close

  • Polsce – służyć, Europę – tworzyć, Świat – rozumieć

     

  • IZRAEL

  • Izrael

    •  

       Informacje o kraju


       

       

      1. Informacje ogólne.


      1.1. Położenie geograficzne, ludność, obszar, stolica, języki urzędowe.


      Położenie geograficzne: Izrael leży nad Morzem Śródziemnym w rejonie Bliskiego Wschodu. Graniczy z Libanem, Syrią, Jordanią i Egiptem. Pod kontrolą Izraela znajdują się ziemie zajęte podczas wojny w 1967 r. – Wschodnia Jerozolima (anektowana decyzją Knesetu w 1980 r.), Wzgórza Golan (anektowane w 1981 r.) oraz część Zachodniego Brzegu Jordanu. Tereny Autonomii Palestyńskiej nie są traktowane jako część państwa Izrael.


      Obszar: Terytorium Izraela zajmuje obszar 20,8 tys. km⊃2; (nie wliczone w ten obszar Wzgórza Golan i Autonomia Palestyńska zajmują dodatkowe 7 tys. km⊃2;).
      Całkowita długość granic lądowych to 1 006 km w tym:


      • z Egiptem - 255 km
      • z Jordanią - 238 km
      • z Libanem - 79 km
      • z Syrią - 76 km
      • z Zachodnim Brzegiem Jordanu - 307 km
      • z Strefą Gazy - 51 km

      Linia brzegowa liczy 273 km.

       

      Ludność: Liczba mieszkańców Izraela w 2015 r. wynosiła 8,4 mln, z czego niemal 75% stanowili Żydzi i około 20% Arabowie. Pozostałe 5% stanowili m.in. chrześcijanie (nie Arabowie) oraz bahaici.
      Stolica: Izrael od 1949 r. za swoją stolicę uznaje Jerozolimę. Jednak społeczność międzynarodowa do dzisiaj nie zaakceptowała tej decyzji, a siedziby przedstawicielstw dyplomatycznych znajdują się w Tel Awiwie.
      Języki urzędowe: Językami urzędowymi Izraela są hebrajski i arabski. Obrady w Parlamencie (Kneset) prowadzi się w dwóch językach jednocześnie (tłumaczenie symultaniczne). Powszechna jest znajomość języka angielskiego, a duża część mieszkańców mówi po rosyjsku. 


      1.2. Warunki klimatyczne.


      Klimat zróżnicowany. Na zachodzie, od granicy z Libanem do Strefy Gazy ciągnie się pas wybrzeża Morza Śródziemnego, na którym panuje typowy klimat śródziemnomorski z łagodnymi zimami i gorącym, wilgotnym latem. Na wschód od pasa przybrzeżnego znajduje się rejon wyżynno-górzysty, a na południu pustynia Negew, zajmująca ponad 50% powierzchni całego kraju. W tych dwóch regionach panuje typowo pustynny, gorący i suchy klimat.


      1.3. Główne bogactwa naturalne.

       

      Miedź, fosforany, siarka, rudy manganu, asfalt, brom, potas, niewielkie zasoby ropy naftowej. W szelfie Morza Śródziemnego – znaczne zasoby gazu ziemnego (dwa główne złoża: Tamar – szacowane zasoby 307×109 m3 i Leviathan – szacowane zasoby 535×109 m3). Przemysłowa eksploatacja Tamar rozpoczęła się w kwietniu 2013 r., eksploatacja Leviathana rozpocznie się najprawdopodobniej w 2020 r.


      1.4. System walutowy, kurs i wymiana.
       

      Oficjalnym środkiem płatniczym w Izraelu jest Nowy Izraelski Szekel (NIS). 1 NIS = 100 agorotów. Średni kurs wymiany w grudniu 2015 r. wynosił 1 EUR = 4,22 NIS, 1 USD = 3,87 NIS. Średni kurs z 12 miesięcy 2015 r. wyniósł 1 EUR = 4,34 NIS, 1 USD = 3,55. Walutę można wymieniać w bankach lub w kantorach.

       

      1.5. Religia.


      Dominującą religią -  judaizm, wyznawany przez ok. 75% obywateli Izraela. Drugą religią pod względem liczby wiernych jest islam (ok. 16%). Chrześcijanie różnych obrządków stanowią ok. 2,1% ludności.


      1.6. Infrastruktura transportowa.
       

      Infrastruktura komunikacyjna dobrze rozwinięta, zwłaszcza w centralnej i północnej części kraju. Sieć dróg utwardzonych ok. 19 tys. km, z czego ok. 2 tys. km to drogi szybkiego ruchu. W ostatnich pięciu latach oddawano rocznie do eksploatacji ok. 150 km nowych dróg.

      Łączna długość linii kolejowych ok. 900 km. Sieć kolejowa dobrze rozwinięta w najgęściej zaludnionych - centralnej i północnej części kraju. Od kilku lat trwa modernizacja i rozbudowa sieci kolejowej w centralnej części Izraela, przede wszystkim w rejonie Tel Awiwu. Planowane jest połączenie kolejowe uprzemysłowionej centralnej i wschodniej części kraju z położonym na południu miastem Eljat.

      Z uwagi na uwarunkowania geopolityczne eksport i import towarów, a także wyjazdy i przyjazdy do Izraela odbywać się mogą niemal wyłącznie drogą morską i powietrzną. Wyjątek stanowią cztery przejścia drogowe: z Jordanią (3) i Egiptem (1).

       

      Izrael posiada 15 lotnisk (nie licząc wojskowych), w tym pięć obsługujących loty międzynarodowe: Międzynarodowy Port Lotniczy im. Ben Guriona pod Tel Awiwem (IATA: TLV, ICAO: LLBG), Port Lotniczy Dov Hoz w Tel Awiwie (IATA: SDV, ICAO: LLSD) – obsługujący m.in. część połączeń na Cypr, Międzynarodowy Port Lotniczy w Ovda obok Eljatu (IATA: VDA, ICAO: LLOV) oraz – obsługujące międzynarodowe czartery – Port Lotniczy w Eljacie im. J. Hozmana (IATA: ETH, ICAO: LLET) oraz Port Lotniczy w Hajfie im. U. Michaeli (IATA: HFA, ICAO: LLHA).

       

      Port Lotniczy im. Ben Guriona dysponuje trzema pasami startowymi (długość: 3,6 km, 3,1 km, 1,9 km). W 2014 r. lotnisko obsłużyło 14,9 mln pasażerów, wliczając loty wewnętrzne. Posiada bardzo dobrze rozwiniętą infrastrukturę cargo z czterema specjalnymi stanowiskami rozładunkowymi dla samolotów B-747 cargo. Rozbudowana jest baza magazynowa składająca się m.in. z chłodni, magazynów materiałów radioaktywnych, skarbca (handel diamentami), oddziału kwarantanny dla żywych zwierząt oraz specjalnych magazynów dla dużych i ciężkich przesyłek.

       

      Port lotniczy Dov Hoz w Tel Awiwie, wykorzystywany także do celów wojskowych, dysponuje jednym pasem startowym (długość: 1,7 km). W 2012 r. obsłużyło 730 tys. pasażerów na liniach wewnętrznych oraz 7 tys. zagranicznych turystów.

       

      Port lotniczy w Ovda obsługuje zagranicznych turystów wypoczywających nad Morzem Czerwonym. Dysponuje jednym pasem startowym (długość: 2,6 km) i przyjęło, w 2012 r. ok. 118 tys. pasażerów.

       

      Port lotniczy im. J. Hozmana w Eljacie obsłużył w 2012 r. ok. 1,45 mln pasażerów na liniach wewnętrznych oraz 1,2 tys. z zagranicy. Dysponuje jednym pasem startowym (długość: 1,9 km).

       

      Transport morski jest realizowany poprzez trzy porty – dwa na wybrzeżu Morza Śródziemnego (Ashdod i Hajfa) i jeden - Eljat nad Morzem Czerwonym.

      Najstarszym i największym portem izraelskim jest Hajfa leżąca nad Morzem Śródziemnym na północ od Tel Awiwu. W 2014 r. przez ten port przeszło ponad 24 mln ton towarów, w okresie styczeń-maj 2015 r. – niemal 10 mln ton. Posiada terminale kontenerowe, terminal chemiczny oraz specjalny terminal do obsługi Szóstej Floty USA. Obsługuje także statki pasażerskie.

      Coraz większe znaczenie zyskuje port Ashdod leżący ok. 25 km na południe od Tel Awiwu. Obecnie przez Ashdod przechodzi ok. 60% towarów eksportowanych lub importowanych przez Izrael. W 2014 r. w porcie przeładowano ponad 19 mln ton towarów, w zaś okresie styczeń-maj 2015 r. – ponad 7 mln ton. Port posiada specjalne terminale do odbioru towarów masowych, węgla, kontenerów i produktów rolno-spożywczych.

       

      Port w Eljacie ma niewielkie znaczenie pomimo swojego położenia, korzystnego dla handlu z Dalekim Wschodem (szlak żeglugowy Morze Czerwone - Ocean Indyjski, z pominięciem Kanału Sueskiego). Potencjał Eljatu ograniczony jest przez oddalenie od centrum gospodarczego kraju, brak połączenia kolejowego oraz konkurencję przystani jachtowych dla turystyki morskiej. W 2014 r. w Eljacie przeładowano towary o masie ok. 2 mln ton.

       

      1.7. Obowiązek wizowy.
       

      Obywatele Polscy legitymujący się paszportem ważnym co najmniej przez okres 6 miesięcy mogą przyjeżdżać do Izraela bez wiz na okres do 90 dni. Ruch bezwizowy dotyczy wyłącznie przyjazdów turystycznych i biznesowych. Osoby przyjeżdżające w innych celach i na okres dłuższy niż 90 dni powinny wcześniej uzyskać odpowiednią wizę w Ambasadzie Izraela w Warszawie.
       

      1.8. Wykaz świąt państwowych.


      Oficjalnym świętem państwowym jest Dzień Nieodległości Izraela. Deklaracja Niepodległości została ogłoszona 14 maja 1948 r., ale z uwagi na obowiązujący w Izraelu kalendarz lunarny, święto to jest ruchome i przypada w kwietniu lub w maju. Ponadto w Izraelu obchodzone są następujące święta religijne, podczas których nieczynne są instytucje państwowe i banki:


       Pesach (święto przejścia)    - w kwietniu
       Szawuot (święto tygodni)   - w maju lub w czerwcu
       Tisza be-Aw (święto po utracie świątyni) - w lipcu lub w sierpniu
       Rosz ha-Szana (żydowski Nowy Rok)  - w wrześniu
       Jom Kippur (dzień pojednania)   - w wrześniu lub w październiku
       Sukot (święto szałasów)    - w wrześniu lub w październiku
       Simchat Tora (święto Tory)   - w październiku
       Chanuka (święto świateł)    - w listopadzie lub w grudniu

       

      System administracyjny


       

      2. System administracyjny.

      2.1. Ustrój polityczny.
       

      Izrael jest republiką parlamentarną. Nie posiada jednak konstytucji spisanej w formie jednego dokumentu. Jej rolę spełniają akty prawne tworzące blok konstytucyjny:
       

      • Deklaracja Niepodległości Izraela z 1948 r.,
      • Podstawowe Prawa o Parlamencie (Kneset) z 1958 r.,
      • Ziemie Izraela z 1960 r.,
      • Prezydent Państwa z 1964 r.,
      • Rząd z 1968 r., znowelizowana w 1992 r. i w 2001 r.
      • Gospodarka Finansami Państwa z 1975 r.,
      • Armia z 1976 r.,
      • Jerozolima, Stolica Izraela z 1980 r.,
      • Sądownictwo z 1984 r.,
      • Kontroler Państwowy (odpowiednik polskiego NIKu) z 1988 r.,
      • Ustawa o prawach obywatelskich z 1992 r.,
      • Prawo o Wolności Zawodowej z 1992 r. znowelizowane w 1994 r.

       

      Prace nad opracowaniem ustawy zasadniczej prowadzi, od maja 2003 r., Komitet ds. Konstytucji, Prawa i Sprawiedliwości.

       

      2.2. Władza ustawodawcza.
       

      Władzą ustawodawczą jest parlament Izraela - Kneset. W jednoizbowym Knesecie zasiada 120 deputowanych, wybieranych na 4 lata. Zatwierdzone przez Kneset ustawy są podpisywane przez prezydenta, premiera i właściwego ministra. Obrady parlamentu odbywają się przez 8 miesięcy w roku na dwóch sesjach: wiosennej i jesiennej. W nadzwyczajnych wypadkach Kneset może zebrać się także w okresie przerwy. Kneset ma uprawnienia do odwołania ze stanowiska Prezydenta, a także do podjęcia decyzji o wcześniejszych wyborach.


      Prezydent Izraela jest wybierany przez Kneset na 7-letnią kadencję. Nie ma prawa do reelekcji. Kandydatem może zostać każdy obywatel Izraela, mieszkający na terytorium tego państwa. Prezydent pełni przede wszystkim funkcje reprezentacyjne. Ponadto podpisuje przyjęte przez Kneset ustawy oraz, za zgodą Knesetu, umowy międzynarodowe, nominuje kandydatów na najwyższe stanowiska państwowe (m.in. Prezesa Rady Ministrów) oraz posiada prawo do ogłaszania amnestii i zmniejszania wyroków. Prezydentem Izraela od lipca 2014 r. jest Reuven Rivlin.

       

      2.3. Władza wykonawcza.
       

      Władzą wykonawczą jest Rada Ministrów, na której czele stoi Premier. Na stanowisko premiera Prezydent nominuje przywódcę partii, która wygrała wybory do Knesetu. Jeżeli osoba ta nie uzyska wotum zaufania od parlamentu, Kneset zgłasza innego kandydata. Po wyborach parlamentarnych w marcu 2015 r. Prezydent Izraela powierzył Benjaminowi Netenyahu, przywódcy zwycięskiej partii Likud misję tworzenia nowego rządu. Zaprzysiężona w maju 2015 r. Rada Ministrów składa się z 24 stanowisk ministerialnych - oprócz stanowiska Premiera - i 8 wiceministerialnych.  Premier B. Netanyahu stoi na czele czterech ministerstw: gospodarki i przemysłu, spraw zagranicznych, komunikacji oraz rozwoju regionalnego.

       

      2.4. Struktura administracji gospodarczej.
       

      Sprawy gospodarcze leżą w gestii Ministerstwa Gospodarki i Przemysłu. Finansami Państwa zajmuje się Ministerstwo Finansów, a za kreację pieniądza, wysokość stóp procentowych itp. odpowiada Bank Izraela (Bank of Israel).

      Struktura samorządu gospodarczego jest zbliżona do struktury tego samorządu w Polsce. Działają izby terytorialne, branżowe, bilateralne, a także związki izb gospodarczych (przynależność do nich nie jest obowiązkowa).

       

      2.5. Sądownictwo gospodarcze.


      System sądowniczy Izraela składa się z trzyinstancyjnego systemu sądów ogólnych (Sąd Najwyższy i odpowiedniki polskich sądów wojewódzkich i okręgowych) oraz z sądów specjalnych: sądów pracy, sądów wojskowych i sądów religijnych. W grudniu 2010 r. otwarto pierwszy sąd gospodarczy.
       

       

      Gospodarka


       

      3. Gospodarka.

       

      3.1. Ogólna charakterystyka sytuacji gospodarczej.

       

       

      Według wstępnych statystyk, w 2015 r. tempo wzrostu PKB Izraela po raz kolejny spadło w porównaniu z rokiem poprzednim (2014 r. - 2,9%) i wyniosło 2,3%. Jest to najniższe tempo wzrostu począwszy od 2009 r. 

       

      Eksport towarów i usług (z wyłączeniem statków, samolotów i diamentów) wzrósł w 2015 r. o 4,2% w porównaniu z rokiem ubiegłym. W przypadku importu (z wyłączeniem statków, samolotów,  diamentów i paliw)- odnotowano wzrost o 3,5% w porównaniu z 2014 r.

       

      Sektor przedsiębiorstw, rozwijał się w tempie ok. 3,1%. Inflacja, liczona jako indeks cen towarów i usług konsumpcyjnych, wyniosła w listopadzie 2015 r. - 0,9%. Tym samym, cel inflacyjny (1-3%) ustalony przez Bank Izraela nie został osiągnięty.  Stopa bezrobocia na koniec 2015 r. wyniosła 5,2%, co nadal oznacza niemal pełne zatrudnienie. Deficyt budżetowy za rok 2015 wyniesie najprawdopodobniej ok. 2,15 % PKB.  

       

      Tempo wzrostu konsumpcji indywidualnej wynosiło w 2014 r. 4,0% i było  o 0,7% wyższe niż w roku poprzednim.  Konsumpcja zbiorowa wzrosła w 2014 r. o 3,9%, tj. o 0,4% szybciej niż rok wcześniej.

       

      Wartość izraelskiego eksportu towarów wyniosła przez 11 miesięcy 2015 r niemal 48,7 mld USD.

       

      Oczekiwać należy, że eksport za 2015 r. będzie o kilka procent niższy niż rok wcześniej.

       

      Wartość izraelskiego importu w okresie styczeń-listopad 2015 r. wyniosła 55,8 mld USD. Podobnie jak w przypadku eksportu, należy się spodziewać spadku wartości za cały rok 2015 r. w porównaniu z rokiem poprzednim.

       

      Podstawowa stopa procentowa Banku Izraela, w grudniu  2015 r. wynosiła 0,1%.

       

      Według szacunków Ministerstwa Finansów, w 2015 udało się obniżyć poziom relacji długu publicznego do PKB do 64,9% (o 1,8% mniej niż rok wcześniej). Tym samym Izrael jest coraz bliżej średniego poziomu notowanego w krajach członkowskich OECD (55-60%).

       

      Wg danych izraelskiego Banku Centralnego podstawowe wskaźniki rozwoju gospodarki izraelskiej w 2015 r. przedstawiają się następująco:

       

      Tempo wzrostu PKB                                           2,5% (III kw.)

      Deficyt budżetowy                                               2,15% (dane wstępne)                 

      Tempo rozwoju sektora przedsiębiorstw   3,3%

      Konsumpcja indywidualna                              58,5% PKB (III kw.)

      Konsumpcja zbiorowa                                       21,9% PKB (III kw.)

      Stopa bezrobocia                                                  5,4%

      Eksport towarów i usług (rok do roku)     - 3,0% (dane wstępne)

      Import towarów i usług (rok do roku)       -0,2% (dane wstępne)

      Inflacja (CTUK)                                                   -0,9% (listopad 2015)

       

      3.2. Tabela głównych wskaźników makroekonomicznych.

       

       

      2014

      Przewidywane w 2015

      Produkt Krajowy Brutto w mld NIS

      1003,7

      763,3 (za trzy kwartały)

      Produkt Krajowy Brutto w mld USD

      305,7

       

      PKB per capita w tys. USD

      37,22

       

      PKB per capita wg parytetu siły nabywczej w tys. USD

      33,21

       

      Tempo wzrostu PKB w %

      2,8

      2,3

      Relacja deficytu budżetowego do PKB w %

      2,8

      2,15

      Relacja długu publicznego do PKB w %

      66,7

      64,9

      Stopa inflacji CPI w %

      -0,4

      -0,9

      Stopa bezrobocia w %

      5,9

      5,4

      Wartość obrotów handlu zagranicznego (towary i usługi) w mld USD

      129

      104,5 (styczeń-listopad)

      Wartość eksportu towarów i usług w mld USD

      57,6

      48,7 (styczeń-listopad)

      Wartość importu towarów i usług w mld USD

      71,4

      55,8 (styczeń - listopad)

      Wartość BIZ w mld USD

      6,4

       

      Skumulowana wartość BIZ w mld USD (z uwzgl. zmian cen i kursów walut)

      98,6

       

       

      Źródło: na podstawie danych Bank of Israel, Central Bureau of Statistics, Economist Intelligence Unit, UNCTAD

       

      3.3. Główne sektory gospodarki Izraela (o największym udziale w PKB).

       

      W 2013 r. do wypracowaniu PKB Izraela w największym stopniu przyczyniły się następujące sektory gospodarki:

                 przemysł          31,2%

                 usługi                66,4%

                 rolnictwo           2,4% 

       

      3.4. Uczestnictwo w wielostronnych organizacjach i porozumieniach o charakterze ekonomicznym.

       

      Izrael jest członkiem wielu organizacji międzynarodowych, w tym także o charakterze gospodarczym. Są to m.in. WTO, IMF, FAO, UNIDO, OECD.

       

      3.5. Relacje gospodarcze z UE.

       

      Relacje pomiędzy Izraelem a Unią Europejską określa Umowa Stowarzyszeniowa (EU-Israel Association Agreement) podpisana 20 listopada 1995 r., która weszła w życie 1 czerwca 2000 r. Ponadto UE i Izrael posiadają podpisane następujące umowy dwustronne:

       

      • Agreement on Conformity Assessment and Acceptance of industrial products (umowa weszła w życie 19 stycznia 2013 r.),
      • Agreement concerning reciprocal liberalisation measures on agricultural products, processed agricultural products and fish and fishery products (umowa weszła w życie 1 stycznia 2010 r.),
      • Agreement on Scientific and Technical Cooperation Between the European Community and the State of Israel (podpisana 17 lipca 2007 r.)
      • Agreement on Good Laboratory Practice (umowa weszła w życie 1 maja 2000 r.)
      •  Agreements on Procurement by Telecommunication Operators and Government Procurement (umowy weszły w życie 1 sierpnia 1997 r.)
      •  European-Mediterranean Sea (“Open Skies”) Aviation Agreement (podpisana 11 czerwca 2013 r., wejdzie w życie do 2018 r.)

      W ostatnich latach rozwój stosunków politycznych między instytucjami UE a Izraelem uległ spowolnieniu. Rozwijają się natomiast relacje gospodarcze Izraela z poszczególnymi krajami Unii. W okresie styczeń-listopad 2015 r. wartość izraelskiego importu z krajów UE28 wyniosła 18,6 mld USD. W 2014 r 35% izraelskiego importu pochodziło z rynków krajów Unii Europejskiej (ujęcie łączne), co stawia kraje UE28 na pierwszym miejscu na liście importerów do Izraela. UE28 także pierwszym odbiorcą izraelskich produktów.  Wartość eksportu na rynki UE28 wyniosła za 11 miesięcy roku 2015 12,2 mld USD.  W 2014 r. do krajów Unii trafiło 32% izraelskiego eksportu, z wyłączeniem diamentów.

       

       

       

      Dwustronna współpraca gospodarcza


       

      4. Dwustronna współpraca gospodarcza.

       

      4.1. Gospodarcze umowy dwustronne.

       

      Polskę, członka UE, obowiązuje podpisana 21.06.2000 r. umowa stowarzyszeniowa UE-Izrael tj. “Euro-Mediterranean Agreement establishing an association between the European Communities and their Member States, of the one part, and the State of Israel, of the other part”.

       

      Polska i Izrael są sygnatariuszami umów dwustronnych, w tym m.in:

       

      Umowa między Rządem RP a Rządem Państwa Izrael o komunikacji lotniczej z 27.02.1990 r.

       

      Umowa między Rządem RP a Rządem Państwa Izrael w sprawie popierania i  wzajemnej ochrony inwestycji z 22.05.1991 r. z późniejszymi zmianami.

       

      Umowa między Rządem RP a Rządem Państwa Izrael w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu z 22.05.1991 r.

       

      Umowa między Rządem RP a Rządem Państwa Izrael o współpracy kulturalnej, naukowej i oświatowej z 22.05.1991 r.

       

      Umowa między Rządem RP a Rządem Państwa Izrael o współpracy gospodarczej i naukowo-technicznej w dziedzinie rolnictwa i przemysłu spożywczego z 04.10.1991 r.

       

      Umowa między Rządem RP a Rządem Państwa Izrael o współpracy technicznej w dziedzinie rozwoju mleczarstwa z 19.12.1996 r.

       

      Umowa między Rządem RP a Rządem Państwa Izrael o współpracy poczty i telekomunikacji z 14.01.1997 r.

       

      Umowa między Rządem RP i Rządem Państwa Izrael o współpracy w dziedzinie turystyki z 14.01.1997 r.

       

      Umowa między Rządem RP a Rządem Państwa Izrael o współpracy i wzajemnej pomocy w sprawach celnych z 15.06.2000 r. 

       

      Memorandum o Porozumieniu między Ministrem Gospodarki i Pracy Rzeczypospolitej Polskiej a Ministerstwem Obrony Państwa Izrael o współpracy w dziedzinie przemysłów obronnych z 17.11.2004 r.

       

      Umowa między Rządem RP a Rządem Państwa Izrael o współpracy w dziedzinie zdrowia i medycyny z późniejszymi zmianami z 11.09.2006 r.

       

      Umowa między Rządem RP a Rządem Państwa Izrael o współpracy w zakresie przemysłowych prac badawczo-rozwojowych z 28 października 2014 r.

       

      4.2. Handel zagraniczny (na podst. danych ostatecznych za 2014 r. Ministerstwa Rozwoju RP).

       

      Według Ministerstwa Rozwoju RP w 2014 r. Izrael z udziałem 0,21% zajmował 48 pozycję na liście odbiorców polskich towarów, a jednocześnie 49 pozycję na liście dostawców towarów do Polski (udział 0,16%).

      W 2014 r. Izrael zajmował trzecią pozycję, za ZEA i Irakiem, w zakresie łącznych obrotów towarowych z krajami regionu Bliskiego Wschodu, nie wliczając Turcji. Zajmował drugie miejsce w zakresie importu do Polski – za Irakiem. Pod względem eksportu Izrael wyprzedziły ZEA i Arabia Saudyjska.

      Dynamika obrotów w eksporcie, w latach 2013-14, między Polską a Izraelem, w ujęciu EUR, wyniosła 0,4%. Import, w 2014 r. wzrósł w porównaniu z rokiem poprzednim o 17,8%. Saldo w obrotach towarowych wyniosło 78,7 mln EUR, o 41,3 mln EUR mniej niż przed rokiem (120 mln EUR w 2013 r.).

       

      Należy podkreślić, że  w odróżnieniu od innych rynków w regionie, pozycja Izraela jako partnera handlowego Polski jest stabilna i poza 2009 r. tj. rokiem globalnego kryzysu notowano na tym rynku systematyczny wzrost obrotów towarowych. Wstępne dane za rok 2015 wskazują, ze tendencja ta zostanie utrzymana.

       

      Obroty towarowe z krajami regionu, z wyłączeniem Turcji, w 2014 r.: ZEA (759 mln EUR), Irak (733 mln EUR), Izrael (664 mln EUR) Arabia Saudyjska (624 mln EUR), Jordania (71 mln EUR), Liban  (64 mln EUR).

       

      Polski eksport do Izraela osiągnął w 2014 r. wartość 360,9 mln EUR i był niemal identyczny, jak w roku poprzednim. W strukturze towarowej polskiego eksportu do Izraela w 2014 r., spośród 10 umownie klasyfikowanych grup towarowych największy udział, podobnie jak przed rokiem, osiągnęła grupa produktów elektromaszynowych (sekcje XVI, XVII i XVIII) – ponad 32%. Z tego prawie 16% stanowiły wyroby sekcji XVII (pojazdy statki powietrzne, jednostki pływające). Produkty sekcji XVI tj. urządzenia mechaniczne i elektryczne, a zwłaszcza zmechanizowany sprzęt AGD (pralki automatyczne, zmywarki) miały udział 15,2%.

       

      Swoją wysoką pozycję w strukturze polskiego eksportu do Izraela utrzymały produkty sekcji IV (gotowe artykuły spożywcze), których udział wyniósł 21,1%.  

       

      Łącznie produkty rolno spożywcze stanowiły 2014 r. ponad 26% polskiego eksportu do Izraela.

       

      Polski import z Izraela w 2014 r. był o 17,8% wyższy niż w 2013 r. i wyniósł ok. 282,2 mln EUR.  W 2014 r. najwięcej importowano wyrobów przemysłu chemicznego (sekcje VI i VII), które stanowiły ponad 42% importowanych towarów. Wyroby przemysłu elektromaszynowego (sekcje XVI, XVII i XVIII), stanowiły ponad 30 % importu.

       

      Tabela 1. Obroty towarowe pomiędzy Polską a Izraelem za 10 miesięcy 2015 r. w mln EUR 

       

      Sekcja CN/Dział

      10 m-cy 2015 r.

      Eksport

      Import

      Saldo

      RAZEM

      348,2

      234,7

       

      I

      ZWIERZĘTA ŻYWE; PRODUKTY POCHODZENIA ZWIERZĘCEGO

      19,4

      0,1

      19,3

      II

      PRODUKTY POCHODZENIA ROSLINNEGO

      8,8

      13,2

      -4,4

      III

      TŁUSZCZE, OLEJE POCHODZENIA ZWIERZĘCEGO I ROSLINNEGO; PROD. ICH ROZKŁADU

      0,8

      0,0

      0,8

      IV

      GOTOWE ARTYKUŁY SPOŻ.; NAPOJE BEZALKOHOL., ALKOHOL I OCET; TYTOŃ

      76,3

      13,2

      63,1

      V

      PRODUKTY MINERALNE

      3,7

      12,6

      -8,9

      VI

      PRODUKTY PRZEMYSŁU CHEMICZNEGO I PRZEMYSŁÓW POKREWNYCH

      27,5

      66,5

      -39

      VII

      TWORZYWA SZTUCZNE I WYROBY Z NICH; KAUCZUK I WYROBY Z KAUCZUKU

      10,9

      20,9

      -10

      VIII

      SKÓRY; WYROBY Z NICH; ART. PODRÓŻNE,TORBY ,POJEMNIKI

      0,3

      0,3

      0,0

      IX

      DREWNO I WYROBY Z NIEGO; WYROBY Z KORKA, SŁOMY, ESPARTO; WYR. KOSZYKARSKIE

      2,3

      0,0

      2,3

      X

      SCIER DRZEWNY LUB Z INNEGO WŁÓKNISTEGO MAT. CELULOZOWEGO; PAPIER I TEKTURA

      13,2

      0,9

      12,3

      XI

      MATERIAŁY I WYROBY WŁÓKIENNICZE

      3,0

      11,5

      8,5

      XII

      OBUWIE, NAKRYCIA GLOWY, PARASOLE, LASKI, PIÓRA, SZTUCZNE KWIATY

      1,0

      0,0

      1,0

      XIII

      WYROBY Z KAMIENI GIPSU, CEMENTU, AZBESTU, MIKI ITP; WYROBY CERAMICZNE,SZKŁO

      3,1

      0,1

      3,0

      XIV

      PERŁY; METALE I KAMIENIE SZLACHETNE I PÓŁSZLACHETNE; SZTUCZNA BIŻUTERIA

      0,6

      0,5

      0,1

      XV

      WYROBY NIESZLACHETNE I WYROBY Z METALI NIESZLACHETNYCH

      18,5

      13,6

      4,9

      XVI

      URZĄDZENIA MECHANICZNE I ELEKTRYCZNE; DO REJESTRACJI I ODBIORU DŻWIĘKU

      59,2

      62,3

      -3,1

      XVII

      POJAZDY, STATKI POWIETRZNE, JEDNOSTKI PŁYWAJĄCE I WSPÓŁDZIAŁ. URZĄDZENIA

      40,2

      6,8

      33,4

      XVIII

      PRZYRZĄDY, APARATY OPTYCZNE, KINEMATOGRAF., POMIAROWE,MEDYCZNE,ZEGARKI,IN

      3,3

      8,5

      -5,2

      XIX

      BROŃ I AMUNICJA; CZĘSCI I AKCESORIA

      1,7

      0,6

      1,1

      XX

      WYROBY RÓŻNE

      54,1

      3,0

      51,1

      XXI

      DZIEŁA SZTUKI, PRZEDMIOTY KOLEKCJONERSKIE

      0,3

      0,1

      0,2

       

      Źródło: WPE Ambasady RP na podstawie danych Głównego Urzędu Statystycznego.

       

      Tabela 2. Eksporterzy/importerzy w 2014 r. (kolejność alfabetyczna):

       

      Najwięksi eksporterzy z Polski:

       

      1. EKO-VIT Sp. z o.o.

      2. FERRERO POLSKA Sp. z o.o.

      3. GENERAL MOTORS MANUFACTURING POLAND Sp. z o.o.

      4. GILLETTE POLAND INTERNATIONAL Sp. z o.o

      5. MAN BUS Sp. z o.o.

      6. MONDI ŚWIECIE SA

      7. PFEIFER & LANGEN POLSKA Sp. z o.o.

      8. PROCTER AND GAMBLE OPERATIONS POLSKA Sp. z o.o.

      9. VOLKSWAGEN POZNAŃ Sp. z o.o.

      10. ZAKŁAD PRZEMYSŁU MIĘSNEGO BIERNACKI Sp. z o.o.

       

      Najwięksi importerzy z Izraela:

       

      1. BREMBO Sp. z o.o.

      2. BUMAR SA

      3. DIGIPRINT Sp. z.o.o.

      4. EKOLAND Sp. z o.o.

      5. EUROCAST Sp. z o.o.

      6. HAMILTON SUNDSTRAND POLAND Sp. z o.o.

      7. ISCAR-POLAND Sp. z o.o.

      8. MAKHTESHIM-AGAN POLAND Sp. z o.o.

      9. P4 Sp. z o.o.

      10. TEVA OPERATIONS POLAND Sp. z o.o.

       

      Źródło: WPE Ambasady RP na podstawie danych MR.

       

      4.3. Inwestycje wzajemne.

       

      Wg danych Narodowego Banku Polskiego , w 2014 r. wartość izraelskich inwestycji bezpośrednich wyniosła 48,2 mln EUR.

       

      Stan zobowiązań Polski netto z tytułu zagranicznych inwestycji bezpośrednich Izraela na koniec 2014 r. wyniósł 199,6 mln EUR. Te same statystyki podają, iż dochody izraelskich inwestorów z tytułu inwestycji w Polsce wyniosły w 2014 r. 3,6 mln EUR.

       

      Oficjalne dane statystyczne na temat inwestycji izraelskich w Polsce odbiegają znacznie od szacunków. Kapitał izraelski zaangażowany w Polsce jest znacznie wyższy (ok. 1,4 – 3,6 mld EUR). Ze względów podatkowych, większość inwestorów izraelskich lokuje kapitał w Polsce poprzez firmy mające siedzibę w Europie lub Stanach Zjednoczonych. Na polskim rynku obecne są miedzy innymi: Super-Pharm, Sorbit, Link 4, Cinema City, GTC, Plaza Centres, Ronson, Tadiran, Elite, Eden, Multilock, Egged.

       

      Należy wspomnieć, że powyższe dane odnoszą się do inwestorów, którzy inwestowali w Polsce bezpośrednio z Izraela. Największe inwestycje izraelskie na rynku polskim były w okresie ostatnich kilkunastu lat dokonywane przez firmy z kapitałem izraelskim zarejestrowane m.in. w Holandii i na Cyprze. Brak jest dokładnych danych o skali tych inwestycji.

       

      4.4. Współpraca regionalna.

       

      Liderem współpracy regionalnej pomiędzy Polską a Izraelem w ostatnich latach są Łódź i Białystok. Delegacje różnych samorządów gościły w Izraelu wielokrotnie. Wizyty te mają z reguły charakter społeczno-gospodarczy. Władze Łodzi i Białegostoku utrzymują stałe kontakty z organizacjami  skupiającymi byłych mieszkańców tych miast.

       

      17 polskich miast ma porozumienia z miastami w Izraelu (miasta bliźniacze):

       

      Bielsko-Biała    Akko

      Częstochowa    Nazaret

      Gdańsk               Hajfa

      Gołdap                Givat Shmuel

      Katowice            Rehovot

      Kołobrzeg          Nazaret Illit

      Kutno                  Bat Yam

      Łódź                     Tel Awiw

      Lublin                 Rishon LeZion

      Nowy Sącz         Netanya

      Płońsk                 Ramat Negev

      Poznań                Raanana

      Sopot                   Ashkelon

      Stary Sącz          Ness Ziona

      Warszawa          Tel Awiw

      Wisła                    Daliat el Carmel

      Wrocław             Ramat Gan

       

      Dostęp do rynku


       

       

      5. Dostęp do rynku.

       

      5.1. Dostęp do rynku dla polskich towarów i usług.

       

      Izrael jest państwem stowarzyszonym z Unią Europejską, co w praktyce oznacza obowiązywanie pomiędzy Polską a Izraelem zasad wolnego handlu. Jedynie w odniesieniu do niektórych artykułów rolno-spożywczych stosowane są ograniczenia w postaci ceł lub kontyngentów. Ponadto istnieje zakaz importu na rynek izraelski warzyw, owoców, żywych cieląt oraz mięsa wołowego z krajów, w których w ostatnim okresie odnotowano przypadki BSE.

       

      Specyficznym ograniczeniem dostępu do rynku jest wymóg koszerności. Przy czym brak odpowiedniego certyfikatu nie jest równoznaczny z zakazem importu, a jedynie nakłada ograniczenia dystrybucji produktów bez certyfikatu do sieci sklepów niekoszernych. Izraelscy importerzy współpracują przy uzyskiwaniu certyfikatów koszerności, a nawet często ponoszą koszty certyfikacji.

       

      Wszystkie towary importowane na rynek izraelski muszą posiadać certyfikaty zgodności z miejscowymi normami. Za opracowanie standardów i za wystawianie certyfikatów zgodności jest odpowiedzialna państwowa instytucja „The Standards Institution of Israel”.

       

      Świadectwa fitosanitarne wystawia Ministerstwo Zdrowia. O odpowiednie świadectwa i certyfikaty występuje z reguły izraelski importer.

      I

      mport świeżych owoców jest teoretycznie możliwy, ale wyłącznie po uzyskaniu certyfikatu dla konkretnego produktu i konkretnego producenta.

       

      5.2. Dostęp do rynku pracy. Świadczenie usług i zatrudnienie obywateli RP.

       

      Dostęp obywateli polskich do izraelskiego rynku pracy jest utrudniony i obwarowany biurokratycznymi procedurami. Izraelski pracodawca, który jest zobowiązany do uzyskania zgody na zatrudnienie obcokrajowca, musi wykazać, że nie ma obywatela Izraela, chętnego do objęcia oferowanego stanowiska. Na podstawie wydanej zgody, polski pracownik otrzymuje w Ambasadzie Izraela w Warszawie wizę pracowniczą. Po podjęciu obowiązków w firmie izraelskiej, obcokrajowiec posiada takie same prawa jak pracownik izraelski. Nie ma możliwości otrzymania wizy pracy na miejscu np. w trakcie pobytu turystycznego. Osoby pracujące nielegalnie są deportowane.

       

      5.3. Nabywanie i wynajem nieruchomości.

       

      Rynek nieruchomości w Izraelu jest rynkiem wolnym. Obywatele polscy mogą wynajmować mieszkania lub domy na takich samych zasadach jak obywatele izraelscy. Wynajmu nieruchomości można dokonać za pośrednictwem agencji lub z ogłoszenia. Warunki najmu uzgadniają pomiędzy sobą strony umowy.

       

      Również zakup nieruchomości przez obcokrajowców jest w zasadzie możliwy na takich samych warunkach jak przez obywateli Izraela. Nie dotyczy to obywateli państw, które mają nieuregulowane z Izraelem stosunki dyplomatyczne. Pewną barierą są biurokratyczne procedury uzyskania zgody przez obcokrajowca na zakup gruntu będącego własnością Państwa. Procedury te mogą znacznie spowolnić, ale nie uniemożliwić zakup nieruchomości.

       

      5.4. System zamówień publicznych.

       

      Wszystkie państwowe instytucje, przedsiębiorstwa i agencje, rady religijne, a także fundusze ochrony zdrowia są zobowiązane, na podstawie Prawa o Przetargach z 1992 r., do zawierania kontraktów w systemie zamówień publicznych na dostawy, obrót nieruchomościami, wykonywanie robót i świadczenie usług. Szczegółowe zasady procesu przetargowego zostały wydane przez Ministra Finansów oraz Ministra Obrony (dla zamówień wojskowych).

       

      Skomplikowane przepisy przewidują m.in. preferencje dla podmiotów izraelskich, konieczność offsetu w wysokości 35% dla kontraktów o wartości powyżej 2,1 mln NIS, konieczność, w niektórych przypadkach, składania ofert wraz z partnerami izraelskimi.

       

      Prawo o Przetargach nie jest wystarczająco przejrzyste, a przepisy wykonawcze przewidują wiele wyjątków i odchodzenie od procedur. Brak jest też jednolitego systemu ogłaszania przetargów publicznych. Szczegóły nt. izraelskiego prawa o zamówieniach publicznych w jęz. angielskim są dostępne, w języku angielskim, na stronach:

       

      5.5. Ochrona własności przemysłowej i intelektualnej.

       

      Ochrona własności przemysłowej leży w gestii Izraelskiego Biura Patentowego, które przyznaje patenty, rejestruje wzory i znaki towarowe. Zgłaszane do Biura wnioski są następnie weryfikowane pod kątem ich zasadności i nie kolidowania z prawami innych osób lub podmiotów. Biuro przyjmuje wnioski zarówno od podmiotów z Izraela jak i z zagranicy. Izrael podpisał Paryską Konwencję w sprawie ochrony własności przemysłowej oraz Traktat o Współpracy Patentowej.

       

      Prawo dot. ochrony własności intelektualnej zapewnia ochronę tej własności zgodnie z obowiązującymi na świecie standardami. Izrael jest członkiem World Intellectual Property Organisation (WIPO) i sygnatariuszem większości międzynarodowych porozumień w sprawie ochrony własności intelektualnej takich jak Konwencja Berneńska, Porozumienie w Sprawie Własności Intelektualnej w ramach WTO, Traktat Internetowy WIPO.

       

      5.6. Informacja o aktach prawnych:

       

       

      Przydatne linki i kontakty


       

      6. Przydatne kontakty i linki

      6.1. Administracja gospodarcza.

       

      www.gov.il/firstgov/english                                      

      Rząd Izraela

       

      www.moit.gov.il

      Ministerstwo Gospodarki

       

      www.mof.gov.il

      Ministerstwo Finansów

       

      www.boi.org.il/en/Pages/Default.aspx                                   

      Bank Centralny Izraela

       

      www.export.gov.il/eng/Homepage    

      Instytut Eksportu i Współpracy Międzynarodowej 

       

      www.matimop.org.il

      Izraelskie Centrum Przemysłowe Badań i Rozwoju - rządowa agencja zajmująca się rozwojem współpracy międzynarodowej w zakresie badań i rozwoju na potrzeby przemysłu

       

      www.investinisrael.gov.il     

      Portal dla zainteresowanych inwestowaniem w Izraelu

       

      6.2. Samorządy gospodarcze.

       

      www.chamber.org.il/Default.aspx?mn=3&cat=3&lan=en-US                    

      Federacja Izraelskich Izb Handlowych

       

      www.industry.org.il/Eng/                  

      Izraelski Związek Producentów

       

      6.3. Media elektroniczne

       

      www.globes.co.il/en/

      dziennik ekonomiczny Globes

       

      www.timesofisrael.com

      niezależny dziennik online

       

      www.haaretz.com                             

      dziennik Haaretz

       

      www.jpost.com                                

      dziennik Jerusalem Post

       

      www.ynetnews.com             

      dziennik Yedioth Ahronoth

       

      6.4. Wybrane strony z informacjami ekonomicznymi.

       

      www.cbs.gov.il                                 

      Główny Urząd Statystyczny Izraela

       

      www.i-biz.co.il                                 

      Israel Business Information Services (usługi płatne)

       

      http://www.meetup.com/IsraelStartupNetwork/

      Israeli Start-Up Network

       

       

      6.5. Inne

      www.telawiw.msz.gov.pl

      Ambasada RP w Tel Awiwie

       

      www.telaviv.trade.gov.pl                  

      Wydział Promocji Handlu i Inwestycji Ambasady

       

      http://eeas.europa.eu/delegations/israel/index_en.htm

      Delegatura Unii Europejskiej w Izraelu

       

      5 grudnia 2013 (ostatnia aktualizacja: 18 stycznia 2016)

      Drukuj Drukuj Podziel się treścią: