamentarnej. Ze względu na odmienny niż brytyjski system wyborczy, rządy koalicyjne nie są rzadkością. Wszyscy członkowie gabinetu muszą posiadać mandaty parlamentarne. Istnieje tu także, obradująca pod przewodnictwem gubernatora generalnego, instytucja Rady Wykonawczej. W praktyce skład Gabinetu pokrywa się zwykle w znacznym stopniu ze składem Rady. Formalnie rozporządzenia wydawane są nie przez Gabinet, a właśnie przez Radę.

       

      Po ostatnich wyborach, które miały miejsce 20 września 2014 roku, w Parlamencie reprezentowanych jest siedem partii politycznych. Ogólna liczba miejsc w Izbie Reprezentantów wynosi 121. Partia Narodowa po raz kolejny utworzyła mniejszościowy rząd koalicyjny z ACT, United Future i Maori Party. John Key, lider National Party po raz trzeci został premierem rządu, a Bill English, zastępca przewodniczącego partii, objął stanowisko wice-premiera.

       

       

      2.4 Struktura administracji gospodarczej

       

      W Nowej Zelandii głównym doradcą w sprawach ekonomicznych i finansowych na szczeblu państwowym jest Ministerstwo Finansów (The Treasury). Ministerstwo ds. Biznesu, Innowacyjności i Zatrudnienia (MBIE) ma na celu wspieranie zarówno firm w zwiększeniu ich produktywności i międzynarodowej konkurencyjności, jak i obywateli w dostępie do pracy i mieszkalnictwa.

      Departament Inland Revenue zajmuje się kwestią podatków oraz rozliczaniem dochodów, a także administracją wielu programów socjalnych. Wspieraniem rozwoju biznesu za granica zajmuje się agencja rządowa NZTE (New Zealand Trade & Enterprise).

      Samorząd terytorialny w Nowej Zelandii dysponuje uprawnieniami przyznanymi mu przez parlament. W kraju istnieje dwanaście rad regionalnych, których członkowie są wybierani bezpośrednio. Rady ustalają własne stawki podatkowe, odpowiedzialne są za zarządzanie lokalnym środowiskiem, regionalnymi aspektami obrony cywilnej i planowaniem transportu. Istnieją 74 jednostki samorządowe – 15 rad miejskich, 58 rad okręgowych na obszarach wiejskich oraz jedna rada powiatu na Wyspach Chatham.

       

       

      2.5 Sądownictwo gospodarcze

       

      W Nowej Zelandii obowiązuje prawo zwyczajowe, podobnie jak w Anglii i wielu innych krajach anglosaskich. Powszechna jest tu także większość międzynarodowych struktur prawnych - w szczególności w obszarach finansów i prawa korporacyjnego. Obserwuje się silną tradycję niezależności sądów. Za źródła prawa i podstawę orzekania uznaje się akty parlamentu Nowej Zelandii, czy niektóre akty parlamentu brytyjskiego sprzed 1947r.

      Sądem właściwym do spraw gospodarczych jest Sąd Najwyższy (High Court).

       

      Gospodarka


       

      3.1 Ogólna charakterystyka sytuacji gospodarczej

       

      Przez ostatnie trzy dekady gospodarka Nowej Zelandii zmieniła się od jednej z najbardziej regulowanych wśród krajów OECD do jednej z najbardziej liberalnych. Należy ona do najbardziej zróżnicowanych ze wszystkich państw Oceanii. Nowa Zelandia jest krajem bardzo wysoko rozwiniętym gospodarczo.

       

      Duże nasłonecznienie, także w okresie zimowym, oraz znaczna ilość opadów stanowią idealne warunki dla rozwoju nowozelandzkiego rolnictwa, leśnictwa, sadownictwa i produkcji energii hydro-elektrycznej. Nowa Zelandia jest bardzo popularnym miejscem  turystycznym, przez co sektor turystyczny jest ważnym źródłem dochodów.

       

      Gospodarka Nowej Zelandii systematycznie odbudowuje się w odpowiedzi na globalny kryzys finansowy, efekty którego były relatywnie mniejsze w porównaniu do innych państw  rozwiniętych. Roczny wzrost utrzymuje się na średnim poziomie 2,1% od I kwartału 2010 roku, pomimo niedużego spadku w 2012 roku i silnego wzrostu w 2014 r. Wzrost w II i III kwartale 2015 r. wyniósł odpowiednio 0,3% i 0,9%, zwiększając średnioroczną wielkość do 2,9% (wrzesień). Wzrost w ciągu ostatniego roku był napędzany wynikami sektora budowlanego, usług i rolnictwa.
       

      Pomimo znacznych zakłóceń wywołanych trzęsieniami ziemi  w regionie Canterbury (2010r. i 2011r.), ich wpływ na wyniki gospodarcze był mniejszy niż się spodziewano. Wiele firm przeniosło działalność ze zniszczonego centrum i w efekcie produkcja i wytwórstwo w regionie nie uległy istotnej zmianie. Odbudowa Canterbury ma być pozytywnym czynnikiem wzrostu w ciągu najbliższych lat w wyniku inwestycji komercyjnych i infrastrukturalnych.

       

      Największe znaczenie w dochodzie narodowym ma sektor usług, który zatrudnia ok. 72% wszystkich pracujących. Turystyka jest jednym z największych źródeł przychodów Nowej Zelandii. W ciągu roku do marca 2015r. wydatki turystów osiągnęły wielkość 11,6 mld NZD i był to wzrost o 17,1% w porównaniu z rokiem poprzednim. Liczba turystów przybyłych w ciągu roku (do października 2015r.) do Nowej Zelandii przekroczyła 3mln osób (roczny wzrost o 8,6%). Najwięcej turystów - 39,5% całkowitej wielkości - przybyło z Australii, następnie z Chin (10%) oraz USA (7%). Coraz większego znaczenia oraz uznania na arenie międzynarodowej nabiera produkcja filmowa, szczególnie po realizacji kilku wysokobudżetowych tytułów, jak trylogia Władcy Pierścieni, King Kong, Avatar, czy ostatnio Hobbit. Rekord pod względem przychodów sektora filmowego padł w roku 2013/2014, gdy wielkość ta wyniosła 3,16 mld NZD (porównywalna z wynikami sektora leśnictwa i sadownictwa).

       

      Sektor przemysłów podstawowych stanowi ponad 6% PKB i przyczynia się do ponad 50% całkowitych dochodów z eksportu. Rolnictwo stanowi około 4% PKB, natomiast sektor przetwórstwa żywności, napojów i wyrobów tytoniowych kolejne 4%. Produkcja mleczarska jest dominującym rodzajem działalności rolniczej, a w następnej kolejności hodowla krów i owiec oraz ogrodnictwo. Sektor ogrodniczy jest zdominowany przez winogrona (wino) i owoce kiwi. Duże znaczenie w tej grupie mają również jabłka, gruszki, świeże i przetworzone warzywa oraz nasiona. Eksport owoców  wart był 2 mld NZD w roku do czerwca 2015r. (o 20% więcej w porównaniu z rokiem poprzednim), a eksport wina wyniósł 1,4 mld NZD (wzrost o 7%).

      Leśnictwo i wyrąb przyczynia się do około 1% PKB i stanowi istotną gałąź eksportu. 70% drewna z posadzonych lasów produkcyjnych jest eksportowane w różnych formach.  Roczna wartość eksportu produktów leśnych (czerwiec 2015) wyniosła 4,8 mld NZD, co stanowiło 10% całkowitego eksportu. Chiny, Australia, Korea Południowa i Japonia były największymi rynkami zbytu dla sektora leśnego.

      Rybołówstwo jest jednym z nadrzędnych sektorów przemysłowych Nowej Zelandii i ważnym składnikiem eksportu towarowego. Ryby i owoce morza stanowiły szacunkowo 1,4 mld NZD przychodów eksportowych (VI. 2015r.), co stanowiło wzrost o 6,2% w stosunku rocznym. Najważniejsze gatunki eksportowe to zielone małże, łosoś, miruna (bardzo popularna w Polsce), kalmary, makrela i tuńczyk. Eksportowane w mniejszych ilościach, ale przynoszące duże zyski są langusty skalne, uchowce (Abalone) i gardłosze atlantyckie. Głównymi rynkami zbytu są tu Chiny, Hong Kong, Australia, USA i Japonia. 90% nowozelandzkiej produkcji owoców morza jest przeznaczone na eksport.

       

      Nowa Zelandia posiada znaczne ilości naturalnych zasobów energetycznych oraz relatywnie duże zapasy węgla, gazu ziemnego i ropy/kondensatu. Kraj cechuje się rozległymi obszarami geotermalnymi. Geografia i klimat sprzyjają rozwojowi hydroelektrowni i elektrowni wiatrowych. Głównymi minerałami wydobywanymi, oprócz węgla, są złoto, srebro, kwarc, piaski żelaza, różne inne surowce przemysłowe i żwir do budowy dróg.

       

      Nowa Zelandia jest silnie zależna od handlu zewnętrznego. Najczęściej eksportowanymi towarami są: mięso i wyroby mięsne, szczególnie jagnięcina, nabiał (łącznie 38% wartości całego eksportu) oraz produkty gospodarki leśnej. Importowane są przede wszystkim maszyny i elektronika (13,5% wartości całego importy w 2015r.), części samochodowe (13,2%) i paliwa mineralne.

                                                                                                                              

      Relacje handlowe Nowej Zelandii bardzo wyraźnie skupiają się w regionie Pacyfiku. Trzy największe rynki eksportowe – Chiny (obroty o wartości 17,9 mld NZD), Australia (14,4 mld NZD) i Stany Zjednoczone (11,7 mld NZD) – przyczyniły się do 46% nowozelandzkiego eksportu towarowego oraz 43% importu tego kraju w roku 2015. Dalej w kolejności wartości obrotów znajduje się Japonia, Korea Płd, i kraje Unii Europejskiej.

       

      Zgodnie z ostatnim raportem Banku Światowego Doing Business 2016, Nowa Zelandia, jest drugim krajem na świecie (za Singapurem), co do najlepszych warunków do prowadzenia działalności gospodarczej. Według raportu w Nowej Zelandii najłatwiej na świecie jest rozpocząć biznes, zarejestrować nieruchomość i uzyskać kredyt na działalność. Kraj ten najlepiej też chroni inwestorów. Od wielu lat Nowa Zelandia jest także w czołówce rankingu Transparency International pokazującego stopień korupcji. W 2015 roku NZ zajęła 4. pozycję na liście najmniej skorumpowanych i korupcjogennych państw, co ma świadczyć o dużej przejrzystości procedur i odpowiedzialności.

       

      3.2 Główne wskaźniki makroekonomiczne Nowej Zelandii

       

      WSKAŹNIK

      JEDN.

      2013

      2014

      2015

      PKB wartość globalna⊃1;

      mln NZD

      206 488

      212 154

      219 741

      PKB per capita⁴ ⊃2;

      NZD

      47 173

      48 041

      48 559

      Dynamika PKB⊃1; ⊃2;

      %

      2,3

      2,7

      3,6

      Relacja nadwyżki/deficytu finansów publicznych do PKB⊃3;

      %

      3,2

      1,2

      b.d.

      Relacja całkowitego długu publicznego do PKB⊃3;

      %

      33,2

      33,2

      b.d.

      Relacja deficytu/nadwyżki na rachunku obrotów bieżących bilansu płatniczego do PKB⊃3;

      %

      -3,6

      -2,4

      -3,5

      Stopa inflacji (indeks cen konsumpcyjnych CPI)⁴

      %

      1,4

      1,0

      0,4

      Stopa bezrobocia⁴

      %

      6,2

      5,6

      6,0

      Wartość obrotów handlu zagranicznego⊃1;

      mln NZD

      121 387

      130 946

      132 622

      Wartość eksportu⊃3;

      mln NZD

      61 994

      67 801

      67 486

      Wartość importu⊃3;

      mln NZD

      59 393

      63 145

      65 136

      Wartość rocznego napływu zagranicznych inwestycji bezpośrednich⊃1;

      mln NZD

      2 229

      1 600

      4 235

      Wartość rocznego odpływu zagranicznych inwestycji bezpośrednich⊃1;

      mln NZD

      -180

      544

      409

      Skumulowana wartość zagranicznych inwestycji bezpośrednich w Nowej Zelandii⊃3;

      mln NZD

      89 768

      94 986

      100 608

      Skumulowana wartość zagranicznych inwestycji bezpośrednich Nowej Zelandii za granicą⊃3;

      mln NZD

      22 508

      23 582

      24 411

      Źródło: Statistics NZ, The Treasury, Reserve Bank of New Zealand

      Objaśnienia: ⊃1;stan na 31 marca, ⊃2;roczna wartość (marzec) w cenach z 2009/10r., ⊃3;stan na 30 czerwca, ⁴stan na 30 września

       

       

      3.3 Główne sektory gospodarki (o największym udziale PKB)

       

      SEKTOR

      NZD (mln)

      % PKB

      Usługi wynajmu, wypożyczeń i obsługa nieruchomości

      29 238

      13,2

      Produkcja przemysłowa

      22 547

      10,1

      Nauka, technika, administracja i wsparcie

      21 668

      9,7

      Handel detaliczny i zakwaterowanie

      14 969

      6,7

      Rolnictwo, leśnictwo i rybołówstwo

      13 727

      6,2

      Ochrona zdrowia i pomoc społeczna

      13 575

      6,1

      Budownictwo

      13 316

      6,0

      Finanse i ubezpieczenia

      13 082

      5,9

      Handel hurtowy

      11 461

      5,2

      Administracja publiczna i obrona

      9 497

      4,3

      Edukacja i szkolenia

      9 378

      4,2

      Transport, usługi pocztowe i magazynowanie

      9 068

      4,1

      Media informacyjne i telekomunikacja

      7 039

      3,2

      Sztuka, rekreacja i inne usługi

      6 933

      3,1

      Elektryczność, gaz, woda i odpady

      6 496

      2,9

      Górnictwo

      3 737

      1,7

      PKB

      222 246

      100,0

      Tabela: Wielkość PKB wg głównych grup produkcji w 2015 roku (wrzesień); źródło: Statistics NZ

       

      3.4 Uczestnictwo w wielostronnych organizacjach o charakterze ekonomicznym

       

      Nowa Zelandia jest jednym z państw założycielskich Organizacji Narodów Zjednoczonych (UN). Pod koniec 2014 roku Nowa Zelandia została wybrana na niestałego członka Rady Bezpieczeństwa ONZ na dwuletnią kadencję, która rozpoczęła się w styczniu 2015r.

      Kraj ten jest też uczestnikiem wielu światowych i regionalnych organizacji, m.in.: Światowa Organizacja Handlu (WTO), Bank Światowy (World Bank), Międzynarodowy Fundusz Walutowy (IMF), Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD), Międzynarodowa Agencja Energetyczna (IEA), Azjatycki Bank Rozwoju (Asian Development Bank), Forum Południowego Pacyfiku (South Pacific Forum) i Wspólnota Państw Pacyfiku (The Pacific Community). Nowa Zelandia jest także członkiem Wspólnoty Narodów (Commonwealth of Nations).

      W 2010r. Nowa Zelandia została członkiem ASEM (Asia-Europe Meeting). Ciągle rosnące zaangażowanie gospodarcze na rynkach azjatyckich znajduje odbicie m. in. w aktywnym uczestnictwie we Wspólnocie Gospodarczej Azji i Pacyfiku (APEC), Szczycie Państw Azji Wschodniej (East Asia Summit) czy też udział w Stowarzyszeniu Narodów Azji Południowo-Wschodniej (ASEAN), gdzie Nowa Zelandia ma status partnera w dialogu. Jako przykład aktywności regionalnej wymienić należy członkostwo w umowie CER (Closer Economic Relations) z Australią, Grupie Australijskiej czy Porozumieniu o Regionalnym Handlu i Współpracy Gospodarczej Południowego Pacyfiku (SPARTECA).

      4 lutego 2016 roku w Auckland została podpisana umowa o Partnerstwie Transpacyficznym TPP, której Nowa Zelandia jest stroną obok Australii, Kanady, Japonii, Meksyku, Peru, Stanów Zjednoczonych, Wietnamu, Singapuru, Chile oraz Brunei.

      Nowa Zelandia podpisała umowy dwustronne o wolnym handlu z Signapurem, Tajlandią, Malezją, Hong Kongiem, Chinami, Koreą Płd oraz umowę o współpracy ekonomicznej z Tajpej. 

      Ponadto Nowa Zelandia jest członkiem: BIS, EBRD, FAO, FATF, IAEA, IBRD, ICAO, ICC, ICCT, ICRM, IDA, IFAD, IFC, IFRCS, IHO, ILO, IMO, IMSO, Interpol, IOC, IOM, IPU, ISO, ITSO, ITU, ITUC, MIGA, NSG, OPCW, PIF, SPC, UNCTAD, UNESCO, UNHCR, UNIDO, UNIFIL, UNMIS, UNMIT, UNTSO, UPU, WCO, WFTU, WHO, WIPO i WMO.

       

      3.5 Relacje gospodarcze z UE

       

      Unia Europejska jest trzecim co do wielkości partnerem handlowym Nowej Zelandii. Wielkość rocznych obrotów handlowych do czerwca 2015 roku wyniosła ponad 19,6 mld NZD.

      UE jest ważnym rynkiem zbytu dla dóbr nowozelandzkich, szczególnie w przypadku wysokiej wartości towarów rolnych. Do najczęściej eksportowanych na rynki UE towarów należy baranina, następnie wino, owoce, masło i produkty mleczne do smarowania. Unia Europejska jest największym źródłem nowozelandzkiego importu, który jest zdominowany przez pojazdy mechaniczne, samoloty i lekarstwa. Jak w przypadku wielu partnerów handlowych NZ z krajów rozwiniętych, istotnym elementem relacji handlowych są usługi. Unia Europejska jest dla Nowej Zelandii drugim największym rynkiem eksportowym dla handlu usługami i drugim co do wielkości źródłem importu usług. Najbardziej znaczące spośród usług są turystyka, transport, edukacja i usługi komercyjne.

      Wartość wzajemnych dwustronny inwestycji jest znacząca. Kraje Unii są drugim największym, za Australią,  źródłem bezpośrednich inwestycji w Nowej Zelandii. UE jest także drugim co do wielkości celem nowozelandzkich inwestycji zagranicznych.

      Eksport Nowej Zelandii do 28 krajów UE w 2015 roku stanowił 12% wartości eksportu,  a import 17,3% całkowitego krajowego importu.

       

      Od 1999r. UE i Nowa Zelandia są stronami w porozumieniu dwustronnym, które ma na celu ułatwienie handlu między krajami UE i Nową Zelandią poprzez zmniejszanie barier technicznych, w tym procedur oceny.

      Ramy obecnej współpracy Unia Europejska – Nowa Zelandia określone są we Wspólnej Deklaracji o Stosunkach i Współpracy z 2007r. i dodatkowo za pomocą innych formalnych i nieformalnych instrumentów i uzgodnień. Już wkrótce (stan na styczeń 2016r.) Wspólna Deklaracja zostanie zastąpiona umową ramową PARC (Partnership Agreement on Relations and Cooperation, podpisanie której planowane jest w pierwszej połowie roku 2016.

       

      W październiku 2015r. Komisja Europejska ogłosiła dokument strategiczny Trade for All, w którym określiła Nową Zelandię (obok Australii) jako ważnego partnera UE w regionie Azji i Pacyfiku oraz zapowiedź komisarz UE ds. handlu dotyczącą starań o uzyskanie mandatu do rozpoczęcia negocjacji umowy o wolnym handlu UE – Nowa Zelandia.

      Komisja Europejska pracuje obecnie (styczeń 2016r.) nad analizą wpływu przyszłej umowy, odbędą się także konsultacje społeczne.

       

      Unia Europejska jest dla Nowej Zelandii najbardziej istotnym partnerem w dziedzinie nauki i innowacji. Ponad połowa naukowców nowozelandzkich prowadzi aktywną współpracę z europejskim partnerem (zwłaszcza z Wielkiej Brytanii, Niemiec i Francji). Relacje tego sektora opierają się głównie na Umowie o Współpracy Naukowej i Technologicznej z 2009 roku, która odgrywa znaczącą rolę w tworzeniu silniejszych powiązań z Europą.

      UE jest jednym z najważniejszych i najbardziej aktywnych partnerów Nowej Zelandii w regionie Pacyfiku. Jest członkiem Post-Forum Dialogue Forum Wysp Pacyfiku (PIF) i uczestniczy w corocznym trójstronnych spotkaniach UE –Australia-Nowa Zelandia dotyczących kwestii Pacyfiku.

      UE jest siódmym co do wielkości dostarczycielem pomocy rozwojowej dla tego regionu i ściśle współpracuje z Nową Zelandią  w celu zapewnienia komplementarności inwestycji. Realizowane programy unijne obejmują kwestie zmian klimatycznych i środowiska, energii odnawialnej, zrównoważonego rozwoju gospodarczego, wody i urządzeń sanitarnych, zagadnień morskich i reagowania na katastrofy. UE jest również najważniejszym partnerem Nowej Zelandii na Pacyfiku w sektorze energetycznym. Rozwijane są wspólne projekty energetyczne na Samoa, Kiribati, Wyspach Cooka i Tuvalu. Pacific Energy Summit, zorganizowany wspólnie przez UE i NZ w Auckland w marcu 2013r., przyciągnął 635 mln NZD zobowiązań darczyńców na projekty bazujące na energii odnawialnej w regionie.

       

       

      2010

      2015

      wartość

       (mln NZD)

      % całkowitej wielkości

      wartość

       (mln NZD)

      % całkowitej wielkości

      Eksport do UE

      7 583

      13,3

      8 098

      12

      Import z UE

      7 407

      14,3

      11 521

      17,3

      NZ BIZ w UE

      32 849

      b.d.

      53 958

      24,4

      UE BIZ w NZ

      60 621

      b.d.

      77 254

      20,8

                     Tabela: Wielkość eksportu, importu i BIZ Nowej Zelandii z UE w latach 2010 i 2015; źródło: Statistics NZ

       

       

       

      Dwustronna współpraca gospodarcza


       

      4.1 Gospodarcze umowy dwustronne

       

      - Umowa między Rzecząpospolitą Polską a Nową Zelandią w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu, podpisana w Warszawie dnia 21 kwietnia 2005r.

       

      - Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Nowej Zelandii w sprawie Programu Zwiedzaj i Pracuj (Working Holiday Scheme), podpisana w Warszawie dnia 9 maja 2008r.

       

      - Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Nowej Zelandii w sprawie koprodukcji filmowej, podpisana w Warszawie dnia 21 października 2015r.

       

       

      4.2 Handel zagraniczny

       

      W obrotach handlowych pomiędzy Polską i Nową Zelandią utrzymuje się trend wzrostowy. Wg danych Ministerstwa Rozwoju RP za 2015 rok, wartość obrotów handlowych między Polską i Nową Zelandią wyniosła 122 mln USD. Wartość eksportu z Polski do Nowej Zelandii w 2015 r. wyniosła  75 mln USD. Utrzymane zostało wysokie saldo po stronie polskiej w wysokości 27 mln USD.

       

      Wykres: Wielkość eksportu, importu i obrotów handlowych Polski z Nową Zelandią w okresie 2000 – 2015

      źródło: Ministerstwo Rozwoju RP

       

      W 2015 roku listę towarów najczęściej eksportowanych z Polski do Nowej Zelandii otwierają: części silników turboodrzutowych i turbośmigłowych (25 mln USD), następnie na liście znajdują się pojazdy (4,5 mln USD), leki (3,7 mln USD), wiązki przewodów zapłonowych i innych przewodów, pieluchy i wkładki dla niemowląt, preparaty do prania i czyszczenia oraz suszarki do bielizny.

       

      Jeśli chodzi o import z Nowej Zelandii, w 2015 roku najczęściej sprowadzaliśmy: zamrożone filety buławika (miruny) nowozelandzkiego (13,5 mln USD), kazeinę do stosowania w przemyśle (11 mln USD), mięso z owiec  (2,5 mln USD), owoce kiwi (2,1 mln USD), miód naturalny i jagnięcinę.

       

      Wymiana handlowa między Polską a Nową Zelandią w ciągu pierwszych czterech miesięcy 2016 roku odnotowuje silny wzrost. Polski eksport wzrósł o 222%, import o 323%, a wielkość obrotów wzrosła o 265% (97,1 mln USD) w stosunku do tego samego okresu w 2015 r.

       

       

      4.3 Inwestycje

       

      Zainteresowanie wzajemnym inwestowaniem zarówno inwestorów polskich, jak i nowozelandzkich jest znikome. Może to wynikać w części z niskiego poziomu wiedzy na temat polskiej gospodarki w Nowej Zelandii i istniejących tu możliwości, ale także z niewielkiego rozmiaru Nowej Zelandii i tutejszego rynku. Z małym rozmiarem i dużą odległością od głównych rynków światowych wiąże się także problem znalezienia nisz rynkowych oraz kanałów dystrybucji, zrozumienie potencjalnego klienta i lokalnego rynku, a także reguły konkurencji w nim panującej.

      Z drugiej strony, Ambasada RP w Wellington odnotowuje pewne zainteresowanie inwestorów nowozelandzkich rynkiem polskim.

       

       4.4 Współpraca samorządów gospodarczych

       

      W 2009r. Krajowa Izba Gospodarcza zorganizowała misję handlową do Nowej Zelandii. Członkami misji byli reprezentanci branż: kosmetycznej (firma DAX Cosmetics Ltd), farmaceutycznej (firmy BLUMED, DIFARMA, LEK-AM), rolno-spożywczej (JURA-MINERAL), informatycznej (ALES) oraz energetycznej (ELEKTRIM-VOLT S.A.). Głównym celem misji było rozeznanie się w istniejących możliwościach i uwarunkowaniach wymiany handlowej.

       

      W lutym 2010r. w Auckland odbyła się konferencja „European Union – New Zealand Trade Conference”, na której obecni byli przedstawiciele nowozelandzkiego biznesu zainteresowani nawiązaniem kontaktów z krajami europejskimi. Polska miała tam swoje stoisko z materiałami promocyjnymi i informacyjnymi na temat kondycji krajowej gospodarki oraz polskich programów prywatyzacyjnych. Konferencja zorganizowana została przez nowozelandzkie Ministerstwo Spraw Zagranicznych i Handlu, NZ Europe Business Council, Delegację UE w Wellington oraz Auckland Chamber of Commerce.

       

      W kwietniu 2015 r. gościła w Auckland misja GreenEvo Ministerstwa Środowiska. Przedstawiciele 15 firm z sektora czystych technologii wzięli udział w targach Go Green Expo i wizycie studyjnej zorganizowanej przez Ambasadę RP w Wellington.

       

      W maju 2015 r., pod patronatem Ambasadora RP, powstało stowarzyszenie POLANZ, Polish - New Zealand Business Association Inc. z siedzibą w Auckland. Głównym celem organizacji zrzeszającej przedstawicieli środowiska polonijnego z doświadczeniem biznesowym jest promocja dwustronnych relacji handlowych.

       

      W czerwcu 2016 r. przedstawiciele polskiego sektora mięsnego, w tym sześciu producentów wyrobów mięsnych, Unii Producentów i Pracodawców Przemysłu Mięsnego (UPEMI), eksperci rynkowi oraz organizatorzy kampanii promocyjnej Smak jakości i tradycji prosto z Europy/ European Meat – tradition, quality and taste wzięli udział w targach Fine Food 2016. Impreza handlowa skupiająca sektor  spożywczy, hotelarski i gastronomiczny miała miejsce w Auckland. Udział w Fine Food poprzedził kongres i uroczysty lunch, który odbył się w Hotelu Langham Auckland. Kongres poświęcony był aspektom związanym z handlem mięsem między Nową Zelandią a Unią Europejską, w tym z Polską, oraz perspektywami jego rozwoju. Do Nowej Zelandii przyjechali reprezentanci firm: Food Service sp. z o.o., ZM Henryk Kania S.A., NoriDane Foods Polska, Sokołów S.A., Madej & Wróbel sp. z o.o. oraz Elkopol sp. z o.o.

       

      Dostęp do rynku


       

      5.1 Dostęp do rynku dla polskich towarów i usług (bariery)

       

      Polskie towary nie wymagają pozwolenia na przywóz do Nowej Zelandii. W kraju nie nakłada się żadnych ograniczeń importowych, nie istnieją także bariery w przywozie z powodów czysto związanych z handlem. Istnieją jednak surowe zasady, co do stanu zdrowia, zawartości, bezpieczeństwa i etykietowania pochodzenia i bardzo rygorystyczne ograniczenia dotyczące żywych zwierząt i roślin.

       

      Nowa Zelandia stosuje bardzo ścisły system importu mięsa wieprzowego i produktów z mięsa wieprzowego, w tym istnieją szczegółowe wymogi dotyczące obróbki tych produktów. Ograniczenia importowe wynikają z zagrożenia przywozem mięsa zarażonego PRRS – zespołem rozrodczo-oddechowym świń, które zaatakowało na początku lat dziewięćdziesiątych ubiegłego stulecia większość państw Unii Europejskiej (w tym Polskę), Amerykę i kraje azjatyckie. Po kilkuletnich negocjacjach Komisji Europejskiej z Nową Zelandią, od 2014 roku możliwy jest eksport do tego kraju wieprzowiny pochodzącej z krajów UE, w tym Polski. Polscy producenci zainteresowani eksportem wieprzowiny do Nowej Zelandii mogą stosować unijny system certyfikacji TRACES obowiązujący na rynku wewnętrznym UE. Szczegółowe informacje na temat norm zdrowotnych dotyczących importu do Nowej Zelandii mięsa wieprzowego oraz produktów wieprzowych pochodzących z UE dostępne są na stronie internetowej MPI:

      http://www.mpi.govt.nz/law-and-policy/requirements/import-health-standards/ oraz w wersji polskiej na stronie Głównego Inspektoratu Weterynarii:

      http://www.wetgiw.gov.pl/index.php?action=art&a_id=2953

       

      Dla eksporterów produktów żywnościowych przydatne będą też informacje znajdujące się na stronie internetowej New Zealand Food Safety Authority: http://www.foodsafety.govt.nz

      Żywność pochodząca z upraw modyfikowanych genetycznie musi być oznaczona.

       

      5.2 Dostęp do rynku pracy. Świadczenia usług i zatrudnienie obywateli RP

       

      Polacy pragnący podjąć pracę w Nowej Zelandii powinni wcześniej wystąpić o wizę do pracy.

      Istnieją trzy formy wizy pracowniczej: tymczasowe wizy do pracy (np. Working Holiday Visa, czy Essential Skills Visa – w przypadku zapotrzebowania na specjalistów z danych dziedzin); wizy do pracy z możliwością przedłużenia do rezydentury (np. w przypadku gdy długość pobytu nie jest potwierdzona lub gdy brak jest wystarczających podstaw do uzyskania pozwolenia na pobyt stały) oraz wizy rezydenckie na pobyt stały. Wyczerpujące informacje na temat dostępnych opcji i wiz można znaleźć na stronie internetowej Urzędu Imigracyjnego Nowej Zelandii: www.immigration.govt.nz

       

      Lista zawodów, na które istnieje największe zapotrzebowanie w Nowej Zelandii dostępna jest na stronie Urzędu Imigracyjnego NZ: http://skillshortages.immigration.govt.nz/

       

      Warunki zatrudnienia regulowane są przepisami Ustawy o Zatrudnieniu z 2000r. (Employment Relations Act). Celem zapisów Ustawy jest promowanie zaufania do stosunku pracy i praw pracowników do zbiorowych rokowań i negocjacji.

       

      Treść ustawy oraz informacje na temat zasad zatrudnienia dostępne są na stronie MBIE: http://employment.govt.nz/er/

       

      5.3 Nabywanie i wynajem nieruchomości

      Rynek nieruchomości w Nowej Zelandii jest wysoce rozwinięty. W każdym mieście znaleźć można agencje pośredniczące w handlu nieruchomościami. W porównaniu z cenami zagranicznymi, ceny nieruchomości w Nowej Zelandii można określić jako przystępne.

       

      Polacy mają prawo do nabycia nieruchomości lub ziemi na terenie Nowej Zelandii bez żadnych ograniczeń. Jedynym wyjątkiem jest sytuacja, gdy nieruchomość oznaczona jest jako „wrażliwa”. W takim przypadku wymagana jest zgoda OIO (Overseas Investment Office). Odnosi się to często do nieruchomości rolniczych i farm, czy nieruchomości tzw. wakacyjnych z dostępem do nabrzeża. Szczegółowe informacje dostępne są na portalu LINZ (Land Information NZ): http://www.linz.govt.nz/

       

      W Nowej Zelandii istnieją jasne zasady dla najemców i właścicieli nieruchomości przeznaczonej na wynajem, spisane w taki sposób, aby chronić obie strony. Przepisy te zawarte są w Ustawie o Najmie Lokali Mieszkalnych (Residential Tenancies Act 1986). Instytucją udzielającą informacji w zakresie przepisów dotyczących najmu i jego form jest Tenancy Services, działająca w ramach Ministerstwa ds. Biznesu, Innowacji i Zatrudnienia (MBIE): https://tenancy.govt.nz/

       

       

      5.4 System zamówień publicznych

       

      Kwestią zamówień publicznych w Nowej Zelandii zajmuje się Government Procurement Branch, działającą w ramach MBIE (wcześniej Ministerstwo Rozwoju Gospodarczego).

      Wszelkie zasady i przepisy dotyczące zamówień publicznych, informacje o przetargach i szkoleniach w tym zakresie dostępne są na stronie internetowej: www.business.govt.nz/procurement

       

      Od połowy sierpnia 2015 roku Nowa Zelandia jest oficjalnie stroną Porozumienia w sprawie Zamówień Publicznych Światowej Organizacji Handlu (GPA WTO).

       

       

      5.5 Ochrona własności przemysłowej i intelektualnej 

       

      Ochroną własności intelektualnej i przemysłowej w Nowej Zelandii zajmuje się Intellectual Property Office of New Zealand (IPONZ). Jest to agencja rządowa działająca w ramach Ministerstwa Rozwoju Gospodarczego (obecnie Ministerstwa ds. Biznesu, Innowacji i Zatrudnienia). IPONZ odpowiada za przyznawanie i rejestrację praw własności intelektualnej, czyli patentów, znaków towarowych, wzorów i praw hodowców roślin.

       

      Wszelkie informacje na temat ochrony własności przemysłowej i intelektualnej w Nowej Zelandii, aktualne przepisy prawne oraz statystyki można znaleźć na stronie IPONZ:  www.iponz.govt.nz/cms/iponz oraz na stronie MBIE: http://www.mbie.govt.nz/info-services/business/intellectual-property

       

       

      Przydatne linki i kontakty


       

      6.1 Administracja gospodarcza

       

      Ministerstwo ds. Biznesu, Innowacji i Zatrudnienia: http://www.mbie.govt.nz

      Ministerstwo Skarbu   www.treasury.govt.nz

      Ministerstwo ds. Przemysłów Podstawowych   http://www.mpi.govt.nz

      Ministerstwo Sztuki, Kultury i Dziedzictwa Narodowego   www.mch.govt.nz

      Ministerstwo Sprawiedliwości   www.justice.govt.nz

      Departament Ochrony (przyrody)   www.doc.govt.nz

      Ministerstwo Obrony   www.defence.govt.nz

      Ministerstwo Edukacji   http://www.education.govt.nz

      Ministerstwo Środowiska   http://www.mfe.govt.nz

      Ministerstwo Spraw Zagranicznych   http://www.mfat.govt.nz

      Ministerstwo Zdrowia   http://www.health.govt.nz

      Ministerstwo Spraw Wewnętrznych   www.dia.govt.nz

      Departament Resocjalizacji   www.corrections.govt.nz

      Departament Przychodów i Podatków (poza gabinetem)   www.ird.govt.nz

      Ministerstwo Transportu   www.transport.govt.nz

      Izba Celna   www.customs.govt.nz

      Bank Rezerw  www.rbnz.govt.nz

       

      6.2 Samorządy gospodarcze

      Izby Handlowe Nowej Zelandii  www.newzealandchambers.co.nz

      Izba Handlowa Auckland   www.aucklandchamber.co.nz

      Izba Handlowa Pracodawców Wellington   https://www.wecc.org.nz

      Rady Samorządów Lokalnych   www.localcouncils.govt.nz/lgip.nsf

      Rada Związków Zawodowych   http://union.org.nz

      Morskie Związki Zawodowe Nowej Zelandii   www.munz.org.nz

      Izba Handlowa Pracowników Canterbury   www.cecc.org.nz

      Fundacja Azja – Nowa Zelandia   www.asianz.org.nz

      Nowozelandzko-Europejska Rada Biznesu   http://www.nzebc.org.nz/

       

      Regionalne agencje rozwoju gospodarczego:

      Northland http://www.northlandnz.com

      Western Bay of Plenty www.priorityone.co.nz

      Waikato www.waikatodistrict.govt.nz

      Taranaki http://business.taranaki.info

      Wanganui www.wanganui.govt.nz

      Manawatu www.visionmanawatu.org.nz

      Otago www.dunedin.govt.nz

      Auckland http://www.aucklandnz.com/au

      Wellington www.growwellington.co.nz

      Nelson www.eda.co.nz

      Canterbury www.cdc.org.nz

      Southland www.southlandnz.com

       

      6.3 Oficjalna prasa ekonomiczna

      The Dominion Post   http://www.stuff.co.nz/dominion-post

      The New Zealand Herald   www.nzherald.co.nz

      The New Zealand Listener   www.listener.co.nz

      Scoop   www.scoop.co.nz

      The National Business Review   www.nbr.co.nz

       

      6.4 Oficjalne strony o charakterze ekonomicznym

      Stowarzyszenie Ekonomistów Nowej Zelandii   www.nzae.org.nz

      New Zealand Trade and Enterprise https://www.nzte.govt.nz

      Urząd Statystyczny  www.stats.govt.nz

      2 sierpnia 2013 (ostatnia aktualizacja: 8 lipca 2016)

      Drukuj Drukuj Podziel się treścią: