close

  • Polsce – służyć, Europę – tworzyć, Świat – rozumieć

     

  • IRAN

  • Iran

    •  

       Informacje o kraju


       

      Informacje ogólne:

      Położenie geograficzne: na Bliskim Wschodzie, nad Morzem Kaspijskim, Zatoką Perską i Zatoką Omańską.
      Ludność:  77 mln
      Obszar: 1 648 195 km2
      Stolica: Teheran
      Język urzędowy: perski
      Religia: dominująca i państwowa islam (szyizm), generalnie -  z pewnymi zastrzeżeniami – tolerowani są wyznawcy chrześcijaństwa, zoroastryzmu i judaizmu.


      Główne bogactwa naturalne:
      gaz ziemny, ropa naftowa, węgiel kamienny, ruda miedzi, ruda żelaza, cynk, siarka


      System walutowy:
      1 rial irański (IRR), kurs oficjalny (dla transakcji międzybankowych) 1 EUR = 30 750 IRR, 1 USD = 28 085, kurs rynkowy (w kantorach) 1 EUR = 35 800 IRR, 1 USD = 33 500 IRR (stan na 25.03.2015) . Walutę można swobodnie wymienić w kantorach od soboty do czwartku w godz. 11:00 – 16:00 (w czwartek do 13:00). Przy wymianie należy okazać dowód tożsamości (obcokrajowcy paszport).


      Infrastruktura transportowa:
      Lotniskiem obsługującym większość lotów międzynarodowych jest Teheran Imam Khomeini International Airport (IKA). Część lotów międzynarodowych jest także obsługiwanych przez lotnisko Teheran Mehrabad (THR) oraz lotniska w dużych irańskich miastach: Isfahan, Shiraz. Iran posiada gęstą sieć połączeń krajowych, obsługiwanych przez kilkanaście irańskich linii – lotniska obsługujące loty krajowe znajdują się praktycznie w każdym dużym irańskim mieście.


      Iran posiada drogowe przejścia graniczne z Turcją (Bazargan, Sero), Azerbejdżanem (Astara), Armenią (Nour Dooz) , Turkmenistanem (Bajgiran, Sarkhas), Irakiem (Marivan, Mehran), Afganistanem (Taybad)  oraz Pakistanem (Mirjaveh).


      Główne porty: leżący nad Zatoką Perską Bandar Abbas, leżący nad Zatoką Omańską Chabahar oraz leżący nad Morzem Kaspijskim Bandar Anzali.


      Obowiązek wizowy:
      Obywatele RP objęci są obowiązkiem wizowym podczas podróży do Iranu. O wizę należy ubiegać się w Ambasadzie Iranu w Warszawie lub po przylocie na lotnisku Imam Khomeini (IKA). Posiadacze paszportów dyplomatycznych mogą przebywać w Iranie w terminie nie dłuższym niż 30 dni bez obowiązku wizowego.


      Wykaz świąt państwowych:
      11 lutego – Rocznica Rewolucji Islamskiej
      20 marca – Rocznica Nacjonalizacji Przemysłu Naftowego
      21-23 marca – Irański Nowy Rok
      1 kwietnia – Dzień Republiki Islamskiej
      (Ponadto szereg ruchomych świąt religijnych)

      Szczegóły: www.teheran.msz.gov.pl (Dni wolne od pracy)
       

       

      System administracyjny


       

      Ustrój polityczny: republika islamska


      Władza ustawodawcza: Islamskie Zgromadzenie Konsultatywne


      Władza wykonawcza: Prezydent Hassan Rouhani / rząd Hassana Rouhaniego


      Struktura administracji gospodarczej: b/d


      Sądownictwo gospodarcze: b/d

       

       

       

      Gospodarka


       

      Według szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego PKB Iranu w 2014 roku wyniosło 406,3 mld USD, co plasuje ją na drugim miejscu w rejonie Bliskiego Wschodu, Azji Centralnej oraz Północnej Afryki, za gospodarką Arabii Saudyjskiej. Irański Bank Centralny (CBI) ogłosił, że wzrost PKB w 1393 roku (marzec 2014 – marzec 2015) wyniósł  3%. Sektor MŚP, zdaniem niezależnych analityków, znajduje się w głębokiej recesji. Według szacunków CBI przeciętny poziom inflacji wyniósł w ostatnich dwunastu miesiącach 15,8%. Bezrobocie wynosi 13%, grupą najbardziej dotkniętą bezrobociem są młode, wykształcone kobiety – w tej grupie stopa bezrobocia sięga 45%. 

       

       

      Wyszczególnienie

      Rok poprzedni

      Rok ostatni dostępny

      PKB wartość globalna

      398,03 mld USD (2012)

      367,09 mld USD (2013)

      PKB per capita nominalna / PPP

      5,237 USD (nominalna) 16,448 USD (PPP) (2012)

      4,769 USD (nominalna) 16,165 USD (PPP) (2013)

      Tempo wzrostu PKB w %

      -6,56% (2012)

      -1,91% (2013)

      Relacja deficytu/nadwyżki finansów publicznych do PKB w %

      b/d

      b/d

      Relacja całego długu publicznego do PKB w %

      -0,34 % (2012)

      -0,97 % (2013)

      Stopa inflacji

      30,5% (2012)

      34,7% (2013)

      Stopa bezrobocia

      12,2 % (2012)

      10,4 % (2013)

      Wartość obrotu handlu zagranicznego

      b/d

      b/d

      Wartość eksportu

      b/d

      b/d

      Wartość importu

      b/d

      b/d

      Relacja deficytu/nadwyżki na rachunku obrotów bieżących bilansu płatniczego do PKB w %

      6,60 % (2012)

      7,46% (2013)

      Wartość rocznego napływu zagranicznych inwestycji bezpośrednich

      b/d

      b/d

      Wartość rocznego odpływu zagranicznych inwestycji bezpośrednich

      b/d

      b/d

      Skumulowana wartość zagranicznych inwestycji bezpośrednich w kraju urzędowania (inward)

      b/d

      b/d

      Skumulowana wartość zagranicznych inwestycji bezpośrednich kraju urzędowania za granicą (inward)

      b/d

      b/d

      Wszystkie dane w tabeli: Międzynarodowy Fundusz Walutowy

       

      Struktura gospodarki wg udziału w PKB: usługi (45%), petrochemia, (25%), przemysł ciężki (20%), rolnictwo (10%).


      Sektor petrochemiczny:
      Mimo objęcia irańskiego sektora petrochemicznego sankcjami w związku z podejrzeniami o prowadzenie przez Teheran programu jądrowego o charakterze militarnym, pozostaje on w zasadzie najważniejszym sektorem irańskiej gospodarki. Na mocy porozumień z Genewy w dn. 24.11.2013 r. między państwami P5+1 a Iranem, Teheran jest w stanie legalnie eksportować 1,2 mln baryłek ropy dziennie  do sześciu desygnowanych odbiorców – Turcji, Chin, Indii, Tajwanu, Korei Płd. i Japonii.  Ze względu na wykluczenie irańskich banków z międzynarodowego systemu SWIFT, Iran nie jest w stanie uzyskać swobodnego dostępu do środków pochodzących z ropy. W większości przypadków są one przetrzymywane na rachunkach znajdujących się w bankach państw klientów, a Iran może uzyskać do nich dostęp jedynie poprzez zakup towarów od państwa klienta, co wyklucza uzyskanie przez Teheran uzyskania gotówki ze sprzedaży surowca.  Ze względu na obowiązujące sankcje, firmy zarejestrowane w UE nie są w stanie dostarczać technologii oraz usług na rzecz irańskiego sektora petrochemicznego. Produkty petrochemiczne, jak np. polietylen nie są objęte sankcjami i Iran może nimi swobodnie handlować. W ostatnich 12 miesiącach Teheran przyłożył znaczącą uwagę na rzecz wzrostu eksportu w tym sektorze. Iran posiada drugie największe na świecie złoża gazu ziemnego oraz trzecie największe złoża ropy.


      Sektor rolnictwa:
      W sektorze rolnictwa zatrudnione jest około 30% aktywnej siły roboczej Iranu. Ze względu na uwarunkowania klimatyczne jedynie około 11% procent gruntów jest zdatna do uprawy. W znacznej mierze leżą one w północno-zachodnim Iranie u wybrzeży Morza Kaspijskiej (prowincje Gilan oraz Mazandaran). Iran jest importerem netto żywności, jednakże osiągnął wysoki poziom samowystarczalności w produkcji pewnych  produktów (pszenica, mleko, ryby, mięso). Średniej wielkości gospodarstwa rolne (10-50 ha) produkują około 75% żywności wytworzonej w Iranie.  44% gruntów ornych jest sztucznie nawadnianych. Najczęściej nawadniane uprawy: pszenica (31% całości nawadnianych upraw), pasze (10%), orzechy ziemne (7,5%), ryż (7%), jęczmień (7%) oraz warzywa (6,5%). Iran jest największym na świecie producentem: szafranu, pistacji, miodu, berberysu pospolitego oraz owoców jagodowych, a także drugim na świecie producentem daktyli. Ponadto wśród największych upraw znajdują się: ryż, jęczmień, kukurydza, buraki cukrowe, bawełna, herbata, owoce (m.in. jabłka i cytrusy) oraz rośliny strączkowe.


      Przemysł samochodowy:
      Dwaj najwięksi producenci samochodów w Iranie to Iran Khodro oraz Saipa – te dwie firmy dostarczają na rynek ok. 90% samochodów wyprodukowanych w kraju. Produkcja w większości opiera się na licencjach francuskich oraz południowokoreańskich (PSA Group, Renault oraz Kia) – produkowane modele to Peugeot 206, Peugeot 405, Renault Tondar (Dacia Logan) oraz Saipa Saba (Kia Pride). Ponadto produkowane są samochody dostawcze, pick-upy oraz autobusy (Oghab Scania – wyprodukowane w ramach joint-venture ze Scanią). W 2010 r. lokalna produkcja samochodów wyniosła ponad 1,3 mln. Iran eksportuje samochody do: Iraku, Rosji oraz Turkmenistanu.


      Przemysł górniczy:
      Mimo, iż sektor górnictwa stanowi ok. 4% PKB Iranu, Iran jest 15 na świecie krajem pod względem wielkości złóż kopalin. Wydobywane są m.in.: węgiel, ruda żelaza, miedź, ołów, cynk, chrom oraz uran.  Złoża kopalin znajdują się w centralnym Iranie w prowincjach Kerman, Yazd oraz Południowym Khorasanie (w okolicy miasta Tabas). Szacuje się, że złoża węgla w Iranie to ok. 1,9 mld ton. Obecnie Iran posiada przestarzałą infrastrukturę w przemyśle wydobywczym, jednakże w związku z planowanym wzrostem wydobycia, zamierza przeprowadzić stosowne inwestycje w tym obszarze.


      Uczestnictwo w wielostronnych organizacjach i porozumieniach o charakterze ekonomicznym:
      Organizacja Współpracy Gospodarczej (ECO), OPEC, Gas Exporting Countries Forum (GECF), Światowa Organizacja Handlu (WTO) – obserwator.

       

      Relacje gospodarcze z UE:
      Eksport p.cz. UE do Iranu wyniósł w 2014 r. 6,41 mld euro, co oznacza wzrost o 17,6% w stosunku do roku poprzedniego (w 2013 r. eksport UE do Iranu wyniósł 5,45 mld euro).
      Import p.cz. UE z Iranu w 2013 r. wyniósł 1,16 mld euro, co oznacza wzrost o 50,6% w stosunku do roku poprzedniego (w 2013 r. import UE z Iranu wyniósł 0,77 mld euro).
      Najwięksi unijni eksporterzy: Niemcy 2,38 mld euro, Włochy 1,16 mld euro, Francja 0,45 mld euro.
      Najwięksi unijni importerzy:  Włochy 0,44 mld euro, Niemcy 0,28 mld euro, Hiszpania 0,11 mld euro.
      Dane: Eurostat

       

       

      Dwustronna współpraca gospodarcza


       

      Gospodarcze umowy dwustronne:
      Trwają prace nad umową o współpracy gospodarczej. Umowa została wynegocjowana w czasie wizyty Ministra Andrzeja Dychy w Iranie (w marcu 2014 r. na marginesie wizyty Ministra SZ Radosława Sikorskiego w Iranie).


      W związku z faktem przystąpienia Polski do UE, w 2003 r. wypowiedziana została polsko-irańska umowa handlowa z 1990 r.


      Handel zagraniczny:
      Polski eksport do Iranu wyniósł w 2014 r. 34,9 mln euro, co stanowi spadek o 2,8% w stosunku do roku poprzedniego (w 2013 r. polski eksport do Iranu wyniósł 35,9 mln euro).
      Polski import z Iranu wyniósł w 2014 r. 11,5 mln euro, co stanowi spadek o 8% w stosunku do roku poprzedniego (w 2013 r. polski import z Iranu wyniósł 12,5 mln euro).
      Dane: Eurostat


      Inwestycje:
      W 2013 r. irański inwestor kupił Hutę Szkła Gospodarczego „Irena” w Inowrocławiu. Szacuje się, że transakcja była warta 9,7 mln złotych.
       

       

      Dostęp do rynku


       

      Sankcje wobec Iranu:
      W dniu 24 marca 2012 r. weszło w życie Rozporządzenie wykonawcze Rady (UE) nr 267/2012 z dnia 23 marca 2012 r. dotyczące środków ograniczających wobec Iranu i uchylające rozporządzenie Rady (UE) 961/2010.


      Najważniejsze ograniczenia gospodarcze wynikające z sankcji:

      1. zakaz przekazywania do Iranu większości towarów i technologii podwójnego zastosowania oraz towarów i technologii, które mogą przyczyniać się do rozwoju irańskiego programu jądrowego;
      2.  zakaz udzielania pomocy technicznej i finansowej związanej z wyżej wymienionymi towarami;
      3.  zakaz przekazywania do Iranu sprzętu i technologii wykorzystywanych w sektorze petrochemicznym (m.in. do poszukiwania i produkcji ropy naftowej i gazu ziemnego), a także udzielania pomocy technicznej i finansowej związanej z tym sprzętem;
      4.  zakaz zakupu gazu ziemnego pochodzącego z Iranu;
      5. zakaz importu, zakupu i transportowania większości produktów naftowych pochodzących z Iranu;
      6. zakaz dostarczania do Iranu grafitu oraz surowych lub częściowo wykończonych metali takich jak aluminium, stal i miedź;
      7.  zakaz dostawy na rzecz rządu Iranu i podmiotów przez niego kontrolowanych wybranych metali szlachetnych i diamentów oraz zakup ww. materiałów od tych podmiotów;
      8. zakaz dostarczania do Iranu silników dla statków morskich;
      9. zamrożenie środków finansowych i zasobów gospodarczych oraz zakaz udostępniania środków finansowych i zasobów gospodarczych określonym podmiotom;
      10. zakaz nabywania irańskich obligacji publicznych od rządu Iranu, jego organów oraz podmiotów przez niego kontrolowanych;
      11.  zakaz ubezpieczania i reasekuracji rządu Iranu i jego organów publicznych (z wyjątkiem m.in. irańskich misji dyplomatycznych i konsularnych w Unii).

       

      System informacji taryfowej ISZTAR – www.isztar.mf.gov.pl – pozwala dokonać sprawdzeń, czy eksport danego towaru do Iranu objęty jest ograniczeniami lub zakazem. Sprawdzeń dokonuje się za pomocą kodu taryfy celnej produktu.


      Sankcje wobec irańskiego systemu bankowego:
      17 marca 2012 r. decyzją Rady Unii Europejskiej  The Society for Worldwide Interbank Financial Communication (SWIFT) wykluczyło ze swojego systemu podmioty podejrzane o łamanie środków ograniczających nałożonych na Iran. W praktyce decyzja to oznacza całkowite zaprzestanie obsługi transakcji finansowych między bankami w p.cz. UE, a bankami w Iranie. Wewnętrzna polityka banków doprowadziła także do zaprzestania obsługiwania transakcji z irańskimi bankami nie wyszczególnionymi na unijnej liście sankcyjnej.


      Objęcie irańskiego systemu bankowego sankcjami nie oznacza, iż handel z Iranem i prowadzenie rozliczeń z irańskimi podmiotami jest niemożliwy. Duża liczba irańskich podmiotów posiada filie zarejestrowane w krajach trzecich (głównie w Zjednoczonych Emiratach Arabskich oraz Turcji) i poprzez nie prowadzi rozliczenia z unijnymi kontrahentami.

       

      Przydatne linki i kontakty


       

      http://en.iccima.ir  – Irańska Izba Handlu, Przemysłu, Górnictwa i Rolnictwa

      http://eng.tpo.ir – Trade Promotion Organization of Iran

      http://www.irica.gov.ir/Portal/Home/Default.aspx?CategoryID=68bde3d2-c2d5-411f-a8b8-2b50ce202c04 – Urząd Celny Islamskiej Republiki Iranu

      http://en.iranfair.com – Iran International Exhibitions – strona organizacji organizującej targi handlowe (na stronie dostępny kalendarz targów)

      http://www.cbi.ir/default_en.aspx - Irański Bank Centralny (CBI) – na stronie dostępny jest bieżący oficjalny kurs riala irańskiego względem euro oraz dolara amerykańskiego.

      16 kwietnia 2015 (ostatnia aktualizacja: 20 kwietnia 2015)

      Drukuj Drukuj Podziel się treścią: