close

  • Polsce – służyć, Europę – tworzyć, Świat – rozumieć

     

  • ARMENIA

  • Armenia

    •  

       Informacje o kraju


       

       

      1.1. Oficjalna nazwa kraju.

       

      Republika Armenii (orm. Հայաստանի Հանրապետություն, fonetycznie: Hajastani Hanrapetutjun)

       

       

      1.2. Położenie geograficzne, ludność, obszar, stolica, języki urzędowe.

       

       

      Armenia jest państwem na Kaukazie Południowym, graniczącym od północy z Gruzją, od południa z Iranem i z azerbejdżańską eksklawą Nachiczewan, od wschodu z Azerbejdżanem, od zachodu z Turcją. Około 90% terytorium kraju znajduje się na wysokości ponad 1000 m n.p.m., tylko Kotlina Araracka osiąga wysokość 850-1000 m n.p.m. Najwyższym szczytem Armenii jest wygasły wulkan Aragac (4090 m n.p.m.). Najdłuższą rzeką Armenii jest Araks. Armenia nie ma dostępu do morza. Obszar Armenii wynosi 29 800 km⊃2;.

      Armenia liczy około 2,974 mln – wg oficjalnych danych za 2013 r. Ponad 98% stanowią Ormianie, poza tym  niewielkie mniejszości Rosjan, Greków, Kurdów, Jezydów, Asyryjczyków. Około 64% mieszkańców Armenii mieszka w miastach.

       

      Główne miasta

      Ludność

      Erywań (stolica)

      1 111 300

      Gjumri

      146 400

      Wanadzor

      104 800

      Eczmiadzyn

      57 300

      Hrazdan

      52 900

      Abowian

      46 000

      Kapan

      45 500

       

      Językiem urzędowym Armenii jest język ormiański. Dosyć powszechnie używany jest również język rosyjski.

       

      1.3. Warunki klimatyczne.

       

      Na większości obszaru Armenii panuje klimat podzwrotnikowy suchy o cechach kontynentalnych, z krótkimi, mroźnymi zimami i gorącymi latami. Średnia temperatura stycznia wynosi -3°C, a lipca od 24°C do 26°C. Roczna suma opadów waha się od 200 do 500 mm.  Na wyżej położonych obszarach panuje klimat umiarkowany, a na wysokości ponad 2000 m n.p.m. - chłodny górski. Średnia roczna suma opadów przekracza tam 800 mm.

       

      1.4. Główne bogactwa naturalne.

       

      Armenia nie posiada zasobów ropy naftowej i gazu ziemnego. Dysponuje natomiast złożami surowców budowlanych, minerałów i metali: miedzi i molibdenu, marmuru, bazaltu, granitu, perłowca, ołowiu, boksytów, cynku, złota i srebra, a także rudy żelaza.

       

      1.5. System walutowy, kurs i wymiana.

       

      W Armenii jednostką płatniczą jest armeński dram (AMD). Na dzień 26 czerwca 2013 r. średni kurs ustalony przez Centralny Bank Armenii (CBA) wynosił:

      1 euro = ok. 545 AMD (średnia za 2013 r.)

       

      Wymiany można dokonywać zarówno w oddziałach banków, jak i w licznych kantorach wymiany walut. Rośnie liczba sklepów, w których można dokonywać zapłaty międzynarodowymi kartami płatniczymi, takimi jak VISA, MasterCard czy MAESTRO. 

       

      1.6. Religia.

       

      Armenia przyjęła chrześcijaństwo jako pierwsze państwo na świecie na początku IV wieku. Większość Ormian (ponad 95%) należy do Ormiańskiego Kościoła Apostolskiego, na którego czele stoi katolikos z siedzibą w Eczmiadzynie. Około 4% populacji należy do kościoła ormiańsko-katolickiego. Oddzielną grupę religijną stanowią Jezydzi.

       

      1.7. Infrastruktura transportowa (przejścia graniczne, lotniska, porty).

       

      Do Armenii można się dostać samolotem (przede wszystkim lotnisko Zwartnoc w Erywaniu, lotnisko Szirak w Giumri jest w trakcie przebudowy), transportem samochodowym przez przejścia graniczne z Gruzją (Bagrataszen-Sadahlo, Bawra oraz Gogawan) i z Iranem (Agarak) oraz koleją z Gruzją (połączenie Erywań-Tbilisi). W lipcu 2010 r. PLL LOT uruchomił bezpośrednie połączenie lotnicze Warszawa-Erywań.

      Poważnym problemem dla Armenii jest blokada transportowa nałożona przez Turcję i Azerbejdżan w związku z konfliktem o Górski Karabach. Wszystkie przejścia graniczne z tymi dwoma państwami są zamknięte. Nie funkcjonuje też połączenie kolejowe z Rosją przez Abchazję.

       

      1.8. Obowiązek wizowy.

       

      Od 10 stycznia 2013 r. obywatele polscy udający się do Armenii, podobnie jak obywatele pozostałych państw Unii Europejskiej i strefy Schengen, nie muszą posiadać wiz. Wystarczy paszport ważny co najmniej trzy miesiące. Okres bezwizowego pobytu na terytorium Armenii wynosi 90 dni.  Aby otrzymać wizę uprawniającą do podjęcia pracy lub nauki, należy przedstawić w OWIR odpowiednie dokumenty z miejsca pracy lub uczelni. Osobom zainteresowanym pracą bądź nauką wydawane są wizy lub karty pobytu na rok, za które należy zapłacić 105 tys. AMD.

       

      1.9. Wykaz świąt państwowych.

       

      a)      Nowy Rok – 1 stycznia

      b)      Boże Narodzenie – 6,7 stycznia

      c)      Dzień Wojska – 28 stycznia

      d)      Dzień Kobiet – 8 marca

      e)      Dzień Macierzyństwa i Piękności – 7 kwietnia

      f)       Wielkanoc – ustalana wg kalendarza juliańskiego

      g)      Dzień Pamięci Zagłady (Ludobójstwa Ormian w 1915 r.) – 24 kwietnia

      h)      Dzień Zwycięstwa (zakończenie II wojny światowej) – 9 maja

      i)       Dzień Pierwszej Republiki (28.05.1918 r. pierwsze niepodległe państwo) – 28 maja

      j)       Dzień Konstytucji (zatwierdzenie konstytucji w referendum z 5.07.1995 r.) – 5 lipca

      k)      Dzień Niepodległości Armenii (deklaracja niepodległości 21.09.1991 r.)– 21 września

      l)       Ostatni Dzień Roku – 31 grudnia

       

      1.10. Członkostwo w ważniejszych organizacjach międzynarodowych

       

      Armenia jest członkiem ONZ, WTO, BŚ, WNP, MFW, OBWE, BSEC. Armenia jest objęta Europejską Polityką Sąsiedztwa UE, w tym Programem Partnerstwa Wschodniego.

       

      3 września 2013 r. prezydent Armenii oświadczył, że jego kraj będzie ubiegać się o wejście do Unii Celnej Białorusi, Kazachstanu i Rosji (UC) oraz o członkostwo w tworzonej Unii Euroazjatyckiej, co oznaczało rezygnację z parafowania wynegocjowanego już w sierpniu 2013 r.  Porozumienia Stowarzyszeniowego z UE (AA), którego elementem była Umowa o Pogłębionej Strefie Wolnego Handlu (DCFTA).

       

      1.11. Pozostałe przydatne informacje.

       

      W Armenii powszechna jest znajomość języka rosyjskiego, a w młodszym pokoleniu, szczególnie w miastach, również angielskiego. Nierzadko można spotkać się ze znajomością polskiego. Wynajęcie tłumacza kosztuje od 12 euro za 1 godzinę.

       

      Armenia posiada własny alfabet. Nazwy miejscowości oraz ulic w większych miastach zapisane są równolegle alfabetem łacińskim, nie dotyczy to jednak zasadniczo szyldów sklepów, nazw produktów oraz wewnętrznych rozkładów jazdy.

       

      Cała dokumentacja prowadzona jest po ormiańsku. Wystawienie faktury inną czcionką może być problematyczne (szczególnie na prowincji).

       

      Kulturowo Armenia zbliżona jest do krajów śródziemnomorskich. Nie obowiązują tu szczególne normy ubioru (zwłaszcza w odniesieniu do kobiet), mężczyźni tradycyjnie noszą się na ciemno.

       

      Wynajęcie taksówki (również na dalsze odległości) nie stanowi problemu; obowiązujące taryfy: ok. 100 AMD za 1 km.

       

      System administracyjny


       

       

      2.1. Ustrój polityczny.

       

      Armenia jest demokracją prezydencką z coraz większymi uprawnieniami parlamentu.

      Prezydent, wybierany w wyborach powszechnych na 5-letnią kadencję, jest głową państwa i może pełnić swoją funkcję maksymalnie przez dwie kadencje. Prezydent określa kierunki polityki wewnętrznej i zagranicznej państwa, jest zwierzchnikiem sił zbrojnych. Obecnym, trzecim prezydentem od czasu uzyskania niepodległości, jest Serż Sargsjan.

       

      2.2. Władza ustawodawcza.

       

      Władzę ustawodawczą sprawuje jednoizbowy parlament – Zgromadzenie Narodowe, ze 131 deputowanymi, wybieranymi na 4 lata w wyborach powszechnych.

      Władzę sądowniczą sprawują niezawisłe sądy. Sądy podzielone są wg kompetencji na sądy ogólnej jurysdykcji, sądy cywilne, sądy karne, sądy administracyjne. Na kolejnym szczeblu są sądy apelacyjne, a ostateczną instancją jest Sąd Kasacyjny. Istnieje również Sąd Konstytucyjny, który bada zgodność aktów prawnych z konstytucją, ważność ratyfikacji aktów prawa międzynarodowego, ważność referendów i wyborów prezydenckich oraz parlamentarnych.

       

      2.3. Władza wykonawcza.

       

      Władzę wykonawczą sprawuje prezydent oraz rząd z premierem na czele. Premiera powołuje i odwołuje prezydent. Prezydent, na wniosek premiera, powołuje również ministrów. Pracami rządu kieruje obecnie Tigran Sargsjan. W skład rządu wchodzą ministrowie, kierujący pracami osiemnastu ministerstw wymienionych poniżej:

      Ministerstwo Administracji Terytorialnej, Ministerstwo Edukacji i Nauki, Ministerstwo Energii i Zasobów Naturalnych, Ministerstwo Finansów, Ministerstwo Gospodarki,  Ministerstwo Kultury, Ministerstwo Obrony, Ministerstwo Ochrony Środowiska, Ministerstwo Pracy i Spraw Socjalnych, Ministerstwo Rolnictwa, Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, Ministerstwo Sportu i Spraw Młodzieży, Ministerstwo Spraw Diaspory, Ministerstwo Sprawiedliwości, Ministerstwo Spraw Zagranicznych, Ministerstwo Sytuacji Nadzwyczajnych, Ministerstwo Transportu i Komunikacji, Ministerstwo Zdrowia.

       

      2.4.  Struktura administracji gospodarczej.

       

      Ministerstwu Gospodarki podlegają:

      • Agencja Własności Intelektualnej Republiki Armenii
      • Agencja ds. Kontaktów z WTO
      • Inspektorat Jakości Republiki Armenii
      • Agencja Koncesji Republiki Armenii
      • Agencja Rozwoju Jubilerstwa i Sztuki Złotniczej Republiki Armenii
      • Urząd Standardów i Bezpieczeństwa Technicznego (w jego skład wchodzą Państwowy Instytut Standardów oraz Państwowy Instytut Miar)

       

      Ministerstwu Finansów podlegają: 

      • Agencja Zamówień Publicznych Republiki Armenii
      • Centralna Składnica Metali i Kamieni Szlachetnych
      • Państwowa Agencja Rezerw

       

      Ministerstwu Energii i Zasobów Naturalnych podlegają:

      • Państwowy Inspektorat Energetyczny
      • Państwowy Inspektorat Ochrony Środowiska       
      • Agencja Gospodarki Kopalinami

                 

      Urzędami Centralnymi są:

      • Komitet Wpływów Państwa, w którego skład wchodzą Państwowy Urząd Podatkowy (wraz z regionalnymi inspektoratami) oraz Państwowy Komitet Celny (wraz z regionalnymi oddziałami celnymi)
      • Państwowa Rada Statystyki (wraz z regionalnymi oddziałami statystycznymi)
      • Państwowa Komisja ds. Ochrony Konkurencji Gospodarczej Armenii
      • Główny Urząd Lotnictwa Cywilnego
      • Urząd Zarządzania Nieruchomościami Państwowymi

       

      Inne:

      • Centrum Rozwoju Małej i Średniej Przedsiębiorczości Armenii
      • Armeńska Agencja Rozwoju
      • Rada Wsparcia Rozwoju Technologii Informatycznych

       

      2.5. Sądownictwo gospodarcze.

       

      Od 1 stycznia 2008 r. zostały zlikwidowane sądy gospodarcze. Spory, również w sprawach gospodarczych, są rozstrzygane przez sądy ogólnej jurysdykcji. Sprawami, w których roszczenie przekracza pięć tysięcy razy wartość minimalnej płacy oraz ogłaszaniem bankructwa przedsiębiorstwa zajmują się sądy cywilne. Sądy administracyjne zajmują się zażaleniami na działalność administracji państwowej. W przypadku, gdy strona jest niezadowolona z wyroku, można złożyć w ciągu 15 dni odwołanie w sądzie apelacyjnym (oprócz postanowień sądu administracyjnego). Najwyższą instancją odwoławczą od wyroku jest sąd kasacyjny.

      Sprawy sądowe prowadzone są w języku ormiańskim.

       

      Gospodarka


       

      3.1. Ogólna charakterystyka sytuacji gospodarczej

       

      Na początku lat 90-tych XX w. gospodarka Armenii znalazła się w głębokiej zapaści, która była następstwem tragicznego w skutkach trzęsienia ziemi 1988 r., rozwiązania ZSRR oraz kilkuletniej wojny z Azerbejdżanem o Górski Karabach.

       

      Rozpoczęte w 1994 r. reformy gospodarcze (prywatyzacja,  urynkowienie gospodarki, liberalizacja warunków prowadzenia działalności gospodarczej) przyniosły pozytywny skutek w latach następnych, o czym świadczy wysoka dynamika wzrostu PKB (13,3% w 2006 r., 13,7% w 2007 r., 15% w 2008 r.). Światowy kryzys finansowy oraz  zahamowanie tempa przemian po 1998 r.  przyniosły pogorszenie wskaźników gospodarczych (w 2009 r. spadek PKB wyniósł -14,4%).

       

      Od 2010 r. w gospodarce Armenii pojawiły się tendencje wzrostowe (2,1% wzrostu PKB w 2010 r., 4,6%, w 2011, 7,2% w 2012 r., 3,5% w 2013 r. ), nastąpiło pewne ożywienie eksportu. Podjęta została walka z korupcją, ale jej rezultaty nie są jednoznacznie oceniane. Rząd przyjął szereg regulacji technicznych wymaganych przez Unię Europejską do rozpoczęcia negocjacji DCFTA.

       

      Produkcja przemysłowa opiera się na przemyśle wydobywczym (żelazomolibden i rudy metali kolorowych) oraz przetwórczym (produkty spożywcze). W rolnictwie dominuje uprawa winogron i warzyw oraz hodowla zwierząt (gł. bydło i owce).

       

      Struktura źródeł pochodzenia dochodu narodowego w 2013 r. przedstawiała się następująco: rolnictwo – 26,7% (44% zatrudnionych), przemysł – 37,3% (16,8% zatrudnionych), usługi – 42,1% (39% zatrudnionych). Oficjalny wskaźnik bezrobocia wynosił 7%, szacunkowy – w 2013 r. – 17,3% . Zmniejszeniu bezrobocia sprzyja masowa emigracja zarobkowa (głównie do Rosji) szacowana na ok. 70 tys. osób rocznie. Zjawisko to jest jednym z poważniejszych społecznych problemów Armenii. Wg danych szacunkowych, . ok. 36% społeczeństwa żyło poniżej progu ubóstwa.

       

      Armenia nie ma własnych złóż nośników energii. Produkty naftowe są importowane, głównie z Rosji, ale także z Iranu. Większość gazu dostarczane jest z Rosji rurociągiem biegnącym przez Gruzję. W 2008 r. zakończono budowę gazociągu łączącego Armenię z Iranem, którym przesyłane są niewielkie ilości gazu, zużywanego jednak na produkcję energii elektrycznej, eksportowanej następnie do Iranu. Energia elektryczna wytwarzana jest w elektrowni atomowej  Medzamor  (12%), elektrowniach wodnych (35%)  i cieplnych - gł. gazowych (53%) .

       

      Głównymi towarami eksportowymi Armenii są metale nieszlachetne i wyroby z nich (ok. 1/3 wartości), produkty mineralne, kamienie szlachetne i nieszlachetne oraz wyroby z nich, gotowe artykuły spożywcze, głównie owoce, alkohole, wody mineralne. Najważniejszymi odbiorcami w ostatnich latach są kraje Unii Europejskiej (przypadało na nie ok. 51% wartości eksportu Armenii) oraz kraje WNP – udział eksportu wynosi ok. 21% (w tym głównie Rosja), a także Ukraina i Gruzja.

       

      Zasadnicze grupy towarowe w imporcie do Armenii to: maszyny i urządzenia, produkty mineralne, metale nieszlachetne i wyroby z ich, pojazdy, gotowe artykuły spożywcze. Głównymi dostawcami są: Rosja (20 – 25% całości importu) oraz Chiny, Ukraina, Niemcy, Iran, Turcja, USA.

       

      Istotnym czynnikiem – także o znaczeniu ekonomicznym – jest ormiańska diaspora oceniana na ok. 7 mln osób. Jest to wpływowa społeczność w Rosji, USA, Francji i wielu innych krajach świata, a jej transfery finansowe stanowią znaczącą część dochodu narodowego Armenii (10-15% PKB).

       

      Perspektywy rozwoju gospodarczego Armenii uzależnione są od rozwiązania szeregu problemów strukturalnych związanych z dużym uzależnieniem od czynników zewnętrznych – w sferze dostaw niezbędnych towarów i surowców energetycznych, środków finansowych przekazywanych przez diasporę oraz pomocy rozwojowej krajów trzecich. Poważnym ograniczeniem rozwoju jest izolacja geograficzna oraz zamknięte granice z Turcją i Azerbejdżanem. Nie bez znaczenia jest wąska baza eksportowa oraz płytki rynek. Ważne sektory biznesowe kontrolowane są przez struktury oligarchiczne. Wpływ na rozwój i politykę Armenii ma zależność gospodarcza od Rosji (w strategicznych obszarach: energetyka, handel telekomunikacja, transport, finanse, inwestycje, obronność oraz szeroko pojęte bezpieczeństwo).

       

      Powyższe okoliczności stały za decyzją prezydenta S.Sargsjana z wrześniu 2013 r. o zarzuceniu integracji gospodarczej z UE i rozpoczęciu negocjacji w sprawie wstąpienia do Unii Celnej. Zważywszy na szereg trudności technicznych (m.in. brak wspólnej granicy z obszarem UC), fakt że UE jest głównym rynkiem eksportowym Armenii oraz inne czynniki, nie należy się spodziewać, aby w dalszej perspektywie decyzja ta pozytywnie wpłynęła na rozwój kraju.

       

      Struktura ekonomiczna i uwarunkowania polityczne powodują, że Armenia jest szczególnie narażona na wstrząsy gospodarki światowej (zwłaszcza rosyjskiej). Kryzys 2008 roku doprowadził do gwałtownego spadku dochodów podatkowych i zmusił rząd do przyjęcia znacznych kredytów z Rosji, MFW i innych międzynarodowych instytucji finansowych. PKB wciąż pozostaje na niskim poziomie. W celu odzyskania wzrostu, poprawy konkurencyjności i możliwości zatrudnienia Armenia będzie musiała przeprowadzić szereg reform gospodarczych i wzmocnić rządy prawa.

       

      Podstawowe wskaźniki makroekonomiczne

       

      Wyszczególnienie

      2006

      2007

      2008

      2009

      2010

      2011

      2012

      2013

      PKB (w mld USD)

      6,38

      9,18

      11,9

      8,7

      9,4

      10,1

      10,5

      10,44

      PKB per capita (USD)

      1983,0

      2842,6

      3.684,2

      2.668,-

      2.879,-

      3.032,-

      3 230

      3 515

      PKB (wzrost w %)

      13,3

      13,7

      6,8

      -14,4

      2,6

      4,6

      7,2

      3,2

      Deficyt budżetowy (% PKB)

      -0,9

      -1,5

      -2,2

      -7,4

      -2,9

      -2

      -2

      -2,4

      Zadłużenie zagraniczne (% PKB)

      70,7

      34,8

      13,2

      34

      43

      44

      45

      75

      Inflacja (CPI, średnioroczna, %)

      2,9

      4,4

      9,0

      3,4

      8,2

      7,7

      2,6

      5,6

      Bezrobocie (w %)

      7,4

      7,1

      7,5

      7,1

      6,9

      5,9

      7

      7

      Eksport (w mln USD)

      0,985

      1,157

      1,069

      697,8

      1.011,1

      1.300

      1.400

      1.653

      Import (w mln USD)

      2,192

      3,282

      4,412

      3.304,1

      3.782,9

      4.100

      4.200

      3.459

      Kurs AMD/USD (średnioroczny)

      416,0

      342,1

      305,9

      363,2

      373,7

      372,5

      401,7

      410,5

      Skumulowana wartość bezp. inwestycji zagr. (mln USD)

      1.774,37

      2.485,8

      3.520,9

      3.587,7

      702,7

      roczna

      816

      roczna

      500

      roczna

      500

      roczna

      Inwestycje bezpośrednie armeńskie za granicą (mln USD)

      15,5

      14,3

      24,5

      76,7

      b.d

      bd

      bd

      bd

      Źródło: Ministerstwo Finansów, Ministerstwo Handlu i Rozwoju Gospodarczego, Centralny Bank Armenii, CIA factbook

       

      3.2. Międzynarodowe stosunki handlowe

       

      Armenia posiada dwustronne umowy o wolnym handlu z Rosją, Gruzją, Białorusią, Kazachstanem, Kirgistanem , Mołdawią, Tadżykistanem, Turkmenistanem i Ukrainą (w 2012 r. Armenia zawarła osobną umowę o tym charakterze z UC). Negocjacje w sprawie takich umów prowadzone są z Egiptem, Libanem i Iranem. Ponadto Stany Zjednoczone, Kanada, Szwajcaria, Japonia i UE objęły Armenię Systemem Powszechnych Preferencji Celnych (Generalized System of Preferences). Porozumienia te ożywiły wymianę handlową, jednak takie kraje jak Japonia, Szwajcaria, Kanada i USA nie są najważniejszymi partnerami Armenii.

       

      Według „World Competitiveness Report", reforma ormiańskiej służby celnej postępuje zbyt wolno. Kolejnym krokiem w poprawie polityki handlowej powinno być uproszczenie celnych procedur administracyjnych.

       

       

      Główni partnerzy handlowi Armenii

       

      w eksporcie:

      % całości

      w imporcie:

      % całości

      Rosja

      19,9

      Rosja

      24,6

      Niemcy

      11

      Chiny

      9

      Belgia

      9,4

      Niemcy

      6,2

      Bułgaria

      8,8

      Iran

      5,4

      Iran

      7,1

      Ukraina

      5,3

      Kanada

      6,2

      Turcja

      4,7

      USA

      6,1

      Włochy

      4,1

      Gruzja

      5,8

      Rumunia

      2,5

      Holandia

      5,2

      Bułgaria

      2,4

       

       

      3.3. Inwestycje zagraniczne

       

      Reguły inwestycji zagranicznych reguluje Ustawa o Inwestycjach Zagranicznych z 1994 r. Prawo to udziela m.in. ochrony przed nacjonalizacją stanowiąc, że wywłaszczenie może nastąpić tylko w wyniku decyzji sądowej. Możliwa jest wtedy pełna kompensacja. Zagraniczni inwestorzy mogą domagać się rekompensat za szkody wynikłe z nielegalnych lub niewłaściwych działań administracji (jeśli tak postanowi wyrok sądu). Ustawa gwarantuje inwestorom prawo do swobodnego transferu zysków i aktywów. W przypadku, gdy stosowne ustawodawstwo ulegnie zmianie już po zrealizowaniu inwestycji inwestor ma prawo do zwolnienia z mniej korzystnych przepisów przez okres pięciu lat.

       

      Miejscowe prawodawstwo wyraźnie zastrzega, że jednolity system eksportu i importu towarów i usług obejmuje wszystkie podmioty gospodarcze Armenii, niezależnie od formy własności i miejsca rejestracji. Uprawnia to przedsiębiorstwa zagraniczne do korzystania ze zwolnień celnych dostępnych dla firm krajowych.

       

      Zagraniczni inwestorzy mają swobodę wyboru ubezpieczycieli. Nie ma wymogów osiągania określonych wyników inwestycyjnych ani eksportowych i nie planuje się ich wprowadzenia. Wszelkie ograniczenia dotyczące inwestycji stosowane są na zasadach niedyskryminacyjnych względem inwestorów krajowych i zagranicznych. Z ok. 5 mld bezpośrednich inwestycji zagranicznych ok. 44% przypada na Rosję.

       

      Konstytucja Armenii stanowi, że nie-obywatele nie mogą nabywać ziemi na własność. Kodeks Ziemski zezwala na dzierżawę gruntów obywatelom państw trzecich, zagranicznym osobom prawnym oraz innym podmiotom gospodarczym i organizacjom międzynarodowym.

       

       

      Dwustronna współpraca gospodarcza


       

      4.1. Dwustronne umowy gospodarcze

       

      Stosunki dwustronne między Polską i Armenii regulowane są przez następujące akty prawne:

       

      • Umowa o partnerstwie i współpracy między Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi, z jednej strony, a Republiką Armenii, z drugiej strony, sporządzona w Luksemburgu dnia 22 kwietnia 1996 r. (Dz.U. z 2006 r., nr 39, poz. 269), której polska stała się stroną z dniem 1 maja 2004 r.
      • Umowa o współpracy gospodarczej między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Armenii o współpracy gospodarczej, sporządzona w Erywaniu 12 marca 2010 r. (Dz.U z 2010 r., Nr 56, poz. 761),
      • Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Armenii o współpracy kulturalnej i naukowej, sporządzona w Warszawie, dnia 27 stycznia 1998 r. (Dz.U. z 2000 r., Nr 2, poz. 9),
      • Konwencja między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Armenii w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku, sporządzona w Warszawie, dnia 14 lipca 1999 r., (Dz.U z 2005 r., Nr 66, poz. 576),
      • Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Armenii o współpracy w zwalczaniu przestępczości, sporządzona w Warszawie, dnia 6 września 2004 r. (Dz.U z 2005 r. , Nr 125, poz. 1046),
      • Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Armenii o współpracy w dziedzinie obronności, sporządzona w Warszawie, dnia 6 września 2004 r. (Dz. U. z 2005 r., Nr 221, poz. 1992),
      • Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Armenii o cywilnej komunikacji lotniczej, sporządzona w Warszawie dnia 27 stycznia 1998 r. (nie opublikowana),
      • Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Armenii o międzynarodowych przewozach drogowych, sporządzona 24 czerwca 2013 r. w Warszawie,
      • Porozumienie o współpracy między Polską Agencją Rozwoju Przedsiębiorczości a Fundacją „Narodowe Centrum Małej i Średniej Przedsiębiorczości Armenii”, sporządzone w Warszawie, dnia 6 września 2004 r.
      • Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Armenii o współpracy w dziedzinie turystyki, sporządzona w Warszawie, dnia 14 lipca 1999 r. (niepublikowana),
      • Memorandum o współpracy w dziedzinie weterynarii między Głównym Lekarzem Weterynarii Rzeczypospolitej Polskiej i Państwową Służbą Bezpieczeństwa Żywności Armenii (podpisane 28.07.2011 r. w Erywaniu),
      • Memorandum o porozumieniu między Polską Agencją Informacji i Inwestycji Zagranicznych SA i Agencją Rozwoju Armenii (podpisane 28.07.2011 r. w Erywaniu),
      • Porozumienie o współpracy między Krajową Izbą Gospodarczą a Izbą Przemysłowo-Handlową Republiki Armenii (podpisane 28.07.2011 r. w Erywaniu),
      • Porozumienie o współpracy pomiędzy Pracodawcami Rzeczypospolitej Polskiej a Związkiem Przemysłowców i Przedsiębiorców (Pracodawców Armenii) (podpisane 28.07.2011 r. w Erywaniu).
      • Protokół wykonawczy do Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Armenii o współpracy kulturalnej i naukowej z 27.01.1998 r. (podpisany 28.07.2011 r. w Erywaniu),
      • List intencyjny o współpracy między służbami fitosanitarnymi Polski i Armenii (podpisany 23 kwietnia 2013 r. w Erywaniu).
      • List intencyjny o współpracy między Konfederacją LEWIATAN i Konfederacją Pracodawców i Przedsiębiorców Republiki Armenii (podpisany 25 czerwca 2013 r. w Warszawie).

      Trwają prace nad Umową między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Armenii w sprawie popierania i wzajemnej ochrony inwestycji. Zawarcie tej umowy podniesie wzajemną atrakcyjność inwestycyjną oraz wpłynie na poprawę warunków finansowania inwestycji.

       

      4.2. Dwustronna wymiana handlowa

       

      Obroty handlowe Polski z Armenią osiągają w ostatnich latach poziom 30-40 mln USD rocznie. Wg danych GUS 2012 r. wyniosły one 32,8 mln USD w tym eksport do Armenii 32,1 mln USD, a import z Armenii do Polski 0,7 mln USD. Wg statystyk ormiańskich (w oparciu o kraj pochodzenia) import z Polski w 2012 r. wyniósł 42 mln USD.

       

      Wraz z przystąpieniem do UE Polska objęta została mechanizmami wspólnej polityki handlowej UE wobec krajów trzecich, w tym Armenii.

       

      Struktura towarowa polsko-armeńskiej wymiany handlowej charakteryzuje się dużym zróżnicowaniem (niewiele stałych pozycji towarowych i zmieniający się ich udział w polskim eksporcie do Armenii lub imporcie z tego kraju) oraz znacznym rozdrobnieniem w przypadku polskiego eksportu.

       

      Do znaczących pozycji towarowych eksportowanych z Polski do Armenii w ostatnich latach zaliczyć należy: urządzenia mechaniczne i elektryczne, produkty przemysłu chemicznego oraz gotowe artykuły spożywcze.

       

      W imporcie z Armenii, dominują wyroby metalurgiczne (żelazo, żeliwo i stal), produkty mineralne lub ich pochodne (kauczuk i wyroby z kauczuku) a także artykuły rolno-spożywcze.

       

      Na podstawie umowy międzyrządowej o współpracy gospodarczej z 2010 powołana została komisja mieszana z udziałem przedstawicieli rządu i przedsiębiorców obu państw.

       

      W 2010 r. PLL LOT uruchomił bezpośrednie połączenie lotnicze Warszawa-Erywań.

       

      W ostatnich latach wzrosło zainteresowanie polskich firm rynkiem armeńskim, które zaczęły uczestniczyć w przetargach na zamówienia publiczne. W 2011 r. Polska Wytwórnia Papierów Wartościowych wygrała przetarg na tachografy cyfrowe oraz druk nowoczesnych dokumentów. Od 2012 r. w Armenii działa zbudowany przez PWPW system wydawania paszportów i kart ID obejmujący obsługę ponad 60 biur regionalnych na terenie całego kraju. W 2013 r. powstała spółka Lubawa Armenia, której udziałowcami są Lubawa S.A. i Charentsavan Machine Tool Factory, której właścicielem jest Ministerstwo Obrony Armenii. Spółka ma produkować siatki maskujące, makiety uzbrojenia i namioty dla wojska i służb mundurowych. Wciąż jednak przeszkodą do wchodzenia polskich przedsiębiorstw na rynek armeński jest jego odizolowanie i płytkość oraz struktury oligarchiczne, które bronią swoich pozycji monopolistycznych.

       

      W marca 2010 r., mocą Umowy o współpracy gospodarczej, powołano Polsko-Armeńską Komisję Międzyrządową ds. Współpracy Gospodarczej. Pierwsze posiedzenie Komisji odbyło się lipcu 2010 r. Towarzyszyły mu działania promocyjne związane z uruchomieniem bezpośredniego połączenia lotniczego Warszawa-Erywań; zaprezentowany został rządowy projekt pt. „Akcelerator Zielonych Technologii (GreenEvo)” mający na celu międzynarodowy transfer technologii sprzyjających ochronie środowiska. W 2011 r. miała miejsce wizyta prezydenta RP w Erywaniu oraz II posiedzenie Komisji w Warszawie. III posiedzenie Komisji odbyło się w kwietniu 2013 r. i poprzedziło wizytę prezydenta Armenii w Polsce. Obradom Komisji towarzyszyła misja gospodarcza polskich przedsiębiorców zainteresowanych rozwojem współpracy z rynkiem armeńskim.

       

      Wymiana handlowa z Polską (w mln USD)

       

      2006

      2007

      2008

      2009

      2010

      2011

      2012

      dynamika 2012/2011

      2013

      I-VI

      dynamika

      Obroty

       

      18,5

      35,6

      22,4

      22,7

      23,8

      32,8

      137,8

      17,5

      98,8

      Eksport

      8,2

      10,2

      23,4

      19,6

      18,8

      22,7

      32,1

      141,1

      16,9

      96,8

      Import

      10,3

      18,5

      12,2

      2,9

      3,9

      1,1

      0,7

      67,4

      0,6

      223

      Saldo

      -2,1

      1,8

      11,2

      16,7

      14,9

      21,6

      31,3

      -

      16,3

      -

       

      Źródło: GUS

       

      4.3. Wspieranie polskiego eksportu i działania promocyjne

       

      Przedsięwzięcia promocyjne o charakterze proeksportowym mogą być objęte częściowym dofinansowaniem przez Ministerstwo Gospodarki RP. Bliższe informacje dostępne są na portalu Promocji Eksportu www.eksporter.gov.pl zakładka instrumenty wsparcia eksportu.

       

      Pomocy finansowej w realizacji przedsięwzięć promocyjnych mogą udzielać również Urzędy Marszałkowskie w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych 2007 - 2013 – informacje w domenie: www.mrr.gov.pl oraz na stronach urzędów marszałkowskich poszczególnych województw.

       

      Przedsiębiorcy mający siedzibę na terytorium Polski, dokonujący eksportu krajowych towarów i usług, mogą skorzystać z usług KUKE SA w zakresie gwarantowanych przez Skarb Państwa ubezpieczeń kredytów eksportowych z Armenią.

       

      Dostęp do rynku


       

       

      5.1. Dostęp do rynku

       

      W rankingu wolności gospodarczej The Wall Street Journal i Heritage Foundation, Armenia zakwalifikowana została w 2013 r. do kategorii „w zasadzie wolny” zajmując  38. pozycję na 179 ocenianych krajów (w 2010 na miejscu 38, w 2011 r. na 36, w 2012 na 39).

       

      Polityka inwestycyjna i handlowa Armenii oceniana jest przez międzynarodowe organizacje jako jedna z najbardziej liberalnych wśród krajów WNP.

       

      Jako członek WTO, Armenia stosuje uregulowania wymiany handlowej zgodne z wymogami tej organizacji, a ograniczenia dotyczą jedynie nielicznych grup towarowych. Ograniczenia te dotyczą m.in. towarów reeksportowanych (na postawie porozumień zawartych z krajem, którego dotyczy procedura reeksportu), mogą mieć również charakter ograniczeń pozataryfowych (licencji i kontyngentów – są one stosowane w odniesieniu do m.in. importu środków chemicznych stosowanych do ochrony roślin, obrotu dzikimi zwierzętami i roślinami, eksportu wyrobów tekstylnych do krajów członkowskich UE, obrotu lekarstwami, obrotu materiałami promieniotwórczymi) czy zakazów (dotyczy to m.in. takich towarów jak: dokumenty zawierające tajemnice państwowe, wyroby alkoholowe bez akcyzy, odpady, towary przeterminowane, zakażone rośliny i zwierzęta, dobra o znaczeniu historycznym, antyki.

       

      W imporcie towarów do Armenii stosuje się dwie stawki celne (0% oraz 10%). W przypadku towarów eksportowanych nie stosuje się żadnych stawek celnych. W odniesieniu do importowanych do tego kraju towarów obowiązuje również podatek VAT (20%), a w odniesieniu do niektórych towarów (alkohol i wyroby alkoholowe, wyroby tytoniowe, ropa naftowa oraz ciekłe węglowodory) – także akcyza. Ponadto w przypadku szeregu towarów – takich jak np. niektóre artykuły rolno-spożywcze, nawozy, środki higieny, wyroby AGD, itd. – przy ich eksporcie do Armenii wymagane są certyfikaty jakościowe. Szczegółowe informacje nt. obowiązujących tu regulacji z zakresu handlu zagranicznego znaleźć można na stronie internetowej Służb Celnych Armenii pod adresem http://www.customs.am

       

      Inwestorzy zagraniczni, zgodnie z obowiązującymi przepisami armeńskimi, zagwarantowane mają równe traktowanie z podmiotami krajowymi oraz mogą liczyć na dodatkowe ulgi i preferencje władz Armenii (np. specjalne zwolnienia z podatku CIT dla inwestorów zagranicznych, których wkład inwestycyjny przekroczy 500 mln AMD). Szczegółowe informacje nt. obowiązujących w Armenii regulacji z zakresu lokowania bezpośrednich inwestycji zagranicznych znaleźć można na stronie internetowej Agencji Rozwoju Armenii pod adresem http://www.ada.am

       

      Przydatne linki i kontakty


       

       

       

      6.1. Administracja gospodarcza.

       

      Rząd Armenii - http://www.gov.am/en/

      Ministerstwo Gospodarki - http://www.mineconomy.am/en/

      Ministerstwo Finansów - http://www.mfe.am/

      Ministerstwo Energii i Surowców Naturalnych - http://www.minenergy.am/?language=2

      Giełda Armeńska - http://www.armex.am/en/index.htm

      Bank Centralny Armenii - http://www.cba.am/CBA_SITE/?__locale=en

      Państwowy Urząd Statystyczny - http://www.armstat.am/en/

      Służba Celna Armenii - http://www.customs.am/index.php?lng=2

      Państwowy Instytut Standardów - http://www.sarm.am/?LanguageID=1

      Państwowa Komisja ds. Ochrony Konkurencji Gospodarczej - http://www.competition.am/?lng=2

      Agencja Zamówień Publicznych - http://www.procurement.am/

       

      6.2. Samorządy gospodarcze.

       

      Związek Producentów i Pracodawców Armenii - http://www.umba.am/index_eng.htm

      Fundacja Inkubator Przedsiębiorczości - http://www.eif-it.com/index.php

      Armeńska Agencja Rozwoju - http://www.ada.am/index.html

      Narodowe Centrum Rozwoju Małej i Średniej Przedsiębiorczości - http://smednc.am/

       

      6.3. Prasa ekonomiczna.

       

      Delovoy Express (jęz. rosyjski) - http://www.express.am/

      Panorama.am (jęz. angielski) - http://www.panorama.am/en/economy/

      Invest in Armenia (jęz. angielski) -  http://investinarmenia.googlepages.com/

      Arka News (jęz. angielski) -  http://www.arka.am/eng/economy/

      Armenia Liberty (jęz. angielski) - http://www.armenialiberty.org/section/english/666.html

      Groong – tłumaczenia bieżacych artykułów (jęz. angielski) - http://groong.usc.edu/news/

       

      6.4. Oficjalne strony o charakterze ekonomicznym.

       

      UNDP w Armenii - http://www.undp.am/

      MFW - http://www.imf.org/external/country/arm/index.htm

      Platforma Prognoz Gospodarczych - http://www.efp.am./index.aspx

      Portal Banków Armenii - http://www.banker.am, http://www.banks.am/en-home.html

      Centrum Rozwoju Gospodarczego i Badań - http://www.edrc.am/index.html

      Katalog przedsiębiorstw w Armenii (Yellow Pages) - http://www.spyur.am/index.html

      Targi w Armenii - http://expo.am/armenia/fin/eng/index.php

      Armenia 2020 - http://www.armenia2020.org/

      Europejska Polityka Sąsiedztwa z Armenią - http://ec.europa.eu/external_relations/armenia/index_en.htm, http://ec.europa.eu/world/enp/index_en.htm

      Ochrona Praw Konsumenckich (organizacja pozarządowa) - http://www.consumer.am/index.php?lang=2

      Centrum Doradztwa Prawnego i Polityki Europejsko-Ormiańskiej - http://www.aeplac.am/

      11 marca 2014 (ostatnia aktualizacja: 13 marca 2014)

      Drukuj Drukuj Podziel się treścią: