close

  • Polsce – służyć, Europę – tworzyć, Świat – rozumieć

     

  • GRUZJA

  • Gruzja

  •  

     Informacje o kraju


     

    1.1. Położenie geograficzne, ludność, obszar, stolica, języki urzędowe

     

    Gruzja leży na Kaukazie Południowym. Jej powierzchnia wynosi 69,7 tys. km⊃2;, w tym poza kontrolą Tbilisi pozostaje Abchazja - 8,55 tys km2 i Osetia Płd. - 3,9 tys. km2. Gruzja graniczy z Rosją, Azerbejdżanem, Armenią, Turcją. Na zachodzie jest ograniczona Morzem Czarnym. Długość granic to 1969 km (z czego 1660 km to granice lądowe).

     

    Gruzję zamieszkuje 3,7 mln mieszkańców, według wyników spisu powszechnego z listopada 2014. Według jedynych dostępnych pełnych danych spisu powszechnego z 2002 r., 83,8% mieszkańców to Gruzini, 6,5% Azerowie, 5,7% Ormianie, 1,5% Rosjanie.

     

    Stolicą jest Tbilisi, które według oficjalnych danych zamieszkuje ok. 1,2 mln mieszkańców. Wskaźnik urbanizacji wynosi 57%

     

    Językiem urzędowym jest gruziński, zapisywany przy pomocy unikalnego gruzińskiego alfabetu. W oficjalnych i biznesowych kontaktach międzynarodowych najczęściej używany jest j. angielski. Popularny jest także j. rosyjski (głównie wśród starszego pokolenia).

     

    1.2. Warunki klimatyczne

     

    Kraj składa się z dwóch części: wilgotnej, bliżej morza podzwrotnikowej Gruzji Zachodniej oraz bardziej suchej, miejscami stepowej Gruzji Wschodniej. Są one rozdzielone niewysokim pasmem gór Suramskich (Lichskich), które są jednocześnie łącznikiem z Kaukazu z Małym Kaukazem. Górzyste ukształtowanie terenu przekłada się na wyraźną piętrowość klimatu. Między pasmami górskimi rozpościerają się to żyzne niziny, (m.in. Kolchidzka, Alazańska) i równiny (Kartlia).

     

    1.3. Główne bogactwa naturalne

     

    Głównymi bogactwami naturalnymi są zasoby hydroenergetczne, złoża metali nieszlachetnych (gł. mangan) i węgla oraz lasy (ok. 40% powierzchni kraju). Gruzja nie posiada istotnych udokumentowanych złóż węglowodorów, lecz ze względu na położenie geograficzne jest ważnym obszarem tranzytowym ropy i gazu (przede wszystkim z regionu Morza Kaspijskiego).

     

    1.4. System walutowy, kurs i wymiana

     

    Narodową walutą Gruzji jest Gruziński Lari (GEL), 1 lari dzieli się na 100 tetri. Wymiana walut zagranicznych jest możliwa zarówno w bankach jak i w gęstej sieci kantorów. Zgodnie z prawem gruzińskim, nie jest możliwe płacenie w innej walucie niż lari. Kwoty np. wynajmu mieszkań czy wynagrodzeń bywają podawane w dolarach lub euro, jednak rozliczane są w głównie w lari, według aktualnego kursu.

    Jednym z zasadniczych ryzyk makroekonomicznych jest wysoka, wahająca się w okolicach ok 70%  dolaryzacja systemu bankowego.

     

    1.5. Religia

     

    Ponad 80% mieszkańców Gruzji deklaruje przynależność do Gruzińskiego Kościoła Prawosławnego, około 9% obywateli to muzułmanie, 4% należy do Ormiańskiego Kościoła Apostolskiego, 2% do Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej.

     

    1.6. Infrastruktura transportowa (przejścia graniczne, lotniska, porty)

     

    Gruzja ze względu na położenie geograficzne jest ważnym ogniwem korytarza transportowego łączącego Europę i Turcję z Kaukazem Południowym i regionem kaspijskim. Znacząca część transportu w Gruzji, to tranzyt międzynarodowy.

     

    1.6.1. Lotniska

    W Gruzji funkcjonują trzy międzynarodowe lotniska cywilne: Tbilisi, Kutaisi oraz Batumi oraz małe lotniska cywilne w Mestii i Ambrolauri. Z Polski istnieją regularne bezpośrednie połączenia z Warszawy do Tbilisi (PLL LOT) oraz z Warszawy i Katowic (sezonowo) do Kutaisi (Wizz Air). Sezonowo uruchamiane są także rejsy czarterowe do Batumi.

     

    1.6.2 Przejścia drogowe

    Główne przejście graniczne na granicy z Turcją to całodobowe drogowe Sarpi (k. Batumi), kolejne, w zimie otwarte tylko za dnia, działa w Wale (k. Achalcyche) oraz Kartsakhi (k. Ahalkhalaki). Kolejne przejście w okolicach Achalkalaki jest w trakcie budowy. Na granicy z Rosją jedyne działające przejście to przejście drogowe Stepancminda, od 2013 roku dostępne także dla obywateli UE. Na granicy z Azerbejdżanem główne przejście to drogowe i kolejowe to Czerwony Most niedaleko Tbilisi oraz drogowe Lagodechi u podnóża Wielkiego Kaukazu. Główne przejście drogowe i kolejowe na granicy z Armenią to Sadachlo na południe od Tbilisi, istotne jest też przejście drogowe w Dżawachetii. Do przejścia granicznego w okolicach Dmanisi prowadzi droga bita, co ogranicza jego użyteczność. Na granicy administracyjnej z separatystyczną Abchazją działa przejście w okolicy Zugdidi, brak przejść na granicy administracyjnej z separatystycznym Regionem Cchimwali/Płd. Osetią.

     

    1.6.3. Koleje

    Gruzińskie koleje operują na szerokim rozstawie szyn (1520 mm), łączna długość sieci przekracza 1300 km. Główna linia kolejowa łączy porty w Batumi i Poti z Tbilisi i dalej z Armenią i Azerbejdżanem. Od niej odgałęziają się drugorzędne linie, m.in. w kierunku Zugdidi, Achalcyche, Telawi. Przepustowość głównej linii to 28 mln ton rocznie, w ostatnich latach maksymalne przewozy osiągały 21-22 mln ton. W trakcie budowy jest linia Baku-Tbilisi-Kars, która planowo ma być oddana do użytku do końca 2017 r., a jej przepustowość początkowo ma wynosić 6,5 mln ton rocznie. Będzie to pierwsze połączenie kolejowe z Turcją i dalej z Europą. Rozpoczęte są także prace zw. z budową obwodnicy kolejowej Tbilisi i zamknięciem linii przez centrum miasta, jednak przyszłość i ostateczny kształt tego projektu nie jest znany. Linia kolejowa w kierunku Rosji przez separatystyczną Abchazję jest nieczynna, a ze względów politycznych perspektywy jej ponownego uruchomienia są znikome.

     

    1.6.4. Porty

    Na wybrzeżu Morza Czarnego funkcjonują cztery porty: Poti, Batumi, Kulewi i Supsa. W 2014r przeładunek kontenerów w gruzińskich portach wzrósł o 13%, w tym eksport wzrósł aż o 32%, co jest najlepszym wynikiem wśród krajów Morza Czarnego.

    Poti to największy port Gruzji i aktualnie drugi na Morzu Czarnym. Ok. 70% przeładunku trafia do Armenii i Azerbejdżanu. Port obsługuje ładunki sypkie, płynne, kontenery, ro-ro i wagony kolejowe. Terminal kontenerowy obsłużył w 2014 r. 385 tys. TEU. Planowana jest  budowa dwóch głębokowodnych nadbrzeży. Większościowym właścicielem i operatorem portu jest APM Terminals (Maersk).  

    Port w Batumi obsługuje przeładunek ropy, kontenery, ładunki sypkie, wagony kolejowe oraz ruch pasażerski. Terminal naftowy w 2012 przerobił ponad 5 mln ton,  terminal kontenerowy 44 tys TEU. Port należy do kazachskiej spółki KazTransOil. Port pasażerski odprawia ok 180 tys. os. rocznie.

    Na wybrzeżu działają dwa porty naftowe, oba należące do azerskiego SOCARu: Supsa, zaopatrywany przez ropociąg Baku-Supsa oraz Kulewi obsługiwany przez linię kolejową. W Poti także działa terminal paliwowy, jedyny przystosowany do importu, kontrolowany pośrednio przez rosyjską Rosneft’.

    Rozpoczęto także projekt budowy portu głębokowodnego w północnej części wybrzeża (Anaklia).

     

    1.7. Wykaz świąt państwowych

     

    Nowy Rok – 1, 2 stycznia

    Boże Narodzenie – 7 stycznia

    Chrzest Pański – 19 stycznia

    Dzień Matki – 3 marca

    Międzynarodowy Dzień Kobiet – 8 marca

    Wielkanoc – data ruchoma, wyznaczana według kalendarza juliańskiego (prawosławnego)

    Dzień Wspomnienia Zmarłych – data ruchoma, dzień po Wielkanocy

    Dzień przyjęcia Aktu Odzyskania Niepodległości – 9 kwietnia

    Dzień Zwycięstwa – 9 maja

    Dzień Św. Andrzeja – 12 maja

    Dzień Niepodległości – 26 maja

    Dzień Najświętszej Marii Panny – 28 sierpnia

    Mcchetoba – 14 października

    Giorgoba – 23 listopada

     

    System administracyjny


     

    2.1.      System administracyjny

     

    Po reformie konstytucyjnej, która weszła w życie w 2013 r., Gruzja jest demokracją parlamentarną z silną pozycją premiera i reprezentacyjną rolą Prezydenta. Głową Państwa jest Prezydent wybierany w wyborach bezpośrednich na pięcioletnią kadencję. Władzą ustawodawczą jest parlament składający się ze 150 deputowanych wybieranych na czteroletnią kadencję; władzą wykonawczą - rząd powoływany przez parlament.

    Gruzja dzieli się na 9 regionów, dwie autonomiczne republiki – Adżarię i separatystyczną Abchazję oraz miasto wydzielone Tbilisi. Administracyjnie Gruzja dzieli się na 67 prowincji i 11 miast.

     

    2.2.      Struktura administracji gospodarczej

     

    Ministerstwo Gospodarki i Zrównoważonego Rozwoju, któremu podlegają:

    • Narodowa Agencja Zarządzająca Własnością Państwową
    • Agencja Nadawania Cyfrowego
    • Agencja Innowacji i Technologii
    • Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości
    • Narodowa Agencja Turystyczna
    • Narodowa Agencja ds. Standardów, Regulacji Technicznych i Metrologii
    • Narodowe Centrum Akredytacji
    • Agencja Transportu Lądowego
    • Agencja Transportu Morskiego
    • Agencja Lotnictwa Cywilnego
    • Państwowa Służba Hydrograficzna
    • Centrum Restrukturyzacji Prywatyzowanych Przedsiębiorstw

     

    Ministerstwo Energetyki, któremu podlegają:

    • Departament Lasów

     

    Ministerstwo Rozwoju Regionalnego i Infrastruktury

    • Fundusz Rozwoju Miejskiego
    • Centrum Inwestycji w Korytarze Transportowe Euroazjatyckie

     

    Ministerstwo Finansów

     

    Ministerstwo Rolnictwa

    • Fundusz Rozwoju Wsi
    • Centrum Naukowo-Badawcze
    • Agencja Zarządzania Projektami Rolniczymi
    • Narodowa Agencja Żywności

     

    Premierowi podlega:

    Gruzińska Narodowa Agencja Inwestycyjna

     

    Narodowy Bank Gruzji

    Agencja Konkurencji

     

    Fundusz Partnerstwa, zarządzający spółkami skarbu państwa:

    • Koleje Gruzińskie
    • Korporacja Ropy i Gazu

     

     

     

    Gospodarka


     

    3.1. Ogólna charakterystyka sytuacji gospodarczej

     

    Gruzja jest liderem liberalnych reform gospodarczych w regionie Kaukazu Płd. System regulacyjny oferuje korzystne warunki prowadzenia biznesu, co potwierdzają corocznie wysokie notowania w rankingu Doing Business (16 miejsce w raporcie za 2016 r.). Zdecydowane reformy pozwoliły na praktycznie całkowite wyeliminowanie drobnej korupcji.

     

    Produkt krajowy brutto w 2016 r. wyniósł 14,3 mld USD i wzrósł o 2,7% r/r (w 2015 r. o 2,9%.). Wzrost gospodarczy za okres I-II 2017 r/r wyniósł 4,8%.

    Produkt krajowy brutto  za I kw. 2017 r/r wyniósł 3,2 mld USD i wzrósł o 5,1% r/r.

     

    Gruzja od kilku lat odnotowuje negatywny bilans handlu, w 2016 r. wyniósł on 5,13 mld USD co stanowi 54% obrotów handlu zagranicznego. Ta luka w bilansie płatniczym jest częściowo równoważona przez przelewy od migrantów zarobkowych, napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych (w 2015 r. 1,65 mld USD), a także kredyty i granty od międzynarodowych instytucji oraz poprzez wpływy z turystyki przyjazdowej.

               

    Wskaźnik inflacji za 2016 r. wyniósł 2,1%. Za marzec 2017 r/r wyniósł 5,5%, osiągając wzrost w obszarach: żywności i napojów bezalkoholowych o 5,4%, napojów alkoholowych i wyrobów tytoniowych o 16 %, opłat za czynsz, dostawę mediów o 0,7%, usług zdrowotnych o 4,2%, usług transportowych o 18,7%, usług telekomunikacyjnych o 0,6%, edukacyjnych o 1,3%, restauracyjnych i hotelowych o 1%. Ceny spadły w sektorach: odzieży i obuwia o 4%, mebli, wyposażenia i konserwacji mieszkań o 0,9%, rekreacji i kultury o 0,1%.

    Roczny wskaźnik inflacji za sierpień 2017 r/r wyniósł 5,7% i był uwarunkowany zmianą cen w następujących grupach towarowych:

    - Żywność i napoje bezalkoholowe: ceny wzrosły o 6.2%, zwiększając inflację roczną o 1.88 punktów procentowych. Ceny wzrosły w przypadku: warzyw (18.4%), mleka, sera i jaj (11.9%), mięsa (7.4%), ryb (6.8%), olejow i tłuszczy (6.1%);

    - Napoje alkoholowe i tytoń: ceny wzrosły o 17.5%, zwiększając inflację roczną o 1.14 punktów procentowych. Ceny tytoniu wzrosły o 37.3%;

    - Odzież i obuwie: ceny spadły o -2.2%, zmniejszając inflację roczną o -0.10 punktów procentowych;

    - Czynsz i opłaty za media: ceny wzrosły o 3.1%, zwiększając inflację roczną o 0.26 punktów procentowych;

    - Meble, wyposażenie i utrzymanie domu: ceny wzrosły o 1.0%, zwiększając wskaźnik inflacji rocznej o 0.07 punktów procentowych;

    - Zdrowie: ceny podniosły się o 7.8%, zwiększając wskaźnik inflacji rocznej o 0.69 punktów procentowych. Ceny wzrosły w następujących podgrupach: artykuły medyczne, urządzenia i wyposażenie (20.9%);

    - Transport: ceny wzrosły o 11.6%, zwiększająć wskaźnik inflacji rocznej o 1.46 punktów procentowych. Ceny wzrosły w podgrupach: eksploatacja indywidualnych środków transportu (16.2%);

    - Łączność: ceny spadły o -1.1%, zmniejszając wskaźnik inflacji rocznej o -0.04 punktów procentowych;

    - Kultura i rekreacja: ceny spadły o -0.1%, zmniejszając wskaźnik inflacji rocznej o -0.01 punktów procentowych;

    - Edukacja: ceny wzrosły o 1.2%, zwiększając wskaźnik inflacji rocznej o 0.06 punktów procentowych;

    - Restauracje i hotelarstwo: ceny wzrosły o 3.2%, zwiększając wskaźnik inflacji rocznej o 0.14 punktów procentowych.

    Średnia płaca miesięczna w w I kw.  2017 r. wyniosła 383,9 USD (spadek o 12 USD wobec IV kw. 2016).

     

     

    3.2. Główne wskaźniki ekonomiczne Gruzji

     

     

    2010

    2011

    2012

    2013

    2014

    2015

    2016

    PKB (mld USD)

    11,6

    14,4

    15,8

    16,2

    16,5

    14,0

    14,3

    wzrost PKB (%)

    6,2

    7,2

    6,4

    3,4

    4,6

    2,9

    2,7

    PKB per capita
    (tys. USD)

    2,6

    3,2

    3,5

    3,6

    3,7

    3,8

    3,9

    Inflacja (%)

    11,2

    2,0

    -1,4

    2,4

    2,0

    4,9

    2,1

    Ludność (mln)

    4,44

    4,47

    4,50

    4,48

    4,49

    3,73

    3,73

     

     

    Struktura gruzińskiego PKB (2015):

    • Handel 16,6%
    • Przemysł 16,5%
    • Transport 10,7%
    • Administracja publiczna 9,3%
    • Rolnictwo i łowiectwo 9,2%
    • Budownictwo 8,0%
    • Nieruchomości 6,6%
    • Opieka zdrowotna i socjalna 6,0%
    • Inne sektory 17,2%

       

       

    3.3. Międzynarodowa współpraca handlowa Gruzji

     

    Handel zagraniczny Gruzji w mld USD

     

     

    2010

    2011

    2012

    2013

    2014

    2015

    2016

    Eksport

    1,68

    2,19

    2,38

    2,91

    2,86

    2,20

    2,11

    Import

    5,26

    7,06

    8,04

    8,01

    8,60

    7,29

    7,24

    Obroty

    6,94

    9,25

    10,42

    10,92

    11,46

    9,49

    9,35

    Saldo

    -3,58

    -4,87

    -5,66

    -5,10

    -5,74

    -5,09

    -5,13

     

    Obroty handlu zagranicznego Gruzji w 2016 r/r spadły o 0,1 % do 9,35 mld USD. Wartość importu spadła o 0,6% do 7,236 mld USD. Wartość eksportu spadła o 0,4% do 2,114 mld USD. Deficyt HZ GE wyniósł 5,122 mld USD.

     

    Obroty z UE w 2016r/r spadły o 12% do 2,79 mld USD (30% obrotów GE), w tym export o 12% do 571 mln USD (27% eksportu GE), import o 14% do 2,2 mld USD (30% importu GE). W 2016r/r. obroty z krajami WNP spadły o 3,5% do 2,7 mld USD (29% obrotów GE), w tym eksport spadł o 12% do 739 mln USD (35% eksportu GE), import wzrósł o 0,5% do 1,98 mld USD (27% importu GE). Główni partnerzy handlowi GE: TR, RU, AZ, CN,AM, UA, DE, BG, USA

     

    Główni partnerzy handlowi GE w 2016 r. w eksporcie: RU 9 % (udziału całkowitego eksportu GE), TR 8,2%, CN 8,0%, BG 7,9%, AZ 7,3%, AM 7,1%,; w imporcie – TR 18,6% (udziału całkowitego importu GE), RU 9,3%, CN 7,6%, AZ 6,8%, DE 5,8%. 

     

    Główne towary eksportu GE (udział w %): rudy miedzi 14,7%, orzechy 8,5%, żelazostopy 8%, samochody używane 7,8%, wino 5,4%, leki 5%, wyroby spirytusowe 4,3%, złoto 3,8%, wody mineralne 3,8%, nawozy 3,1%, odzież 1,8%.

     

    Główne towary importu GE w 2016 r. (udział w %): paliwa ropopochodne 8,6%, samochody 6,6%, gaz 4,4%, leki 3,8%, rudy miedzi 3,4%, sprzęt telekomunikacyjny 2,4%, papierosy 1,4%, konstrukcje stalowe i metalowe 1,3%, pszenica 1,2%.

     

    W okresie I-III 17 r/r eksport Gruzji wzrósł o 30%  do 0,57 mld USD, import o 15% do 1,7 mld USD. Ujemne saldo obrotów HZ wyniosło 50% o 4% lepszy wynik niż w analogicznym okresie 2016 r.  

     

    Wzrost eksportu w ww okresie dotyczył produktów: wina, wody mineralne, wyroby spirytusowe, bydło rogate, baranina, tłuszcz rybi, ruda miedzi i manganu leki, półfabrykaty z metalowe. Głównymi partnerami eksportu w ww. okresie  były: Federacja Rosyjska (17% wartości sumarycznej), Turcja (10%), Bułgaria (8%), Chiny (7%) i Stany Zjednoczone (5%). Udział eksportu do państw WNP  wyniósł 36% (całkowitego eksportu) a eksport do UE 29%.

     

    W imporcie głównymi towarami były: paliwa naftowe, samochody używane, gaz,  ziarna zbóż, transformatory elektryczne, leki. Głównymi partnerami w imporcie GE były: Turcja (15%), Azerbejdżan (12%), Rosja (10%), Chiny (8%), Niemcy (6%).

    Udział importu z państw WNP wynosił 34%, a z krajów UE 26%.

     

    Handel zagraniczny w Gruzji I-VII 2017 w mld USD

    styczeń-lipiec 2017

    Obroty

    5.66 mld USD

    Eksport (FOB)

    1.45 mld USD

    Import (CIF)

    4.23 mld USD

    Saldo

    -2.78 mld USD

     

    Eksport:

    Główni partnerzy handlowi GE w eksporcie według krajów: Rosja, 14.8% (udziału całkowitego eksportu GE); Turcja 9.6%; Chiny 8.9%; Armenia 7,4%; Azerbejdżan 7.3%

    Główni partnerzy handlowi GE w eksporcie według grup krajów (w %): kraje UE, 23.4%; kraje WPN, 39.4%

    Eksport GE według grup towarów (udział w %): rudy miedzi, 16.8%; żelazostopy, 12.6%; samochody 7.1%; wino, 5.8%; leki, 5.4%

    Import:

    Główni partnerzy handlowi GE w imporcie według krajów: Turcja, 17.0% (udziału całkowitego importu GE); Rosja, 9.2%; Chiny, 8.3%; Azerbejdżan, 7.6%; Niemcy, 5.8%

    Główni partnerzy handlowi GE w imporcie według grup krajów (w %): kraje UE.28,4%; kraje WPN, 29.3%

    Import GE według grup towarów (udział w %): ropa naftowa, 8.4%; samochody, 6.2%; leki, 4.6%; gaz, 4.6%; rudy miedzi, 4.4%

     

    3.4. Zagraniczne inwestycje w Gruzji

     

    Napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ) w 2016 r. wyniósł 1645,4 mln USD (wzrost o 5% r/r).

     

    Kraje największych inwestycji: Azerbejdżan 578 mln USD, Turcja 272 mln USD, Wielka Brytania 121 mln USD, Holandia 95 mln USD,  Czechy 93 mln USD,  Luksemburg 79 mln USD, Panama 78 mln USD, USA 45 mln USD, Cypr 38 mln USD.

     

    Sektory inwestycji wg udziału: transport i łączność 39%, energetyczny 12%, budowlany 10%, finansowy 8%, produkcji 7%, hotele i restauracje7%, nieruchomości 4%, inne 12%.

     

    Dwustronna współpraca gospodarcza


     

      4.1.    Wymiana handlowa z Polską

           

    Suma obrotów towarowych między Polską i Gruzją w 2016 r. (wg danych MR RP) wyniosła 126,1 mln USD (spadek o 3,5% r/r). Eksport PL do GE wyniósł 113,6 mln USD (wzrost o 31% r/r), import PL z GE wyniósł 12,5 mln USD (spadek o 70% r/r). Saldo obrotów HZ PL z GE wyniosło 101,1 mln USD.

     

    Główne grupy towarowe w eksporcie Polski do Gruzji w 2016 r. (udział w %): wyroby przemysłu chemicznego 31% (wzrost wartości o 4%), przemysłu elektromaszynowego 26% (wzrost o 46%), artykuły rolno-spożywcze 25% (wzrost o 91% r/r), wyroby przemysłu drzewno-papierniczego 2,8 % (wzrost o 12%) wyroby ceramiczne 2% (wzrost o 99%), przemysłu lekkiego 1,6% (wzrost o 46% r/r).wyroby różne 17,8% (spadek o 2%).

     

    Główne grupy towarowe w imporcie Polski z Gruzji w 2016 r.  (udział w %): artykuły rolno-spożywcze 60% (spadek wartości o 9%), wyroby ceramiczne 17,6% (spadek o 69%), przemysłu lekkiego 45,1% (wzrost o 92%), wyroby przemysłu elektromaszynowego 4,8% (wzrost o 17%). przemysłu chemicznego 4,1% (spadek o 98%), produkty mineralne 3,9% (wzrost o 134%),  wyroby przemysłu drzewno-papierniczego 0,5% (spadek o 96%).

     

    Suma obrotów towarowych między Polską i Gruzją w okresie I-V 2017 r/r (wg danych MR RP) wyniosła 71,3 mln USD (wzrost o 66,3% r/r). Eksport PL do GE wyniósł 62,2 mln USD (wzrost o 63,2% r/r), import PL z GE wyniósł 9,1 mln USD (wzrost o 91,1% r/r). Saldo obrotów HZ PL z GE wyniosło 53,1 mln USD.

     

    Główne grupy towarowe w eksporcie Polski do Gruzji w w okresie I-V 2017 r/r (udział w %): wyroby przemysłu chemicznego 25% (wzrost wartości o 15%), przemysłu elektromaszynowego 42% (wzrost o 315%), artykuły rolno-spożywcze 19% (wzrost o 2% r/r), wyroby metalurgiczne 6% (wzrost o 52%), wyroby przemysłu drzewno-papierniczego 2% (wzrost o 11%) wyroby ceramiczne 2% (wzrost o 97%), przemysłu lekkiego 1% (spadek o 16% r/r), wyroby różne 3% (wzrost o 16%).

     

    Główne grupy towarowe w imporcie Polski z Gruzji w okresie I-V 2017 r/r (udział w %): artykuły rolno-spożywcze 36% (wzrost wartości o 15%),  przemysłu chemicznego 42% (wzrost o 1769%), przemysłu lekkiego 6% (wzrost o 79%), wyroby metalurgiczne 11% (wzrost o 537%), wyroby przemysłu elektromaszynowego 6% (spadek o 58%).

     

    4.2.      Polskie inwestycje w Gruzji

     

    Polskie bezpośrednie inwestycje w Gruzji w latach 2010-2016– dane Urzędu Statystycznego Gruzji (w tys. USD).

     

    2010

    2011

    2012

    2013

    2014

    2015

    2016

    53

    152

    -14

    1 364

    379

    1 162

    1 483

     

    Napływ polskich BIZ dotyczy sektorów: nieruchomości, produkcji, budownictwa, rolnictwa, usług informatycznych, turystycznych, hotelowo-restauracyjnych.

     

     

    4.3.      Gospodarcze umowy dwustronne

     

    Umowy regulujące polsko-gruzińską współpracę gospodarczą:

     

    • Umowa o partnerstwie i współpracy między Wspólnotami Europejskimi i ich krajami członkowskimi, z jednej strony, a Gruzją, z drugiej strony, sporządzona w Luksemburgu dnia 22 kwietnia 1996 r.
    • Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Gruzji w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania
      w  zakresie podatków od dochodu i majątku, podpisana w Warszawie dnia 5 listopada
      1999 r.
    • Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Gruzji o współpracy gospodarczej, podpisana w dniu 5 listopada 2007 r. w Warszawie.
    • Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Gruzji o cywilnym transporcie lotniczym, podpisana w Warszawie dnia 26 listopada 2010 r.
    • Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Gruzji o transporcie morskim, podpisana w Tbilisi dnia 12 listopada 2013 r.
    • Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Gruzji o międzynarodowych przewozach drogowych, podpisana w Tbilisi dnia 12 listopada 2013 r.
    • Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Gruzji o współpracy w dziedzinie turystyki, podpisana w dniu 3 czerwca 2013 r. w Warszawie.
    • Układ o stowarzyszeniu między Unią Europejską i Europejską Wspólnotą Energii Atomowej oraz ich państwami członkowskimi, z jednej strony, a Gruzją, z drugiej strony, sporządzony w Brukseli dnia 27 czerwca 2014 r.

     

    Podstawowym instrumentem administracyjnym monitorującym i promującym rozwój polsko-gruzińskiej współpracy gospodarczej jest Polsko-Gruzińska Międzyrządowa Komisja ds. Współpracy Gospodarczej powołana w 2010 r. Ostatnie posiedzenie Komisji odbyło się
    w dniu 02.07.2014 r. w Warszawie.

     

     

    4.4.      Współpraca regionalna

     

    Aktualnie obowiązują następujące polsko-gruzińskie umowy i listy intencyjne o współpracy na szczeblu regionalnym i samorządowym:

     

    •          Batumi – Szczecin (brak szczegółów)

    •          Batumi – Trójmiasto (brak szczegółów)

    •          Borżomi – Żywiec od 2011 r.

    •          Gori – Białystok od 2013 r.

    •          Gori – Sosnowiec od 2013 r.

    •          Gurdżaani – Dębica od 2009 r.

    •          Kutaisi – Poznań od 2009 r.

    •          Mccheta – Giżycko – Troki od 2014 r.

    •          Powiat Sztumski – Powiat Telawski od 2010 r.

    •          Rustawi – Gdynia – 2010 r.

    •          Rustawi – Gdynia od 2010 r.

    •          Rustawi – Łódź od 1995 r.

    •          Rustawi – Płock od 2011 r.

    •          Tbilisi – Kraków od 2009 r.

    •          Tbilisi – Lublin – 2012 r.

    •          Tbilisi – Lublin od 2012 r.

    •          Tbilisi – Warszawa od 2007 r.

     

     

    Dostęp do rynku


     

    5.1.      Dostęp do rynku dla polskich towarów i usług (bariery)

     

    Od rozpoczęcia stosowania 1 września 2014 umowy o pogłębionej i wszechstronnej strefie wolnego handlu cła na produkty wyprodukowane w UE wynoszą 0%.

     

    Barierą dla polskich produktów w Gruzji są kwestie transportowe. Najpopularniejsze jest połączenie drogowe przez Turcję, mimo długiej trasy. Krótsze połączenie drogowe przez Białoruś/Ukrainę i Rosję jest utrudnione ze względów biurokratycznych, wizowych i bezpieczeństwa. Nie ma prostego połączenia kolejowego, a transport morski przez Morze Czarne, z uwagi na nieregularne kursowanie promów i ich cenę nie jest konkurencyjny.

     

    5.2. Dostęp do rynku pracy. Świadczenie usług i zatrudnianie obywateli RP

     

    Obywateli RP mogą wjeżdżać do Gruzji bez wiz. Przy dłuższym pobycie należy uzyskać wizę i zezwolenie na pobyt. Dokładniejsze informacje są dostępne w zakładce „Informacje konsularne” strony Ambasady RP Tbilisi http://tbilisi.msz.gov.pl/.

     

    5.3. Formy prawne dla prowadzenia działalności gospodarczej:

     

    Procedury związane z rozpoczęciem działalności gospodarczej są proste i przejrzyste. Wszystkie formalności można załatwić w ciągu dwóch dni.

     

    • Indywidualna działalność gospodarcza

    Jest to najprostsza i najtańsza forma prowadzenia działalności gospodarczej. Prowadzące działalność gospodarczą osoby fizyczne działają we własnym imieniu w stosunkach prawnych, ponosząc osobistą odpowiedzialność za zobowiązania; prowadzenie indywidualnej działalności gospodarczej wymaga m.in. prowadzenia ksiąg rachunkowych.

     

    • Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

    Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest jedną z najbardziej rozpowszechnionych form prowadzenia działalności gospodarczej w Gruzji. Odpowiedzialność spółki z o.o. przed wierzycielami jest ograniczona do jej majątku, a więc wspólnicy nie są osobiście odpowiedzialni za jej zobowiązania. Kapitał spółki podzielony jest na udziały. Nie ma prawnego wymogu minimalnej lub maksymalnej kwoty kapitału zakładowego.

     

    • Spółka cywilna

    Wspólnikami są osoby fizyczne, które są odpowiedzialne przed wierzycielami jako dłużnicy solidarni.

     

    • Spółka komandytowa

    Wspólnikami mogą być zarówno osoby fizyczne, jak i osoby prawne; dzielą się na komandytariuszy i komplementariuszy. Odpowiedzialność komandytariuszy przed wierzycielami jest ograniczona do wysokości sumy komandytowej, podczas gdy komplementariusze odpowiadają za zobowiązania spółki całym swym majątkiem.

     

    • Spółka akcyjna

    Spółkami akcyjnymi są zazwyczaj przedsiębiorstwa o dużym kapitale, choć nie istnieje dla tego faktu żaden wymóg prawny. W Gruzji, niektóre rodzaje przedsiębiorstw, takie jak banki i towarzystwa ubezpieczeniowe, są prawnie zobowiązane do posiadania tej formy organizacyjno-prawnej. Kapitał spółki dzieli się na akcje o równej wartości nominalnej.

     

    • Spółdzielnia

    Spółdzielnia opiera się na aktywności zawodowej swoich członków na rzecz zaspokojenia ich interesów (nie musi to być jednak zysk). Spółdzielnia jest odpowiedzialna za zobowiązania wobec wierzycieli tylko z własnego majątku.

     

    • Oddział przedsiębiorstwa zagranicznego

    Oddział znajduje się i działa poza miejscem rejestracji swego przedsiębiorstwa założycielskiego. Nie posiada odrębnej osobowości prawnej; działa zgodnie z uprawnieniami delegowanymi przez przedsiębiorstwo założycielskie. Utworzenie oddziału nie wymaga żadnych inwestycji kapitałowych, musi być on jednak zarejestrowany w Narodowej Agencji Rejestru Publicznego. Rejestracja wymaga złożenia przez przedsiębiorstwo założycielskie wniosku wraz z poświadczoną notarialnie decyzją przedsiębiorstwa o powołaniu dyrektora nowego oddziału.

     

    • Przedstawicielstwo

    Przedstawicielstwo ma formę podobną do oddziału - również znajduje się i działa poza miejscem rejestracji przedsiębiorstwa założycielskiego i nie posiada odrębnej osobowości prawnej. Podobnie jak oddział, działa zgodnie z uprawnieniami delegowanymi przez przedsiębiorstwo założycielskie. Posiada ono jednak uprawnienia do reprezentowania i obrony interesów przedsiębiorstwa założycielskiego ponad wykonywanie funkcji oddziału.

     

     

    Dla przyciągnięcia inwestorów zagranicznych, wprowadzono możliwość tworzenia (przez władze lub na wniosek przedsiębiorcy) Wolnych Stref Przemysłowych (WSP). Podstawowe przywileje funkcjonujących w WSP zagranicznych inwestorów to m.in.:

    - Zwolnienie z podatku dochodowego od osób prawnych

    - Umożliwienie prowadzenia rozliczeń między przedsiębiorstwami działającymi w WSP dowolnej walucie

    - Uproszczenie zasad uzyskiwania licencji i zezwoleń

    - Import towarów zagranicznych i wszelka działalność wykonywana wewnątrz strefy nie podlegają opodatkowaniu VAT

    - Odsetki i dywidendy wypłacane przez międzynarodowe przedsiębiorstwa nie są opodatkowane i nie są uwzględniane w przychodach brutto odbiorców

    - Międzynarodowe przedsiębiorstwa są zwolnione z obowiązku odprowadzania zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych na wynagrodzenia dla swych pracowników

    - Dostawa towarów/usług między przedsiębiorstwami działającymi w WSP jest zwolniona z podatku VAT

    - Nieruchomości międzynarodowych przedsiębiorstw, w tym grunty położone w WSP są zwolnione z podatku od nieruchomości

    - Międzynarodowe przedsiębiorstwa podlegają ogólnemu zwolnieniu z podatku VAT i mają prawo żądać zwrotu podatku naliczonego

     

    5.4. System podatkowy

     

    Podatek dochodowy PIT wynosi 20%.

    Podatek CIT wynosi 15%.

    Jedyna stawka VAT wynosi 18%.

     

    5.5. Nabywanie i wynajem nieruchomości

     

    Proces nabywania i wynajmowania nieruchomości w Gruzji jest liberalny. Obcokrajowcy mają prawo do zakupu i wynajmu nieruchomości pozarolniczych.

    Ze względu na brak jednolitego systemu rejestracji własności nieruchomości, zarówno przy wynajmie, jak i zakupie nieruchomości zaleca się korzystanie z usług agencji pośrednictwa i/lub prawnika, którzy sprawdzają stan prawny nieruchomości przed podpisaniem umowy. Samą umowę sporządza i podpisuje się u notariusza. Następnie dokumenty rejestrowane są w centralnym rejestrze właściwym dla danego regionu.

     

    5.6. System zamówień publicznych

     

    Cała gruzińska administracja i spółki karbu państwa są zobowiązane do używania centralnego systemu zamówień elektronicznych prowadzonego przez Agencję Zamówień Publicznych:

    https://tenders.procurement.gov.ge/login.php?lang=en (uwaga, bywają problemy z kompatybilnością przeglądarki).

     

    Przetargi są rozstrzygane wg. kryterium najniższej ceny.

     

    Choć system jest jednym z najnowocześniejszych na świecie, problemem pozostaje prawna możliwość wyłączenia konkretnych postępowań z procedury przetargowej – w 2012 r. dotyczyło to prawie połowy wartości zamówień publicznych, w szczególności spółek skarbu państwa i Ministerstwa Obrony.

     

    Przetargi finansowane przez zagranicznych donatorów, takich jak Bank Światowy, EBI, ADB odbywają się według zasad tych instytucji, nie według prawa gruzińskiego. Informacje o tych przetargach można uzyskać na wyżej wymienionej stronie Agencji Zamówień Publicznych, na stronach instytucji finansujących oraz na stronach instytucji realizujących projekty, z których najważniejsze to :

    Road Department www.georoad.ge (zakładka „Tenders”)

    Municipal Development Fund www.mdf.org.ge (zakładka „Tenders”)

     

    Sporo informacji o przetargach, np. zestawienie największych zamawiających i największych dostawców, można zdobyć korzystając z serwisu prowadzonego przez Transparency International: http://tendermonitor.ge/en

     

    5.7. Ochrona własności przemysłowej i intelektualnej

     

    W Gruzji istnieje Narodowe Centrum Własności Intelektualnej (Sakpatenti). Jest to ciało konstytucyjne, lecz nie finansowane przez budżet państwa. Jest całkowicie zależne od własnych funduszy. Jego domeną są sprawy patentowe. Rejestracja marki jest ważna przez 10 lat.

     

    Aby otrzymać patent w Gruzji, wynalazca musi wypełnić wniosek w Narodowym Centrum Własności Intelektualnej. To zaś rozpoczyna długą procedurę rejestracji. Urząd konsultuje się z gruzińską i międzynarodową bazą danych, by sprawdzić, czy dany wynalazek nie był już wcześniej zarejestrowany. Potem analizuje dane, by sprawdzić, czy inna osoba nie opisała podobnego wynalazku. Następnie w biuletynie urzędu publikuje się opis wynalazku i czeka kolejne trzy miesiące. W tym czasie zainteresowane strony mogą zgłosić swoje zastrzeżenia. Dopiero po tej procedurze urząd może podjąć ostateczną decyzję o wydaniu patentu, który jest ważny przez 20 lat. Kiedy wygaśnie, każdy może wykorzystać wynalazek bez naruszania prawa.

     

    Według szacunków firm zajmujących się rynkiem IT, zdecydowana większość oprogramowania wykorzystywanego w Gruzji jest nielegalna.

     

    Przydatne linki i kontakty


     

    6.1. Administracja

     

    Ministerstwo Gospodarki i Zrównoważonego Rozwoju www.economy.ge

    Ministerstwo Rozwoju Regionalnego i Infrastruktury www.mrdi.gov.ge/en/

    Ministerstwo Finansów www.mof.ge

    Ministerstwo Energetyki www.energy.gov.ge/en

    Ministerstwo Rolnictwa www.moa.gov.ge

    Ministerstwo Sprawiedliwości www.justice.gov.ge

    Ministerstwo Spraw Zagranicznych www.mfa.gov.ge

    Narodowy Bank Gruzji www.nbg.gov.ge

    Służba Celna i Podatkowa: www.rs.ge

    Narodowe Biuro Statystyki www.geostat.ge

    Narodowa Agencja Inwestycyjna www.investingeorgia.org

     

    6.2. Prasa ekonomiczna

    Business Time Georgia www.btime.ge   

    Investor.ge http://investor.ge

     

    6.3. Informatory

    Poradniki typu „Doing Business in…” dot. warunków prowadzenia działalności gospodarczej w Gruzji można znaleźć na stronach szeregu firm prawniczych i konsultingowych. Poniżej lista wybranych stron, z których da się znaleźć aktualne wydania:

    BDO Legal http://bdo.ge/site/publications/tax.php

    Grant Thornton http://grantthornton.ge/en/publications/doing_business_in_georgia

    KPMG www.kpmg.com/ge/en/pages/default.aspx

    PWC www.pwc.com/ge

     

     

    6.4 Inne

    International Chamber of Commerce Georgia www.icc.ge

    Eu-Georgia Business Council www.eugbc.net

    Amerykańska Izba Gospodarcza w Gruzji www.amcham.ge

    Gruzińskie Stowarzyszenie Małego i Średniego Biznesu www.gsmea.ge

    Bank Światowy – Gruzja www.worldbank.org/en/country/georgia

    ExpoGeorgia, najważniejszy organizator targów w Gruzji: www.expogeorgia.ge

    15 maja 2014 (ostatnia aktualizacja: 7 września 2017)

    Drukuj Drukuj Podziel się treścią: