close

  • Polsce – służyć, Europę – tworzyć, Świat – rozumieć

     

  • GRUZJA

  • Gruzja

  •  

     Informacje o kraju


     

    1.1. Położenie geograficzne, ludność, obszar, stolica, języki urzędowe

     

    Gruzja leży na Kaukazie Południowym (Zakaukaziu). Jej powierzchnia wynosi 69,7 tys. km⊃2;, w tym poza kontrolą Tbilisi pozostaje Abchazja - 8,55 tys km2 i Osetia Płd. - 3,9 tys. km2. Gruzja graniczy z Rosją, Azerbejdżanem, Armenią, Turcją. Na zachodzie jest ograniczona Morzem Czarnym. Długość granic to 1969 km (z czego 1660 km to granice lądowe).

     

    Gruzję zamieszkuje 3,7 mln mieszkańców, według wstępnych wyników spisu powszechnego z listopada 2014. Według jednych dostępnych pełnych danych spisu powszechnego z 2002 r. 83,8% mieszkańców to Gruzini, 6,5% Azerowie, 5,7% Ormianie, 1,5% Rosjanie.

     

    Stolicą jest Tbilisi, które według oficjalnych danych ma ok. 1,2 mln mieszkańców. Wskaźnik urbanizacji wynosi 57%

     

    Językiem urzędowym jest gruziński, zapisywany przy pomocy unikalnego gruzińskiego alfabetu. W oficjalnych i biznesowych kontaktach międzynarodowych najczęściej używany jest j. angielski. Popularny jest także j. rosyjski (głównie wśród starszego pokolenia).

     

    1.2. Warunki klimatyczne

     

    Kraj składa się z dwóch części: wilgotnej, bliżej morza podzwrotnikowej Gruzji Zachodniej oraz bardziej suchej, miejscami stepowej Gruzji Wschodniej. Są one rozdzielone niewysokim pasmem gór Suramskich (Lichskich), które są jednocześnie łącznikiem z Kaukazu z Małym Kaukazem. Górzyste ukształtowanie terenu przekłada się na wyraźną piętrowość klimatu. Między pasmami górskimi rozpościerają się to żyzne niziny, (m.in. Kolchidzka, Alazańska) i równiny (Kartlia).

     

    1.3. Główne bogactwa naturalne

     

    Głównymi bogactwami naturalnymi są zasoby hydroenergetczne, złoża metali nieszlachetnych (gł. mangan) i węgla oraz lasy (ok. 40% powierzchni kraju). Gruzja nie posiada istotnych udokumentowanych złóż węglowodorów, lecz ze względu na położenie geograficzne jest ważnym obszarem tranzytowym ropy i gazu (przede wszystkim z regionu Morza Kaspijskiego).

     

    1.4. System walutowy, kurs i wymiana

     

    Narodową walutą Gruzji jest Gruziński Lari (GEL). Narodowy Bank Gruzji przez wiele lat stabilizował kurs lari względem dolara, jednak zarzucił tę praktykę pod koniec 2014, na tle globalnej tendencji umacniania się dolara.

     

    W Gruzji nie ma ograniczeń w wymienianiu pieniędzy. Wymiana jest możliwa zarówno w bankach jak i w gęstej sieci kantorów. Nie jest możliwe płacenie w innej walucie niż lari. Kwoty np. wynajmu mieszkań czy wynagrodzeń bywają podawane w dolarach lub euro, jednak rozliczane są w lari, według aktualnego kursu.

    Jednym z zasadniczych ryzyk makroekonomicznych jest wysoka, wahająca się w okolicach ok 70%  dolaryzacja systemu bankowego.

     

    1.5. Religia

     

    Ponad 80% mieszkańców Gruzji deklaruje przynależność do Gruzińskiego Kościoła Prawosławnego, około 9% obywateli to muzułmanie (Gruzini w Adżarii i Azerbejdżanie w Kvemo Kartlii), 4% należy do Ormiańskiego Kościoła Apostolskiego, 2% do Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej.

     

    1.6. Infrastruktura transportowa (przejścia graniczne, lotniska, porty)

     

    Gruzja ze względu na położenie geograficzne jest ważnym ogniwem korytarza transportowego łączącego Europę i Turcję z Kaukazem Południowym i regionem kaspijskim. Ok. 80% transportu w Gruzji to tranzyt międzynarodowy.

     

    1.6.1. Lotniska

    W Gruzji funkcjonują trzy międzynarodowe lotniska cywilne: Tbilisi, Kutaisi oraz Batumi oraz małe lotnisko cywilne w Mestii. Z polski istnieją regularne bezpośrednie połączenia z Warszawy do Tbilisi (PLL LOT) oraz z Warszawy i Katowic do Kutaisi (Wizz Air). Sezonowo uruchamiane są także rejsy czarterowe do Batumi.

     

    1.6.2 Przejścia drogowe

    Główne przejście graniczne na granicy z Turcją to całodobowe drogowe Sarpi (k. Batumi), kolejne, w zimie otwarte tylko za dnia, działa w okolicach Achalcyche. Kolejne przejście w okolicach Achalkalaki jest w trakcie budowy. Na granicy z Rosją jedyne działające przejście to przejście drogowe Stepancminda, od 2013 roku dostępne także dla obywateli UE. Na granicy z Azerbejdżanem główne przejście to drogowe i kolejowe to Czerwony Most niedaleko Tbilisi oraz drogowe Lagodechi u podnóża Wielkiego Kaukazu. Główne przejście drogowe i kolejowe na granicy z Armenią to Sadachlo na południe od Tbilisi, istotne jest też przejście drogowe w Dżawachetii. Do przejścia granicznego w okolicach Dmanisi prowadzi droga bita, co ogranicza jego użyteczność. Na granicy administracyjnej z separatystyczną Abchazją działa przejście w okolicy Zugdidi, brak przejść na granicy administracyjnej z separatystyczną Płd. Osetią.

     

    1.6.3. Koleje

    Gruzińskie koleje operują na szerokim rozstawie szyn (1520 mm), łączna długość sieci przekracza 1300 km. Główna linia kolejowa łączy porty w Batumi i Poti z Tbilisi i dalej z Armenią i Azerbejdżanem. Od niej odgałęziają się drugorzędne linie, m.in. w kierunku Zugdidi, Achalcyche, Telawi. Przepustowość głównej linii to 28 mln ton rocznie, w ostatnich latach maksymalne przewozy osiągały 21-22 mln ton. W trakcie budowy jest linia Baku-Tbilisi-Kars, która planowo ma być oddana do użytku w 2017 r., a jej przepustowość początkowo ma wynosić 6,5 mln ton rocznie. Będzie to pierwsze połączenie kolejowe z Turcją i dalej z Europą. Rozpoczęte są także prace zw. z budową obwodnicy kolejowej Tbilisi i zamknięciem linii przez centrum miasta, jednak przyszłość i ostateczny kształt tego projektu nie jest znany. Linia kolejowa w kierunku Rosji przez separatystyczną Abchazję jest nieczynna, a ze względów politycznych perspektywy jej ponownego uruchomienia są znikome.

     

    1.6.4. Porty

    Na wybrzeżu Morza Czarnego funkcjonują cztery porty: Poti, Batumi, Kulewi i Supsa. W 2014r przeładunek kontenerów w gruzińskich portach wzrósł o 13%, w tym eksport wzrósł aż o 32%, co jest najlepszym wynikiem wśród krajów Morza Czarnego.

    Poti to największy port Gruzji i aktualnie drugi na Morzu Czarnym. Ok. 70% przeładunku trafia do Armenii i Azerbejdżanu. Port obsługuje ładunki sypkie, płynne, kontenery, ro-ro i wagony kolejowe. Terminal kontenerowy obsłużył w 2014 r. 385 tys. TEU. Planowana jest  budowa dwóch głębokowodnych nadbrzeży. Większościowym właścicielem i operatorem portu jest APM Terminals (Maersk).  

    Port w Batumi obsługuje przeładunek ropy, kontenery, ładunki sypkie, wagony kolejowe oraz ruch pasażerski. Terminal naftowy w 2012 przerobił ponad 5 mln ton,  terminal kontenerowy 44 tys TEU. Port należy do kazachskiej spółki KazTransOil. Port pasażerski odprawia ok 180 tys. os. rocznie.

    Na wybrzeżu działają dwa porty naftowe, oba należące do azerskiego SOCARu: Supsa, zaopatrywany przez ropociąg Baku-Supsa oraz Kulewi obsługiwany przez linię kolejową. W Poti także działa terminal paliwowy, jedyny przystosowany do importu, kontrolowany pośrednio przez rosyjską Rosneft’.

    Rozważana jest budowa portu głębokowodnego w północnej części wybrzeża (Anaklia).

     

    1.7. Wykaz świąt państwowych

     

    Nowy Rok – 1, 2 stycznia

    Boże Narodzenie – 7 stycznia

    Chrzest Pański – 19 stycznia

    Dzień Matki – 3 marca

    Międzynarodowy Dzień Kobiet – 8 marca

    Wielkanoc – data ruchoma, wyznaczana według kalendarza juliańskiego (prawosławnego)

    Dzień Wspomnienia Zmarłych – data ruchoma, dzień po Wielkanocy

    Dzień przyjęcia Aktu Odzyskania Niepodległości – 9 kwietnia

    Dzień Zwycięstwa – 9 maja

    Dzień Św. Andrzeja – 12 maja

    Dzień Niepodległości – 26 maja

    Dzień Najświętszej Marii Panny – 28 sierpnia

    Mcchetoba – 14 października

    Giorgoba – 23 listopada

     

    System administracyjny


     

    2.1.      System administracyjny

     

    Po reformie konstytucyjnej, która weszła w życie w 2013 r., Gruzja jest demokracją parlamentarną z silną pozycją premiera i reprezentacyjną rolą Prezydenta. Głową Państwa jest Prezydent wybierany w wyborach bezpośrednich na pięcioletnią kadencję. Władzą ustawodawczą jest parlament składający się ze 150 deputowanych wybieranych na czteroletnią kadencję; władzą wykonawczą - rząd powoływany przez parlament.

    Gruzja dzieli się na 9 regionów, dwie autonomiczne republiki – Adżarię i separatystyczną Abchazję oraz miasto wydzielone Tbilisi. Administracyjnie Gruzja dzieli się na 67 prowincji i 11 miast.

     

    2.2.      Struktura administracji gospodarczej

     

    Ministerstwo Gospodarki i Zrównoważonego Rozwoju, któremu podlegają:

    • Narodowa Agencja Zarządzająca Własnością Państwową
    • Agencja Nadawania Cyfrowego
    • Agencja Innowacji i Technologii
    • Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości
    • Narodowa Agencja Turystyczna
    • Narodowa Agencja ds. Standardów, Regulacji Technicznych i Metrologii
    • Narodowe Centrum Akredytacji
    • Agencja Transportu Lądowego
    • Agencja Transportu Morskiego
    • Agencja Lotnictwa Cywilnego
    • Państwowa Służba Hydrograficzna
    • Centrum Restrukturyzacji Prywatyzowanych Przedsiębiorstw

     

    Ministerstwo Energetyki, któremu podlegają:

    • Departament Lasów

     

    Ministerstwo Rozwoju Regionalnego i Infrastruktury

    • Fundusz Rozwoju Miejskiego
    • Centrum Inwestycji w Korytarze Transportowe Euroazjatyckie

     

    Ministerstwo Finansów

     

    Ministerstwo Rolnictwa

    • Fundusz Rozwoju Wsi
    • Centrum Naukowo-Badawcze
    • Agencja Zarządzania Projektami Rolniczymi
    • Narodowa Agencja Żywności

     

    Premierowi podlega:

    Gruzińska Narodowa Agencja Inwestycyjna

     

    Narodowy Bank Gruzji

    Agencja Konkurencji

     

    Fundusz Partnerstwa, zarządzający spółkami skarbu państwa:

    • Koleje Gruzińskie
    • Korporacja Ropy i Gazu

     

     

     

    Gospodarka


     

    3.1. Ogólna charakterystyka sytuacji gospodarczej

     

    Gruzja jest liderem liberalnych reform gospodarczych w regionie Kaukazu Płd. Szczyci się korzystnymi warunkami prowadzenia biznesu, co potwierdzają corocznie wysokie notowania w rankingu Doing Business. Zdecydowane reformy pozwoliły na praktycznie całkowite wyeliminowanie drobnej korupcji.

     

    Produkt krajowy brutto w 2015 r. wyniósł 16,9 mld USD, wzrost gospodarczy wyniósł 2,8%. Gruzja regularnie odnotowuje negatywny bilans handlu, w 2015 r. wyniósł on 5,53 mld USD czyli ponad 50% obrotów. Ta luka w bilansie płatniczym jest częściowo równoważona przez przelewy od migrantów zarobkowych (niemniej w 2015 r. nastąpił 25% spadek wartości przekazów pieniężnych od emigrantów, do kwoty 1,08 mld USD), bezpośrednie inwestycje zagraniczne (w 2015 r. ponad 1,35 mld USD), a także kredyty i granty od międzynarodowych instytucji oraz poprzez turystykę przyjazdową.

               

    Wzrost gospodarczy za listopad 2016 r/r wyniósł 2% oraz 2,4% za okres I-XI 2016 r/r.

    Wskaźnik inflacji r/r w II kw br. ulegał zmniejszeniu: za IV wyniósł 3,2%, za V-2,1%, a za VI 2016 r./r. wyniósł 1,1%., osiągając wzrost w sektorach: żywności i napojów bezalkoholowych o 0,7%, napojów alkoholowych i wyrobów tytoniowych o 11,6%, zdrowia o 4,3%, usług komunalnych i dostaw mediów o 6,1%, usług restauracyjnych i hotelowych o 6,3%, usług rekreacyjnych i kulturalnych o 0,6%, w sektorze edukacji o 1,9%. Ceny spadły: odzieży i obuwia o 3,8%, w sektorze transportu o 9,5%. W listopadzie wzrost cen r/r wyniósł 0,2%.

    Średnia płaca miesięczna w I kw. 2016r. wyniosła 405,8 USD (spadek o 16 USD wobec III kw. 2015 r.). Średnia płaca miesięczna w II kw. br. wyniosła 418,8 USD (wzrost o 26 USD wobec I kw. 2016).

     

     

     

    3.2. Główne wskaźniki ekonomiczne Gruzji

     

     

    2009

    2010

    2011

    2012

    2013

    2014

    2015

    PKB (mld USD)

    10,7

    11,6

    14,4

    15,8

    16,1

    16,5

    16,9

    wzrost PKB (%)

    -3,8

    6,3

    7,2

    6,1

    3,2

    4,6

    2,8

    PKB per capita
    (tys. USD)

    2,5

    2,6

    3,2

    3,5

    3,6

    3,6

    4,5

    Inflacja (%)

    3,0

    11,2

    2,0

    -1,4

    2,4

    2,0

    4,9

    Ludność (mln)

    4,38

    4,44

    4,47

    4,50

    4,48

    4,49

    3,73

     

    Struktura gruzińskiego PKB(2015):

    • Handel 16,6%
    • Przemysł 16,5%
    • Transport 10,7%
    • Administracja publiczna 9,3%
    • Rolnictwo i łowiectwo 9,2%
    • Budownictwo 8,0%
    • Nieruchomości 6,6%
    • Opieka zdrowotna i socjalna 6,0%
    • Inne sektory 17,2%

       

    3.3. Międzynarodowa współpraca handlowa Gruzji

     

    Tabela: Handel zagraniczny Gruzji w mld USD

     

    w mld USD 

    2008

    2009

    2010

    2011

    2012

    2013

    2014

    2015

    Eksport

    1,50

    1,13

    1,68

    2,19

    2,38

    2,91

    2,86

    2,20

    Import

    6,30

    4,50

    5,26

    7,06

    7,84

    7,87

    8,60

    7,73

    Obroty

    7,80

    5,63

    6,94

    9,25

    10,22

    10,78

    11,46

    9,93

    Saldo

    -4,81

    -3,37

    -3,58

    -4,87

    -5,47

    -4,97

    -5,73

    -5,53

     

    Obroty handlu zagranicznego GE spadły o 13% w 2015 r/r. do 9,9 mld USD, przy czym obroty z UE wzrosły o 6% do 3,17 mld USD (32% obrotów GE), w tym export o 4% do 646 mln USD (29% eksportu GE), import o 6% do 2,52 mld USD (33% importu GE). Obroty z WNP spadły o 22% do 2,8 mld USD (28% obrotów GE), w tym eksport o 43% do 840 mln USD (38% eksportu GE), import o 7% do 1,97 mld USD (25% importu GE). Główni partnerzy handlowi GE: TR, RU, AZ, CN, UA, DE, IE.

     

    Czynnik zewnętrzny, jakim jest osłabienie gospodarcze partnerów handlowych w regionie, w tym dewaluacja ich walut, wpłynął, mimo deprecjacji GEL o 30%, na spadek wartości eksportu Gruzji w 2015 r. o 23% r/r do 2,2 mld USD. Relacja eksport/import zmniejszyła się z poziomu 33,3% w 2014 r. do 28,5% w 2015 r. Główne towary eksportu Gruzji: rudy miedzi, żelazo i aluminium, samochody używane, orzechy, leki. W 2015 r. wartości importu spadła  o 10% r./r., tj. 869 mln USD do 7,7 mld USD, osiągając wartość trzykrotnie wyższą od wielkości eksportu, co wskazuje na niski udział produkcji w gospodarce. Spadek importu przyczynił się do zmniejszenia deficytu handlowego z 5,73 mld USD do 5,52 mld USD. Główne towary importu Gruzji: paliwa ropopochodne, leki, samochody osobowe, gaz, rudy miedzi.

     

    Obroty handlu zagranicznego (HZ) GE w okresie I-XI 2016 r/r wzrosły o 22 % do 10,83 mld USD, z czego wartość importu wzrosła o 29% do 8,91 mld USD, a eksportu spadła o 5% do 1,92 mld USD. Deficyt HZ GE wyniósł 6,99 mld USD. Obroty z UE wyniosły 3,09 mld USD (wzrost o 11% r/r), w tym export spadł o 14% do 513 mln USD (27% eksportu GE), import wzrósł o 17% do 2,57 mld USD (29% importu GE). Obroty z WNP wyniosły 2,42 mld USD (spadek o 4% r/r) w tym eksport spadł o 14% do 659 mln USD (34% eksportu GE), import wzrósł o 1% do 1,76 mld USD (20% importu GE). Główni partnerzy handlowi GE; w eksporcie - RU 9,5% (udziału całkowitego eksportu GE), TR 8,5%, CN 8,2%, BG 7,5%, AM 7,3%, AZ 6,8%; w imporcie – CAN 20,1% (udziału całkowitego importu GE), TR 13,9%, IRL 7%, RU 6,7%, CN 5,7%, AZ 4,9%.

    Główne towary eksportu GE (udział w %): rudy miedzi 14,8%, orzechy 8,7%, żelazostopy 8%, samochody używane 7,9%, wino 5,4%, leki 5%, wyroby spirytusowe 4,3%, złoto 4%, wody mineralne 3,8%, nawozy 3,1%. Główne towary importu GE (udział w %): leki 29,6%, paliwa ropopochodne 5,9%, samochody 4,6%, gaz 3,1%, rudy miedzi 2,5%, sprzęt telekomunikacyjny 1,7%, papierosy 1%, konstrukcje stalowe 1%, pszenica 0,9%.

     

    3.4. Zagraniczne inwestycje w Gruzji

     

    Napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ) w 2015 r. wyniósł 1,351 mln USD (spadek o 407,4 mln USD, tj. o 30% w stosunku do 2014 r.). Kraje największych inwestycji: Azerbejdżan 542 mln USD, W.Brytania 198 mln USD, Holandia 111 mln USD, Luksemburg 87 mln USD, Turcja 77 mln USD, Chiny 58 mln USD, Rosja 49 mln USD, USA 35 mln USD. Suma BIZ z krajów UE wyniosła 508,9 mln USD, z WNP 582,8 mln USD (z uwzględnieniem odpływu kapitału ukraińskiego w wys. 22 mln USD). Sektory inwestycji wg udziału: transport i łączność 53%, finansowy 15%, energetyczny 11%, nieruchomości 6%, budownictwa 5%, hotelarstwa i restauracyjny 5%, inne 5%.

     

    Napływ BIZ w I kw. 2016 r. wyniósł 376,4 mld USD (wzrost o 33% r/r). Kraje największych inwestycji: Azerbejdżan 137 mln USD, Turcja 57 mln USD, W.Brytania 44 mln USD, Korea Płd. 32 mln USD, Holandia 22 mln USD, Organizacje międzynarodowe 16 mln USD, Brytyjskie Wyspy Dziewicze 12 mln USD, Luksemburg 11 mln USD, USA 9 mln USD, Cypr 7 mln USD.

     

    Napływ BIZ w II kw. br. wyniósł 445,3 mln USD (spadek o 4% r/r), z czego z państw UE 185,2 mln USD (spadek 21% r/r), z państw WNP 157,7 mln USD (spadek o 14% r/r). Kraje największych inwestycji (w mln USD): Azerbejdżan 146, W.Brytania 64, Czechy 36, Turcja 28, Panama 27, Holandia 20, Austria 18, Cypr 14, USA 13, Arabia Saudyjska 10. Sektory inwestycji wg udziału: transport i łączność 39%, finansowy 13%, energetyczny 10%, budownictwa 4%, produkcji 4%, górnictwa 4%, inne 25%.

     

     

    Dwustronna współpraca gospodarcza


     

        4.1.    Wymiana handlowa z Polską

           

    Suma obrotów towarowych między Polską i Gruzją (wg danych MR RP) w 2015 r. wyniosła 130,5 mln USD (wzrost o 5% r/r), z czego wartość polskiego eksportu do GE wyniosła 88,3 mln USD (spadek o 14% r/r), a polskiego importu z GE i 42,2 mln USD (wzrost o 98% r/r). Saldo obrotów wyniosło 46,1 mln USD na korzyść PL. Główne grupy towarowe w eksporcie PL do GE: wyroby przemysłu chemicznego, przemysłu elektromaszynowego, artykuły rolno-spożywcze, metalurgiczne. Główne grupy towarowe w imporcie PL z GE: wyroby przemysłu chemicznego, artykuły ceramiczne, rolno-spożywcze, metalurgiczne

     

    Suma obrotów towarowych między Polską i Gruzją (wg danych MR RP za I-VII 2016) wyniosła 61 mln USD. Eksport PL do GE wyniósł 54,9 mln USD (wzrost o 14% r/r), import PL z GE 6,2 mln USD (spadek o 51% r/r). Główne grupy towarowe w eksporcie Polski do Gruzji: wyroby przemysłu chemicznego, artykuły rolno-spożywcze (wzrost o 73% r/r), przemysłu elektromaszynowego, metalurgiczne, przemysłu lekkiego (wzrost o 93% r/r). Główne grupy towarowe w imporcie Polski z Gruzji: artykuły rolno-spożywcze, przemysłu chemicznego, lekkiego, elektromaszynowego, produkty mineralne, przemysłu chemicznego.

     

     

    4.2.      Polskie inwestycje w Gruzji

     

    Polskie bezpośrednie inwestycje w Gruzji w latach 2010-15– dane Urzędu Statystycznego Geostat (w tys. USD).

     

    2010

    2011

    2012

    2013

    2014

    2015

    53

    152

    -14

    1 364

    379

    1 162

     

    Napływ polskich BIZ dotyczy sektorów: nieruchomości, produkcji, budownictwa, usług hotelowo-restauracyjnych i transportowych.

     

     

    4.3.      Gospodarcze umowy dwustronne

     

    Od dnia 01.07.2007 obowiązuje Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Gruzji w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku.

     

    Od 5 listopada 2007 r. obowiązuje Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Gruzji o współpracy gospodarczej. Podstawowym instrumentem administracyjnym monitorującym i promującym rozwój polsko-gruzińskiej współpracy gospodarczej jest Polsko-Gruzińska Międzyrządowa Komisja ds. Współpracy Gospodarczej powołana w 2010 r. Do chwili obecnej odbyły się trzy posiedzenia Komisji, ostatnie 03.06.2013 r. w Tbilisi.

     

    3 czerwca 2013 r. została podpisana międzyrządowa umowa o współpracy w dziedzinie turystyki.

     

     

    4.4.      Współpraca regionalna

     

    Aktualnie obowiązują następujące polsko-gruzińskie umowy i listy intencyjne o współpracy na szczeblu regionalnym i samorządowym:

     

    •          Batumi – Szczecin (brak szczegółów)

    •          Batumi – Trójmiasto (brak szczegółów)

    •          Borżomi – Żywiec od 2011 r.

    •          Gori – Białystok od 2013 r.

    •          Gori – Sosnowiec od 2013 r.

    •          Gurdżaani – Dębica od 2009 r.

    •          Kutaisi – Poznań od 2009 r.

    •          Mccheta – Giżycko – Troki od 2014 r.

    •          Powiat Sztumski – Powiat Telawski od 2010 r.

    •          Rustawi – Gdynia – 2010 r.

    •          Rustawi – Gdynia od 2010 r.

    •          Rustawi – Łódź od 1995 r.

    •          Rustawi – Płock od 2011 r.

    •          Tbilisi – Kraków od 2009 r.

    •          Tbilisi – Lublin – 2012 r.

    •          Tbilisi – Lublin od 2012 r.

    •          Tbilisi – Warszawa od 2007 r.

     

     

     

     

     

     

    Dostęp do rynku


     

    5.1.      Dostęp do rynku dla polskich towarów i usług (bariery)

     

    Od rozpoczęcia stosowania 1 września 2014 umowy o pogłębionej i wszechstronnej strefie wolnego handlu cła na produkty wyprodukowane w UE wynoszą 0%.

     

    Barierą dla polskich produktów w Gruzji są kwestie transportowe. Najpopularniejsze jest połączenie drogowe przez Turcję, mimo długiej trasy. Krótsze połączenie drogowe przez Białoruś/Ukrainę i Rosję jest utrudnione ze względów biurokratycznych, wizowych i bezpieczeństwa. Nie ma prostego połączenia kolejowego, a transport morski przez Morze Czarne, z uwagi na nieregularne kursowanie promów i ich cenę nie jest konkurencyjny.

     

    5.2. Dostęp do rynku pracy. Świadczenie usług i zatrudnianie obywateli RP

     

    Obywateli RP mogą wjeżdżać do Gruzji bez wiz. Przy dłuższym pobycie należy uzyskać wizę i zezwolenie na pobyt. Dokładniejsze informacje są dostępne w zakładce „Informacje konsularne” strony Ambasady RP Tbilisi http://tbilisi.msz.gov.pl/.

     

    5.3. Formy prawne dla prowadzenia działalności gospodarczej:

     

    Procedury związane z rozpoczęciem działalności gospodarczej są proste i przejrzyste. Wszystkie formalności można załatwić w ciągu dwóch dni.

     

    • Indywidualna działalność gospodarcza

    Jest to najprostsza i najtańsza forma prowadzenia działalności gospodarczej. Prowadzące działalność gospodarczą osoby fizyczne działają we własnym imieniu w stosunkach prawnych, ponosząc osobistą odpowiedzialność za zobowiązania; prowadzenie indywidualnej działalności gospodarczej wymaga m.in. prowadzenia ksiąg rachunkowych.

     

    • Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

    Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest jedną z najbardziej rozpowszechnionych form prowadzenia działalności gospodarczej w Gruzji. Odpowiedzialność spółki z o.o. przed wierzycielami jest ograniczona do jej majątku, a więc wspólnicy nie są osobiście odpowiedzialni za jej zobowiązania. Kapitał spółki podzielony jest na udziały. Nie ma prawnego wymogu minimalnej lub maksymalnej kwoty kapitału zakładowego.

     

    • Spółka cywilna

    Wspólnikami są osoby fizyczne, które są odpowiedzialne przed wierzycielami jako dłużnicy solidarni.

     

    • Spółka komandytowa

    Wspólnikami mogą być zarówno osoby fizyczne, jak i osoby prawne; dzielą się na komandytariuszy i komplementariuszy. Odpowiedzialność komandytariuszy przed wierzycielami jest ograniczona do wysokości sumy komandytowej, podczas gdy komplementariusze odpowiadają za zobowiązania spółki całym swym majątkiem.

     

    • Spółka akcyjna

    Spółkami akcyjnymi są zazwyczaj przedsiębiorstwa o dużym kapitale, choć nie istnieje dla tego faktu żaden wymóg prawny. W Gruzji, niektóre rodzaje przedsiębiorstw, takie jak banki i towarzystwa ubezpieczeniowe, są prawnie zobowiązane do posiadania tej formy organizacyjno-prawnej. Kapitał spółki dzieli się na akcje o równej wartości nominalnej.

     

    • Spółdzielnia

    Spółdzielnia opiera się na aktywności zawodowej swoich członków na rzecz zaspokojenia ich interesów (nie musi to być jednak zysk). Spółdzielnia jest odpowiedzialna za zobowiązania wobec wierzycieli tylko z własnego majątku.

     

    • Oddział przedsiębiorstwa zagranicznego

    Oddział znajduje się i działa poza miejscem rejestracji swego przedsiębiorstwa założycielskiego. Nie posiada odrębnej osobowości prawnej; działa zgodnie z uprawnieniami delegowanymi przez przedsiębiorstwo założycielskie. Utworzenie oddziału nie wymaga żadnych inwestycji kapitałowych, musi być on jednak zarejestrowany w Narodowej Agencji Rejestru Publicznego. Rejestracja wymaga złożenia przez przedsiębiorstwo założycielskie wniosku wraz z poświadczoną notarialnie decyzją przedsiębiorstwa o powołaniu dyrektora nowego oddziału.

     

    • Przedstawicielstwo

    Przedstawicielstwo ma formę podobną do oddziału - również znajduje się i działa poza miejscem rejestracji przedsiębiorstwa założycielskiego i nie posiada odrębnej osobowości prawnej. Podobnie jak oddział, działa zgodnie z uprawnieniami delegowanymi przez przedsiębiorstwo założycielskie. Posiada ono jednak uprawnienia do reprezentowania i obrony interesów przedsiębiorstwa założycielskiego ponad wykonywanie funkcji oddziału.

     

     

    Dla przyciągnięcia inwestorów zagranicznych, wprowadzono możliwość tworzenia (przez władze lub na wniosek przedsiębiorcy) Wolnych Stref Przemysłowych (WSP). Podstawowe przywileje funkcjonujących w WSP zagranicznych inwestorów to m.in.:

    - Zwolnienie z podatku dochodowego od osób prawnych

    - Umożliwienie prowadzenia rozliczeń między przedsiębiorstwami działającymi w WSP dowolnej walucie

    - Uproszczenie zasad uzyskiwania licencji i zezwoleń

    - Import towarów zagranicznych i wszelka działalność wykonywana wewnątrz strefy nie podlegają opodatkowaniu VAT

    - Odsetki i dywidendy wypłacane przez międzynarodowe przedsiębiorstwa nie są opodatkowane i nie są uwzględniane w przychodach brutto odbiorców

    - Międzynarodowe przedsiębiorstwa są zwolnione z obowiązku odprowadzania zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych na wynagrodzenia dla swych pracowników

    - Dostawa towarów/usług między przedsiębiorstwami działającymi w WSP jest zwolniona z podatku VAT

    - Nieruchomości międzynarodowych przedsiębiorstw, w tym grunty położone w WSP są zwolnione z podatku od nieruchomości

    - Międzynarodowe przedsiębiorstwa podlegają ogólnemu zwolnieniu z podatku VAT i mają prawo żądać zwrotu podatku naliczonego

     

    5.4. System podatkowy

     

    Podatek dochodowy PIT wynosi 20%.

    Podatek CIT wynosi 15%.

    Jedyna stawka VAT wynosi 18%.

     

    5.5. Nabywanie i wynajem nieruchomości

     

    Proces nabywania i wynajmowania nieruchomości w Gruzji jest liberalny. Obcokrajowcy mają prawo do zakupu i wynajmu nieruchomości pozarolniczych.

    Ze względu na brak jednolitego systemu rejestracji własności nieruchomości, zarówno przy wynajmie, jak i zakupie nieruchomości zaleca się korzystanie z usług agencji pośrednictwa i/lub prawnika, którzy sprawdzają stan prawny nieruchomości przed podpisaniem umowy. Samą umowę sporządza i podpisuje się u notariusza. Następnie dokumenty rejestrowane są w centralnym rejestrze właściwym dla danego regionu.

     

    5.6. System zamówień publicznych

     

    Cała gruzińska administracja i spółki karbu państwa są zobowiązane do używania centralnego systemu zamówień elektronicznych prowadzonego przez Agencję Zamówień Publicznych:

    https://tenders.procurement.gov.ge/login.php?lang=en (uwaga, bywają problemy z kompatybilnością przeglądarki).

     

    Przetargi są rozstrzygane wg. kryterium najniższej ceny.

     

    Choć system jest jednym z najnowocześniejszych na świecie, problemem pozostaje prawna możliwość wyłączenia konkretnych postępowań z procedury przetargowej – w 2012 r. dotyczyło to prawie połowy wartości zamówień publicznych, w szczególności spółek skarbu państwa i Ministerstwa Obrony.

     

    Przetargi finansowane przez zagranicznych donatorów, takich jak Bank Światowy, EBI, ADB odbywają się według zasad tych instytucji, nie według prawa gruzińskiego. Informacje o tych przetargach można uzyskać na wyżej wymienionej stronie Agencji Zamówień Publicznych, na stronach instytucji finansujących oraz na stronach instytucji realizujących projekty, z których najważniejsze to :

    Road Department www.georoad.ge (zakładka „Tenders”)

    Municipal Development Fund www.mdf.org.ge (zakładka „Tenders”)

     

    Sporo informacji o przetargach, np. zestawienie największych zamawiających i największych dostawców, można zdobyć korzystając z serwisu prowadzonego przez Transparency International: http://tendermonitor.ge/en

     

    5.7. Ochrona własności przemysłowej i intelektualnej

     

    W Gruzji istnieje Narodowe Centrum Własności Intelektualnej (Sakpatenti). Jest to ciało konstytucyjne, lecz nie finansowane przez budżet państwa. Jest całkowicie zależne od własnych funduszy. Jego domeną są sprawy patentowe. Rejestracja marki jest ważna przez 10 lat.

     

    Aby otrzymać patent w Gruzji, wynalazca musi wypełnić wniosek w Narodowym Centrum Własności Intelektualnej. To zaś rozpoczyna długą procedurę rejestracji. Urząd konsultuje się z gruzińską i międzynarodową bazą danych, by sprawdzić, czy dany wynalazek nie był już wcześniej zarejestrowany. Potem analizuje dane, by sprawdzić, czy inna osoba nie opisała podobnego wynalazku. Następnie w biuletynie urzędu publikuje się opis wynalazku i czeka kolejne trzy miesiące. W tym czasie zainteresowane strony mogą zgłosić swoje zastrzeżenia. Dopiero po tej procedurze urząd może podjąć ostateczną decyzję o wydaniu patentu, który jest ważny przez 20 lat. Kiedy wygaśnie, każdy może wykorzystać wynalazek bez naruszania prawa.

     

    Według szacunków firm zajmujących się rynkiem IT, zdecydowana większość oprogramowania wykorzystywanego w Gruzji jest nielegalna.

     

    Przydatne linki i kontakty


     

    6.1. Administracja

     

    Ministerstwo Gospodarki i Zrównoważonego Rozwoju www.economy.ge

    Ministerstwo Rozwoju Regionalnego i Infrastruktury www.mrdi.gov.ge/en/

    Ministerstwo Finansów www.mof.ge

    Ministerstwo Energetyki www.energy.gov.ge/en

    Ministerstwo Rolnictwa www.moa.gov.ge

    Ministerstwo Sprawiedliwości www.justice.gov.ge

    Ministerstwo Spraw Zagranicznych www.mfa.gov.ge

    Narodowy Bank Gruzji www.nbg.gov.ge

    Służba Celna i Podatkowa: www.rs.ge

    Narodowe Biuro Statystyki www.geostat.ge

    Narodowa Agencja Inwestycyjna www.investingeorgia.org

     

    6.2. Prasa ekonomiczna

    Business Time Georgia www.btime.ge   

    Investor.ge http://investor.ge

     

    6.3. Informatory

    Poradniki typu „Doing Business in…” dot. warunków prowadzenia działalności gospodarczej w Gruzji można znaleźć na stronach szeregu firm prawniczych i konsultingowych. Poniżej lista wybranych stron, z których da się znaleźć aktualne wydania:

    BDO Legal http://bdo.ge/site/publications/tax.php

    Grant Thornton http://grantthornton.ge/en/publications/doing_business_in_georgia

    KPMG www.kpmg.com/ge/en/pages/default.aspx

    PWC www.pwc.com/ge

     

     

    6.4 Inne

    International Chamber of Commerce Georgia www.icc.ge

    Eu-Georgia Business Council www.eugbc.net

    Amerykańska Izba Gospodarcza w Gruzji www.amcham.ge

    Gruzińskie Stowarzyszenie Małego i Średniego Biznesu www.gsmea.ge

    Bank Światowy – Gruzja www.worldbank.org/en/country/georgia

    ExpoGeorgia, najważniejszy organizator targów w Gruzji: www.expogeorgia.ge

    15 maja 2014 (ostatnia aktualizacja: 30 grudnia 2016)

    Drukuj Drukuj Podziel się treścią: