close

  • Być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczypospolitej Polskiej

     

  • IZRAEL

  • Izrael

  •  

     Informacje o kraju


     

     

    1. Informacje ogólne.


    1.1. Położenie geograficzne, ludność, obszar, stolica, języki urzędowe.


    Położenie geograficzne: Izrael leży nad Morzem Śródziemnym w rejonie Bliskiego Wschodu. Graniczy z Libanem, Syrią, Jordanią i Egiptem. Pod kontrolą Izraela znajdują się ziemie zajęte podczas wojny w 1967 r. – Wschodnia Jerozolima (anektowana decyzją Knesetu w 1980 r.), Wzgórza Golan (anektowane w 1981 r.) oraz część Zachodniego Brzegu Jordanu. Tereny Autonomii Palestyńskiej nie są traktowane jako część państwa Izrael.


    Obszar: Terytorium Izraela zajmuje obszar 20,8 tys. km⊃2; (nie wliczone w ten obszar Wzgórza Golan i Autonomia Palestyńska zajmują dodatkowe 7 tys. km⊃2;).
    Całkowita długość granic lądowych to 1 006 km w tym:


    • z Egiptem - 255 km
    • z Jordanią - 238 km
    • z Libanem - 79 km
    • z Syrią - 76 km
    • z Zachodnim Brzegiem Jordanu - 307 km
    • z Strefą Gazy - 51 km

    Linia brzegowa liczy 273 km.

     

    Ludność: Liczba mieszkańców Izraela w marcu 2017 r. wynosiła 8,66 mln, z czego niemal 75% stanowili Żydzi i około 20% Arabowie. Pozostałe 5% stanowili m.in. chrześcijanie (nie Arabowie) oraz bahaici.
    Stolica: Izrael od 1949 r. za swoją stolicę uznaje Jerozolimę. Jednak społeczność międzynarodowa do dzisiaj nie zaakceptowała tej decyzji, a siedziby przedstawicielstw dyplomatycznych znajdują się w Tel Awiwie.
    Języki urzędowe: Językami urzędowymi Izraela są hebrajski i arabski. Obrady w Parlamencie (Kneset) prowadzi się w dwóch językach jednocześnie (tłumaczenie symultaniczne). Powszechna jest znajomość języka angielskiego, a duża część mieszkańców mówi po rosyjsku. 


    1.2. Warunki klimatyczne.


    Klimat zróżnicowany. Na zachodzie, od granicy z Libanem do Strefy Gazy ciągnie się pas wybrzeża Morza Śródziemnego, na którym panuje typowy klimat śródziemnomorski z łagodnymi zimami i gorącym, wilgotnym latem. Na wschód od pasa przybrzeżnego znajduje się rejon wyżynno-górzysty, a na południu pustynia Negew, zajmująca ponad 50% powierzchni całego kraju. W tych dwóch regionach panuje typowo pustynny, gorący i suchy klimat.


    1.3. Główne bogactwa naturalne.

     

    Miedź, fosforany, siarka, rudy manganu, asfalt, brom, potas, niewielkie zasoby ropy naftowej. W szelfie Morza Śródziemnego – znaczne zasoby gazu ziemnego (dwa główne złoża: Tamar – szacowane zasoby 307×109 m3 i Leviathan – szacowane zasoby 535×109 m3). Przemysłowa eksploatacja Tamar rozpoczęła się w kwietniu 2013 r., eksploatacja Leviathana rozpocznie się najprawdopodobniej w 2020 r.


    1.4. System walutowy, kurs i wymiana.
     

    Oficjalnym środkiem płatniczym w Izraelu jest Nowy Izraelski Szekel (NIS). 1 NIS = 100 agorotów. Średni kurs wymiany w maju 2017 r. wynosił 1 EUR = 3,97 NIS, 1 USD = 3,59 NIS. Średni kurs za 5 miesięcy 2017 r. wyniósł 1 EUR = 3,95 NIS, 1 USD = 3,68 NIS. Walutę można wymieniać w bankach lub w kantorach.

     

    1.5. Religia.


    Dominującą religią -  judaizm, wyznawany przez ok. 75% obywateli Izraela. Drugą religią pod względem liczby wiernych jest islam (ok. 16%). Chrześcijanie różnych obrządków stanowią ok. 2,1% ludności.


    1.6. Infrastruktura transportowa.
     

    Infrastruktura komunikacyjna dobrze rozwinięta, zwłaszcza w centralnej i północnej części kraju. Sieć dróg utwardzonych ok. 19 tys. km, z czego ok. 2 tys. km to drogi szybkiego ruchu. W ostatnich pięciu latach oddawano rocznie do eksploatacji ok. 150 km nowych dróg.

    Łączna długość linii kolejowych ok. 900 km. Sieć kolejowa dobrze rozwinięta w najgęściej zaludnionych - centralnej i północnej części kraju. Od kilku lat trwa modernizacja i rozbudowa sieci kolejowej w centralnej części Izraela, przede wszystkim w rejonie Tel Awiwu. Planowane jest połączenie kolejowe uprzemysłowionej centralnej i wschodniej części kraju z położonym na południu miastem Eljat.

    Z uwagi na uwarunkowania geopolityczne eksport i import towarów, a także wyjazdy i przyjazdy do Izraela odbywać się mogą niemal wyłącznie drogą morską i powietrzną. Wyjątek stanowią cztery przejścia drogowe: z Jordanią (3) i Egiptem (1).

     

    Izrael posiada 15 lotnisk (nie licząc wojskowych), w tym pięć obsługujących loty międzynarodowe: Międzynarodowy Port Lotniczy im. Ben Guriona pod Tel Awiwem (IATA: TLV, ICAO: LLBG), Port Lotniczy Dov Hoz w Tel Awiwie (IATA: SDV, ICAO: LLSD) – obsługujący m.in. część połączeń na Cypr, Międzynarodowy Port Lotniczy w Ovda obok Eljatu (IATA: VDA, ICAO: LLOV) oraz – obsługujące międzynarodowe czartery – Port Lotniczy w Eljacie im. J. Hozmana (IATA: ETH, ICAO: LLET) oraz Port Lotniczy w Hajfie im. U. Michaeli (IATA: HFA, ICAO: LLHA).

     

    Port Lotniczy im. Ben Guriona dysponuje trzema pasami startowymi (długość: 3,6 km, 3,1 km, 1,9 km). W 2016 r. lotnisko obsłużyło 17,3 mln pasażerów, wliczając loty wewnętrzne. Posiada bardzo dobrze rozwiniętą infrastrukturę cargo z czterema specjalnymi stanowiskami rozładunkowymi dla samolotów B-747 cargo. Rozbudowana jest baza magazynowa składająca się m.in. z chłodni, magazynów materiałów radioaktywnych, skarbca (handel diamentami), oddziału kwarantanny dla żywych zwierząt oraz specjalnych magazynów dla dużych i ciężkich przesyłek.

     

    Port lotniczy Dov Hoz w Tel Awiwie, wykorzystywany także do celów wojskowych, dysponuje jednym pasem startowym (długość: 1,7 km). W 2012 r.  (ostatnie dostępne dane) obsłużyło 730 tys. pasażerów na liniach wewnętrznych oraz 7 tys. zagranicznych turystów. Planowane zamknięcie portu to 2019 r.

     

    Port lotniczy w Ovda obsługuje zagranicznych turystów wypoczywających nad Morzem Czerwonym. Dysponuje jednym pasem startowym (długość: 2,6 km) i przyjęło, w 2012 r.  (ostatnie dostępne dane) ok. 118 tys. pasażerów.

     

    Port lotniczy im. J. Hozmana w Eljacie obsłużył w 2016 r. ok. 1,39 mln pasażerów na liniach wewnętrznych oraz ok. 128 tys. z zagranicy. Dysponuje jednym pasem startowym (długość: 1,9 km).

     

    Do końca 2017 r. powinno dojść do uruchomienia nowego portu lotniczego im. I. Ramona nieopodal Eilatu, który przejmie ruch pasażerski z lotnisk im. J. Hozmana w Eilacie i w Ovda.

     

    Transport morski jest realizowany poprzez trzy porty – dwa na wybrzeżu Morza Śródziemnego (Ashdod i Hajfa) i jeden - Eljat nad Morzem Czerwonym.

    Najstarszym i największym portem izraelskim jest Hajfa leżąca nad Morzem Śródziemnym na północ od Tel Awiwu. W 2015 r. przez ten port przeszło ponad 27 mln ton towarów, w okresie styczeń-listopad 2016 r. – ponad 25 mln ton. Posiada terminale kontenerowe, terminal chemiczny oraz specjalny terminal do obsługi Szóstej Floty USA. Obsługuje także statki pasażerskie.

    Coraz większe znaczenie zyskuje port Ashdod leżący ok. 25 km na południe od Tel Awiwu. Obecnie przez Ashdod przechodzi ok. 60% towarów eksportowanych lub importowanych przez Izrael. W 2015 r. w porcie przeładowano ponad 22 mln ton towarów, w zaś okresie styczeń-listopad 2016 r. – ponad 22 mln ton. Port posiada specjalne terminale do odbioru towarów masowych, węgla, kontenerów i produktów rolno-spożywczych.

     

    Port w Eljacie ma niewielkie znaczenie pomimo swojego położenia, korzystnego dla handlu z Dalekim Wschodem (szlak żeglugowy Morze Czerwone - Ocean Indyjski, z pominięciem Kanału Sueskiego). Potencjał Eljatu ograniczony jest przez oddalenie od centrum gospodarczego kraju, brak połączenia kolejowego oraz konkurencję przystani jachtowych dla turystyki morskiej. W 2015 r. w Eljacie przeładowano towary o masie ponad 2 mln ton. w okresie styczeń-listopad 2016 r. - niemal 1,8 mln ton.

     

    1.7. Obowiązek wizowy.
     

    Obywatele Polscy legitymujący się paszportem ważnym co najmniej przez okres 6 miesięcy mogą przyjeżdżać do Izraela bez wiz na okres do 90 dni. Ruch bezwizowy dotyczy wyłącznie przyjazdów turystycznych i biznesowych. Osoby przyjeżdżające w innych celach i na okres dłuższy niż 90 dni powinny wcześniej uzyskać odpowiednią wizę w Ambasadzie Izraela w Warszawie.
     

    1.8. Wykaz świąt państwowych.


    Oficjalnym świętem państwowym jest Dzień Nieodległości Izraela. Deklaracja Niepodległości została ogłoszona 14 maja 1948 r., ale z uwagi na obowiązujący w Izraelu kalendarz lunarny, święto to jest ruchome i przypada w kwietniu lub w maju. Ponadto w Izraelu obchodzone są następujące święta religijne, podczas których nieczynne są instytucje państwowe i banki:


     Pesach (święto przejścia)    - w kwietniu
     Szawuot (święto tygodni)   - w maju lub w czerwcu
     Tisza be-Aw (święto po utracie świątyni) - w lipcu lub w sierpniu
     Rosz ha-Szana (żydowski Nowy Rok)  - w wrześniu
     Jom Kippur (dzień pojednania)   - w wrześniu lub w październiku
     Sukot (święto szałasów)    - w wrześniu lub w październiku
     Simchat Tora (święto Tory)   - w październiku
     Chanuka (święto świateł)    - w listopadzie lub w grudniu

     

    System administracyjny


     

    2. System administracyjny.

    2.1. Ustrój polityczny.
     

    Izrael jest republiką parlamentarną. Nie posiada jednak konstytucji spisanej w formie jednego dokumentu. Jej rolę spełniają akty prawne tworzące blok konstytucyjny:
     

    • Deklaracja Niepodległości Izraela z 1948 r.,
    • Podstawowe Prawa o Parlamencie (Kneset) z 1958 r.,
    • Ziemie Izraela z 1960 r.,
    • Prezydent Państwa z 1964 r.,
    • Rząd z 1968 r., znowelizowana w 1992 r. i w 2001 r.
    • Gospodarka Finansami Państwa z 1975 r.,
    • Armia z 1976 r.,
    • Jerozolima, Stolica Izraela z 1980 r.,
    • Sądownictwo z 1984 r.,
    • Kontroler Państwowy (odpowiednik polskiego NIKu) z 1988 r.,
    • Ustawa o prawach obywatelskich z 1992 r.,
    • Prawo o Wolności Zawodowej z 1992 r. znowelizowane w 1994 r.

     

    Prace nad opracowaniem ustawy zasadniczej prowadzi, od maja 2003 r., Komitet ds. Konstytucji, Prawa i Sprawiedliwości.

     

    2.2. Władza ustawodawcza.
     

    Władzą ustawodawczą jest parlament Izraela - Kneset. W jednoizbowym Knesecie zasiada 120 deputowanych, wybieranych na 4 lata. Zatwierdzone przez Kneset ustawy są podpisywane przez prezydenta, premiera i właściwego ministra. Obrady parlamentu odbywają się przez 8 miesięcy w roku na dwóch sesjach: wiosennej i jesiennej. W nadzwyczajnych wypadkach Kneset może zebrać się także w okresie przerwy. Kneset ma uprawnienia do odwołania ze stanowiska Prezydenta, a także do podjęcia decyzji o wcześniejszych wyborach.


    Prezydent Izraela jest wybierany przez Kneset na 7-letnią kadencję. Nie ma prawa do reelekcji. Kandydatem może zostać każdy obywatel Izraela, mieszkający na terytorium tego państwa. Prezydent pełni przede wszystkim funkcje reprezentacyjne. Ponadto podpisuje przyjęte przez Kneset ustawy oraz, za zgodą Knesetu, umowy międzynarodowe, nominuje kandydatów na najwyższe stanowiska państwowe (m.in. Prezesa Rady Ministrów) oraz posiada prawo do ogłaszania amnestii i zmniejszania wyroków. Prezydentem Izraela od lipca 2014 r. jest Reuven Rivlin.

     

    2.3. Władza wykonawcza.
     

    Władzą wykonawczą jest Rada Ministrów, na której czele stoi Premier. Na stanowisko premiera Prezydent nominuje przywódcę partii, która wygrała wybory do Knesetu. Jeżeli osoba ta nie uzyska wotum zaufania od parlamentu, Kneset zgłasza innego kandydata. Po wyborach parlamentarnych w marcu 2015 r. Prezydent Izraela powierzył Benjaminowi Netenyahu, przywódcy zwycięskiej partii Likud misję tworzenia nowego rządu. Zaprzysiężona w maju 2015 r. Rada Ministrów składa się z 24 stanowisk ministerialnych - oprócz stanowiska Premiera - i 8 wiceministerialnych.  Premier B. Netanyahu stoi także na czele ministerstwa spraw zagranicznych.

     

    2.4. Struktura administracji gospodarczej.
     

    Sprawy gospodarcze leżą w gestii Ministerstwa Gospodarki i Przemysłu. Finansami Państwa zajmuje się Ministerstwo Finansów, a za kreację pieniądza, wysokość stóp procentowych itp. odpowiada Bank Izraela (Bank of Israel).

    Struktura samorządu gospodarczego jest zbliżona do struktury tego samorządu w Polsce. Działają izby terytorialne, branżowe, bilateralne, a także związki izb gospodarczych (przynależność do nich nie jest obowiązkowa).

     

    2.5. Sądownictwo gospodarcze.


    System sądowniczy Izraela składa się z trzyinstancyjnego systemu sądów ogólnych (Sąd Najwyższy i odpowiedniki polskich sądów wojewódzkich i okręgowych) oraz z sądów specjalnych: sądów pracy, sądów wojskowych i sądów religijnych. W grudniu 2010 r. otwarto pierwszy sąd gospodarczy.
     

     

    Gospodarka


     

    3. Gospodarka.

     

    3.1. Ogólna charakterystyka sytuacji gospodarczej.

     

     

    Według danych OECD, w 2016 r. tempo wzrostu PKB Izraela wyniosło 3,31%, co oznacza wzrost o niemal 0,8% w porównaniu z rokiem poprzednim. Podobnego tempa wzrostu należy, według tych samych statystyk, oczekiwać także w roku bieżącym.

     

    Eksport towarów w 2016 r. osiągnął wartość 52,18 mld USD, i był tym samym o ok. 2,5% niższy niż rok wcześniej. W przypadku importu, który osiągnął w 2016 r. wartość 65,06 mld USD, odnotowano wzrost o 6,1% w porównaniu z 2015 r.  Tym samym deficyt w izraelskim handlu zagranicznym, który wyniósł 12,87 mld USD, był o niemal 65% wyższy niż rok wcześniej (7,8 mld USD).

     

    Sektor przedsiębiorstw, rozwijał się w tempie ok. 2,6%. Inflacja, liczona jako indeks cen towarów i usług konsumpcyjnych, wyniosła w kwietniu 2017 r. 0,3%. Tym samym, kolejny rok z rzędu nadal nie osiągnięto celu inflacyjnego (1-3%),  ustalonego przez Bank Izraela.  Stopa bezrobocia na koniec roku 2016 wyniosła 4,4% (niemal pełne zatrudnienie). Deficyt budżetowy za rok 2016 wyniesie najprawdopodobniej ok. 2,5 % PKB.  

     

    Tempo wzrostu konsumpcji indywidualnej (w cenach stałych, per capita) wynosiło w 2016 r. 3,6% i było  o 1,6% wyższe niż w roku poprzednim.  Konsumpcja zbiorowa wzrosła w 2016 r. o 1,7%, tj. o 0,2% szybciej niż rok wcześniej.

     

    Podstawowa stopa procentowa Banku Izraela, w kwietniu 2017 r. wynosiła 0,1%.

     

    Według szacunków Ministerstwa Finansów, w 2016 udało się po raz kolejny obniżyć poziom relacji długu publicznego do PKB. Tym razem do poziomu 62,2% (o dalsze 1,9% mniej niż rok wcześniej). Izrael zbliża się do średniego poziomu notowanego w krajach członkowskich OECD (55-60%).

     

    Wg danych izraelskiego Banku Centralnego i Instytutu Eksportu podstawowe wskaźniki rozwoju gospodarki izraelskiej w 2017 r. przedstawiają się następująco:

     

    Tempo wzrostu PKB                                           1,4% (I kw.)

    Deficyt budżetowy                                               1,8% (2016)                 

    Tempo rozwoju sektora przedsiębiorstw   2,6% (2016)

    Konsumpcja indywidualna                              53,9% PKB (I kw.)

    Konsumpcja zbiorowa                                       22,2% PKB (I kw.)

    Stopa bezrobocia                                                  4,2% (I kw.)

    Eksport towarów i usług (rok do roku)     - 2,5 % (2016)

    Import towarów i usług (rok do roku)        6,1% (2016)

    Inflacja (CTUK)                                                   0,2% (kwiecień 2017 r.)

     

    3.2. Tabela głównych wskaźników makroekonomicznych.

     

     

    2016

    I kw. 2017

    Produkt Krajowy Brutto w mld NIS

    1210,7

    308,9

    Produkt Krajowy Brutto (ppp) w mld USD

    297

     

    PKB per capita w tys. USD

    37,5

    38,4

    PKB per capita wg parytetu siły nabywczej w tys. USD

    34,8

     

    Tempo wzrostu PKB w %

    2,8

    1,4

    Relacja deficytu budżetowego do PKB w %

    2,06 (2015)

     

    Relacja długu publicznego do PKB w %

    64,1 (2015)

    62,1 (grudzień 2016)

    Stopa inflacji CPI w %

    -0,5

    0,7

    Stopa bezrobocia w %

    4,4

    4,2

    Wartość obrotów handlu zagranicznego (towary i usługi) w mld USD

    117,2

    30,06

    Wartość eksportu towarów i usług w mld NIS

    368,4

    96,5

    Wartość importu towarów i usług w mld NIS

    352,8

    88,4

    Wartość BIZ w mld USD

    10,6

     

    Skumulowana wartość BIZ w mld USD (z uwzgl. zmian cen i kursów walut)

    113,2

     

     

    Źródło: na podstawie danych Bank of Israel, Central Bureau of Statistics, Economist Intelligence Unit, UNCTAD

     

    3.3. Główne sektory gospodarki Izraela (o największym udziale w PKB).

     

    Według szacunkowych danych, w 2016 r. udział w wypracowaniu PKB Izraela poszczególnych sektorów kształtował się następująco:

               przemysł          27,3%

               usługi                69,0%

               rolnictwo           2,1% 

     

    3.4. Uczestnictwo w wielostronnych organizacjach i porozumieniach o charakterze gospodarczym.

     

    Izrael jest członkiem wielu organizacji międzynarodowych, w tym także o charakterze gospodarczym. Są to m.in. WTO, IMF, FAO, UNIDO, OECD.

     

    3.5. Relacje gospodarcze z UE.

     

    Relacje pomiędzy Izraelem a Unią Europejską określa Umowa Stowarzyszeniowa (EU-Israel Association Agreement) podpisana 20 listopada 1995 r., która weszła w życie 1 czerwca 2000 r. Ponadto UE i Izrael posiadają podpisane następujące umowy dwustronne:

     

    • Agreement on Conformity Assessment and Acceptance of industrial products (umowa weszła w życie 19 stycznia 2013 r.),
    • Agreement concerning reciprocal liberalisation measures on agricultural products, processed agricultural products and fish and fishery products (umowa weszła w życie 1 stycznia 2010 r.),
    • Agreement on Scientific and Technical Cooperation Between the European Community and the State of Israel (podpisana 17 lipca 2007 r.)
    • Agreement on Good Laboratory Practice (umowa weszła w życie 1 maja 2000 r.)
    •  Agreements on Procurement by Telecommunication Operators and Government Procurement (umowy weszły w życie 1 sierpnia 1997 r.)
    •  European-Mediterranean Sea (“Open Skies”) Aviation Agreement (podpisana 11 czerwca 2013 r.)

    Mimo powolnego rozwoju stosunków politycznych między instytucjami UE a Izraelem, relacje gospodarcze z poszczególnymi krajami Unii cechuje trend wzrostowy UE28 pozostawały w 2016 r. pierwszym partnerem handlowym Izraela, z którym realizowanych było ponad 32% obrotów w handlu zagranicznym. W 2016 r. wartość izraelskiego importu dóbr z krajów UE28 wyniosła 21,1 mld EUR (18,9 mld USD rok wcześniej). W 2016 r 37% izraelskiego importu pochodziło z rynków krajów Unii Europejskiej (ujęcie łączne), co stawia kraje UE28 na pierwszym miejscu na liście importerów do Izraela. UE28 są także drugim, po Stanach Zjednoczonym, odbiorcą izraelskich produktów (26,2% izraelskiego eksportu kierowana jest do krajów UE).  Wartość izraelskiego eksportu na rynki UE28 wyniosła w 2016 r. 13,2 mld EUR.  W 2016 r. do krajów Unii trafiło 32% izraelskiego eksportu, z wyłączeniem diamentów.

     

     

     

     

    Dwustronna współpraca gospodarcza


     

    4. Dwustronna współpraca gospodarcza.

     

    4.1. Gospodarcze umowy dwustronne.

     

    Polskę, członka UE, obowiązuje podpisana 21.06.2000 r. umowa stowarzyszeniowa UE-Izrael tj. “Euro-Mediterranean Agreement establishing an association between the European Communities and their Member States, of the one part, and the State of Israel, of the other part”.

     

    Polska i Izrael są sygnatariuszami umów dwustronnych, w tym m.in:

     

    Umowa między Rządem RP a Rządem Państwa Izrael o komunikacji lotniczej z 27.02.1990 r.

     

    Umowa między Rządem RP a Rządem Państwa Izrael w sprawie popierania i  wzajemnej ochrony inwestycji z 22.05.1991 r. z późniejszymi zmianami.

     

    Umowa między Rządem RP a Rządem Państwa Izrael w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu z 22.05.1991 r.

     

    Umowa między Rządem RP a Rządem Państwa Izrael o współpracy kulturalnej, naukowej i oświatowej z 22.05.1991 r.

     

    Umowa między Rządem RP a Rządem Państwa Izrael o współpracy gospodarczej i naukowo-technicznej w dziedzinie rolnictwa i przemysłu spożywczego z 04.10.1991 r.

     

    Umowa między Rządem RP a Rządem Państwa Izrael o współpracy technicznej w dziedzinie rozwoju mleczarstwa z 19.12.1996 r.

     

    Umowa między Rządem RP a Rządem Państwa Izrael o współpracy poczty i telekomunikacji z 14.01.1997 r.

     

    Umowa między Rządem RP i Rządem Państwa Izrael o współpracy w dziedzinie turystyki z 14.01.1997 r.

     

    Umowa między Rządem RP a Rządem Państwa Izrael o współpracy i wzajemnej pomocy w sprawach celnych z 15.06.2000 r. 

     

    Memorandum o Porozumieniu między Ministrem Gospodarki i Pracy Rzeczypospolitej Polskiej a Ministerstwem Obrony Państwa Izrael o współpracy w dziedzinie przemysłów obronnych z 17.11.2004 r.

     

    Umowa między Rządem RP a Rządem Państwa Izrael o współpracy w dziedzinie zdrowia i medycyny z późniejszymi zmianami z 11.09.2006 r.

     

    Umowa między Rządem RP a Rządem Państwa Izrael o współpracy w zakresie przemysłowych prac badawczo-rozwojowych z 28 października 2014 r.

     

    4.2. Handel zagraniczny (na podst. danych wstępnych za 2016 r. Ministerstwa Rozwoju RP).

     

    Według Ministerstwa Rozwoju RP w 2016 r. Izrael z udziałem 0,3% zajmował 40 pozycję na liście odbiorców polskich towarów, a jednocześnie 50 pozycję na liście dostawców towarów do Polski (udział 0,2%).

    W 2016 r. Izrael zajmował drugą pozycję, za Arabią Saudyjską, w zakresie łącznych obrotów towarowych z krajami regionu Bliskiego Wschodu, nie wliczając Turcji. Zajmował trzecie miejsce w zakresie importu z Polski – za Arabią Saudyjską i ZEA. Pod względem eksportu do Polski, Izrael wyprzedziły Arabia Saudyjska i Irak.

    Dynamika obrotów, w latach 2015-16, między Polską a Izraelem, w ujęciu EUR, wyniosła 9,5%. Import z Izraela, w 2016 r. wzrósł w porównaniu z rokiem poprzednim o 5,4%. Polski eksport do Izraela – o 12,1%. Saldo w obrotach towarowych wyniosło 204,2 mln EUR, o 40,1 mln EUR więcej niż w 2015 r. (164,1 mln EUR w 2015 r.).

     

    Należy podkreślić, że  w odróżnieniu od innych rynków w regionie, pozycja Izraela jako partnera handlowego Polski jest stabilna i poza 2009 r. tj. rokiem globalnego kryzysu notowano na tym rynku systematyczny wzrost obrotów towarowych. Pierwsze dane za rok 2017 wskazują, ze tendencja ta zostanie utrzymana.

     

    Obroty towarowe z krajami regionu, z wyłączeniem Turcji, w 2016 r.: Arabia Saudyjska (1221 mln EUR), Izrael (829 mln EUR), ZEA (705 mln EUR), Irak (437 mln EUR), Katar (345 mln EUR), Iran (210 mln EUR), Jordania (105 mln EUR).

     

    Polski eksport do Izraela osiągnął w 2016 r. wartość 516,6 mln EUR i był o 12% wyższy niż w roku poprzednim. W strukturze towarowej polskiego eksportu do Izraela w 2016 r., spośród 10 umownie klasyfikowanych grup towarowych największy udział, w wysokości 17,8% osiągnęła sekcja IV (gotowe artykuły spożywcze). Na kolejnych miejsca w polskim eksporcie do Izraela znalazły się produkty sekcji XVI (produkty elektromaszynowe) – 15,8%, I (zwierzęta żywe, produkty pochodzenia zwierzęcego) – 14,7% oraz XVII (pojazdy statki powietrzne, jednostki pływające) – 14,2%.

     

    Łącznie produkty rolno spożywcze stanowiły 2016 r. ponad 32% polskiego eksportu do Izraela.

     

    Polski import z Izraela w 2016 r. był o 5,0% wyższy niż w 2015 r. i wyniósł ok. 312 mln EUR.  W 2016 r. najwięcej importowano wyrobów przemysłu elektromaszynowego (sekcje XVI, XVII i XVIII), które stanowiły ponad 40% importu. Na kolejnym miejscu w izraelskim imporcie znalazły się wyroby przemysłu chemicznego (sekcje VI i VII), stanowiące ponad 30% importowanych towarów.

     

    Tabela 1. Obroty towarowe pomiędzy Polską a Izraelem za 2015 r. w mln EUR 

     

    Sekcja CN/Dział

    2015 r.

    Eksport

    Import

    Saldo

    RAZEM

    460,6

    296,5

    164,1

    I

    ZWIERZĘTA ŻYWE; PRODUKTY POCHODZENIA ZWIERZĘCEGO

    31,6

    0,1

    31,5

    II

    PRODUKTY POCHODZENIA ROSLINNEGO

    9,7

    16,8

    -7,2

    III

    TŁUSZCZE, OLEJE POCHODZENIA ZWIERZĘCEGO I ROSLINNEGO; PROD. ICH ROZKŁADU

    1,4

    0

    1,4

    IV

    GOTOWE ARTYKUŁY SPOŻ.; NAPOJE BEZALKOHOL., ALKOHOL I OCET; TYTOŃ

    99,5

    15,9

    83,6

    V

    PRODUKTY MINERALNE

    6,7

    19,5

    -12,8

    VI

    PRODUKTY PRZEMYSŁU CHEMICZNEGO I PRZEMYSŁÓW POKREWNYCH

    36,3

    79,2

    -42,9

    VII

    TWORZYWA SZTUCZNE I WYROBY Z NICH; KAUCZUK I WYROBY Z KAUCZUKU

    13

    25

    -11,9

    VIII

    SKÓRY; WYROBY Z NICH; ART. PODRÓŻNE,TORBY ,POJEMNIKI

    0,3

    0,4

    0

    IX

    DREWNO I WYROBY Z NIEGO; WYROBY Z KORKA, SŁOMY, ESPARTO; WYR. KOSZYKARSKIE

    3,1

    0

    3,1

    X

    SCIER DRZEWNY LUB Z INNEGO WŁÓKNISTEGO MAT. CELULOZOWEGO; PAPIER I TEKTURA

    16,6

    1,1

    15,5

    XI

    MATERIAŁY I WYROBY WŁÓKIENNICZE

    3,9

    14,3

    -10,5

    XII

    OBUWIE, NAKRYCIA GLOWY, PARASOLE, LASKI, PIÓRA, SZTUCZNE KWIATY

    1,1

    0,1

    1

    XIII

    WYROBY Z KAMIENI GIPSU, CEMENTU, AZBESTU, MIKI ITP; WYROBY CERAMICZNE,SZKŁO

    3,9

    0,1

    3,8

    XIV

    PERŁY; METALE I KAMIENIE SZLACHETNE I PÓŁSZLACHETNE; SZTUCZNA BIŻUTERIA

    0,6

    0,6

    0

    XV

    WYROBY NIESZLACHETNE I WYROBY Z METALI NIESZLACHETNYCH

    25,2

    16,4

    8,9

    XVI

    URZĄDZENIA MECHANICZNE I ELEKTRYCZNE; DO REJESTRACJI I ODBIORU DŻWIĘKU

    81,2

    76,2

    5

    XVII

    POJAZDY, STATKI POWIETRZNE, JEDNOSTKI PŁYWAJĄCE I WSPÓŁDZIAŁ. URZĄDZENIA

    54,9

    15,3

    39,6

    XVIII

    PRZYRZĄDY, APARATY OPTYCZNE, KINEMATOGRAF., POMIAROWE,MEDYCZNE,ZEGARKI,IN

    4,2

    11,4

    -7,3

    XIX

    BROŃ I AMUNICJA; CZĘSCI I AKCESORIA

    1,8

    0,6

    1,2

    XX

    WYROBY RÓŻNE

    65,4

    3,4

    62

    XXI

    DZIEŁA SZTUKI, PRZEDMIOTY KOLEKCJONERSKIE

    0

    0,1

    -0,1

     

    Źródło: WPE Ambasady RP na podstawie danych Głównego Urzędu Statystycznego.

     

    Tabela 2. Eksporterzy/importerzy w 2015 r. (kolejność alfabetyczna):

     

    Najwięksi eksporterzy z Polski:

     

    1. EKO-VIT Sp. z o.o.

    2. FERRERO POLSKA Sp. z o.o.

    3. GENERAL MOTORS MANUFACTURING POLAND Sp. z o.o.

    4. GILLETTE POLAND INTERNATIONAL Sp. z o.o.

    5. KRAJOWA SPÓŁKA CUKROWA SPÓŁKA AKCYJNA

    6. MAN BUS Sp. z o.o.

    7. MONDI ŚWIECIE SA

    8. PROCTER AND GAMBLE OPERATIONS POLSKA Sp. z o.o.

    9. VOLKSWAGEN POZNAŃ Sp. z o.o.

    10. ZAKŁAD PRZEMYSŁU MIĘSNEGO BIERNACKI Sp. z o.o.

     

    Najwięksi importerzy z Izraela:

     

    1. ADAMED PHARMA SA

    2. BREMBO Sp. z o.o.

    3. HAMILTON SUNDSTRAND POLAND

    4. ISCAR-POLAND Sp. z o.o.

    5. LUVENA SA

    6. MAKHTESHIM-AGAN POLAND Sp. z o.o.

    7. MTU AERO ENGINES POLSKA Sp. z o.o.

    8. POLICE SA

    9. TEVA OPERATIONS POLAND Sp. z o.o.

    10. ZESZUTA Sp. z o.o.

     

    Źródło: WPE Ambasady RP na podstawie danych MR.

     

    4.3. Inwestycje wzajemne.

     

    Wg danych Narodowego Banku Polskiego , w 2015 r. napływ izraelskiego kapitału z tytułu  zagranicznych inwestycji bezpośrednich w Polsce wyniósł 113,8 mln EUR, co stanowi znaczący wzrost w porównaniu z rokiem poprzednim (36,9 mln EUR w 2014 r.).

     

    Odpływ kapitału z tytułu polskich inwestycji bezpośrednich w Izraelu wyniósł w 2015 r. 9,8 mln EUR.

     

    Oficjalne dane statystyczne na temat inwestycji izraelskich w Polsce odbiegają znacznie od szacunków. Kapitał izraelski zaangażowany w Polsce jest znacznie wyższy (ok. 1,4 – 3,6 mld EUR). Ze względów podatkowych, większość inwestorów izraelskich lokuje kapitał w Polsce poprzez firmy mające siedzibę w Europie lub Stanach Zjednoczonych. Na polskim rynku obecne są między innymi: Super-Pharm, Sorbit, Link 4, Cinema City, GTC, Plaza Centres, Ronson, Tadiran, Elite, Eden, Multilock, Egged.

     

    Należy wspomnieć, że powyższe dane odnoszą się do inwestorów, którzy inwestowali w Polsce bezpośrednio z Izraela. Największe inwestycje izraelskie na rynku polskim były w okresie ostatnich kilkunastu lat dokonywane przez firmy z kapitałem izraelskim zarejestrowane m.in. w Holandii i na Cyprze. Brak jest dokładnych danych o skali tych inwestycji.

     

    4.4. Współpraca regionalna.

     

    Liderem współpracy regionalnej pomiędzy Polską a Izraelem w ostatnich latach są Łódź i Gdańsk. Delegacje różnych samorządów gościły w Izraelu wielokrotnie. Wizyty te mają z reguły charakter społeczno-gospodarczy. Władze Łodzi i Białegostoku utrzymują stałe kontakty z organizacjami  skupiającymi byłych mieszkańców tych miast.

     

    17 polskich miast ma porozumienia z miastami w Izraelu (miasta bliźniacze):

     

    Bielsko-Biała    Akko

    Częstochowa    Nazaret

    Gdańsk             Hajfa

    Gołdap              Givat Shmuel

    Katowice           Rehovot

    Kołobrzeg         Nazaret Illit

    Kutno                Bat Yam

    Łódź                  Tel Awiw

    Lublin                Rishon LeZion

    Nowy Sącz        Netanya

    Płońsk               Ramat Negev

    Poznań              Raanana

    Sopot                 Ashkelon

    Stary Sącz         Ness Ziona

    Warszawa          Tel Awiw

    Wisła                  Daliat el Carmel

    Wrocław             Ramat Gan

     

     

     

    Dostęp do rynku


     

     

    5. Dostęp do rynku.

     

    5.1. Dostęp do rynku dla polskich towarów i usług.

     

    Izrael jest państwem stowarzyszonym z Unią Europejską, co w praktyce oznacza obowiązywanie pomiędzy Polską a Izraelem zasad wolnego handlu. Jedynie w odniesieniu do niektórych artykułów rolno-spożywczych stosowane są ograniczenia w postaci ceł lub kontyngentów. Ponadto istnieje zakaz importu na rynek izraelski warzyw, owoców, żywych cieląt oraz mięsa wołowego z krajów, w których w ostatnim okresie odnotowano przypadki BSE.

     

    Specyficznym ograniczeniem dostępu do rynku jest wymóg koszerności. Przy czym brak odpowiedniego certyfikatu nie jest równoznaczny z zakazem importu, a jedynie nakłada ograniczenia dystrybucji produktów bez certyfikatu do sieci sklepów niekoszernych. Izraelscy importerzy współpracują przy uzyskiwaniu certyfikatów koszerności, a nawet często ponoszą koszty certyfikacji.

     

    Wszystkie towary importowane na rynek izraelski muszą posiadać certyfikaty zgodności z miejscowymi normami. Za opracowanie standardów i za wystawianie certyfikatów zgodności jest odpowiedzialna państwowa instytucja „The Standards Institution of Israel”.

     

    Świadectwa fitosanitarne wystawia Ministerstwo Zdrowia. O odpowiednie świadectwa i certyfikaty występuje z reguły izraelski importer.

    I

    mport świeżych owoców jest teoretycznie możliwy, ale wyłącznie po uzyskaniu certyfikatu dla konkretnego produktu i konkretnego producenta.

     

    5.2. Dostęp do rynku pracy. Świadczenie usług i zatrudnienie obywateli RP.

     

    Dostęp obywateli polskich do izraelskiego rynku pracy jest utrudniony i obwarowany biurokratycznymi procedurami. Izraelski pracodawca, który jest zobowiązany do uzyskania zgody na zatrudnienie obcokrajowca, musi wykazać, że nie ma obywatela Izraela, chętnego do objęcia oferowanego stanowiska. Na podstawie wydanej zgody, polski pracownik otrzymuje w Ambasadzie Izraela w Warszawie wizę pracowniczą. Po podjęciu obowiązków w firmie izraelskiej, obcokrajowiec posiada takie same prawa jak pracownik izraelski. Nie ma możliwości otrzymania wizy pracy na miejscu np. w trakcie pobytu turystycznego. Osoby pracujące nielegalnie są deportowane.

     

    5.3. Nabywanie i wynajem nieruchomości.

     

    Rynek nieruchomości w Izraelu jest rynkiem wolnym. Obywatele polscy mogą wynajmować mieszkania lub domy na takich samych zasadach jak obywatele izraelscy. Wynajmu nieruchomości można dokonać za pośrednictwem agencji lub z ogłoszenia. Warunki najmu uzgadniają pomiędzy sobą strony umowy.

     

    Również zakup nieruchomości przez obcokrajowców jest w zasadzie możliwy na takich samych warunkach jak przez obywateli Izraela. Nie dotyczy to obywateli państw, które mają nieuregulowane z Izraelem stosunki dyplomatyczne. Pewną barierą są biurokratyczne procedury uzyskania zgody przez obcokrajowca na zakup gruntu będącego własnością Państwa. Procedury te mogą znacznie spowolnić, ale nie uniemożliwić zakup nieruchomości.

     

    5.4. System zamówień publicznych.

     

    Wszystkie państwowe instytucje, przedsiębiorstwa i agencje, rady religijne, a także fundusze ochrony zdrowia są zobowiązane, na podstawie Prawa o Przetargach z 1992 r., do zawierania kontraktów w systemie zamówień publicznych na dostawy, obrót nieruchomościami, wykonywanie robót i świadczenie usług. Szczegółowe zasady procesu przetargowego zostały wydane przez Ministra Finansów oraz Ministra Obrony (dla zamówień wojskowych).

     

    Skomplikowane przepisy przewidują m.in. preferencje dla podmiotów izraelskich, konieczność offsetu w wysokości 35% dla kontraktów o wartości powyżej 2,1 mln NIS, konieczność, w niektórych przypadkach, składania ofert wraz z partnerami izraelskimi.

     

    Prawo o Przetargach nie jest wystarczająco przejrzyste, a przepisy wykonawcze przewidują wiele wyjątków i odchodzenie od procedur. Brak jest też jednolitego systemu ogłaszania przetargów publicznych. Szczegóły nt. izraelskiego prawa o zamówieniach publicznych w jęz. angielskim są dostępne, w języku angielskim, na stronach:

     

    5.5. Ochrona własności przemysłowej i intelektualnej.

     

    Ochrona własności przemysłowej leży w gestii Izraelskiego Biura Patentowego, które przyznaje patenty, rejestruje wzory i znaki towarowe. Zgłaszane do Biura wnioski są następnie weryfikowane pod kątem ich zasadności i nie kolidowania z prawami innych osób lub podmiotów. Biuro przyjmuje wnioski zarówno od podmiotów z Izraela jak i z zagranicy. Izrael podpisał Paryską Konwencję w sprawie ochrony własności przemysłowej oraz Traktat o Współpracy Patentowej.

     

    Prawo dot. ochrony własności intelektualnej zapewnia ochronę tej własności zgodnie z obowiązującymi na świecie standardami. Izrael jest członkiem World Intellectual Property Organisation (WIPO) i sygnatariuszem większości międzynarodowych porozumień w sprawie ochrony własności intelektualnej takich jak Konwencja Berneńska, Porozumienie w Sprawie Własności Intelektualnej w ramach WTO, Traktat Internetowy WIPO.

     

    5.6. Informacja o aktach prawnych:

     

     

    Przydatne linki i kontakty


     

    6. Przydatne kontakty i linki

    6.1. Administracja gospodarcza.

     

    www.gov.il/firstgov/english                                      

    Rząd Izraela

     

    www.moit.gov.il

    Ministerstwo Gospodarki

     

    www.mof.gov.il

    Ministerstwo Finansów

     

    www.boi.org.il/en/Pages/Default.aspx                                   

    Bank Centralny Izraela

     

    www.export.gov.il/eng/Homepage    

    Instytut Eksportu i Współpracy Międzynarodowej 

     

    www.iserd.org.il

    Izraelskie Centrum Współpracy z krajami UE w dziedzinie Badań i Rozwoju, afiliowane przy Israeli Innovation Authority (www.matimop.org.il)  - jednostką administracji rządowej powołaną do wspierania rozwoju innowacyjności gospodarki kraju.

     

    www.investinisrael.gov.il     

    Portal dla zainteresowanych inwestowaniem w Izraelu

     

    6.2. Samorządy gospodarcze.

     

    www.chamber.org.il/Default.aspx?mn=3&cat=3&lan=en-US                    

    Federacja Izraelskich Izb Handlowych

     

    www.industry.org.il/Eng/                  

    Izraelski Związek Producentów

     

    6.3. Wybrane media elektroniczne (w języku angielskim)

     

    www.globes.co.il/en/

    elektroniczna wersja dziennika ekonomicznego Globes

     

    www.timesofisrael.com

    Times of Israel - niezależny dziennik wydawany wyłącznie online

     

    www.haaretz.com                             

    elektroniczna wersja dziennika Haaretz

     

    www.jpost.com                                

    elektroniczna wersja dziennika Jerusalem Post

     

    www.ynetnews.com             

    elektroniczna wersja dziennika Yedioth Ahronoth

     

    http://www.geektime.com/

    strona poświęcona przemysłowi wysokich technologii i ekosystemowi innowacji Izraela

     

    6.4. Wybrane strony z informacjami ekonomicznymi.

     

    www.cbs.gov.il                                 

    Główny Urząd Statystyczny Izraela

     

    www.i-biz.co.il                                 

    Israel Business Information Services (usługi płatne)

     

    http://www.meetup.com/IsraelStartupNetwork/

    Israeli Start-Up Network

     

     

    6.5. Inne

    www.telawiw.msz.gov.pl

    Ambasada RP w Tel Awiwie

     

    www.telaviv.trade.gov.pl                  

    Wydział Promocji Handlu i Inwestycji Ambasady RP w Tel Awiwie

     

    http://eeas.europa.eu/delegations/israel/index_en.htm

    Delegatura Unii Europejskiej w Izraelu

     

    http://itrade.gov.il/poland/

    Wydział handlowy Ambasady Izraela w Polsce

     

    5 grudnia 2013 (ostatnia aktualizacja: 5 czerwca 2017)

    Drukuj Drukuj Podziel się treścią: