close

  • Być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczypospolitej Polskiej

     

  • AZERBEJDŻAN

  • Azerbejdżan

  •  

     Informacje o kraju


     

    1.1. Położenie geograficzne, ludność, obszar, stolica, języki urzędowe.

     

    Położenie geograficzne: Azerbejdżan ze stolicą Baku położony jest we wschodniej części Kaukazu Południowego (Zakaukazia), na zachodnim wybrzeżu Morza Kaspijskiego. Zajmuje powierzchnię 86,6 tys. km2 i jest największą z trzech kaukaskich republik. Na północy graniczy z Federacją Rosyjską (284 km), na północnym zachodzie z Gruzją (322 km), na zachodzie z Armenią (787 km), zaś na południu z Iranem (611 km) oraz Turcją (9 km). Łączna długość granic wynosi 2013 kilometrów, zaś linii brzegowej Morza Kaspijskiego – 800 kilometrów. Połowę powierzchni Azerbejdżanu zajmują góry, 24,2 % stanowią łąki i pastwiska, 18,4 % grunty orne, a 11 % lasy. Do głównych łańcuchów górskich należą Wielki Kaukaz, Mały Kaukaz, Góry Tałyskie, Góry Karabachskie. Najwyższy szczyt to Bazar Diuzi (4466 metrów n.p.m.) w Wielkim Kaukazie.

     

    Ludność: Azerbejdżan zamieszkuje 8,4 mln osób. Średnia gęstość zaludnienia wynosi około 96 osób na km2. Najgęściej zaludniony jest Półwysep Apszeroński. Średni roczny przyrost ludności wynosi 0,66 %, zaś średnia wieku mieszkańców 27,7 lat. Prawie 26 % populacji Azerbejdżanu nie ukończyło 14 roku życia, 66 % mieści się w przedziale 15 - 64 lat, a około 8 % ludności ma powyżej 65 lat. Średnia długość życia mężczyzn wynosi 60 lat, a kobiet 68 lat. Wskaźnik analfabetyzmu wynosi 2,2 %. W miastach mieszka 51,5 % ludności.

    Społeczeństwo Azerbejdżanu jest niejednorodne pod względem etnicznym. Spośród ponad 8 milionów mieszkańców kraju 90,6 % stanowią Azerowie, 1,8 % – Rosjanie, zamieszkujący głównie większe miasta i ok. 1,5 % Ormianie znajdujący się przede wszystkim w Górskim Karabachu. Ponadto w kraju tym żyją Lezgini (3 %), Tałysze, Dagestańczycy, Awarowie Kaukascy i Tatarzy.

     

    Języki urzędowe: Azerowie posługują się językiem należącym do tureckiej rodziny językowej, który od 1939 do 2000 roku zapisywany był cyrylicą[1].

     

    1.2. Warunki klimatyczne.

     

    W Azerbejdżanie występuje 9 stref klimatycznych spośród 13 istniejących na świecie. Pasma Wielkiego Kaukazu służą jako naturalna bariera uniemożliwiająca masom zimnego powietrza napływ na terytorium Azerbejdżanu z zachodu. Z kolei góry Małego Kaukazu stanowią barierę dla mas gorącego, tropikalnego powietrza z południa, co sprawia, że klimat kraju pozostaje ciepły i łagodny. Klimat wilgotny subtropikalny występuje głównie na terenie Gór Tałyskich oraz w górskich częściach Niziny Lenkorańskiej, podczas gdy umiarkowany dominuje na zalesionych zboczach Wielkiego i Małego Kaukazu. Charakterystyczne dla tego regionu są stosunkowo chłodne lata, mroźne zimy i obfite opady. Z kolei strefa klimatu chłodnego występuje w wyższych partiach Wielkiego i Małego Kaukazu. Tam zima jest mroźna, trwa kilka miesięcy, a opady śniegu są bardzo obfite.

     

    1.3. Główne bogactwa naturalne.

     

    Podstawową gałęzią gospodarki Azerbejdżanu jest wydobycie i przetwórstwo ropy naftowej oraz gazu ziemnego. Największe złoża znajdują się na Półwyspie Apszerońskim i w szelfie Morza Kaspijskiego. Większość azerbejdżańskiej ropy pochodzi z morskiego bloku Azeri-Czirag-Guneszli, natomiast gazu ze złoża Szach-Deniz.

    Azerbejdżan posiada także bogate złoża rud żelaza, ałunitu, pirytu, molibdenu, arszeniku, kobaltu, cynku i miedzi. Znaczące pokłady rud żelaza znajdują się przede wszystkim w górach Małego Kaukazu, w rejonie Daszkesan (tu zlokalizowane są największe na świecie złoża ałunitu). W tym regionie odkryto również złoża złota szacowane na 100 - 150 ton.

    Na terytorium Nachiczewańskiej Republiki Autonomicznej wydobywa się sól kamienną, której złoża szacuje się na 2 - 2,5 miliarda ton. Terytorium Azerbejdżanu bogate jest również w materiały wykorzystywane w budownictwie takie jak marmur, żwir, piasek, wapno, glina ceglarska i tuf wulkaniczny. W rejonach Gjuzdeck, Daszkesan, Szakbulak, Naftalan i Dasz Salaky zlokalizowano około 300 miliardów ton kamienia budowlanego.

    Ponadto na terytorium Azerbejdżanu znajduje się ponad tysiąc źródeł termicznych i mineralnych. Do najbardziej znanych należą źródła Istisu, Turszsy, Badamli, Galalty, Szikburnu, Surakany. Z kilku ujęć pochodzą znane na świecie i cieszące się popularnością wody stołowe „Narzan”.

     

    1.4. System walutowy, kurs i wymiana.

    Jednostką monetarną w Azerbejdżanie jest manat (1 manat = 100 gapików). Zasady wymiany walut w kraju ustala Narodowy Bank Azerbejdżanu (NBA).

    Wwóz zagranicznej waluty do Azerbejdżanu nie jest limitowany, pod warunkiem, że przewożona suma została zadeklarowana na granicy. Służby celne są zobowiązane do wystawienia certyfikatu w przypadku wwozu kwot powyżej 10.000 USD (lub ekwiwalentu w innej walucie). Po przedstawieniu odpowiednich zaświadczeń możliwy jest wywóz waluty obcej w ilości nie przewyższającej kwoty wwiezionej do Azerbejdżanu.

    Wszystkie operacje bankowe lub gotówkowe powinny być przeprowadzane w manatach, choć po uzyskaniu odpowiednich zezwoleń możliwe jest prowadzenie rachunków bankowych w obcej walucie. Kurs manata i inne wskaźniki rynku finansowego dostępne są ma stronie www.cbar.az .

     

    1.5. Religia.

     

    Wśród wyznań religijnych dominują muzułmanie – 93 % (w tym szyici 75 %, sunnici 25 %). Wyznawcy prawosławia – rosyjskiej cerkwi autokefalicznej stanowią 2,5 %, a wierni Kościoła Ormiańskiego – ormiańskiej cerkwi autokefalicznej – 2,3 %.

    Językiem urzędowym jest azerbejdżański, którym posługuje się 90 % ludności, w użyciu są także języki rosyjski, ormiański i turecki.

     

    1.6. Infrastruktura transportowa.

     

    Azerbejdżan położony jest na ważnym szlaku komunikacyjnym, łączącym region kaspijski z Europą. Najważniejsze drogowe przejścia graniczne to: Balakan i Krasnyj Most (z Gruzją), Astara, Julfa (z Iranem), Samur (z Rosją – tylko dla obywateli WNP). Granica z Armenią jest zablokowana, Górski Karabach znajdujący się faktycznie pod kontrolą Armenii jest niedostępny z terytorium Azerbejdżanu.

    Oprócz międzynarodowego portu lotniczego w Baku istnieje kilka lokalnych lotnisk: w Gandży, Szeki, Zakatałach i Lenkoranie.

    Głównym portem morskim jest Baku. Funkcjonują połączenia morskie z Kazachstanem, Turkmenistanem, Iranem i Rosją.

     1.7. Obowiązek wizowy.

    Przy wjeździe obywateli polskich na terytorium Republiki Azerbejdżanu wymagane jest posiadanie wizy, którą można uzyskać w Ambasadzie Republiki Azerbejdżańskiej w Warszawie. Ambasada Azerbejdżanu udziela również aktualnych informacji w kwestii wymaganych do złożenia wniosku wizowego dokumentów oraz aktualnych opłat konsularnych.

    Nie ma możliwości otrzymania wiz na lotnisku w Baku ani na przejściach morskich, drogowych i kolejowych.

    Cudzoziemiec, który zamierza przebywać w Azerbejdżanie dłużej niż 30 dni, powinien przejść procedurę rejestracyjną w miejscu zamieszkania.

     

    1.8. Wykaz świąt państwowych.

     

    a)      1-2 stycznia                 Nowy Rok

    b)      8 marca                       Międzynarodowy Dzień Kobiet

    c)      20-21 marca               Nawruz Bajram

    d)      9 maja                         Dzień Zwycięstwa nad Faszyzmem

    e)      28 maja                       Dzień Republiki

    f)        15 czerwca                  Dzień Ocalenia Narodowego

    g)      26 czerwca                  Dzień Sił Zbrojnych

    h)      18 października           Dzień Niepodległości

    i)        12 listopada                 Dzień Konstytucji

    j)        17 listopada                 Święto Odrodzenia Narodowego

    k)      31 grudnia                   Dzień Solidarności



    [1] Na mocy dekretu prezydenta, od 1 sierpnia 2002 roku we wszystkich urzędach państwowych, mediach i reklamie obowiązuje alfabet łaciński. Ustawę o zniesieniu cyrylicy i przywróceniu w Azerbejdżanie alfabetu łacińskiego uchwalono już w 1992 roku, nie była ona jednak egzekwowana. Zerwanie z cyrylicą miało być gestem świadczącym o otwarciu się kraju na Zachód.

     

     

    System administracyjny


     

    2.1. Ustrój polityczny.

     

    Przyjęta w 1995 roku w powszechnym referendum pierwsza konstytucja niezależnego Azerbejdżanu powołuje i określa zasady funkcjonowania jednoizbowego parlamentu (Zgromadzenie Narodowe - Milli Medżlis), wybieranego na pięcioletnią kadencję. Prezydent jest wybierany w wyborach powszechnych na okres 5 lat i za zgodą Zgromadzenia Narodowego powołuje premiera oraz mianuje członków Rady Ministrów. Konstytucja gwarantuje niezależność władzy sądowniczej. Kwestie związane ze zgodnością aktów prawnych, dokumentów rządowych, decyzji sądów oraz umów międzynarodowych z konstytucją znajdują się w gestii Sądu Konstytucyjnego. Rozstrzyga on również spory kompetencyjne pomiędzy organami władzy państwowej. Dodatkowo, z mocy prawa funkcjonują sądy specjalnej jurysdykcji: Państwowy Sąd Gospodarczy, Sąd Gospodarczy rozstrzygający w sprawach dotyczących międzynarodowych umów handlowych i sądy wojskowe. Sąd Najwyższy jest ostateczną instancją dla spraw cywilnych, karnych, administracyjnych oraz innych. Zgodnie z konstytucją sędziowie Sądu Najwyższego, Sądu Konstytucyjnego i Sądu Gospodarczego są mianowani przez Zgromadzenie Narodowe na wniosek prezydenta, na dziesięcioletnią kadencję, podczas gdy pozostali sędziowie są wybierani na 5 lat. Sędziowie sądów lokalnych i sądów niższej instancji są mianowani przez prezydenta na wniosek Rady Sądowniczej. Pod koniec grudnia 2000 roku w Azerbejdżanie został przyjęty Kodeks Cywilny, który stanowi podstawę prawa cywilnego i jest dokumentem nadrzędnym w stosunku do wszystkich innych aktów prawnych regulujących sferę cywilnoprawną. Kodeks Cywilny wprowadził dwie ważne zasady dotyczące praw własności. Stwierdza on, że prawa te mogą być przyznane przez państwo, a wszelkie transakcje związane z prawem własności muszą być potwierdzone notarialnie. Kodeks Cywilny składa się z dwóch części: ogólnej i szczególnej. Część ogólna kodeksu dotyczy inwestycji, wkładów kapitałowych osobowości prawnej, opracowania zestawień bilansowych i rewizji ksiąg rachunkowych osób prawnych. Część szczegółowa Kodeksu Cywilnego zawiera szereg zasad i postanowień dotyczących umów sprzedaży, zakupu, dzierżawy, pożyczki, umów dotyczących zamówień, transportu i zaopatrzenia. Reguluje też sprawy dotyczące koncesji, np. na autoryzowaną dystrybucję, kwestie spadku i dziedziczenia oraz własności intelektualnej.

     

    2.2. Administracja gospodarcza.

     

    Kwestie gospodarcze wchodzą w zakres kompetencji następujących ministerstw oraz urzędów administracji centralnej: Ministerstwo Gospodarki i Przemysłu, Ministerstwo Energetyki, Ministerstwo Rolnictwa (oraz podległe mu służby), Ministerstwo Transportu, Ministerstwo Finansów, Ministerstwo Podatków, Ministerstwo ds. Sytuacji Nadzwyczajnych, Komitet ds. Budownictwa i Architektury, Urząd Celny. Polityka gospodarcza jest ponadto realizowana poprzez szereg instytucji, które formalnie podlegają odpowiednim resortom lub też prezydentowi. Wspomnieć tu należy o azerbejdżańskim państwowym funduszu majątkowym (SOFAZ – State Oil Fund of the Azerbaijan Republic), który jest zarządcą kapitału pochodzącego z sektora naftowego. Polityka dywersyfikacji gospodarki jest realizowana m.in poprzez agencję inwestycyjną AIC (Azerbaijan Investment Company), której zadanie polega na wsparciu kapitałowym projektów inwestycyjnych szczególnie w sektorach pozanaftowych (na zasadzie venture capital) oraz pozyskiwaniu zagranicznego kapitału. Za promocję azerbejdżańskiej gospodarki odpowiada agencja promocji inwestycji AZPROMO.

     

    Gospodarka


     

    3.1. Ogólna charakterystyka sytuacji gospodarczej.

    Rozwój gospodarki Azerbejdżanu jest ściśle powiązany z koniunkturą na światowych rynkach surowcowych. Sektor naftowy, jako kluczowa gałąź gospodarki, wytwarza ponad 40% PKB oraz generuje ok. 70% wpływów budżetowych. Prawie całość wpływów z eksportu jest wygospodarowywana dzięki sprzedaży surowców energetycznych. Wciąż ponad połowa bezpośrednich inwestycji zagranicznych jest ulokowana w sektorze wydobywczym, chociaż można obserwować coraz większa dynamikę w branżach pozanaftowych, jednak głównie za sprawą państwowych programów inwestycyjnych.

    Dobra koniunktura na rynkach surowców energetycznych umożliwia realizowanie wzrostu PKB w roku 2013 na poziomie ok. 5% . W dłuższej perspektywie spadek produkcji ropy naftowej może jednak przyczynić się do wyhamowania dynamiki wzrostu PKB, choć sektor pozanaftowy odnotowuje ponadprzeciętną stopę wzrostu. W roku 2012 branże pozanaftowe zanotowały wzrost na poziomie 9,7%, przy 2,2% wzroście w skali całego PKB. Pomimo aktywnej roli państwa skala wpływu branży pozanaftowej na całościowe wyniki gospodarki pozostaje jednak stosunkowo niewielka, co potwierdza głęboką zależność azerbejdżańskiej gospodarki od wydajności sektora wydobywczego.

    Priorytetem w polityce gospodarczej rządu jest utrzymanie stabilnego kursu azerbejdżańskiego manata, który jest wspierany dzięki interwencjom Narodowego Banku Azerbejdżanu, NBA. Zamortyzowanie negatywnego wpływu kryzysu na azerbejdżańską gospodarkę było możliwe dzięki posiadanym rezerwom walutowym, które pozwoliły na utrzymanie stabilnego kursu manata oraz kontynuację prowadzonej ekspansywnej polityki fiskalnej, która miała zapewnić wzrost w branżach pozanaftowych. Zwiększenie transferów do budżetu z Funduszu Naftowego SOFAZ umożliwiło sfinansowanie ponadprzeciętnego wzrostu w sektorze pozanaftowym (9,4% w 2011, 9,7% w 2012), prowadząc jednak do wypierania prywatnych inwestycji. Działania te nie przyczyniły się do poprawy sytuacji azerbejdżańskich eksporterów z sektora pozanaftowego, dodatkowo utrudnionej przez utrzymywanie wysokiego kursu manata. Aktywna polityka obejmowania depozytów bankowych gwarancjami Skarbu Państwa spowodowała 45% wzrost depozytów bankowych w roku 2013. Nie wpłynęło to jednak do tej pory na znaczący wzrost akcji kredytowej banków i w dalszym ciągu utrzymuje się dynamika wzrostu świadczeń społecznych i wynagrodzeń, która pozostaje najważniejszym źródłem wzrostu gospodarczego.

    W wyniku wprowadzonych zmian w ustawie budżetowej na 2012 rok bazowa cena baryłki ropy naftowej została podniesiona z 80 USD na 100 USD. Założenie to utrzymano w roku 2013 oraz w planie budżetu na rok 2014. 2014 ma być jednak pierwszym rokiem, w którym Budżet Państwa ma zanotować deficyt. Stanie się tak w związku ze zmniejszeniem zakładanej wysokości dopłat z Państwowego Funduszu Naftowego SOFAZ o ok. 2 mld manatów. Przychody budżetu mają wynieść 18,384 mld manatów (ok. 23,3 mld USD), a rozchody zostały określone na poziomie 20,063 mld manatów (ok. 25,4 mld USD), co oznacza deficyt w wysokości 2,87% PKB.

    Głównym wyzwaniem w polityce ekonomicznej Azerbejdżanu jest zależność gospodarki od generowanych przez państwo w ramach ekspansywnej polityki fiskalnej impulsów rozwojowych. Pomimo deklarowanego przez rząd priorytetowego znaczenia działań dywersyfikujących gospodarkę, trudno obecnie wskazać branże, które w najbliższym czasie mogłyby odegrać rolę growth engines, systematycznie zwiększając zatrudnienie i swój udział w wytwarzaniu PKB.

    W celu zdynamizowania wzrostu pozaenergetycznych gałęzi gospodarki realizowane są założenia zatwierdzonej przez prezydenta Alijewa Strategii Rozwoju Regionów na lata 2009 – 2013, będącej głównym elementem polityki wspierania równomiernego i zrównoważonego wzrostu.

    Dane dotyczące wymiany handlowej oraz szczegółowe rozbicie eksportu i importu z uwzględnieniem podziału na grupy towarowe zostało przedstawione w tabelach poniżej:

     

    Obroty handlowe Azerbejdżanu

     

     

    2009

    2010

    2011

    2012

    Obroty handlowe z zagranica (w mln USD)

    20.818,2

    27.924,3

    36.326,9

    33.560,9

    Eksport (w mln USD)

    14.698,5

    21.324,8

    26.570,9

    23.908,0

    Import (w mln USD)

    6.119,7

    6.599,4

    9.756,0

    9.652,9

    Saldo (w mln USD)

    8.578,8

    14.725,4

    16.814,9

    14.255,1

    Obroty handlowe z Polską (w mln USD)

    33.0

    31,5

    122,6

    48,7

    Eksport do Polski (w mln USD)

    7,5

    5,8

    3,1

    3,5

    Import z Polski (w mln USD)

    25,5

    25,7

    119,5

    45,2

    Saldo (w mln USD)

    -18,0

    -19,9

    -116,4

    -41,7

     

    Źródło: Rocznik Statystyczny Azerbejdżanu

     

    Struktura eksportu w 2012, w milionach USD

     

    Grupa towarowa

    Wartość w mln USD

    Udział w całkowitym eksporcie (w %)

    Surowce mineralne

    22.281,1

    93,2

    Pozostałe towary

    1.626,9

    6,8

     

    Źródło: Rocznik Statystyczny Azerbejdżanu 2013

    Analiza eksportu pozanaftowego wskazuje na silne powiązanie Azerbejdżanu z rynkami WNP (w szczególności Rosji) oraz nieduże znaczenie krajów UE.

    Najwięksi partnerzy handlowi Azerbejdżanu w 2012 roku

     

    Lp

    W imporcie

    Lp

    W eksporcie

    Państwo

    Wartość w mln USD

    Udział w %

    Państwo

    Wartość w mln USD

    Udział w %

     

    SUMA

    9.652,9

    100,0

     

    SUMA

    23.908,0

    100,0

    1

    Turcja

    1.525,2

    15,8

    1

    Włochy

    5.546,7

    23,2

    2

    Rosja

    1.380,4

    14,3

    2

    Indie

    1.888,7

    7,9

    3

    Niemcy

    781,9

    8,1

    3

    Francja

    1.769,2

    7,4

    4

    USA

    714,3

    7,4

    4

    Indonezja

    1.769,2

    7,4

    5

    Chiny

    627,4

    6,5

    5

    Izrael

    1.673,6

    7,0

    6

    Ukraina

    540,6

    5,6

    6

    USA

    1.601,8

    6,7

    7

    UK

    492,3

    5,1

    7

    Niemcy

    956,3

    4,0

    8

    Kazachstan

    337,9

    3,5

    8

    Rosja

    956,3

    4,0

    9

    Włochy

    260,6

    2,7

    9

    Grecja

    836,8

    3,5

    10

    Japonia

    241,3

    2,5

    10

    Tajwan

    645,5

    2,7

     

     

     

     

     

     

     

    Źródło: Rocznik Statystyczny Azerbejdżanu

    Uwaga: Dane GUS oraz Urzędu Statystycznego Azerbejdżanu znacznie się różnią, szczególnie w odniesieniu do polskiego eksportu do Azerbejdżanu.

    Podstawowe wskaźniki makroekonomiczne przedstawione w tabeli poniżej opierają się na danych Narodowego Banku Azerbejdżanu oraz Państwowego Urzędu Statystycznego (pewne różnice występują w ocenie wielkości wymiany handlowej Azerbejdżanu, szczególnie w odniesieniu do eksportu surowców energetycznych).

     

    3.2. Tabela głównych wskaźników makroekonomicznych.

     

     

    2011

    2012

     

     

     

    PKB (w mln USD)

    63.378,0

    68.348,1

    Tempo wzrostu PKB (w %)

    0,1

    2,2

    PKB pozanaftowy (w mln USD)

    27.816,0

    36.044,2

    Tempo wzrostu PKB pozanaftowego (w %)

    9,4

    9,7

    PKB per capita (w USD)

    7.003,4

    7.448,7

    Inflacja

    7,9

    1,1

    Nadwyżka budżetowa (w mln USD)

    305,9

    2.211,5

    Nadwyżka budżetowa (% PKB)

    0,6

    3,2

    Bezrobocie (%, dane Urzędu Statystycznego)

    5,4

    5,2

    Bezrobocie (%, dane niezależne, CESD)

    22,0

    b.d.

    Rezerwy walutowe (w mln USD)

    10.899,67

    12.006,3

    Wartość obrotów handlu zagranicznego (w mln USD)

    36.326,9

    33.560,9

    Wartość eksportu (w mln USD)

    26.570,9

    23.908,0

    Wartość importu (w mln USD)

    9.756,0

    9.652,9

    Nadwyżka na rachunku obrotów bieżących bilansu płatniczego (w mln USD)

    12.356,2

    4.955,6

    Wartość rocznego odpływu zagranicznych inwestycji bezpośrednich, repatriacja inwestycji (w mln USD)

    2.977,0

    3.284,8

    wartość zagranicznych inwestycji bezpośrednich w Azerbejdżanie (w USD)

    4.443,9

    5.289,4

    Wielkość (roczna) zagranicznych inwestycji bezpośrednich Azerbejdżanu za granicą (w USD)

    554,0

    1.194,2

     

     

     

     

    Źródło: Urząd Statystyczny Azerbejdżanu, Bank Centralny, CESD (www.cesd.az), w przeliczeniu wskaźników na USD zastosowano kurs 1 USD = 0,79 AZN

     

    3.3. Główne sektory gospodarki.

    Sektor naftowo-gazowy.

    Eksploatacja bogactw naturalnych w Azerbejdżanie jest objęta państwowym monopolem. Wydobycie surowców przy udziale zagranicznych firm realizowane jest poprzez utworzenie spółek joint venture lub w oparciu o Porozumienia o Podziale Produkcji (PSA – Production Sharing Agreement), które są ratyfikowane przez parlament. W Azerbejdżanie głównymi producentami ropy naftowej i gazu są państwowy azerbejdżański koncern naftowy SOCAR, międzynarodowe konsorcjum AIOC [1] (Azerbaijan International Operating Company) zarządzające pracami na morskim bloku Azeri-Czirag-Guneszli (ACG), z którego pochodzi około 80% wydobywanej w Azerbejdżanie ropy naftowej, oraz konsorcjum Szach-Deniz [2], które rozpoczęło wydobycie gazu w 2007 roku. Dodatkowo w Azerbejdżanie pracami wydobywczymi zajmuje się szereg mniejszych kompanii operacyjnych i spółek joint venture z udziałem SOCAR.

    Ropa naftowa wyprodukowana w ramach konsorcjum AIOC jest w całości eksportowana rurociągiem Baku-Tbilisi-Ceyhan, BTC [3] lub koleją do gruzińskich portów czarnomorskich. SOCAR przesyła część swojej ropy rurociągiem Baku-Noworosyjsk (SOCAR jest operatorem azerbejdżańskiego odcinka tego rurociągu), zaś resztę przekazuje dwóm bakińskim rafineriom: im. Gejdara Alijewa oraz Azerneftjag. Po zakończeniu remontu uruchomiony został ropociąg Baku-Supsa. W 2014 roku wygasa Azerbejdżańsko-rosyjskie porozumienie dotyczące transportu ropy naftowej rurociągiem Baku-Noworosyjsk. W związku z tym pojawiają się projekty odwrócenia kierunku transportu ropy naftowej tym rurociągiem i kierowania surowca do przetworzenia w rafineriach Azerbejdżańskich.

    Według danych SOCAR (www.socar.az) po osiągnięciu szczytu produkcyjnego w latach 2009-2010, od 2011 roku wielkość wydobycia ulega zmniejszeniu. W roku 2012 spadek eksportu ropy naftowej w okresie od stycznia do września w stosunku do analogicznego okresu roku 2011 wyniósł 6,7%. W okresie od stycznia do września 2013 roku Azerbejdżan wyeksportował 25,9 mln ton ropy naftowej, co oznacza spadek o 12,9% w porównaniu z analogicznym okresem roku 2012. 1,3 mln ton zostało wyeksportowane przez rurociąg Baku-Noworosyjsk, 2,9 mln ton przez rurociąg Baku-Supsa, 20,9 mln ton przez rurociąg Baku-Tbilisi-Ceyhan, a 0,7 mln ton przewieziono koleją z Baku do Batumi [4].

    Spadek produkcji na bloku ACG, przy braku nowych perspektywicznych złóż, doprowadzi w dalszej perspektywie do znacznego zmniejszenia możliwości eksportowych, niemniej jednak władze czynią starania, aby wzrosło znaczenie Azerbejdżanu jako kraju tranzytowego, świadczącego usługi związane z wydobyciem, transportem i sprzedażą surowców energetycznych.

    Działania w ramach strategii rozwoju sektora naftowo-gazowego przebiegają dwutorowo poprzez rozwijanie geografii sprzedaży surowców energetycznych (szczególnie w odniesieniu do gazu ziemnego: rozpoczęcie w 2010 roku dostaw do Rosji i Iranu) oraz realizację programu wertykalnej integracji branży na rynku azerbejdżańskim (podporządkowanie spółki AzeriQaz państwowemu koncernowi SOCAR, planowane inwestycje w zakłady petrochemiczne oraz infrastrukturę portową) i rynkach zagranicznych (inwestycje w przemysł petrochemiczny w Turcji, gruziński rynek gazowy i produktów naftowych, początek ekspansji na Ukrainie). Jednocześnie zauważalna jest rosnąca samodzielność SOCAR w realizacji morskich projektów wydobywczych (prace na złożach Abszeron i Umid [5]). Państwo w dalszym ciągu zachowuje silny wpływ zarówno na strategiczną jak i operacyjną działalność spółek energetycznych.

    Dużym krokiem naprzód w realizacji strategii dywersyfikacji dróg eksportu gazu było zawarcie porozumienia tranzytowego z Turcją oraz podjęcie decyzji o budowie rurociągu TANAP. W 2013 roku zapadła decyzja o wyborze Trans Adriatic Pipeline (TAP), jako preferowanego kierunku eksportu azerbejdżańskiego gazu na rynki europejskie. Równolegle w ramach projektu AGRI z udziałem Azerbejdżanu, Rumunii, Gruzji i Węgier prowadzone są prace w zakresie oceny możliwości eksportu LNG z gruzińskiego wybrzeża M. Czarnego.

    W kontekście współpracy krajów kaspijskich wartym odnotowania jest ochłodzenie relacji Azerbejdżanu z Turkmenistanem, który przyjął konfrontacyjną taktykę w odniesieniu do kwestii delimitacji M. Kaspijskiego. Równolegle Aszchabad intensywnie rozwijał współpracę gazową z Chinami i Iranem przy jednoczesnej marginalizacji zachodniego kierunku eksportu węglowodorów. Większa dynamika była widoczna w relacjach z Kazachstanem. Podpisanie w trakcie wizyty prezydenta Nazarbajewa w Baku porozumień między SOCAR i KazMunajGaz („O wykorzystaniu azerbejdżańskiej infrastruktury dla transportu kazachskiej ropy naftowej” i „O opracowaniu studium wykonalności transkaspijskiego projektu transportu ropy naftowej”) stało się pierwszym praktycznym krokiem mającym przygotować warunki dla tranzytu „dużej” kazachskiej ropy (z bazą surowcową w postaci złoża Kaszagan) przez terytorium Azerbejdżanu, którego podstawą jest zawarte 14.11.2008 między oboma koncernami naftowymi „Porozumienie o głównych zasadach realizacji Projektu Transkaspijskiego”. Obecnie jest realizowany przesył jedynie nieznacznych ilości surowca magistralą BTC (w 2009 1,9 mln. ton) oraz koleją do gruzińskich czarnomorskich portów. Projekt Transkaspijski zdecydowanie wzmocni europejski kierunek eksportu kazachskiej ropy zarówno w akwenie M. Czarnego jak i potencjalnie M. Śródziemnego (Kazachstan wyraził zainteresowanie udziałem w projekcie Samsun-Ceyhan), a także znaczenie Azerbejdżanu jako kraju tranzytowego.

    Sektor budowlany

    Koniunktura w sektorze budowlanym jest w dużej mierze zależna od realizacji projektów infrastrukturalnych finansowanych z budżetu państwa. Pomimo ożywienia w branży, która w ostatnich latach odnotowała największy wzrost ze wszystkich sektorów gospodarki, nie można również pominąć negatywnych zjawisk jak stagnacja w sferze budownictwa mieszkaniowego oraz brak skutecznych mechanizmów służących ożywieniu kredytowania hipotecznego. Mając na uwadze znaczenie sektora budowlanego dla azerbejdżańskiej gospodarki (około 7,2% [6] całkowitego zatrudnienia, 10,5% [7] udziału w całkowitym PKB) została wznowiona działalność Azerbejdżańskiego Funduszu Hipotecznego, który w 2007 roku zaprzestał wydawania kredytów hipotecznych w związku z brakiem zasobów finansowych.

    Organami powołanymi do kontroli działalności budowlanej są Ministerstwo ds. Sytuacji Nadzwyczajnych oraz Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, Inspekcja Podatkowa i Państwowy Komitet ds. Budownictwa. Kwestie dotyczące budownictwa są regulowane przez dekret prezydencki z 2 grudnia 1997 roku o „działaniach mających na celu demonopolizację i prywatyzację rynku budowlanego”, Ustawę o Zabudowie Miejskiej z 11 czerwca 1999, dekret prezydencki z 31 sierpnia 2007 roku nakładający na Ministerstwo ds. Sytuacji Nadzwyczajnych obowiązek kontroli rynku budowlanego oraz, w kwestiach szczegółowych, przez kodeks cywilny Azerbejdżanu i szereg dodatkowych aktów normatywnych dotyczących własności ziemi, bezpieczeństwa, ochrony środowiska, ochrony sanitarnej i przeciwpożarowej oraz standardów budowlanych (GOST oraz SNIP).

    Rolnictwo

    Udział rolnictwa (oraz leśnictwa i rybołówstwa), będących źródłem utrzymania 37,7% [6] aktywnej zawodowo populacji, w całkowitym PKB w 2012 roku wyniósł 5,5% [7]. Rolnictwo ma największe znaczenie w azerbejdżańskim eksporcie pozanaftowym.

    Za główną przeszkodę w rozwoju branży, oprócz zjawisk o charakterze strukturalnym (zasolenie gleb, konieczność unowocześnienia gospodarki wodnej), uznać należy brak dostępu do kredytowania. Czynniki utrudniające eksport azerbejdżańskich produktów rolno-spożywczych na rynki europejskie maja charakter formalny (standardy weterynaryjne i sanitarne, wymagania jakościowe, kwestie celne), rynkowy (niekonkurencyjność ze względu niską produktywność i utrzymywanie się wysokiego kursu manata) oraz promocyjno-marketingowy (nierozpoznawalność azerbejdżańskich marek).

    Służby odpowiedzialne za dopuszczenie importowanej produkcji rolno-spożywczej do obrotu (Służba Weterynaryjna oraz Służba Fitosanitarna przy Ministerstwie Rolnictwa Azerbejdżanu) działają na podstawie ustaw oraz aktów wykonawczych stworzonych w oparciu o międzynarodowe standardy. Obowiązującymi normami prawnymi w zakresie uregulowań weterynaryjnych w Azerbejdżanie są: ustawa o medycynie weterynaryjnej z 2005 roku, przepisy dotyczące wwozu i wywozu towarów podlegających kontroli służb weterynaryjnych (nowy tekst pakietu ma być podpisany przez prezydenta w ciągu najbliższych kilku miesięcy) oraz uregulowania przyjęte w ramach World Organisation for Animal Health, której członkiem Azerbejdżan jest od 1995 roku.

    3.4. Uczestnictwo w wielostronnych organizacjach i porozumieniach o charakterze ekonomicznym.

    Wstąpienie do WTO jest jednym z priorytetów polityki gospodarczej Azerbejdżanu. Na podstawie dekretu prezydenta z 2 sierpnia 2006 r. o dostosowaniu krajowego ustawodawstwa do wymagań WTO planowanych jest dokonanie 40 zmian legislacyjnych.

    Azerbejdżan prowadzi negocjacje dwustronne (USA, Japonia, UE, Korea Płd., Kanada, Chiny, Indie etc.) oraz multilateralne na forum Grupy Roboczej. Dwustronne protokoły zostały podpisane z Turcją, Omanem i Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi. Protokoły z Gruzją i Kirgizją zostały uzgodnione i będą wkrótce podpisane. Trwają negocjacje z Mołdową.

    Oprócz starań o przyjęcie do międzynarodowych struktur (WTO) Azerbejdżan prowadzi aktywną politykę w ramach regionalnych organizacji, z których najistotniejsze to: GUAM (Organizacja na Rzecz Demokracji i Rozwoju, w której skład wchodzą Gruzja, Ukraina, Azerbejdżan i Mołdowa) i Czarnomorska Organizacja Współpracy Gospodarczej (Black Sea Economic Cooperation - BSEC).

    Azerbejdżan realizuje swoją politykę gospodarczą również w ramach Wspólnoty Niepodległych Państw, choć jest to głównie jedynie format służący do zawierania bilateralnych porozumień.

    3.5. Relacje gospodarcze z UE

    UE staje się coraz ważniejszym partnerem Azerbejdżanu zarówno w obszarze wymiany handlowej, jak też jako inicjator procesu transformacji politycznej i gospodarczej Azerbejdżanu.

    Porozumienie o Partnerstwie i Współpracy (PCA - Partnership and Cooperation Agreement) między UE i Azerbejdżanem, które weszło w życie 22 czerwca 1999 r. obejmuje współpracę we wszystkich niewojskowych dziedzinach. W maju 2004 r. Komisja Europejska zarekomendowała włączenie Azerbejdżanu razem z Armenią i Gruzją do ENP (Europejska Polityka Sąsiedztwa). Rada przyjęła rekomendację w czerwcu 2004 r., a w marcu 2005 r. Komisja opublikowała całościowy raport na temat Azerbejdżanu.

    W Nowej Perspektywie Budżetowej 2007-2013 finansowanie pomocy dla Azerbejdżanu odbywa się w ramach ENPI (European Neighbourhood and Partnership Instrument). Azerbejdżan jest jednym z uczestników inicjatywy Partnerstwa Wschodniego.

     


    [1] Udziałowcami AIOC są: BP (34,14%, jest operatorem projektu), Chevron (10,28%), SOCAR (10%), Inpex (10%), Statoil (8,56%), ExxonMobil (8%), TPAO (6,75%), Devon Energy (5,63%), Itochu (3,92%) i Delta Hess (2,72%). Źródło: www.socar.gov.az

    [2] Udziałowcy: BP (operator – 25,5%), Statoil (25,5%), SOCAR (10%), LukAgip (10%), NICO (10%), Total (10%) i TPAO (9%). Źródło: www.socar.az

    [3] Udziałowcy: BP (30,1%, operator), SOCAR (25%), Unocal (8,9%), Statoil (8,71%), TPAO (6,53%), Eni (5%), Total (5%), Itochu (3,4%), Inpex (2,5%), Conoco-Philips (2,5%), Amerada Hess (2,36%). Źródło: www.socar.az

    [4] Według danych Agencji Azer Press

    [5] Na podstawie wstępnych ocen szczytowa produkcja gazu na bloku Babek (sąsiednia struktura) - Umid może sięgać 14-15 bcm rocznie, zaś zapasy węglowodorów oceniane są na 200-300 mln. ton ekwiwalentu naftowego.

    [6] Dane za rok 2012, za rocznikiem statystycznym

    [7] Dane za rok 2012, według miesięcznika „Ekonomist”

     

     

    Dwustronna współpraca gospodarcza


     

     

     

    4.1. Baza prawno traktatowa

    Baza prawno-traktatowa współpracy gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej i Republiki Azerbejdżanu obejmuje następujące umowy i porozumienia:

    · Umowa o cywilnej komunikacji lotniczej (26.08.1997),

    · Umowa o współpracy kulturalnej i naukowej (26.08.1997)

    · Umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania i zapobieganiu uchylania się od

    opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku (26.08.1997),

    · Umowa o współpracy w dziedzinie turystyki (26.08.1997),

    · Umowa o wzajemnym popieraniu i ochronie inwestycji (26.08.1997).

    · Umowa o współpracy i wzajemnej pomocy w sprawach celnych (30.03.2005)

    · Memorandum o współpracy w dziedzinie weterynarii między Ministrem Rolnictwa

    i Rozwoju Wsi Rzeczypospolitej Polskiej a Ministerstwem Rolnictwa Republiki Azerbejdżańskiej (26.07.2011)

    · Umowa o międzynarodowym transporcie drogowym (14.11.2013)

     

    Od 1 maja 2004 roku stosunki gospodarcze Polski z Azerbejdżanem są realizowane w oparciu o Porozumienie o Partnerstwie i Współpracy (PCA) zawarte przez Azerbejdżan z Unią Europejską.

    W dniu 30 marca 2005 roku podpisano umowę między Rządem RP a Rządem Azerbejdżanu o współpracy gospodarczej, która nie wkracza w kompetencje Unii Europejskiej w zakresie polityki handlowej. Umowa weszła w życie 30 września 2005 roku.

    W celu zintensyfikowania stosunków gospodarczych między obydwoma krajami, została powołana do życia Międzyrządowa Komisja ds. Współpracy Gospodarczej, której przewodniczą ministrowie gospodarki Polski i Azerbejdżanu. Najbliższe posiedzenie Komisji będzie miało miejsce na początku 2014 roku w Baku.

    4.2. Wymiana handlowa i współpraca inwestycyjna

    Polski eksport do Azerbejdżanu wykazuje od lat tendencję wzrostową. Warto odnotować, że obejmuje ona w głównej mierze towary wysokoprzetworzone o charakterze dóbr inwestycyjnych. Dużym wyzwaniem są ograniczone możliwości zwiększenia importu z uwagi na mało zróżnicowaną ofertą eksportową (poza ropą naftową i produktami ropopochodnymi) gospodarki azerbejdżańskiej. Dokonując statystycznej oceny wielkości obrotów handlowych między Polską i Azerbejdżanem należy mieć również na uwadze fakt, że znaczna część polskiego eksportu trafia do Azerbejdżanu przez kraje trzecie, co prowadzi do znacznego zaniżenia jego wartości w azerbejdżańskich statystykach.

    Obecnie w Azerbejdżanie działa przedstawicielstwo 1 polskiej firmy.

    Dane o obrotach handlowych między Polską i Azerbejdżanem (w milionach USD)

     

     

    2008

    2009

    2010

    2011

    2012

    Polski eksport do Azerbejdżanu

    32,1

    25,5

    25,7

    119,5

    45,2

    Polski import z Azerbejdżanu

    89,9

    7,5

    5,8

    3,1

    3,5

    Saldo

    -57,8

    18,0

    19,9

    116,4

    41,7

     

     

    Źródło: Rocznik Statystyczny Azerbejdżanu

    Lista największych wartościowo pozycji towarowych w polskim imporcie z Azerbejdżanu

    w 2008 roku

     

    Struktura towarowa polskiego importu z Azerbejdżanu

    Wartość w mln. USD

    Udział w całkowitym imporcie (w %)

    Ropa naftowa

    85,4

    95,0

    Propylen

    2,5

    2,8

    Orzechy

    1,2

    1,3

     

     

    Źródło: Rocznik Statystyczny Azerbejdżanu

    Lista największych wartościowo pozycji towarowych w polskim imporcie z Azerbejdżanu

    w 2009 roku

     

    Struktura towarowa polskiego importu z Azerbejdżanu

    Wartość w mln. USD

    Udział w całkowitym imporcie (w %)

    Propylen

    3,9

    83,0

    Orzechy

    0,5

    10,6

     

     

    Źródło: Rocznik Statystyczny Azerbejdżanu

    Lista największych wartościowo pozycji towarowych w polskim imporcie z Azerbejdżanu

    w 2010 roku

     

    Struktura towarowa polskiego importu z Azerbejdżanu

    Wartość w mln. USD

    Udział w całkowitym imporcie (w %)

    Propylen

    3,9

    68,3

    Orzechy

    1,3

    22,0

     

     

    Źródło: Rocznik Statystyczny Azerbejdżanu

    Lista największych wartościowo pozycji towarowych w polskim imporcie z Azerbejdżanu

    w 2011 roku

     

    Struktura towarowa polskiego importu z Azerbejdżanu

    Wartość w mln. USD

    Udział w całkowitym imporcie (w %)

    Orzechy

    1,6

    50,4

    Gotowe produkty spożywcze

    0,6

    20,1

    Propylen

    0,6

    19,8

     

     

    Źródło: Rocznik Statystyczny Azerbejdżanu

    Lista największych wartościowo pozycji towarowych w polskim imporcie z Azerbejdżanu

    w 2012 roku

     

    Struktura towarowa polskiego importu z Azerbejdżanu

    Wartość w mln. USD

    Udział w całkowitym imporcie (w %)

    Owoce i orzechy jadalne

    1,4

    33,8

    Przetwory z warzyw

    0,8

    18,6

    Chemikalia nieorganiczne, związki metali szlachetnych, pierwiastków promieniotwórczych lub izotopów

    0,4

    8,4

     

     

    Źródło: GUS

     

    Lista największych wartościowo pozycji towarowych w polskim eksporcie do Azerbejdżanu

    w 2008 roku

     

    Struktura towarowa polskiego eksportu do Azerbejdżanu

    Wartość w mln. USD

    Udział w całkowitym eksporcie (w %)

    1.Maszyny i urządzenia

    11,1

    34,6

    2.Produkty spożywcze (i pochodzenia roślinnego)

    3,8

    11,8

     

     

    Źródło: Rocznik Statystyczny Azerbejdżanu

    Lista największych wartościowo pozycji towarowych w polskim eksporcie do Azerbejdżanu

    w 2009 roku

     

    Struktura towarowa polskiego eksportu do Azerbejdżanu

    Wartość w mln. USD

    Udział w całkowitym eksporcie (w %)

    1.Maszyny i urządzenia

    6,0

    23,5

    2.Produkty spożywcze (i pochodzenia roślinnego)

    5,7

    22,4

    3. Produkty z papieru i kartonu

    3,3

    12,9

    4. Produkty chemiczne

    3,0

    11,8

     

     

    Źródło: Rocznik Statystyczny Azerbejdżanu

    Lista największych wartościowo pozycji towarowych w polskim eksporcie do Azerbejdżanu

    w 2010 roku

     

    Struktura towarowa polskiego eksportu do Azerbejdżanu

    Wartość w mln. USD

    Udział w całkowitym eksporcie (w %)

    1.Maszyny i urządzenia

    7,7

    30,1

    2.Produkty spożywcze (i pochodzenia roślinnego)

    5,4

    18,3

    3. Produkty chemiczne

    3,8

    14,7

    4. Produkty z papieru i kartonu

    3,3

    12,8

     

     

    Źródło: Rocznik Statystyczny Azerbejdżanu

    Lista największych wartościowo pozycji towarowych w polskim eksporcie do Azerbejdżanu

    w 2011 roku

     

    Struktura towarowa polskiego eksportu do Azerbejdżanu

    Wartość w mln. USD

    Udział w całkowitym eksporcie (w %)

    1. Maszyny i urządzenia

    86,9

    72,7

    2.Produkty spożywcze (i pochodzenia roślinnego)

    7,6

    6,4

    3. Produkty chemiczne

    4,3

    3,6

    4. Produkty z papieru i kartonu

    3,8

    3,2

     

     

    Źródło: Rocznik Statystyczny Azerbejdżanu

    Lista największych wartościowo pozycji towarowych w polskim eksporcie do Azerbejdżanu

    w 2012 roku

     

    Struktura towarowa polskiego eksportu do Azerbejdżanu

    Wartość w mln. USD

    Udział w całkowitym eksporcie (w %)

    1. Kotły, maszyny, urządzenia mechaniczne oraz ich części

    23,6

    19,2

    2.Preparaty perfumeryjne, kosmetyczne lub toaletowe

    11,3

    9,2

    3. Maszyny i urządzenia elektryczne oraz ich części

    9,3

    7,6

     

     

    Źródło: GUS

     

     

    Dostęp do rynku


     

     

    5.1. Bariery w dostępie polskich towarów i usług do azerbejdżańskiego rynku

     

    5.1. Bariery w dostępie polskich towarów i usług do azerbejdżańskiego rynku

    Azerbejdżan korzysta z preferencji celnych w ramach obowiązującego od 1 stycznia 2006 roku Generalnego Systemu Preferencji Celnych UE. Oznacza to, że towary niewrażliwe można sprowadzać na obszar celny UE z zastosowaniem stawki celnej 0% (z wyłączeniem składnika rolnego). Z kolei towary wrażliwe sprowadzane są po stawce obniżonej o 3,5 punktu procentowego w stosunku do stawki KNU. Wobec Azerbejdżanu stosowane są następujące pozataryfowe środki handlowe: nadzór nad importem środków tekstylnych, system Kimberley (dotyczy obrotu diamentami), monitoring graniczny w imporcie obuwia, zakaz wprowadzania na teren UE towarów naruszających niektóre prawa własności intelektualnej, zakaz importu skór i innych towarów wytwarzanych z niektórych gatunków dzikich zwierząt. W Azerbejdżanie stosowane są cła eksportowe na towary uważane za szczególnie ważne z punktu widzenia interesu narodowego: ropę naftową i produkty naftowe, polietylen, sodę kaustyczną, rury stalowe, koncentraty rud żelaza, wyroby z brązu, bawełnę i kawior. Towary wyprodukowane w Azerbejdżanie przez inwestorów zagranicznych są zwolnione z cła eksportowego.

    Taryfowe ograniczenia wymiany handlowej z Azerbejdżanem obejmują 5 stawek ceł importowych: 0%, 3%, 5%, 10%, 15%, przy czym największa grupa towarów objęta jest maksymalna stawką. Wartość towarów podlegających ocleniu ustalana jest na podstawie wartości podanej na fakturze. Jedynie niewielka grupa towarów zwolniona jest z cła w imporcie [1].

    Przyczyny niskiego poziomu polsko - azerbejdżańskiej wymiany handlowej są w bardzo niewielkim stopniu związane z barierami taryfowymi i pozataryfowymi. Istniejąca baza prawno-traktatowa stanowi dobrą podstawę do intensyfikacji współpracy gospodarczej. Interwencje placówki miały związek z następującymi administracyjnymi utrudnieniami dla polskich eksporterów:

    a) W związku z okresowo występującymi w Polsce ogniskami choroby wściekłych krów (BSE) Azerbejdżańska Służba Weterynaryjna, opierając się na komunikatach Głównego Lekarza Weterynarii, wprowadza wówczas czasowy zakaz wwozu wołowiny oraz obowiązek przymusowej miesięcznej kwarantanny dla pozostałych rodzajów mięsa.

    b) Za istotne utrudnienie w działalności firm farmaceutycznych na azerbejdżańskim rynku uznać należy wprowadzony przez Radę Ministrów przepis o obowiązku rejestracji lekarstw w kraju trzecim przed rozpoczęciem procedury rejestracyjnej w Azerbejdżanie (rozporządzenie 108 Rady Ministrów z 13.07.2007). Wymóg ten wynika z niedostatecznie rozwiniętych mechanizmów kontroli rynku farmaceutycznego w Azerbejdżanie i może zostać usunięty w przyszłości.

    5.2. Zatrudnienie w Azerbejdżanie

    Kwestie związane z zatrudnieniem obcokrajowców znajdują się w kompetencjach Służby Migracyjnej [2]. Z uwagi na nikłe zainteresowanie obywateli polskich podjęciem zatrudnienia w Azerbejdżanie (kilka takich przypadków) temat ten można uznać za pozbawiony znaczenia w polsko-azerbejdżańskich stosunkach dwustronnych.

    5.3. Nabywanie i wynajem nieruchomości

    Kodeks Ziemski definiuje państwowe, municypalne oraz prywatne prawa własności ziemi, z których wszystkie są sobie równe. Wyłącznie obywatele Azerbejdżanu oraz azerbejdżańskie podmioty prawne (w tym przedsiębiorstwa z kapitałem zagranicznym) mogą być właścicielami ziemi w Azerbejdżanie. Organizacje międzynarodowe, zagraniczne podmioty prawne oraz obcokrajowcy są uprawnieni wyłącznie do dzierżawy ziemi.

    Kodeks Ziemski reguluje zasady przyznawania dzierżawy wieczystej, prawa dzierżawy oraz serwitutu zgodnie z następującymi zasadami:

    • Prawo dzierżawy wieczystej przyznawanie jest w wyjątkowych sytuacjach przez państwo bądź władze municypalne bezpłatnie na okres do 99 lat (z możliwością przedłużenia). Posiadacze tego prawa podlegają opodatkowaniu podatkiem ziemskim.
    • Prawa dzierżawy są przyznawane na określony czas w oparciu o warunki (opłata za dzierżawę, okres dzierżawy) akceptowane przez właściciela (lub dzierżawcę wieczystego) i dzierżawcę.

    Właściciele gruntów ziemskich mają prawo do ich sprzedaży, wymiany, darowizny, przekazania jako udziału do spółek z uwzględnieniem ograniczeń przewidzianych prawem. Podmiot zagraniczny, który wszedł w posiadanie ziemi (spadek, darowizna) jest zobowiązany do jej sprzedaży w ciągu jednego roku. W przypadku niewywiązania się z tego obowiązku państwo bądź władze municypalne mają prawo do przeprowadzenia przymusowej sprzedaży.

    Prawa własności nieruchomości podlegają obowiązkowej rejestracji w Państwowym Rejestrze Nieruchomości (Rejestrze Ksiąg Wieczystych). Informacje zawarte w rejestrze są publicznie dostępne.

    5.4. System zamówień publicznych

    Państwowa Agencja Zamówień Publicznych została powołana na mocy dekretu prezydenta nr 583 z 16 maja 1997 roku, a zasady jej funkcjonowania określa Ustawa o zamówieniach publicznych zatwierdzona dekretem prezydenta nr 668 z 29 stycznia 2002 roku.

    Zgodnie z Ustawą przetargi otwarte są przeprowadzane przy sumie zamówienia wyższej niż 250 milionów manatów (około 300 milionów USD), w pozostałych przypadkach może zostać wybrana dowolna forma przetargu.

    Wszystkie podmioty prawne, jak i osoby fizyczne mogą uczestniczyć w przetargach publicznych. Wyjątki mogą być wprowadzone poprzez odpowiednie dokumenty normatywne, zgodnie z artykułem 8.1 Ustawy o zamówieniach publicznych.

    Na stronie internetowej www.e-tender.gov.az funkcjonuje system elektronicznych zamówień publicznych.

    5.5. Ochrona własności intelektualnej

    Baza prawno-regulacyjna.

    W latach 1996-1997 Azerbejdżan zaczął wdrażać narodowy system rejestracji oraz ochrony własności intelektualnej korzystając z pomocy Światowej Organizacji Własności Intelektualnej (WIPO – World Intellectual Property Organization). Pojęcie własności intelektualnej dotyczy w Azerbejdżanie wszystkich praw do własności przemysłowej (włączając pomysł, projekt, model użytkowy, znak towarowy oraz nazwę geograficzną), praw autorskich oraz pokrewnych. Kwestie własności intelektualnej w Azerbejdżanie regulują następujące akty prawne: Ustawa o prawach autorskich i prawach pokrewnych (z 1996), Ustawa o znaku towarowym oraz nazwie geograficznej (z 1998) oraz Ustawa o patentach (z 1997 roku).

    W Azerbejdżanie nie ma wyodrębnionej centralnej agencji państwowej zajmującej się ochroną praw własności intelektualnej. Zgodnie z azerbejdżańskim ustawodawstwem, Rada Ministrów jest upoważniona do przekazywania kompetencji rejestracji oraz ochrony własności intelektualnej agencjom państwowym w poszczególnych dziedzinach znajdujących się w ich kompetencjach. Państwowy Komitet ds. Nauki i Technologii jest główną agencją wydającą zaświadczenie o prawach własności przemysłowej. Procedury rejestracji oraz ochrony własności intelektualnej są zróżnicowane w zależności od agencji państwowej nadzorującej ten proces.

    Azerbejdżan jest członkiem:

    · Paryskiej Konwencji o Ochronie Własności Przemysłowej,

    · Porozumienia Madryckiego o Znakach Handlowych,

    · Traktatu o Współpracy Patentowej,

    · Berneńskiej Ochrony Praw Własności,

    · Światowej Organizacji Własności Intelektualnej,

    · Euroazjatyckiej Konwencji Patentowej,

    · Genewskiej Konwencji Fonograficznej.

    Faktem wartym odnotowania było zgłoszenie przez Republikę Azerbejdżańską akcesji do protokołu madryckiego z dniem 15 stycznia 2007 roku.

    Niestety, w praktyce, zarówno traktaty międzynarodowe, jak i przepisy krajowe, nie są w pełni przestrzegane, zaś dostęp do pirackich kopii audio-video, programów komputerowych, jak również podrobionych ubrań markowych oraz dóbr luksusowych jest stosunkowo łatwy. W konsekwencji, Azerbejdżan został umieszczony na specjalnej amerykańskiej liście krajów, w których zachodzi naruszanie praw autorskich oraz będących pod obserwacją (tzw. „Special 301 Watch List”).

    Ochrona praw patentowych modeli użytkowych oraz projektów.

    Patenty i licencje mogą być przyznawane ich właścicielom – osobom fizycznym i podmiotom prawnym. Wydane patenty muszą być zarejestrowane w odpowiedniej agencji państwowej. Azerbejdżańskie ustawodawstwo definiuje patenty dla wynalazków, modeli użytkowych i projektów przemysłowych.

    1. Warunkiem uzyskania patentu chroniącego prawa do wynalazku jest jego innowacyjność i użytkowość. Maksymalny okres ochrony patentowej trwa 20 lat.
    2. Warunkiem uzyskania patentu na prawa ochrony modelu użytkowego jest jego przydatność do zastosowania w przemyśle. Maksymalny okres ochrony patentowej trwa 10 lat.
    3. Warunkiem uzyskania patentu na projekt przemysłowy jest ujęcie w nim formy artystycznej oraz przestrzennej określającej jego wygląd zewnętrzny. Okres ochrony trwa 10 lat.

    Prawa autorskie.

    Ustawa o prawach autorskich dotyczy prac naukowych, literatury oraz sztuki, jak również kinematografii, fonografii i nadawania programów radiowych, telewizji kablowej, programów komputerowych oraz baz danych (prawa pokrewne). Użytkowanie dzieł o charakterze autorskim wymaga uprzedniej cesji praw własności intelektualnej. Ochrona praw autorskich trwa w okresie życia autora oraz 50 lat po jego śmierci.

    Ochrona znaku towarowego oraz nazwy geograficznej.

    Świadectwo na znak towarowy ważne jest przez 10 lat, po czym może być wielokrotnie odnawiane, każdorazowo na następne 10 lat. Wydane licencje ochrony znaku towarowego oraz nazwy geograficznej muszą być zarejestrowane w odpowiedniej agencji.

    Programy komputerowe oraz bazy danych.

    Prawa do programów komputerowych oraz baz danych regulowane są Ustawą o prawach autorskich. Zgodnie z Ustawą używanie nieautoryzowanych programów komputerowych jest traktowane jako wykroczenie kryminalne.

     


    [1] Aktualne informacje na temat stawek celnych dostępne są na stronie Azerbejdżańskiej Służby Celnej www.customs.gov.az

    [2] Szczegóły na stronie www.migration.gov.az

     

     

    Przydatne linki i kontakty


     

     

     

    Instytucja

    Adres

    Dane kontaktowe

    1

    Ministerstwo Gospodarki i Przemysłu

    “The Government House”

    40, U. Hajibayov Str.

    Baku, AZ-1016

    Tel. (+99412) 4938867

    Fax. (+99412) 4925895

    www.economy.gov.az

    2

    Ministerstwo Spraw Zagranicznych

    4, Sh. Gurbanov Str.

    Baku, AZ-1009

    Tel. (+99412) 5969000

    Fax. (+99412) 5969001

    www.mfa.gov.az

    Dział konsularny

     

    Tel. (+99412) 4929692

    wewn. 2037, 2041

    3

    Ministerstwo Podatków

    16, Landau Str.

    Baku, AZ-1073

    Tel. (+99412) 4038970

    Fax. (+99412) 4038971

    www.taxes.gov.az

    4

    Ministerstwo Finansów

    83, Samed Vurgun Str.

    Baku, AZ-1022

    Tel. (+99412) 4044699

    Fax. (+99412) 4044720

    www.maliyye.gov.az

    5

    Ministerstwo Rolnictwa

    “The Government House”

    40, U. Hajibayov Str.

    Baku, AZ-1016

    Tel. (+99412) 4986449

    Fax. (+99412) 4986449

    www.agro.gov.az

    6

    Ministerstwo Energetyki

    “The Government House”

    40, U. Hajibayov Str.

    Baku, AZ-1016

    Tel. (+99412)5981653/54/55 Fax. 5981678

    www.mie.gov.az

    7

    Ministerstwo Sprawiedliwości

    1, Inshaatchylar Avenue

    Baku, AZ-1073

    Tel. (+99412) 5101001

    Fax. (+99412) 5380857

    www.justice.gov.az

    Departament Rejestracji Osób Prawnych

       

    8

    Ambasada Azerbejdżanu w Polsce

    ul. Zwycięzców 12

    03-941 Warszawa

    Tel. (+4822) 6162188

    Fax. (+4822) 4981836

    azembassy.pl

    9

    Państwowy Komitet Celny

    2, Inshaatchylar Avenue

    Baku, AZ-1073

    Tel. (+99412) 5388080

    Fax. (+99412) 4981836

    www.customs.gov.az

    10

    Państwowy Komitet Statystyczny

    Inshaatchylar Avenue

    Baku, AZ-1136

    Tel. (+99412) 5388783

    Fax. (+99412) 5382442

    www.azstat.org

    11

    Narodowy Bank Azerbejdżanu

    32, R. Behbudov Str.

    Baku, AZ-1014

    Tel. (+99412) 4931122

    Fax. (+99412) 4935541

    www.cbar.az

    12

    Państwowa Służba Weterynaryjna

    8MKR.312341

    Baku, AZ-1025

    Tel. (+99412) 5627613

    Fax. (+99412) 5626632

    www.vet.gov.az

    13

    Państwowa Służba Fitosanitarna

    5, R. Aliyev Str.

    Baku

    Tel. (+99412) 4905127

    dfnx.gov.az

    14

    Centrum Ekspertyzy Leków przy Ministerstwie Zdrowia

    34, J. Jabbarli Str.

    Baku, AZ-1065

    Tel. (+99412) 5966253

    Fax. (+99412) 5966253

    www.pharma.az

    15

    Agencja Promocji Eksportu i Inwestycji AZPROMO

    11, H. Abdullayev Str.

    Baku, AZ-1001

    Tel. (+99412) 5980147

    Fax. (+99412) 5980152

    www.azpromo.az

    16

    Azerbejdżańska Agencja Inwestycyjna AIC

    Khojali Av.37

    Baku, AZ-1001

    Tel. (+99412) 4371573

    Fax. (+99412) 4372903

    www.aic.az

    17

    ITE Caspian (wystawy w Azerbejdżanie)

    63, Ac. H. Aliyev Str.

    Baku, AZ-1025

    Tel. (+99412) 4041000

    Fax. (+99412) 4041001

    www.iteca.az

    Prasa, źródła internetowe

    1

    Fineko

    www.abc.az

    Agencja informacyjna o profilu gospodarczym

    2

    APA

    www.apa.az

    Agencja informacyjna o profilu gospodarczym i politycznym

    3

    Trend

    www.trend.az

    Agencja informacyjna

    4

    Day Az

    www.day.az

    Portal informacyjny o Azerbejdżanie

    5

    Novosti Azerbejdżan

    www.novosti.az

    Portal informacyjny o Azerbejdżanie

     

    29 stycznia 2014 (ostatnia aktualizacja: 28 czerwca 2016)

    Drukuj Drukuj Podziel się treścią: