close

  • Polsce – służyć, Europę – tworzyć, Świat – rozumieć

     

  • AFGANISTAN

  • Afganistan

    •  

       Informacje o kraju


       

      Położenie geograficzne, ludność, obszar, stolica, języki urzędowe.

      Położenie geograficzne: Islamska Republika Afganistanu położona jest na pograniczu trzech regionów geograficznych: Azji Południowej, Azji Centralnej i Azji Zachodniej. Graniczy: od wschodu i południa z Pakistanem, od zachodu z Iranem, zaś od północy z Turkmenistanem, Uzbekistanem i Tadżykistanem. Na północnym wschodzie krótki odcinek granicy oddziela Afganistan od chińskiej prowincji Sinciang. Nie posiada dostępu do morza. Kraj wysokogórski – od północnego wschodu na południowy zachód przecięty pasmem Hindukuszu (najwyższy szczyt IRA – Noszak, 7,4 tys. m n.p.m.). Stolica kraju położona jest na wysokości 1,8 tys. m n.p.m. Okresowe, niewielkie w skali trzęsienia ziemi, mają epicentra głównie na północnym wschodzie kraju.

      Ludność: 30 419 928 (39. na świecie)

      Afganistan jest krajem wieloetnicznym. Przybliżone zestawienie grup etnicznych w Afganistanie wg CIA Factbook wygląda następująco: Pasztuni - 42%, Tadżycy - 27%, Hazarowie - 9%, Uzbecy - 9%, Ajmakowie - 4%, Turkmeni - 3%, Beludżowie - 2%, inni - 4%. 

      Obszar: 652.864 km2.

      Stolica: Kabul

      Języki urzędowe: afgański perski (dari) i paszto. W biznesie można porozumieć się w języku angielskim. W niektórych przypadkach możliwa jest komunikacja po rosyjsku lub niemiecku.

      Warunki klimatyczne

      Kraj znajduje się w stepowej strefie klimatycznej – zimy są bardzo chłodne, zaś lata – gorące. Ponad 300 dni w roku jest słoneczne. Istnieje jednak szereg lokalnych wariacji klimatu, np. północnowschodnie regiony górskie charakteryzują się suchymi i chłodnymi zimami (typowymi dla klimatu subarktycznego), podczas gdy obszary w pobliżu granicy z Pakistanem podlegają wpływom monsunów, co sprawia, że okresy letnie bywają wilgotne i deszczowe. Temperatury są silnie zróżnicowane, w zależności od pory roku i regionu – w regionach południowych letnie temperatury mogą osiągać 35˚C (najwyższą temperaturę, 49˚C zanotowano w Dżalalabadzie), zaś w górach, w styczniu osiągają poniżej -15˚C (najniższa zanotowana to -31˚C w Kabulu).

       

      Główne bogactwa naturalne

      Ropa naftowa i gaz ziemny (głównie na północy kraju), węgiel kamienny (w środkowej części), rudy żelaza, miedzi i ołowiu. Ponadto w Afganistanie znajdują się złoża m.in.: cynku, berylu, chromu, lapis lazuli, litu, złota, srebra i siarki. Zasadnicza część złóż do niedawna nie była eksploatowana. Dopiero w ostatnich latach władze afgańskie rozpoczęły realizację przetargów na przeprowadzenie projektów wydobywczych.

       

      System walutowy, kurs i wymiana

      Oficjalną walutą jest Afgani (AFS). Kurs wymiany jest płynny. Oficjalne kursy publikowane są codziennie przez Centralny Bank Afganistanu. Średni kurs do USD wg Banku Centralnego Afganistanu (http://dab.gov.af/en) na dzień 25.07.2016 wynosił sprzedaż: 69,08 kupno: 68,8; do EUR – sprzedaż: 76,07 kupno: 75,47. Nie ma ograniczeń na dokonywanie wymian pieniędzy. Można ich dokonywać w bankach lub u licencjonowanych przez Bank Centralny dilerów waluty zagranicznej. Należy zwrócić uwagę na fakt, że w Afganistanie dominuje obrót gotówkowy. W niektórych przypadkach (szczególnie w regionach przygranicznych) w obrocie stosowane są inne waluty – USD, PKR lub IRR.

      Religia

      Ponad 90% mieszkańców Afganistanu wyznaje islam, przede wszystkim odłamu sunnickiego, ok. 10-20% to wyznawcy odłamu szyickiego, ok. 1% to wyznawcy hinduizmu, buddyzmu, Sikhowie i in.

      Infrastruktura transportowa (przejścia graniczne, lotniska, porty).

      Na granicy z Iranem – Taybad/Islam Quala (piesze/samochodowe), Shand-e Dinar/Abu Naser Farahi (piesze/samochodowe) i Milak/Zaranj (samochodowe).

      Z Turkmenistanem – Murichaq/Aquina (samochodowe), Serhetabat/Towraghondi (piesze/samochodowe).

      Z Uzbekistanem – Termez/Hairatan (piesze/samochodowe/rzeczne/kolejowe).

      Z Tadżykistanem – Panji Poyon/Sher Khan Bandar (piesze/samochodowe/rzeczne), Khulyab/Aikhanum (piesze/samochodowe), Ishkoshim/Ishkashim (piesze/samochodowe).

      Z Pakistanem –Torkham (piesze/samochodowe), Guulamkhan (piesze/samochodowe), Spin Boldak (piesze/samochodowe).

      Przejście graniczne z Chinami nie funkcjonuje.

       

      Obowiązek wizowy

      Istnieje. Obywatele Polski planujący wyjazd do Afganistanu są zobowiązani przed podróżą uzyskać wizę afgańską, które wydaje Wydział Konsularny Ambasady IRA w Warszawie. (http://www.afghanembassy.com.pl/ambasada/informacje/informacje-wizowe) .

      Wizy wydawane są w terminie dziesięciu dni roboczych od daty otrzymania wniosku wraz z innymi wymaganymi dokumentami. 

      Wykaz świąt państwowych

      Now ruz (Nowy Rok) – 20 lub 21 marca, Dzień Zwycięstwa Mudżahedinów – 28 kwietnia, Międzynarodowy Dzień Pracy – 1 maja, Dzień Niepodległości – 19 sierpnia (1919).

      Ponadto urzędy afgańskie pracują krócej w czasie głównych świąt muzułmańskich: Eid ul-Adha, Ashura, Maulid an-Nabi oraz Świętego Miesiąca Ramazan. Święta te wypadają w różnych terminach z powodu różnic między kalendarzem księżycowym, wg którego są wyznaczane, a słonecznym.

      W tygodniu dniami wolnymi od pracy są piątek i sobota.

       

       

      System administracyjny


       

      Ustrój polityczny

      Afganistan jest scentralizowaną republiką prezydencką. Prezydent mianuje rząd, który następnie zatwierdzany jest przez niższą izbę parlamentu.

      Głowa państwa wybierana jest w głosowaniu powszechnym, absolutną większością głosów na 5-letnią kadencję, którą może sprawować dwukrotnie. Ostanie wybory prezydenckie przeprowadzone zostały w 2014 roku.

      Wyniki ostatnich wyborów: I runda - Abdullah ABDULLAH 45%, Ashraf GHANI Ahmadzai 31.6%, Zalmai RASOUL 11.4%, inni 12%; II runda - Ashraf GHANI 56.4, Abdullah ABDULLAH 43.6.

      Ogłoszenie wstępnych wyników drugiej tury wyborów prezydenckich na początku lipca 2014 r. wywołało w Afganistanie poważny kryzys polityczny. Wyniki wskazywały, że zwycięzcą wyborów został Ashraf Ghani. Nie zaakceptował tego kontrkandydat A. Ghaniego, Abdullah Abdullah, uznając to za efekt fałszerstw wyborczych. Po prawie trzech miesiącach opóźnienia Niezależna Komisja Wyborcza (NKW) ogłosiła 21 września 2014 r., że nowym prezydentem Islamskiej Republiki Afganistanu został Ashraf Ghani. Dzień wcześniej obaj kandydaci na prezydenta, Abdullah Abdullah oraz Ashraf Ghani doszli do porozumienia w sprawie utworzenia Rządu Jedności Narodowej, uzgadniając, że zwycięzca wyborów obejmie funkcję prezydenta, a przegrany uzyska pozycję Chief Executive Officer (CEO).

      Zgodnie z warunkami porozumienia funkcja CEO została utworzona prezydenckim dekretem w dniu inauguracji (29 września 2014 r.). Po upływie dwóch lat i dokonaniu odpowiednich zmian w Konstytucji przez Loya Jirga (zgromadzenie starszyzny), stanowisko CEO zostanie przekształcone w urząd premiera. Głową państwa pozostanie prezydent, który będzie przewodniczył Gabinetowi (Kabina) składającemu się z zastępców prezydenta, CEO, zastępców CEO, głównego doradcy oraz ministrów. CEO będzie odpowiadał za bieżącą koordynację pracy ministrów oraz wdrażał zalecenia Gabinetu.

      Współpraca pomiędzy A. Ghanim i A. Abdullahem wbrew wcześniejszym obawom na razie układa się poprawnie. Warto podkreślić, że A. Abdullah porzucił (przynajmniej na razie) swoje wcześniejsze konfrontacyjne stanowisko względem talibów i przyjął koncyliacyjną retorykę A. Ghaniego. Zgoda i współpraca obu polityków w tym zakresie dobrze rokuje dla przyszłości procesu pokojowego. 

      Zgromadzenie Narodowe składa się z 249 osobowej niższej izby – Wolesi Jirga oraz 102-osobowej wyższej izby – Meshrano Jirga. Członkowie niższej izby wybierani są w wyborach powszechnych, przy wykorzystaniu systemu tzw. pojedynczego, nie przenoszonego głosu, na 5- letnią kadencję. Wybór deputowanych do izby wyższej jest bardziej złożony. Trzydziestu czterech członków wybieranych jest przez legislatury prowincji na okres 4 lat, zaś 34 – przez ciała ustawodawcze dystryktów, na okres 3 lat. Pozostałych 34 mianowanych jest przez prezydenta na okres 5 lat. Do tej pory ukonstytuowanie wyższej izby całkowicie wg tych kryteriów nie było możliwe ze względu na brak ostatecznego wytyczenia granic wszystkich prowincji. W efekcie reprezentanci prowincji byli także wybrani przez legislatywy dystryktów. Ostatnie wybory parlamentarne odbyły się we wrześniu 2010 r., a kolejne zaplanowane były na połowę 2015 r.

      Na szczycie władzy sądowniczej znajduje się Sąd Najwyższy, złożony z Prezesa SN (Supreme Court Chief) i ośmiu sędziów, powoływanych przez prezydenta za zgodą niższej izby parlamentu na 10-letnią kadencję. Prezydent mianuje także prezesa SN. Ponadto powołano trzy kategorie sądów pierwszej instancji i apelacyjnych: ds. narkotyków, ds. przestępstw przeciwko bezpieczeństwu wewnętrznemu i zagranicznemu oraz ds. sporów własności ziemskiej. Wreszcie – funkcjonują dwa typy sądów specjalnych: rodzinne i ds. młodzieży. Biuro Prokuratora Generalnego jest niezależną instytucją, w randze ministerstwa.

              

      Administracja gospodarcza

       

      Kluczowymi elementami administracji gospodarczej są Ministerstwo Handlu i Przemysłu (http://moci.gov.af/en), Ministerstwo Gospodarki (http://moec.gov.af/en), Ministerstwo Finansów (http://mof.gov.af/en) i Centralny Bank Afganistanu (http://dab.gov.af/en). Pełna lista adresów internetowych afgańskich urzędów centralnych została udostępniona na portalu Biura Prezydenta Islamskiej Republiki Afganistanu (http://president.gov.af/en/links). Istotną rolę pełni agencja ds. standaryzacji (www.ansa.gov.af) i ds. wsparcia inwestycji (www.aisa.org.af).

       

      Organy sądownictwa gospodarczego

       

      Na obecnym etapie jedynym wyspecjalizowanym sądem gospodarczym jest sąd arbitrażowy przy Afgańskiej Izbie Przemysłowo-Handlowej (http://www.acci.org.af/). W kwestiach własności odpowiednim jest sąd ds. własnościowych.

       

      Podział administracyjny

       

      Afganistan podzielony jest na 34 prowincje (walijaty): Badakhshan, Badghis, Baghlan, Balkh, Bamyan, Daykundi, Farah, Faryab, Ghazni, Ghor, Helmand, Herat, Jowzjan, Kabul, Kandahar, Kapisa, Khost, Kunar, Kunduz, Laghman, Logar, Nangarhar, Nimroz, Nuristan, Paktika, Paktiya, Panjshir, Parwan, Samangan, Sar-e Pul, Takhar, Uruzgan, Wardak, Zabul.

      Prowincje dzielą się z kolei na ok. 389 dystryktów. Gubernatorzy prowincji są mianowani przez prezydenta, oni zaś wyznaczają gubernatorów dystryktów. Niezależność gubernatorów jest dość ograniczona – administracja prowincji złożona jest z przedstawicielstw ministerstw centralnych, odpowiedzialnych przed odpowiednimi ministrami w Kabulu.

      Funkcjonują także rady prowincji oraz dystryktów, wybierane w wyborach powszechnych. Ponadto, wg konstytucji IRA, merowie miast także powinni być wybierani w wyborach powszechnych (za wyjątkiem mera Kabulu, którego mianuje prezydent), ale do tej pory wybory te nie zostały przeprowadzone, co władze centralne wyjaśniają wysokimi kosztami ich przeprowadzenia. Obecni merowie zostali mianowani przez prezydenta.

       

      Gospodarka


       

      Ogólna charakterystyka sytuacji gospodarczej.

      W latach 2001 – 2015 wartość PKB Afganistanu wzrosła blisko ośmiokrotnie, z 2,46 mld USD do 19,2 mld USD. Pomimo szybkiego wzrostu Afganistan nadal pozostaje jednym ze słabiej rozwiniętych krajów świata. Wartość PKB na głowę liczona według parytetu siły nabywczej plasuje ten kraj na 206 pozycji na świecie. Rozwój gospodarczy hamowany jest przede wszystkim przez sytuację w zakresie bezpieczeństwa, przekładającą się na niedorozwiniętą infrastrukturę, ubóstwo mieszkańców, ograniczony dostęp do podstawowych mediów, jak woda, elektryczność oraz podstawowych usług, jak opieka zdrowotna. Sytuację pogarszają warunki geograficzne – brak dostępu do morza, górzysty teren i trudny klimat.

      Analizę sytuacji gospodarczej Afganistanu utrudnia fakt, że wiele wskaźników jest szacunkowych, co wynika z jednej strony z powolnego rozwoju służb statystycznych, z drugiej – obiektywnych trudności dot. zbierania danych.

      Według szacunków (Azjatycki Bank Rozwoju, Bank Światowy) wzrost PKB w 2015 r. wyniósł 1,5%, co oznacza kolejny rok z rzędu niskiego, jak na kraj rozwijający się, wzrostu PKB. Na ograniczenie tempa wzrostu gospodarczego w latach 2013-15 wpłynęła decyzja o wycofaniu misji wojskowej ISAF oraz niepewna sytuacja polityczna. Deflacja w 2015 r. wyniosła 1,5%, a bieżący balans obrotów 4,5% PKB. Prognoza ADB przewiduje, że wzrost gospodarczy ma nieznacznie przyspieszyć do 2,0% w 2016 r. i 3,0% w 2017 r., zakładając, że warunki bezpieczeństwa i sytuacja polityczna nie ulegną pogorszeniu.

      Według danych Banku Światowego w 2015 r. afgański eksport stanowił ok. 7,3% PKB, zaś import aż 45,9% PKB. Głównymi odbiorcami afgańskich towarów były: Pakistan (48% eksportu), Indie (19%) i Rosja (9%), Iran, Irak i Turcja. Afganistan eksportował przede wszystkim dywany (45% eksportu), suszone owoce (31%) i rośliny lecznicze (12%). Natomiast głównymi źródłami importu były: Pakistan (14%), Rosja (13%), Uzbekistan (11%), Iran (9,1%), Chiny (9%), Turkmenistan, Japonia i Kazachstan. Afganistan importował w największym stopniu surowce energetyczne (33% eksportu), maszyny i urządzenia (15%), towary spożywcze (14%), a także metale nieszlachetne i ich wyroby (9%).

      Według UNCTAD do Afganistanu w 2014 r. napłynęło 54 mln USD inwestycji bezpośrednich, zaś wartość skumulowanych inwestycji wyniosła 1,7 mld USD.

       

      Tabela głównych wskaźników makroekonomicznych.

      Wskaźniki

      2012

      2013

      2014

      2015

      PKB wartość globalna (mld USD)*

      20,5

      20,04

      20,05

      19,2

      PKB per capita (ceny rynkowe, USD)*

      691

      653

      634

      590

      PKB per capita wg. PPP (USD)*

      1 934

      1 942

      1940

      1934

      Tempo wzrostu PKB (%)*

      14,4

      2

      1,3

      1,5

      Relacja deficytu/nadwyżki finansów publicznych do PKB (%)

      -35,5

      -33

      b.d.

      -23,7%***

      Relacja całkowitego długu publicznego do PKB (%)

      b.d.

      b.d.

      b.d.

      b.d.

      Stopa inflacji (indeks cen konsumpcyjnych CPI)*

      7,2

      7,7

      4,6

      -1,5

      Stopa bezrobocia (%)*

      8,5

      9,2

      9,1

      b.d.

      Wartość obrotów handlu zagranicznego (mln USD)

      12228

      11027

      10456

      10214

      Wartość eksportu (mln USD)*

      1988

      1538

      1862

      1402

      Wartość importu (mln USD)*

      10240

      9489

      8594

      8812

      Wartość rocznego napływu zagranicznych inwestycji bezpośrednich (mln USD, brutto)**

      94

      69

      54

      58

      Wartość rocznego odpływu zagranicznych inwestycji bezpośrednich (mln USD, brutto)**

      65

      0

      0

      0

      Skumulowana wartość ZIB w kraju urzędowania – inward (mln USD)**

      1569

      1638

      1692

      1750

      * The World Bank

      ** UNCTAD

      ***CIA Factbook

       

      Główne sektory gospodarki

      Około 1/2 afgańskiego PKB wytwarzane jest w sektorze usług, za 25% odpowiada rolnictwo, a nieco ponad 20% pochodzi z przemysłu. Sektor usług rozwinął się w dużej mierze za sprawą obecności wojsk ISAF, które generowały istotną część popytu. Szacuje się, że ok. 75% mieszkańców Afganistanu zamieszkuje tereny wiejskie, gdzie działalność rolnicza jest głównym zajęciem. W rolnictwie stosuje się jednak przestarzałe metody uprawy, występuje również problem dostępu do ziemi nadającej się pod uprawę i braku nawodnienia. W efekcie udział rolnictwa w PKB nie odzwierciedla udziału ludności zamieszkującej tereny wiejskie w całej populacji. Na przemysł składa się aktywność w sektorze paliwowym, wydobywczym, cementowym, tekstylnym, obuwniczym, meblarskim i materiałów dekoracyjnych. Najbardziej znanym produktem eksportowym są ręcznie tkane dywany, a także repliki antycznych rzeźb oraz wyroby ze skóry i futer.

       

      Uczestnictwo w wielostronnych organizacjach i porozumieniach o charakterze ekonomicznym

       

      Organizacja Współpracy Gospodarczej

      Od 1992 r. Afganistan jest członkiem Organizacji Współpracy Gospodarczej (Economic Cooperation Organization – ECO) (http://www.ecosecretariat.org/). ECO założona została w 1985 r. przez Iran, Pakistan i Turcję, zaś w 1992 r. przyjęto do organizacji środkowoazjatyckie republiki b. ZSRR i IRA. W 2003 r. Afganistan jest stroną porozumienia o wolnym handlu o nazwie ECO Trade Agreement – ECOTA (http://www.ecosecretariat.org/ftproot/Documents/Agreements/ECOTA.htm). Pozostałym członkami są Iran, Pakistan, Tadżykistan i Turcja.

       

      Południowoazjatyckie Stowarzyszenie Współpracy Regionalnej

      Afganistan przystąpił do Południowoazjatyckiego Stowarzyszenia Współpracy Regionalnej (South Asian Association for Regional Cooperation – SAARC http://www.saarc-sec.org/) w 2007 r. Obecnie członkami organizacji są jeszcze: Bangladesz, Bhutan, Indie, Malediwy, Nepal, Pakistan i Sri Lanka. W ramach tego ugrupowania zawarto porozumienie o Strefie Wolnego Handlu Azji Południowej (South Asia Free Trade Area – SAFTA), które Afganistan ratyfikował w 2011 r. Zgodnie z dokumentem do 2016 r. uczestnicy porozumienia mają obniżyć taryfy celne do poziomu zerowego. Porozumienie skonstruowano w taki sposób, że kraje rozwijające się (Indie, Malediwy, Pakistan i Sri Lanka) są zobowiązane do szybszego obniżania swych ceł, niż kraje najmniej rozwinięte (Afganistan, Bangladesz, Bhutan, Nepal).

       

      Pozostałe

      IRA ma status obserwatora w Szanghajskiej Organizacji Współpracy (Shanghai Cooperation Organisation – SCO www.sectsco.org). Jest również uczestnikiem inicjatywy Azjatyckiego Banku Rozwoju – Centralnoazjatycka Regionalna Współpraca Ekonomiczna (Central Asia Regional Economic Cooperation – CAREC http://www.carecprogram.org/), której zadaniem jest wspieranie rozbudowy połączeń transportowych i logistycznych między partnerami oraz współpraca w zakresie energetyki. Partnerami projektu są: Afganistan, Azerbejdżan, ChRL, Kazachstan, Kirgizja, Mongolia, Pakistan, Tadżykistan, Turkmenistan i Uzbekistan. Projekt wspierany jest przez EBOiR, MFW, UNDP, BŚ oraz Islamski Bank Rozwoju.

       

      Proces akcesji do WTO

      W listopadzie 2004 r. Afganistan złożył aplikację o członkostwo w Światowej Organizacji Handlu. W tym samym roku w WTO utworzono grupę roboczą ds. Afganistanu. Negocjacje nie zostały dotychczas zakończone.

        

      Relacje z UE

      W dniu 2 lipca 2015 r. główni negocjatorzy Unii Europejskiej i Afganistanu parafowali porozumienie o współpracy na rzecz partnerstwa i rozwoju (Cooperation Agreement on Partnership and Development), negocjowane od marca 2012 r. Po ratyfikacji, dokument ten będzie stanowić oficjalne ramy współpracy pomiędzy Afganistanem i UE. Dotyczyć będzie współdziałania w następujących dziedzinach: rządy prawa, zdrowie, rozwój obszarów wiejskich, edukacja, nauka i technologie oraz przeciwdziałanie korupcji, praniu brudnych pieniędzy, finansowaniu terroryzmu, zorganizowanej przestępczości i handlu narkotykami.

       

      Dotychczas podstawą relacji UE-IRA była Wspólna Deklaracja, podpisana w listopadzie 2005 r.

       

      Unia Europejska jest jednym z kluczowych dawców pomocy humanitarnej i rozwojowej dla Afganistanu. W latach 2002 – 2013 łączne zadeklarowane wsparcie wyniosło nieco ponad 3 mld EUR, z czego faktycznie rozdystrybuowano 81% środków, czyli 2,5 mld EUR.

       

      Afganistan, jako jeden z krajów najniżej rozwiniętych, jest objęty inicjatywą „Wszystko poza bronią” (Everything But Arms – EBA), zgodnie z którą wszystkie towary afgańskie korzystają z dostępu do rynku unijnego, bez ograniczeń taryfowych czy kwotowych.

       

      W 2014 r. unijny eksport do Afganistanu wyniósł 493 mln EUR, a import 47,5 mln EUR, co oznacza zdecydowany spadek w porównaniu z 2012 r., kiedy eksport wyniósł 935 mln EUR, a import 56 mln EUR. Największymi eksporterami były Niemcy (119 mln EUR) i Holandia (104 mln EUR). Kraje UE eksportują do Afganistanu pojazdy, produkty mineralne, urządzenia i sprzęt elektryczny. Importują wyroby ze skóry, produkty rolno – spożywcze i elektronikę.

       

      Dwustronna współpraca gospodarcza


       

      Gospodarcze umowy dwustronne

      Wśród umów o charakterze gospodarczym status obowiązujący posiada Umowa pomiędzy Rządem PRL a Rządem Królestwa Afganistanu o międzynarodowej cywilnej komunikacji lotniczej z dnia 26 czerwca 1986 r. Jej treść oraz wszystkich pozostałych umów RP z Afganistanem dostępna jest w bazie traktatowej MSZ (http://www.traktaty.msz.gov.pl/).

       

      W dniu 15 grudnia 2012 r. w Kabulu podpisano Umowę ramową o współpracy między Rzeczpospolitą Polską a Islamską Republiką Afganistanu, która ma stanowić podstawę wzajemnych relacji politycznych i gospodarczych. Dokument w preambule zawiera odwołanie do zasad WTO we wzajemnej współpracy gospodarczej. Zawarto w nim także oddzielny artykuł poświęcony współpracy gospodarczej. Tekst umowy – http://www.traktaty.msz.gov.pl/fd.aspx?f=P0000020486.pdf (język polski). Umowa nie została jednak jeszcze ratyfikowana.

       

      Handel zagraniczny

      W okresie I-X 2016 r. obroty handlowe pomiędzy Polską a Afganistanem utrzymywały się na niskim poziomie i wyniosły 4,75 mln USD. Polska odnotowała nadwyżkę na poziomie 4,33 mln USD. Największy udział w eksporcie do Afganistanu miały artykuły spożywcze, w szczególności przetwory dla niemowląt oraz pozostałe przetwory spożywcze, których wartość wyniosła ok. 1,8 mln USD oraz wyroby elektromaszynowe. Wśród nich dominował eksport ciągników i przyczep o łącznej wartości ok. 730 tys. USD.

      Import towarów z Afganistanu jest bardzo niski. Najczęściej do Polski przywozi się wyroby nieszlachetne i wyroby z metali nieszlachetnych (ich wartość wyniosła ok. 100 tys. USD), urządzenia mechaniczne i urządzeń do rejestracji i odbioru dźwięku (łącznie na ok. 57,8 tys. USD) oraz materiały i wyroby włókiennicze o wartości 31 tys. USD.

      Niestabilność sytuacji politycznej w Afganistanie sprawia, że wymiana gospodarcza z tym krajem obarczona jest istotnym ryzykiem. Rynek afgański posiada jednak duży potencjał w szczególności w zakresie inwestycji w energetykę, telekomunikację, infrastrukturę przemysł spożywczy czy kosmetyczny.

      Mln USD

       

      2014

       

       

      2015

       

       

      2016 (I-X)

       

      Eksport

       

      12,52

       

       

      9,41

       

       

      4,54

       

      Import

       

      0,49

       

       

      0,12

       

       

      0,21

       

      Obrót

       

      13,01

       

       

      9,53

       

       

      4,75

       

      Saldo

       

      12,03

       

       

      9,29

       

       

      4,33

       

       

      Polskie inwestycje

      Brak polskich inwestycji w Islamskiej Republice Afganistanu.

       

      Współpraca regionalna

      Kooperacja regionalna utrzymuje się na niskim poziomie. Na obecnym etapie jedynie Ghazni posiada miasto partnerskie w Polsce – Giżycko. List intencyjny dot. nawiązania kontaktów partnerskich podpisany został podczas wizyty burmistrz Giżycka, pani Jolanty Piotrowskiej, w Ghazni (luty 2012 r.).

       

      Współpraca samorządów gospodarczych

      W dniu 18 grudnia 2014 r. Krajowa Izba Gospodarcza we współpracy z Ministerstwem Spraw Zagranicznych RP i Ambasadą Afganistanu w Warszawie zorganizowała Forum Biznesu Polska-Afganistan z udziałem delegacji przedstawicieli i firm afgańskich zainteresowanych współpracą handlowo - gospodarczą z Polską. Podczas Forum podpisano Umowę o wzajemnej współpracy pomiędzy Krajową Izbę Gospodarczą, a jej afgańskim odpowiednikiem, Afgańską Izbą Handlowo – Przemysłową (Afghanistan Chamber of Commerce and Industry).

       

      Dostęp do rynku


       

      W globalnym rankingu łatwości prowadzenia biznesu „Doing Bussiness 2016” Banku Światowego Afganistan zajął 177 miejsce wśród 189 sklasyfikowanych krajów, co obrazuje skalę wyzwań stojących przed przedsiębiorcami, chcącymi współpracować z tym krajem. Najbardziej problematyczne kwestie w prowadzeniu działalności gospodarczej, na które wskazuje raport Banku Światowego, to: uzyskiwanie pozwoleń na budowę, rejestracja nieruchomości, ochrona inwestorów mniejszościowych, handel transgraniczny i przestrzeganie kontraktów. Dodać do tego należy ryzyko związane z sytuacją bezpieczeństwa w tym kraju.

       

      Dostęp do rynku dla polskich towarów i usług.

       

      Kwestie logistyczne

      Głównym utrudnieniem w dostępie do rynku afgańskiego jest jego odległość od Polski oraz trudności logistyczne, związane z transportem towarów. W eksporcie do Afganistanu wykorzystywane są następujące trasy:

       

      1. Drogą morską do portu w Karaczi lub Quasim (Pakistan), dalej lądem do Afganistanu. Zgodnie z podpisanym 28 października 2010 r. Porozumieniem o tranzycie towarów Afganistan – Pakistan („Afghanistan – Pakistan Transit Trade Agreement” - APTTA), towary tranzytowane przez pakistańskie terytorium do Afganistanu są zwolnione z wszelkich opłat celnych, zaś ich kontrola ograniczona jest do minimum. Dokument ustanawia kilka tras tranzytu towarów (wymieniono jedynie działające trasy prowadzące do Afganistanu, porozumienie dotyczy także tranzytu do Indii):

      • Port w Karaczi/Quasim – Peszawar/Azakhel (terminal kolejowy) – Torkham (transport drogowo-kolejowy);
      • Port w Karaczi/Quasim – Chaman (terminal kolejowy) – Spin Boldak (drogowo-kolejowy);
      • Port w Karaczi/Quasim – Torkham (transport drogowy);
      • Port w Karaczi/Quasim/Gwadar – Chaman/Spin Boldak (transport drogowy).

      Informacje nt. procedur i dokumentów wymaganych przy korzystaniu ze zwolnień w ramach APTTA znajdują się na stronie Ministerstwa Handlu i Przemysłu IRA (http://moci.gov.af/en/page/8604 - język angielski). Wiele źródeł wskazuje, że afgańsko-pakistańskie przejścia graniczne charakteryzują się wysokim stopniem korupcji, a towary bywają przetrzymywane w porcie miesiącami. Mimo to, trasa ta jest najczęściej wykorzystywana przez eksporterów.

       

      2. Drogą morską do portów irańskich w Badar Abbas i Chabahar, skąd towary mogą być przewiezione koleją do Mashadu i dalej transportem samochodowym do Heratu.

       

      3. Drogą powietrzną – władze IRA deklarują, że w kraju funkcjonują cztery międzynarodowe porty lotnicze: Kabul, Herat, Kandahar i Mazar-i Sharif. Obecnie tylko lotnisko w stolicy kraju jest gotowe do realnego przyjęcia towarów.

       

      4.Transportem samochodowym przez Turkmenistan, Uzbekistan lub Tadżykistan.

       

      5. Jedyna droga kolejowa, prowadząca do Afganistanu, kończy się w miejscowości Hairatan (pogranicze afgańsko-uzbeckie, w pobliżu Mazar-i-Sharif).

       

      Ograniczenia taryfowe i pozataryfowe

      W ocenie amerykańskiej Administracji ds. Handlu Międzynarodowego Afganistan posiada najniższe celne taryfy importowe w regionie. Pełna taryfa celna dostępna jest na stronach Departamentu Ceł Afganistanu

      (http://customs.mof.gov.af/Content/files/Afghanistan-HS-2012-English-version.pdf - język angielski).

       

      Istnieje także możliwość występowania o zastosowanie wyłączeń z opłat celnych. Dotyczy to reżimów celnych stosowanych wobec towarów: eksportowanych na podstawie traktatów międzynarodowych; mających charakter pomocy humanitarnej, których eksport do Afganistanu jest warunkowany porozumieniami lub konwencjami; dostarczanych przez międzynarodowe organizacje rozwojowe na potrzeby wsparcia procesu rozwojowego IRA oraz dostarczanych na potrzeby projektów finansowanych z kredytów państwowych.

       

      Całkowicie zakazany jest eksport do Afganistanu następujących towarów:

      • napojów alkoholowych;
      • broni i amunicji;
      • nawozów chemicznych i azotanu amonowego;
      • nasion bawełny;
      • żywej trzody chlewnej i wszelkich produktów pochodnych;
      • narkotyków;
      • toreb plastikowych.

      Warto także pamiętać, że istnieje szereg towarów, które objęte są licencjami importowymi. Dotyczy to m.in. środków chemicznych używanych w rolnictwie, świeżych warzyw i owoców, leków i in. Podmiot zarejestrowany w IRA, który planuje import danych towarów, zobowiązany jest do uzyskania odpowiedniej licencji. Lista procedur uzyskania licencji importowych dostępna jest na stronie Ministerstwa Handlu i Przemysłu (http://moci.gov.af/en/page/8307 - język angielski).

       

      Dostęp do rynku pracy, świadczenie usług i zatrudnienie obywateli RP.

       

      Założenie przedsiębiorstwa

      Wszystkie przedsiębiorstwa (w tym zagraniczne oraz firmy tworzone wspólnie z partnerami miejscowymi) muszą zostać zarejestrowane w Rejestrze Biznesowym Agencji Wspierania Inwestycji Afganistanu. Wyjątkiem są firmy handlowe (rejestrowane przez Ministerstwo Handlu i Przemysłu), małe firmy handlu detalicznego (rejestrowane przez władze lokalne) oraz NGO (rejestrowanie przy MG IRA).

       

      Polska osoba fizyczna i prawna, składając wniosek o rejestrację przedsiębiorstwa powinna zostać sprawdzona przez Ambasadę IRA w Warszawie. Ambasada przekazuje efekty tego sprawdzenia MSZ IRA, który przekaże odpowiedni certyfikat Agencji.

       

      Ponadto działalność w większości sfer wymaga uzyskania dodatkowej licencji, wydawanych przez odpowiednie ministerstwa. Dot. to sektora rolniczego, budowlanego, produkcyjnego, usługowego czy bezpieczeństwa. Licencje te wydawane są na rok.

       

      Uzyskanie rejestracji przez przedsiębiorstwo o profilu handlowym w Ministerstwie Handlu i Przemysłu wymaga: dokumentu z Ambasady RP potwierdzającego niekaralność inwestora (osoby prywatnej); potwierdzenia sprawdzenia firmy przez Departament Stosunków Międzynarodowych MSZ oraz dokumentację konta bankowego inwestora. Rejestracja ta obowiązuje przez rok. Licencje tego typu wydawane są na trzy lata. Zainteresowane firmy proszone są o kontakt z Ambasadą RP w New Delhi.

       

      Szczegóły nt. procedury rejestracji dostępne są na stronie Agencji Wspierania Inwestycji, AISA (http://www.aisa.org.af/licensing.php - jęz. angielski).

       

      W największych miastach kraju ulokowane są parki przemysłowe, w Kabulu – dwa. Funkcjonują jako wydzielony teren – chroniony – gdzie za miesięczną opłatą przedsiębiorca otrzymuje usługi takie jak dostawa prądu i wody, odprowadzanie nieczystości (stałe dostawy prądu nawet na terenie parków zarządzanych przez instytucje rządowe jest problematyczne).

       

      Dostęp do rynku pracy, zatrudnienie

      Zezwolenia na pracę dla cudzoziemców wydawane są przez Ministerstwo Pracy, Spraw Społecznych, Męczenników i Niepełnosprawnych, na podstawie wniosku wypełnionego w dari lub paszto.

       

      Istnieją cztery typy zezwoleń na pracę:

      • zwykłe zezwolenie – wydawane na rok, koszt 10 tys. AFA;
      • Niebieska Karta – przeznaczona dla specjalistów, wydawana na okres do 5 lat, koszt 10 tys. AFA;
      • Żółta Karta – wydawana pół-wykwalifikowanym i wykwalifikowanym pracownikom maksymalnie na 2 lata, koszt – 10 tys. AFA;
      • Biała Karta – wydawana specjalistom i pracownikom na okres poniżej 3 miesięcy, koszt – 15 tys. AFA.

      Informacje nt. odpowiednich procedur dostępne są na stronie MPSSMiN: http://molsamd.gov.af/en/page/3134/3136 (jęz. ang.). Wysoki poziom bezrobocia jest jednym z czynników generujących łatwość dostępu do siły roboczej. Problematycznym pozostaje natomiast pozyskanie wykwalifikowanych pracowników i to niemal we wszystkich branżach sektora prywatnego.

       

      Nabywanie i najem nieruchomości.

      Zgodnie z afgańską konstytucją i Ustawą o Prywatnych Inwestycjach zagraniczne podmioty nie mogą posiadać nieruchomości na własność. Zagraniczni inwestorzy mogą wynajmować ziemię na okres 10., 20. lub 30. lat, w zależności od klasyfikacji podatkowej ich inwestycji. Ziemie rolne mogą być dzierżawione maksymalnie na 50 lat, pozostałe – dłużej. Niektórym zagranicznym inwestorom udało się wydzierżawić działki na okres do 99 lat.

       

      System zamówień publicznych.

      System zamówień publicznych regulowany jest przez Ustawę o Zamówieniach z 2008 r. Organem odpowiedzialnym za nadzór nad przeprowadzaniem przetargów przez poszczególne organy administracji afgańskiej jest Jednostka Polityki Zamówień Publicznych, podległa Ministerstwu Finansów IRA. Ogłoszenia o przetargach publikowane są na stronach odpowiednich ministerstw, a także na portalu ww. jednostki (http://www.ppu.gov.af/English/English.aspx - jęz. angielski).

       

      Ochrona własności intelektualnej i przemysłowej.

      Afganistan jest członkiem Światowej Organizacji Własności Intelektualnej od 2005 r., nie jest jednak stroną innych umów, administrowanych przez ŚOWI. Na obecnym etapie IRA pracuje nad dostosowaniem swego ustawodawstwa do umów dot. ochrony własności intelektualnej w ramach WTO, w toku akcesji do tej organizacji.

       

      Za rejestrację i nadzór nad znakami towarowymi odpowiada Biuro ds. Własności Intelektualnej, które w połowie 2012 r. uruchomiono w ramach Ministerstwa Handlu i Przemysłu. Naruszanie własności intelektualnej w IRA jest dość powszechne, szczególnie w sferze audio-wizualnej, farmaceutycznej i materiałów budowlanych.

       

      Informacja o aktach prawnych

       

      • Prawo celne (angielski):

      http://mof.gov.af/Content/Media/Documents/847-Customs234201210556155553325325.pdf.

       

      • Taryfa celna (angielski):

      http://customs.mof.gov.af/Content/files/Afghanistan-HS-2012-English-version.pdf.

       

      • Lista procedur celnych (dari):

      http://customs.mof.gov.af/en/page/1021/1025

       

      • Ustawa o podatku dochodowym (angielski):

      http://mof.gov.af/Content/Media/Documents/IncomeTaxLaw2009english91201381210666553325325.pdf.

       

      • Kodeks spółek handlowych (angielski):

      http://www.aisa.org.af/olaws/1334%20Commercial%20%20Code.doc

       

      • Prawo zamówień publicznych (angielski):

      http://mof.gov.af/Content/Media/Documents/ProcurmentLawincoporatedJan2009762011102131268553325325.pdf.

       

      • Ustawa o przedsiębiorstwach państwowych (angielski):

      http://mof.gov.af/Content/Media/Documents/LawonState-OwnedEnterprises(English2)1642011145351600553325325.doc.

       

      • Prawo bankowe (angielski):

      http://www.aisa.org.af/law/banking_law.pdf

       

      • Ustawa o ochronie środowiska (angielski):

      http://www.aisa.org.af/law/873-Env.law.pdf

       

      • Zbiór przepisów dot. działalności w sektorze wydobywczym (angielski):

      http://mom.gov.af/en/page/3993/3994.

       

      • Skany „Oficjalnej gazety” (dziennika urzędowego IRA) od 1966 r. do dziś (dari, paszto):

      http://moj.gov.af/content/files/index.htm.

       

      • Dodatkowe informacje na temat aktów prawnych i procedur można znaleźć na stronie Afgańskiej Agencji Wsparcia Inwestycji

      http://www.aisa.org.af/en

       

      Przydatne linki i kontakty


       

      Administracja gospodarcza.

       

      mew.gov.af  ­ Ministerstwo Energii i Wody.

      mof.gov.af ­ Ministerstwo Finansów.

      moec.gov.af ­ Ministerstwo Gospodarki.

      mom.gov.af ­ Ministerstwo Górnictwa i Ropy Naftowej.

      moci.gov.af ­ Ministerstwo Handlu i Przemysłu.

      mcit.gov.af ­ Ministerstwo Komunikacji i Technologii Informacyjnych.

      mrrd.gov.af ­ Ministerstwo Odbudowy i Rozwoju Wsi.

      molsamd.gov.af ­ Ministerstwo Pracy, Spraw Społecznych, Męczenników i Niepełnosprawnych.

      mopw.gov.af ­ Ministerstwo Robót Publicznych

      mail.gov.af ­ Ministerstwo Rolnictwa, Irygacji i Hodowli.

      motca.gov.af ­ Ministerstwo Transportu i Lotnictwa Cywilnego.

      centralbank.gov.af ­ Bank Centralny.

      customs.mof.gov.af ­ Departament Ceł Ministerstwa Finansów.

       

      Samorządy gospodarcze.

       

      acci.org.af ­ Afgańska Izba Przemysłowo-Handlowa.

      harakat.af ­ „Harakat” – Organizacja Wspierania Rozwoju Klimatu Inwestycyjnego.

               aba.af ­ Stowarzyszenie Przedsiębiorstw Budowlanych Afganistanu.

           

      Prasa ekonomiczna.

       

      ariananews.af/category/business ­ dział „Business”, portal „Ariana news”.

      bakhtarnews.com.af/eng/business.html ­ dział „Economic”, portal Bakhtar.

      khaama.com/category/business ­ dział „Business”, portal „Khaama Press”.

      pajhwok.com/en/business-economics dział „Business&Economics”, portal Pajhwok Afghan News.

      tolonews.com/en/component/news_portal/?view=category&id=3 ­

      dział „Business”, portal „Tolo news”.

      wadsam.com – afgański portal wiadomości biznesowych „Wadsam”.

      wakht.af/en/index.php/business-economics/index.1.html ­ dział

      „Business&Economics”, portal „Wakht”.

       

      Oficjalne strony o charakterze ekonomicznym.

      aisa.org.af ­ Afgańska Agencja Wspierania Inwestycji.

      cso.gov.af ­ Centralna Organizacja Statystyczna.

               ppu.gov.af ­ Jednostka ds. Przetargów Ministerstwa Finansów.

      2 sierpnia 2013 (ostatnia aktualizacja: 23 grudnia 2016)

      Drukuj Drukuj Podziel się treścią: