close

  • Być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczypospolitej Polskiej

     

  • INDONEZJA

  • Indonezja

    •  

       Informacje o kraju


       

       

      1.1  Położenie geograficzne: największy archipelag świata (ok. 18 tys. wysp) rozciągający się wzdłuż równika w Azji Południowo-Wschodniej na przestrzeni 5 tys. km, między Oceanem Indyjskim a Pacyfikiem; ludność: 250 mln; obszar: 1,9 mln km2, stolica: Dżakarta; język urzędowy: indonezyjski (podobny do malajskiego).

       

      1.2  Warunki klimatyczne: klimat gorący tropikalny.

       

      1.3  Główne bogactwa naturalne: gaz, ropa naftowa, cyna, węgiel, nikiel, boksyty, miedź, złoto, srebro, energia geotermalna.

       

      1.4 System walutowy, kurs i wymiana: rupia indonezyjska, kurs ustabilizowany, wolnorynkowy

      1 EUR = 15 200 z dn. 14.07.2017

       1 USD = 13 300 IDR z dn. 14.07.2017

       

      1.5  Religia: islam (86%), chrześcijaństwo (9%), hinduizm (2%).

       

      1.6 Język urzędowy: indonezyjski (bahasa Indonesia)

       

      1.7 Strefy czasowe: zachodnia GMT+7, środkowa GMT+8, wschodnia GMT+9 

       

      1.8 Ustrój polityczny: republika parlamentarno-prezydencka, w której głową państwa jest prezydent wybierany na okres 5 lat w wyborach powszechnych. Władza ustawodawcza należy do parlamentu również o 5-letniej kadencji.

       

      1.8 Członkostwo w organizacjach międzynarodowych: ASEAN, ONZ, APEC, ADB, AFTA, ADEC, ASEM, WTO, IBRD, IMF, G20, G77, IORA, RCEP

       

      1.10 Infrastruktura transportowa: ok. 150 lotnisk, ok. 6 000 km linii kolejowych (125 km zelektryfikowanych), ponad 200 000 km dróg o nawierzchni utwardzonej, 10 dużych portów.

       

      1.11 Wizy do Indonezji: W dniu 18.09.2015 r. Indonezja na mocy dekretu prezydenckiego 104/2015 dokonała nowelizacji dekretu z dnia 10.06.2015 r., umożliwiającego Polakom bezwizowy wjazd do Indonezji w celu turystycznym. Nowelizacja dekretu podtrzymuje możliwość wjazdu bezwizowego wyłącznie w celu turystycznym, na pobyt do 30 dni. Pobyt nie będzie mógł ulec przedłużeniu ani też nie będzie możliwa  zmiana charakteru wizy.

       

      W dalszym ciągu wjazd do Indonezji w ramach ruchu bezwizowego jest ograniczony do następujących lotnisk międzynarodowych:


      1. Jakarta Sukharno Hatta
      2. Bali International
      3. Medan International
      4. Batam International
      5. Surabaya International;
      W stosunku do dekretu zasadniczego, zwiększono liczbę portów morskich, przez które można wjechać do Indonezji bez konieczności wykupowania wizy. Obecnie jest to 9 następujących przejść morskich:
      1. Bandar Bentan Telan Lagoi, Tanjung Uban,
      2. Bandar Seri Udana Lobam, Tanjung Uban,
      3. Batam Center – Batam,
      4. Citra Tri Tunas, Batam,
      5. Marina Teluk Senimba Batam,
      6. Nongsa Terminal Bahari, Batam,
      7. Sekupang Batam,
      8. Sri Bintan Pura, Tanjung Pinang,
      9. Tanjung Balai Karimun, Tanjung Balai Karimu.

       

      Ułatwienie stanowi zwiększenie liczby przejść granicznych przez, które można będzie w ramach ruchu bezwizowego wyjechać z Indonezji. Po nowelizacji dekretu, w ramach turystycznego ruchu bezwizowego, z Indonezji można wyjechać przez 29 lotnisk, 88 przejść morskich oraz 7 lądowych (wykaz przejść, patrz załącznik).

       

      Należy pamiętać, że obowiązujące do tej pory zasady wizowe dotyczące innych celów niż turystyczny zostały utrzymane, w tym konieczność posiadania paszportu ważnego minimum sześć miesięcy.

      Pragniemy zaznaczyć, że z uwagi na brak spójności obowiązujących przepisów w tym zwłaszcza definicji wjazdu turystycznego a także ze względu na chroniczne opóźnienia w dotarciu informacji do wszystkich punktów granicznych, ostateczna decyzja o możliwości wjazdu bezwizowego lub zobligowanie do wykupienia wizy wjazdowej należy do urzędnika straży granicznej. Zalecamy wszystkim zachować szczególną ostrożność przy korzystaniu z przywileju turystycznego ruchu bezwizowego i warto pamiętać, że w przypadku konieczności wjazdu do Indonezji w innym celu niż turystyczny należy wykupić wizę wjazdową (VOA). Koszt VOA wynosi obecnie 35 USD. 

       

      Przy dłuższych pobytach, przy celach wyjazdu innych niż turystyczny/biznesowy oraz w przypadku posiadania paszportu tymczasowego o wizę należy aplikować przed wyjazdem, w Ambasadzie Indonezji w Warszawie, ul. Estońska 3/5, tel. +48 22 6175179, +48 22 6175108, fax +48 22 6174455, email: info@indonesianembassy.pl.

       

      1.12              Wykaz świąt państwowych w 2017 r.:

       

      1 stycznia (niedziela)

      Nowy Rok

      28 stycznia (sobota)

       Imlek/Chiński Nowy Rok

       28 marca (wtorek)

       Nyepi/hinduski dzień milczenia

       14 kwietnia (piątek)

       Wielki Piątek

       24 kwietnia (poniedziałek)

       Wniebowstąpienie Proroka Mahometa

      1 maja (poniedziałek)

       Święto pracy

      11 maja (czwartek)

      Waisak/dzień oświecenia Buddy

       25 maja (czwartek)

       Wniebowstapienie Jezusa Chrystusa

       1 czerwca (czwartek)

       Dzień Pancasili

       25-26 czerwca (niedziela/poniedziałek)

       Idul Fitri - Zakończenie Postu Islamskiego

       17 sierpnia(czwartek)

       Dzień Niepodległości

       1 września (piątek)

       Idual Adha

      21 września (czwartek)

      Nowy Rok Muzułmański

      1 grudnia (poniedziałek)

      Narodzenie Proroka Mahometa

      25 grudnia (poniedziałek)

      Boże Narodzenia

       

       

      System administracyjny


       

      Indonezja, kraj o największej liczbie wyznawców islamu, jest republiką parlamentarno-prezydencką, przy dominującej roli władzy wykonawczej. Głową państwa jest prezydent (jednocześnie szef rządu). Funkcję tę sprawuje Joko WIDODO „Jokowi” (JWJ), który w wyborach 2014 pokonał nieznacznie b. generała Prabowo Subianto.

       

      Władza ustawodawcza należy do dwuizbowego  parlamentu – Izby Reprezentantów (560 deputowanych, rzeczywiste funkcje legislacyjne i kontrolne) oraz Izby Reprezentantów Regionów (izba samorządowa, 136 członków). Kadencja parlamentu wynosi 5 lat. 9 kwietnia 2014 r. odbyły się wybory parlamentarne - zwyciężyła z ok. 20%  poparciem partia PDI-P kierowana przez Megawati Sukarnoputri (córka b. prezydenta Sukarno, Ojca Założyciela Indonezji). Drugie miejsce uzyskała partia GOLKAR ok.15% głosów, kolejne miejsce zajęła GERINDRA (ok. 12%) i Partia Demokratyczna b. prezydenta Susilo Bambang Yudhoyono (ok. 10%). Do parlamentu nie weszły ugrupowania o charakterze fundamentalistyczno-islamistycznym.

      Rządząca koalicja „Indonesia Hebat” skupiona wokół JWJ posiada zaledwie 207 spośród 560 miejsc w Izbie Reprezentantów. Resztę stanowi koalicja opozycyjna ”Merah Putih”. Brak większości parlamentarnej może znacząco utrudnić prezydentowi JWJ realizację ambitnego programu reform. Nie należy wykluczać, iż dojdzie do przetasowań w składzie obu koalicji oraz zmian w członkostwach partyjnych.

       

      Niestabilna scena polityczna w 2015 r. uległa poprawie, a w 2016 r. ustabilizowaniu – dotychczas opozycyjne partie GOLKAR i PAN dołączyły do rządzącej koalicji „Indonesia Hebat” (Wspaniała Indonezja) skupionej wokół JWJ, która tym samym osiągnęła konstytucyjną większość w Izbie Reprezentantów. Pozostałe mandaty dzierży koalicja mniejszości opozycyjnej „Merah Putih” (Koalicja Czerwono-Biała). Wynegocjowanie większości parlamentarnej okupione zostało częściową rezygnacją z niektórych punktów programu reform i koniecznością dokooptowania do rządu przedstawicieli nowych sojuszniczych partii.

      W końcu lipca 2016 r. Prezydent JWJ dokonał drugiej od czasu objęcia władzy  reorganizacji swojego gabinetu. Zmiany i przetasowania dotyczyły aż 13 stanowisk ministerialnych, powołano 9 nowych ministrów. Najważniejsze zmiany to: a) powołanie na stanowisko ministra finansów Sri Mulyani, dotychczasowej przedstawicielki RI w Banku Światowym, b. minister finansów w rządzie SB Yudhoyono; b) powołanie na drugie najważniejsze stanowisko w rządzie tj. ministra koordynatora ds. politycznych, obrony, bezpieczeństwa, sprawiedliwości  gen. Wiranto, szefa partii Hanura, b. szefa armii za czasów Suharto, oskarżanego o drastyczne łamanie praw człowieka w czasach przełomu 98 r. i w Timorze; c) odejście ministra handlu T. Lembonga, eksperta, technokraty, zwolennika otwarcia Indonezji na świat; d) przesunięcie dotychczasowej postaci nr 2 w rządzie min. koordynatora ds. politycznych, bezpieczeństwa i obrony gen. Luhuta Pandjaitan’a na stanowisko min. koordynatora ds. morskich.

      Zmiany gabinetowe miały przyspieszyć proces reform strukturalnych i tchnąć nową energię w administrację. Nowemu gabinetowi przypisano przydomek ‘kabinet kerja nyata’ (rząd realnej pracy) w odróżnieniu od gabinetu z 2015 r. mającego przydomek ‘kabinet kerja’ (rząd pracy).

       

       

      Istotną instytucją  na wewnętrznej scenie politycznej jest powołana w 2002 r. Komisja Antykorupcyjna (KPK), która wyrosła na potężny (prawie) niezależny organ zajmujący się lustracją polityków i wysokich urzędników pod kątem uczciwości finansowej, przejrzystości ich dochodów, możliwości korupcji. Korupcja to jedna z największych bolączek Indonezji (w toku lustracji kandydatów na ministrów powstającego rządu JWJ w paź. 2014 okazało się, że aż 1/3 uwikłana jest w niejasne sprawy finansowe i może być podejrzana o złamanie prawa). W 2015 r. w wyniku sporów kompetencyjnych między KPK, Policją i Wojskiem doszło do ograniczenia kompetencji KPK. W gru.2015 r. w atmosferze skandalu zrezygnował ze swojej funkcji przewodniczący Izby Reprezentantów, Setya Novanto (zastąpił go 11 stycznia 2016 r. Ade Komarudin).  Mimo afery korupcyjnej w związku z kopalnią złota PT Freeport na Papui, zamieszany w nią S. Novanto objąwszy stanowisko przewodniczącego GOLKAR, został ponownie wybrany w listopadzie 2016 na stanowisko szefa Parlamentu.

       


       

       
       

       

      Gospodarka


       

      Ogólna charakterystyka sytuacji gospodarczej, w tym: główne tendencje zmian PKB, inflacji, bezrobocia, inwestycji, struktury i kierunków handlu zagranicznego, struktury branżowej i geograficznej inwestycji zagranicznych.

       

      PKB w 2016 roku w Indonezji wzrosło o 5.02% i jest to wynik nieco lepszy niż w roku poprzednim  (4,88%)  oraz 2014 (5,0%). Po okresie spowolnienia (2011-2015) nastąpiło, wyczekiwane, (choć nieznaczne) odbicie wzrostu PKB. Warto przy tym zauważyć, że po dynamicznym wzroscie 5.19% w II kw.: nastąpiło wychamowanie w III i IV kw. w okolicach 5.0%.  Prognozy dotyczące wzortu PKB I w obecnym roku są nadal pozytywne, ale zostały zrewidowane w dół przez wszystkie organizacje międzynarodowe oraz rząd RI. W 2017 oczekuje się wzrostu na poziomie 5,3-5,5%. MFW zasygnalizował, negatywny wpływ Brexitu na wzrost PKB w regionie ASEANu, aktualnie poniżej prognoz, na poziomie 4,5%

       

      Do najważniejszych czynników zewnętrznych determinujących spowolnienie gospodarcze należą, oprócz spadku światowych cen surowców, zmniejszenie tempa wzrostu i restrukturyzację chińskiej gospodarki będącej dotychczas głównym odbiorcą surowców i półproduktów z Indonezji oraz ukierunkowanie polityki handlowej na ograniczenie importu, podniesienie ceł wwozowych i wywozowych, a także nastawienie na ochronę własnego rynku.

       

      Jednym z rozwiązań zmierzających do poprawy sytuacji gospodarczej było podniesienie wydatków na infrastrukturę w granicach dopuszczalnego deficytu w wysokości 3% PKB (w 2014 r. wynosił on 1,9%). Ulepszona infrastruktura spowoduje zmniejszone koszty logistyczne i spadek cen, pozytywnie wpływając na wzrost gospodarczy i ułatwienia dostępu do rynku.

       

      Dobre fundamenty makroekonomiczne wypracowane w poprzedniej dekadzie nie wyhamowały spadku wskaźników wzrostu gospodarczego. RI rozwija się w relatywnie wysokim tempie (deficyt budżetowy w 2015 r. – 2,8%). Osiągnięcie zapowiedzianego wzrostu gospodarczego do poziomu ponad 6-7% w 2018 oraz wyznaczonego przez rząd RI do 2025 dochodu na os. w wys. 15 tyś USD, będzie wymagało jednak dalszych reform fiskalnych, a zwłaszcza zagwarantowania skutecznego poboru podatków przy jednoczesnych lepszym wydatkowaniu środków z budżetu. Równie ważne będzie wprowadzenie w życie nowych regulacji rynkowych, które prawdopodobnie zwiększą konkurencyjność handlu i przyniosą wzrost inwestycji.

       

      Warto zauważyć, że wg. najnowszego raportu PwC z lutego br. szacuje, że Indonezja stanie się 5 największą gospodarką świata już w 2030 r.

       

      Rynek indonezyjski potrzebuje zwiększonego napływu kapitału. Niestety Indonezja ze swoją kulejącą infrastrukturą, powszechną korupcją, brakiem transparentności obowiązujących przepisów, niestałością decyzyjną oraz rozbudowaną biurokracją zajmuje zaledwie 91. miejsce na liście krajów otwartych dla inwestorów. Dodatkowo sytuację komplikuje niespójna polityka gospodarcza i wciąż nasilające się bariery pozataryfowe.

       

      Jako pozytywny sygnał należy odnotować fakt, że w wyniku reform i deregulacji gospodarczych przeprowadzonych przez obecny rząd Indonezja poprawiła o 15 miejsc (z 106 na 91) pozycję w  edycji raportu Banku Światowego "Doing Business 2016". W rankingu  tym Indonezja poprawiła 7 z 10 wskaźników, z czego największy skok nastąpił w kryteriach takich jak: łatwość rozpoczęcia biznesu, dostawy elektryczności oraz opłaty podatków. Raport wskazuje przy tym na obszary, które Indonezja powinna dalej usprawnić, tj.: egzekwowanie kontraktów, pozwolenia na budowę, rejestracja nieruchomości, płacenie podatków, dochodzenie roszczeń oraz zakładanie spółki.

       

      Powyższa pozytywna tendencja może oznaczać, że zmiany gabinetowe lat 2015 - 2016 zaczną przyczyniać się do poprawy wyników gospodarczych i lepszego postrzegania Indonezji przez własnych przedsiębiorców oraz zagranicznych inwestorów.

       

      Dokonując podziału sektorów  gospodarki, siedem sektorów z wykazanych siedemnastu, zanotowało wyższe tempo wzrostu niż w roku 2015, nie był to jednak wzrost równomierny.

       

      Wzrost poszczególnych sektorów gospodarki w 2013, 2014, 2015 i 2016

       

       

      Komponent PKB

      Stopa wzrostu ( %)

       

       

       

      2013

      2014

      2015

      2016

      Rolnictwo, leśnictwo, rybołówstwo

      4,2

      4,2

      3,77

      3,25

      Górnictwo i przemysł wydobywczy

      1,7

      0,5

      -3,42

      1,06

      Produkcja towarowa

      4,5

      4,6

      4,33

      4,29

      Elektryczność

      5,2

      5,5

      0,90

      5,39

      Oczyszczanie wody, gospodarka odpadowa i recykling

      4,1

      3,1

      7,07

      3,60

      Budownictwo

      6,1

      6,9

      6,36

      5,22

      Handel detaliczny, samochodowy i motocyklowy

      4,7

      4,8

      2,59

      3,93

      Transport i magazynowanie

      8,4

      8

      6,68

      7,74

      Rynek mieszkaniowy i artykułów spożywczych

      6,8

      5,9

      4,31

      4,94

      Informacje i komunikacja

      10,4

      10

      9,69

      8,87

      Usługi finansowe i ubezpieczeniowe

      9,1

      4,9

      8,59

      8,90

      Rynek nieruchomości

      6,5

      5,0

      4,11

      4,30

      Usługi firmowe

      7,9

      9,8

      7,69

      7,36

      Administracja rządowa, obronność oraz polityka społeczna

      2,4

      2,5

      4,63

      3,19

      Edukacja

      8,2

      6,3

      7,33

      3,84

      Opieka zdrowotna

      7,8

      8

      6,68

      5,00

      Inne usługi

      6,4

      8,9

      8,08

      7,80

       

      PKB w przeliczeniu na jednego mieszkańca w 2016 roku wyniósł 47,96  milionów IDR (3605 USD). Jest to wzrost mniej niż 7%  w porównaniu z 45,2  milionami IDR (3371 USD) dochodu per capita w 2015 roku. Mimo to, przez ostatnie sześć lat zauważalne są permanentne spadki procentowego wzrostu. Ze średniego wzrostu na poziomie 13-14% w latach 2009-2012, do wspomnianych 7%. Bank Światowy sytuuje Indonezję w tym aspekcie w gronie gospodarek średnio rozwiniętych niższej kategorii. Według danych Międzynarodowego Funduszu Walutowego, Indonezja ze swoim PKB na jednego mieszkańca zajmuje 117 miejsce. 

       

      Handel

       

      W 2016 roku indonezyjski eksport osiągnął łączną sumę 130,66 miliardów USD. Jest to spadek o 13,33% w porównaniu z 150,37 miliardami w roku poprzedzającym. Eksport paliw w 2015 r. spadł aż o połowę rdr., (spadek w 2016 wyhamował; b.d. za 2016 na dzień 14.02). Łączna suma dóbr importowanych, wyniosła 122,87 miliardów USD zaliczając spadek o 14,1% z rokiem 2015 (142,69miliardów USD). (b.d. za 2016 na dzień 14.02 w rozbiciu na sektory). Bilans handlowy Indonezji, w III kw. 2016r. osiągnął rekordową nadwyżkę 5,67 mld USD

        

      W roku 2016 Unia Europejska odnotowała ponad 6,94% wzrost wartości eksportu, była jedną z głównych destynacji dla indonezyjskiego eksportu produktów i towarów poza paliwowych, osiągając wartość 14,8miliardów USD. Eksport wewnątrz ASEAN wzrósł o 4,24%, do Państwa Środka o 2,82%. Natomiast odwrotny trend był zauważalny w przypadku sprzedaży, wytworów indonezyjskiej gospodarki do Japonii (-3,98%) i Indii (- 13,58) i Australii ( -32,66).

       

      Wartość importu towarów w 2016 spadła o 4,94% do 135,65 miliardów USD. Wg. udziału procentowego UE w tym zakresie znalazła się na trzeciej pozycji za azjatyckimi potęgami gospodarczymi tj.  Chinami i Japonią.

       

       Wymiana handlowa z Polska (w mln USD) dane I-X 2016 w porównaniu do I-X 2015

       

      DANE I-X 2016 [mln USD]

      DANE I-X 2015 [mln USD]

      DYNAMIKA %

      EKSPORT

      118,24

      127,39

      -7,18

      IMPORT

      306,84

      298,82

      2,68

      OBROTY

      425,08

      426,22

      -0,27

      SALDO

      -188,59

      -171,43

      10,02

       

       

      2011

      2012

      2013

      2014

      2015

      EKSPORT

      379,54

      340,02

      365,41

      395,95

      358,89

      IMPORT

      100,84

      127,40

      150,71

      143,76

      150,37

      OBROTY

      480,39

      467,43

      516,12

      539,71

      509,26

      SALDO

      -278,70

      -212,62

      -214,67

      -252,19

      -208,51

       

      Inwestycje w Indonezji w 2016 roku.

       

      Według danych zgromadzonych przez Radę Koordynacji Inwestycji, BKPM, łączna wartość inwestycji bezpośrednich, krajowych jak i zagranicznych w 2016r. wyniosła  612,8 trylionów IDR. Oznacza to wzrost o 12,4 punktów procentowych w zestawieniu z zeszłorocznymi danymi (545,4 trylionów IDR)   Wzrost nastąpił również w przypadku bezpośrednich inwestycji krajowych (o 12,4%) osiągając wartość 216,2 tryl IDR,   przekraczając cele administracji rządowej o 3%: 594,8 trylionów IDR.

       

      Pięć głównych sektorów, w których realizowane były inwestycje krajowe to: przemysł chemiczny i farmaceutyczny: 12,9 tryl IDR; energetyka, gaz, woda: 11,5 tryl IDR; przemysł spożywczy: 8,0 tryl IDR; maszyny i elektronika: 5,7 tryl IDR; budownictwo: 4,8 tryl IDR. W porównaniu z zeszłorocznym zestawieniem dominującą pozycję utrzymuje w dalszym ciągu sektor energetyki, gazu i wody,   zaś na znaczeniu utracił przemysł wydobywczy. Inwestycje w przemyśle przemysłowym stanowiły 54% wszystkich inwestycji.

       

      Z ogółu bezpośrednich inwestycji krajowych, aż 46,4% było realizowanych po za Jawą: 5 prowincji z największą ilością inwestycji to);   Jawa Zachodnia: 105,3 tryl IDR; Jawa Wschodnia: 72,9 tryl IDR; BIK Okręg  Specjalny Dżakarta: 58,7 tryl IDR; Banten: 52,4 tryl USD; Płd. Sumatra: 47,1 tryl IDR.

       

      Główne sektory w przypadku inwestycji zagranicznych to: przemysł maszynowy, elektryczny, przetwórstwo metali: 1,1 mld USD; przemysł wydobywczy: 1,1 mld USD; energetyka, gaz, woda 0,9 mld USD; przemysł chemiczny i farmaceutyczny: 0,7 mld USD; nieruchomości: 0,6 mld. Porównując z rokiem poprzednim, niezmienna jest wartość BIZ w sektorze wydobywczym, zaś na znaczeniu zyskał sektor nieruchomości. Zmniejszyła się za to, waga przemysłu transportowo-motoryzacyjnego.

       

      Pięć głównych prowincji w przypadku bezpośrednich inwestycji zagranicznych to: Okręg Specjalny Dżakarta: 1,2 mld USD; Jawa Zachodnia: 1,1 mld USD; Papua: 0,7 mld USD; Banten: 0,6 mld USD; Centralne Sulawesi: 0,4 mld USD.

       

      Pośród głównych inwestorów zagranicznych należy wymienić: Singapur: 2,1 mld USD; ChRL: 1,1 mld USD; Japonię: 0,8 mld USD, USA: 0,7 mld USD; Hong Kong: 0,7 mld USD. W tym aspekcie, porównując z rokiem 2015, nastąpiło wyraźne zwiększenie inwestycji z ChRL i Hong Kongu. W przypadku Polski, w 2015 r. inwestycje sięgnęły wartość 18,6 milionów USD, natomiast w 2016 nastąpił wyraźny spadek, wg. danych z III kw. 2016 BIZ z PL wynosiły tylko 1,22 mln USD. Interesujące z Polski na przestrzeni kilku lat widać odpływ kapitału RI, w 2015 BIZ z Indonezji do Rzeczypospolitej wyniosły – 3,7 mln USD.

       

      O tym jak istotne są inwestycje bezpośrednie dla indonezyjskiej gospodarki, może świadczyć fakt, iż kreują one 31% Produktu Krajowego Brutto, będąc przy tym jedną z głównych siłą napędowych ekonomii tego kraju.

       

      Poziom inflacji i stopy procentowe

       

      Stopa inflacji w roku 2016 wyniosła 3,02%, Spadek inflacji w ciągu roku związany jest z niższą wyceną ropy i przełożeniem cen energii na konsumentów poprzez cięcia taryf transportowych i cen energii elektrycznej. Biorąc pod uwagę rok bazowy, poziom inflacyjny notował trend spadkowy.

       

      Rok 2016 był również okresem sporych wahań, jeżeli chodzi o wartość rupii indonezyjskiej. Przez większość roku bazowego, kurs IDR utrzymywał się w przedziale 13 000 a 13 600 za 1 USD. W grudniu zaś waluta indonezyjska uległa aprecjacji (o 2%) w porównaniu ze styczniem 2016 roku, kiedy to za 1 USD należało zapłacić 13 799 IDR. Najniższą wartość indonezyjska rupia osiągnęła 10 marca tj. 12 833 IDR za 1 USD. Trend ten bazował na przyczynach czysto zewnętrznych i wewnętrznych.

      W przypadku tych pierwszych należy nadmienić niepewność i napięcie utrzymywane na światowych giełdach, spowodowane poluzowaniem polityki pieniężnej przez System Rezerwy Federalnej USA. Wzrost wartości dolara amerykańskiego, osłabił wiele walut światowych, nie mnie rupia idnonezyjska obroniła sie i wręcz niezancznie umocniła rdr. Jeżeli chodzi o czynniki wewnętrzne, wzrost wartości waluty spowiadany był w dużym stopniu programem amnestii podatkowej, który pod względem deklaracji do końca 2016 należy uznać za udany ( realne wpływy były jednak na pozimie tylko 60 % wobec deklaracji)

       

      Bank Centralny Indonezji w 2016 obniżał kilkukrotnie stopy procentowe, które wynosiły na koniec 2016: referencyjna: 4.75%, depozytowa: 4%. Spadek inflacji, zmniejszenie deficytu na rachunku bieżącym, stabilna Rupia oraz chęć pobudzenia rynku kredytowego były głównymi czynnikami, które skłoniły BI do obniżek w II i III kw.

       

      Bezrobocie i struktura zatrudnienia

       

      Indonezja jest czwartym najludniejszym państwem świata z siłą roboczą w postaci prawie 122 milionów osób gotowych do pracy. Według danych OECD stopa bezrobocia w 2016 roku wyniosła 5,6 %. Wynik ten ukazuje permanentny proces zmniejszania się liczby Indonezyjczyków pozostających bez zatrudnienia. Przykładowo stopa bezrobocia w 2007 roku wyniosła 7%, a w 2013 - 6,2%. Co więcej stopa ludzi młodych bez pracy wynosi 15%, przy czym, w roku 2007 co czwarty młody Indonezyjczyk pozostawał bez stałego źródła dochodu pochodzącego z pracy.

       

      Lata

      2006

      2007

      2008

      2009

      2010

      2011

      2012

      2013

      2014

      2015

      2016

      Stopa bezrobocia( %)

        10,3

        9,1

        8,4

        7,9

        7,1

        6,6

       6,1

        6,2

        5,7

        5,8

        5,6

       

       

      Dane z Centralnego Urzędu Statystycznego Indonezji (Badan Pusat Statistik: BPS) ukazują, iż prawie 48% zatrudnionych pracuje w sektorze rolnictwa. Szeroko pojęty sektor usługowy zatrudnia około 39% pracujących, najmniejszy odsetek zaś, pracuje w przemyśle – 22%.

       

      Raport podsumowujący

       

      Według najnowszych danych dotyczących 2016roku, stopa wzrostu Produktu Krajowego Brutto w Indonezji wyniosła 5,02, i po okresie spowolnienia 2011-2015, nastąpiło wyczekiwane odbicie wzrostu PKB: wzrost był jednak nierównomierny. Po dynamicznym II kw.: 5,19%, nastąpiło spowolnienie w III kw. do 5.02%.  Prognozy dotyczące rozwoju gospodarczego w br. są nadal pozytywne, ale zostały zrewidowane w dół przez wszystkie organizacje międzynarodowe oraz rząd RI. W 2017 oczekuje się wzrostu na poziomie 5,3-5,5%. MFW zasygnalizował, negatywny wpływ Brexitu na wzrost PKB w regionie ASEAN-u, aktualnie poniżej prognoz, na poziomie 4,5%

       

      Do najważniejszych czynników zewnętrznych determinujących spowolnienie gospodarcze należy wymienić, oprócz spadku światowych cen surowców, zmniejszenie tempa wzrostu i restrukturyzację chińskiej gospodarki będącej dotychczas głównym odbiorcą surowców i półproduktów z Indonezji. Także ukierunkowanie polityki handlowej na ograniczenie importu, podniesienie ceł wwozowych i wywozowych oraz nastawienie na ochronę własnego rynku dodatkowo powoduje turbulencje gospodarcze.

      Jednym z rozwiązań zmierzających do poprawy sytuacji gospodarczej było podniesienie wydatków na infrastrukturę w granicach dopuszczalnego deficytu w wysokości 3% PKB (w 2014 r. wynosił on 1,9%). Ulepszona infrastruktura spowoduje zmniejszone koszty logistyczne i spadek cen, pozytywnie wpływając na wzrost gospodarczy i ułatwienia dostępu do rynku.

       

      Dobre fundamenty makroekonomiczne wypracowane w poprzedniej dekadzie nie wyhamowały spadku wskaźników wzrostu gospodarczego. Mimo, iż w 2015 r. wzrost PKB wyniósł 4,75% (wg Banku Światowego) i był mniejszy od planowanego na poziomie 5,7% to jednak Indonezja nadal rozwija się w relatywnie wysokim tempie (deficyt budżetowy w 2015 r. – 2,8%). Osiągnięcie zapowiedzianego wzrostu gospodarczego do poziomu ponad 6-7% w 2018 oraz wyznaczonego przez rząd RI do 2025 dochodu na os. w wys. 15 tyś USD, będzie wymagało jednak dalszych reform fiskalnych, a zwłaszcza zagwarantowania skutecznego poboru podatków przy jednoczesnych lepszym wydatkowaniu środków z budżetu. Równie ważne będzie wprowadzenie w życie nowych regulacji rynkowych, które prawdopodobnie zwiększą konkurencyjność handlu i przyniosą wzrost inwestycji.

      Rynek indonezyjski wciąż potrzebuje zwiększonego napływu kapitału. Niestety Indonezja ze swoją kulejącą infrastrukturą, powszechną korupcją, brakiem transparentności obowiązujących przepisów, niestałością decyzyjną oraz rozbudowaną biurokracją zajmuje zaledwie 91. miejsce na liście krajów otwartych dla inwestorów. Dodatkowo sytuację komplikuje niespójna polityka gospodarcza i wciąż nasilające się bariery pozataryfowe.

       

      Jako pozytywny sygnał należy odnotować fakt, że w wyniku reform i deregulacji gospodarczych przeprowadzonych przez obecny rząd Indonezja poprawiła o 15 miejsc (z 106 na 91) pozycję w  edycji raportu Banku Światowego "Doing Business 2016". W rankingu  tym Indonezja poprawiła 7 z 10 wskaźników, z czego największy skok nastąpił w kryteriach takich jak: łatwość rozpoczęcia biznesu, dostawy elektryczności oraz opłaty podatków. Raport wskazuje przy tym na obszary, które Indonezja powinna dalej usprawnić, tj.: egzekwowanie kontraktów, pozwolenia na budowę, rejestracja nieruchomości, płacenie podatków, dochodzenie roszczeń oraz zakładanie spółki.

      Powyższa pozytywna tendencja może oznaczać, że zmiany gabinetowe lat 2015 - 2016 zaczną przyczyniać się do poprawy wyników gospodarczych i lepszego postrzegania Indonezji przez własnych przedsiębiorców oraz zagranicznych inwestorów.

      Oczekuje się na wdrożenie w życie reform przyjętych przez rząd oraz uregulowanie spraw związanych z własnością gruntów i transakcjami dot. obrotu ziemią.

      Generalnie, Unia Europejska coraz wyraźniej postrzega siebie, jako strategicznego partnera handlowego i inwestycyjnego Indonezji. Wspólnota zastąpiła ChRL na pozycji największego rynku eksportowego. Co więcej, UE jest największym (wyłączając przemysł petrochemiczny) partnerem handlowym, z którym Indonezja utrzymuje dodatni bilans. Podczas boomu towarowego, sektor produkcji był w dużej mierze pomijany. Prezydent Widodo zamierza pobudzić sektor produkcji pracochłonnej oraz „celuje” w zwiększenie ilości dóbr eksportowanych o 300% w przeciągu 5 kolejnych lat. Sektor produkcji zatrudnia tylko 13% spośród 125 milionowej siły roboczej. Każdoroczna kreacja dwóch milionów miejsc pracy będzie również istotnym zadaniem administracji prezydenta.

      Konkludując, rok 2017 będzie interesującym, jeżeli chodzi o rozwój relacji UE z Indonezją. Indonezja i EU to gospodarki komplementarne. Rząd Widodo dostrzega w Unii Europejskiej istotnego partnera w kwestii transformacji gospodarki indonezyjskiej. W dniu 18 lipca 2016. unijna Komisarz ds. Handlu – Cecylią Malmström oraz indonezyjski Minister Handlu – Thomas Lembong podjęli decyzję o oficjalnym rozpoczęciu negocjacji dot. kompleksowej umowy o partnerstwie gospodarczym pomiędzy UE i Indonezją – Comprehensive Economic Partnership Agreement (CEPA). W listopadzie 2016 wizytę w Dżakarcie złożył Komisarz UE ds. Rolnictwa P. Hogan Indonezja ze swoją dywidendą demograficzną, konkurencyjnymi płacami, rosnącą klasą średnią oraz olbrzymim rynkiem wewnętrznym, pozostaje swoistego rodzaju magnesem dla europejskich inwestorów. Mimo to, potencjał ten nie jest wykorzystywany, zaś ChRL i Japonia objawiają coraz wyraźniejsze starania by pogłębić swoje relacje z największą gospodarką ASEAN.

       

      Dwustronna współpraca gospodarcza


       

      Polska i Indonezja nawiązały stosunki dyplomatyczne we wrześniu 1955 roku. W ciągu ostatnich lat obserwuje się nasilenie współpracy. Pomiędzy parlamentami Polski i Indonezji są utrzymywane intensywne kontakty. W kwietniu 2012 r. wizytę w Polsce złożyli przedstawiciele Komisji I (obronność, relacje z zagranicą) i Komisji XI (finanse, budżet). W 2013 r. w Indonezji gościła delegacja Polsko-Indonezyjskiej Grupy Parlamentarnej.

      Rewizyta przedstawicieli dwustronnej Grupy Przyjaźni Izby Reprezentantów RI miała miejsce w maju 2013 r. W 2015 r. powstała nowa (po wyborach parlamentarnych 2014 r. w RI) Polsko-Indonezyjska Grupa Przyjaźni. Parlamentarzyści z RI ponownie odwiedzili Warszawę przy okazji konferencji dot. ASEAN Economic Community, która odbyła się 8 grudnia 2015 r. W czerwcu 2016 r. Polskę wizytowała grupa parlamentarzystów z Izby Regionalnej. W sierpniu 2016 r. doszło do wizyty w Polsce przedstawicieli Komisji I (sprawy zagraniczne, obrony, wywiadu). 11 maja 2016 r. powołano w Sejmie RP Parlamentarną Grupę Indonezyjską.

       

      Gospodarcze umowy dwustronne:

       

      Ogółem do chwili obecnej podpisanych zostało ponad 20 umów i porozumień, natomiast stosunki dwustronne w zakresie współpracy gospodarczej pomiędzy Polską i Indonezją regulują m.in. następujące akty prawne:

      • Umowa o współpracy naukowo-technicznej z dnia 10.10.1961 r.,
      • Umowa o transporcie lotniczym dotycząca regularnej komunikacji lotniczej z dnia 13.12.1991 r.
      • Umowa pomiędzy Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Indonezji o popieraniu i ochronie inwestycji z dnia 06.10.1992 r.
      • Umowa pomiędzy Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Indonezji w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodów z dnia 06.10.1992 r.  
      • Umowa pomiędzy Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Indonezji o współpracy wojskowej z dnia 06.06.2006 r. (ratyfikowana po 9 latach w grudniu 2015 r.)
      • Umowa pomiędzy Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Indonezji o współpracy w zwalczaniu międzynarodowej przestępczości zorganizowanej z dnia 02.07.2005 r. ratyfikowana przez parlament RI we wrześniu 2016 r.
      • List intencyjny ws. współpracy w sektorze energetycznym (2011.09.26);
      • W trakcie uzgodnień ze stroną indonezyjską jest również projekt umowy o współpracy gospodarczej, a także list intencyjny ws. współpracy w dziedzinie rybołówstwa

       

      Wymiana handlowa między Polską i Indonezją wg statystyk indonezyjskich:

       

      Wolumen wymiany handlowej pomiędzy Polską a Indonezją pozostaje wciąż na stosunkowo niskim poziomie. W polskich i indonezyjskich statystykach obrotów występują znaczne różnice liczbowe spowodowane przede wszystkim różnym definiowaniem kraju eksportera/importera. Spora część handlu między oboma krajami odbywa się za pośrednictwem kraju/krajów trzecich – zwłaszcza Singapuru czy Niemiec i to w ich danych statystycznych pojawiają się, trudne do wyselekcjonowania wartości handlowe eksportu/importu Polski/Indonezji.


      Wg indonezyjskich danych statystycznych obroty towarowe między Polska a Indonezją  w 2016 wyniosły 425,08 mln USD, (b.d. statystyk GUS na dn. 14.02.17). Na podstawie danych z poprzednich lata w obu statystykach zaobserwować można deficyt handlowy po stronie Polski,   w 2016 188,59 mln USD  (wg statystyk BPS). Powyższe różnice wynikają z odmiennych metod liczenia wymiany handlowej urzędów statystycznych obu krajów.

       

       

      DANE I-X 2016 [mln USD]

      DANE I-X 2015 [mln USD]

      DYNAMIKA %

      EKSPORT

      118,24

      127,39

      -7,18

      IMPORT

      306,84

      298,82

      2,68

      OBROTY

      425,08

      426,22

      -0,27

      SALDO

      -188,59

      -171,43

      10,02

      Źródło: PS

      BPS, Trade Data and Information Center, Ministry of Trade [09.01.17]

      MH: http://www.kemendag.go.id/en/economic-profile/indonesia-export-import/balance-of-trade-with-trade-partner-country?negara=543

       

       

      Wymiana handlowa między Polską a Indonezją wg statystyk polskich

       

       

       

      Mln USD

       

       

      2012

       

       

      2013

       

       

      2014

       

       

      2015

       

       

      I-X 2015

       

       

      I-X 2016

       

      Zmiana(%) 2016/2015

      dynamika

      Obrót

      748,1

      857,0

      947,5

      785,7

      661,3

      625,1

      -5,5

      EKSPORT

      121,9

      140,6

      148,9

      105,8

      92,2

      91,3

      -0,9

      IMPORT

      626,2

      716,4

      798,6

      679,9

      569,1

      533,7

      -6,2

      SALDO

      -504,3

      -575,8

      -649,7

      -574,1

      -476,9

      -442,4

       

       

      Źródło :GUS RP

       

      Eksport indonezyjski do Polski to przede wszystkim surowa i częściowo przetworzona naturalna guma a także komponenty elektroniczne (obwody drukowane, falowniki, części maszyn elektrycznych, elektronicznych przewodników), wyroby elektroniczne dla odbiorcy końcowego, tj. soczewki do obiektywów dla aparatów i projektorów. Pozostałe, istotne towary eksportowe obejmują wyroby drewniane (m.in. sklejka, parkiety), obuwie i tekstylia (m.in. tkaniny, przędza, odzież) oraz produkty rolne (m.in. wosk pochodzenia roślinnego, kawa, herbata, pieprz).

       

      Eksport z Polski do Indonezji to przede wszystkim chemikalia, serwatka, maszyny i urządzenia mechaniczne, nabiał, kosmetyki. 

             

      Warto odnotować, że zauważalną aktywność na rynku indonezyjskim wykazują polskie firmy mleczarskie, których eksport stanowi blisko 2% indonezyjskiego rynku mleczarskiego. Obecnie oficjalnie zarejestrowanych jest 8 polskich przedsiębiorstw.

       

      Od lat Polska stara się wejść na indonezyjski rynek spożywczy z produktami mleczarskimi i owocami. W listopadzie 2015 r. odbyły się długo oczekiwane inspekcje Ministerstwa Rolnictwa RI w polskich zakładach mleczarskich, w efekcie, których polski rynek mleczarski został zarejestrowany w RI. W listopadzie 2016 r strona indonezyjska zaakceptowała polski projekt świadectwa zdrowia mleka i produktów mleczarskich. Wciąż czekamy na zgodę na dostawy do Indonezji polskich owoców.

      Polska importuje z Indonezji głównie maszyny i urządzenia, kauczuk, obuwie oraz tworzywa sztuczne. Pomimo znacznego deficytu na niekorzyść Polski we wzajemnych obrotach handlowych, należy zwrócić uwagę na brak danych statystycznych mówiących o reeksporcie indonezyjskich towarów i komponentów z Polski (np. koreański LG jest 5 największym polskim eksporterem, a jednocześnie dużą część półproduktów importuje z Indonezji do Polski, czy Firma Oponiarska Dębica korzystająca z indonezyjskiego kauczuku).

      W 2015 r. polskie bezpośrednie inwestycje zagranicznych (BIZ) w Indonezji wyniosły 29,3 mln USD. Od lat zapowiadana jest duża inwestycja w sektorze przetwórstwa drobiowego – firma KONSPOL przeszła już pierwszy etap inwestycyjny. Wstępne uruchomienie zakładów spodziewane jest w 2017 r. W kwestii indonezyjskich BIZ w Polsce – brak danych

       

                 

       

      Dostęp do rynku


       

      Należy odnotować, że rynek indonezyjski jest trudnym rynkiem dla przedsiębiorstw zagranicznych. Związane to jest nie tylko z silną tendencją nacjonalistyczną i polityką protekcjonistyczną zmierzającą do ochrony przedsiębiorstw krajowych, lecz także powszechną korupcją, nadmiernie rozbudowaną strukturą administracyjną oraz  mało przejrzystymi przepisami związanymi z działalnością gospodarczą.

      W opublikowanym w dniu 25.10.2016 r. raporcie Banku Światowego (BŚ) zawierającego ranking 189 krajów pod względem łatwości prowadzenia biznesu ( World Bank Doing Business 2017 – WBDB 2017), Indonezja została sklasyfikowana na 691 miejscu przesuwając się w górę o 15 pozycji w stosunku do poprzedniej edycji WBDB. Raport wskazuje przy tym na obszary, które Indonezja powinna dalej usprawnić, tj.: egzekwowanie kontraktów, pozwolenia na budowę, rejestracja nieruchomości, płacenie podatków, dochodzenie roszczeń oraz zakładanie spółki.

      Powyższa pozytywna tendencja może oznaczać, że zmiany gabinetowe lat 2015 - 2016 zaczną przyczyniać się do poprawy wyników gospodarczych i lepszego postrzegania Indonezji przez własnych przedsiębiorców oraz zagranicznych inwestorów.

      Oczekuje się na wdrożenie w życie reform przyjętych przez rząd oraz uregulowanie spraw związanych z własnością gruntów i transakcjami dot. obrotu ziemią.

       

       

      Do najważniejszych barier rynkowych zaliczymy:

       

      Zaświadczenie Halal – jest to certyfikat zaświadczający, że produkt przeznaczony na rynek indonezyjski spełnia normy zgodne z wymaganiami muzułmańskimi. Certyfikat ten można uzyskać za pośrednictwem każdego związku muzułmańskiego, który posiada pełnomocnictwo  Madżlis Ulama Indonesia (MUI – Indonezyjska Rada Ulemów). Na przykład w Polsce certyfikat ten można uzyskać za pośrednictwem Muzułmańskiego Związku Religijnego RP (MZR). Obecnie certyfikat halal dotyczy nie tylko wyrobów spożywczych, lecz również kosmetycznych.

       

      Country Recognition, Country Aprroval – niezwykle skomplikowana i długotrwała procedura, w którą zaangażowane są m.in. Ministerstwo Rolnictwa RI  oraz Główny Inspektorat Weterynarii RP, a także Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa, dot. wystawienia certyfikatu akceptacji kraju pochodzenia - dokumentu ten jest niezbędny do oficjalnej rejestracji przedsiębiorstw pragnących eksportować produkty rolnicze do Indonezji. Załatwienie tej procedury nie jest tożsame z możliwością eksportu. Celem uzyskania licencji eksportowej niezbędne jest posiadanie indonezyjskiego partnera, bez którego niemożliwe jest wprowadzenie na rynek indonezyjski żadnego towaru zagranicznego.

       

      Pozostałe bariery – Negatywna Lista Inwestycji, wprowadzająca ograniczenia dot. procentowego udziału, lokalizacji, wielkości inwestora oraz pochodzenia kapitału. Ograniczenia w dostępie do portów morskich, zatrudnienia cudzoziemców oraz konieczność używania przez nich języka indonezyjskiego. Na zakończenie warto zwrócić uwagę  na  problemy związane z korupcją, słabo rozwiniętą infrastrukturą, problemami logistycznymi i brakiem dostępu do energii elektrycznej w odległych regionach Indonezji.


       

       

      Przydatne linki i kontakty


       

                  Administracja gospodarcza:

       

      ·                    oficjalna strona rządu RI

      http://www.indonesia.go.id/en/index.php/

      ·                    ministerstwo koordynujące ds. gospodarczych

      http://www.ekon.go.id/

      ·                    ministerstwo finansów

      http://www.depkeu.go.id/

      ·                    ministerstwo spraw zagranicznych

      http://www.kemlu.go.id/

      ·                    ministerstwo przemysłu

      http://www.kemenperin.go.id/

      ·                    ministerstwo ds. planowania rozwoju narodowego

      http://www.bappenas.go.id/

      ·                    ministerstwo handlu

      http://www.kemendag.go.id/

      ·                    ministerstwo energii i zasobów naturalnych

      http://www.esdm.go.id/

      ·                    dyrekcja generalna ds. podatkowych

      http://www.pajak.go.id/

      ·                    ministerstwo przedsiębiorstw państwowych

      http://www.bumn.go.id/

      ·                    ministerstwo siły roboczej i transmigracji

      http://www.depnakertrans.go.id

      ·                    ministerstwo badań i technologii

      http://www.ristek.go.id

      ·                    ministerstwo rybołówstwa i spraw morskich

      http://www.kkp.go.id

      ·                    ministerstwo rolnictwa

      http://www.deptan.go.id/index1.php

       

                  Samorządy gospodarcze:

       

      ·        Indonezyjska Izba Handlu i Przemysłu KADIN

      http://www.kadin-indonesia.or.id/id/index.php

      ·        Indonezyjskie Zrzeszenie Pracodawców

      http://apindo.or.id/

      ·        Niemiecko – Indonezyjska Handlu i Przemysłu

      http://indonesien.ahk.de/

      ·        Europejska Izba Handlowa w Indonezji

      http://www.eurocham.or.id/

      ·        Brytyjska Izba Handlowa w Indonezji

      http://www.britcham.or.id/

       

                  Oficjalna prasa ekonomiczna:

       

      ·        Bisnins Indonesia

      http://www.bisnis.com/

      ·        The Jakarta Post

      http://www.thejakartapost.com/

      ·        Indonezyjska Agencja Informacyjna ANTARA

      http://www.antara.co.id/en/

      ·        Portal informacyjny DETIKCOM

      http://www.detik.com/

      ·                    Kompas

      http://www.kompas.com/

       

                  Oficjalne strony o charakterze ekonomicznym

       

      ·        Narodowa Agencja Rozwoju Eksportu NAFED

      http://www.nafed.go.id/

      ·        Rada Koordynacji Inwestycji BKPM

      http://www.bkpm.go.id/

      ·        Bank Indonesia (bank centralny)

      http://www.bi.go.id/web/en

      ·        Centralne Biuro Statystyczne

      http://www.bps.go.id/index.shtml

      ·                    Komitet ds. Przyszpieszenia Rozwoju Infrastruktury

      http://pkps.bappenas.go.id

      ·                    Giełda Papierów Wartościowych w Dżakarcie

      http://www.idx.co.id

      ·                    Indonezyjska Jednostka Wywiadu Finansowego (PPATK)

      http://www.ppatk.go.id

      ·                    Agencja ds. Inwestycji w Sektorze Ropy i Gazu (Upstream)

      http://www.bpmigas.com/English/Default.asp

      ·                    Urząd Regulacyjny Rynku Ropy i Gazu (Downstream)

      http://www.bphmigas.go.id/p/bphmigaspages/

      ·                    Państwowy Zakład Elektroenergetyczny (PT Perusahaan Listrik Negara)

      http://www.pln.co.id/

      ·                    Państwowe Przedsiębiorstwo Naftowe (PT Pertamina)

      http://www.pertamina.com/   

      ·                    Państwowe Przedsiębiorstwo Gazowe, (PT Perusahaan Gas Negara)

      http://www.pgn.co.id/

      ·                    Agencja ds. Zamówień Publicznych (LKPP)

      http://www.lkpp.go.id/

      ·                    Indonezyjska Agencja Oceny i Wdrożeń Technologicznych (BPPT)

      http://www.bppt.go.id/

      ·                    Indonezyjski Narodowy Instytut Aeronautyki i Badań Kosmicznych (LAPAN)

      http://www.lapan.go.id/

      ·                    Indonezyjski Instytut Naukowy (LIPI)

      http://www.lipi.go.id/

      ·                    Indonezyjski system podatkowy dla inwestorów zagranicznych

      http://www.pajak.net/info/indonesian_tax_guide_for_foreign_investor.pdf

       

       

                  

      25 listopada 2015 (ostatnia aktualizacja: 14 lipca 2017)

      Drukuj Drukuj Podziel się treścią: