close

  • Polsce – służyć, Europę – tworzyć, Świat – rozumieć

     

  • KAZACHSTAN

  • Kazachstan

    •  

       Informacje o kraju


       

      1.1. Położenie geograficzne, ludność, obszar, stolica, języki urzędowe.
       

      Położenie geograficzne: Republika Kazachstanu jest państwem położonym w Azji Centralnej. Graniczy z Chinami (1460 km), Kirgistanem (1,051 km), Turkmenistanem (380 km), Uzbekistanem (2300 km) i Federacją Rosyjską (6467 km), a przez Morze Kaspijskie (600 km) także z Azerbejdżanem. Łączna długość granic kraju wynosi 12.187 km. Terytorium kraju rozciąga się od dolnego biegu Wołgi na zachodzie do podnóży Gór Ałtajskich na wschodzie (3.000 km) oraz od Niziny Zachodnio-Syberyjskiej na północy do pustyni Kyzyłkum i łańcuch górski  Tień-Szań na południu. Ukształtowanie terenu jest bardzo urozmaicone: od obszarów depresyjnych – z najniższym punktem Zapadlisko Kaundy – leżącym 132 m poniżej p.m., po góry, których wysokość przekracza 5.000 m (najwyższym jest szczyt Chan Tengri - 7.010 m n.p.m.). Około 55 % terytorium Kazachstanu zajmują stepy i półpustynie, 24 % – góry i pustynie, 15 % – ziemie uprawne  i 6 % lasy.

       

      Sieć rzeczna obejmuje głównie rzeki okresowe i jest słabo rozwinięta. W Kazachstanie istnieje 48 tysięcy jezior i około 8.500 rzek. Główne rzeki to Ural, Emba, Syr-daria, Irtysz, Iszym, Nura, Sarysu, Tugaj. Największym jeziorem jest Morze Aralskie, inne duże jeziora to: Bałchasz, Zajsan, Ałakoł, Tengiz i Seletytengiz oraz jeziora położone na wybrzeżu Morza Kaspijskiego. Północno-wschodnia część tego kraju charakteryzuje się licznymi, słonymi i słodkimi jeziorami: Zerenda, Szałkar, Borowoje, Kopa.

       

      Ludność: 1 stycznia 2016 populacja Kazachstanu wynosiła 17,67 mln mieszkańców, co w ujęciu rocznym oznacza wzrost o 1,45%. Jednocześnie w Kazachstanie odnotowywane jest ujemne saldo migracji  (-13410 w 2015 r.). Wśród osób najliczniej emigrujących z Kazachstanu najliczniejsza grupę stanowią etniczni Rosjanie. Ujemnego salda migracji nie rekompensuje repatriacja Kazachów z krajów sąsiednich (tzw. oralmanów) – w skali rocznej jest to około 10 tys. osób. 

       

      Udział ludności miejskiej w całej populacji  wynosi 56,9% i stale rośnie. Ludność narodowości kazachskiej stanowi 63% (na podstawie ostatniego spisu powszechnego z 2009 roku), rosyjskiej – 24%. Pozostałe 13 % to przede wszystkim Uzbecy, Ukraińcy, Tatarzy, Niemcy, Ujgurzy, Koreańczycy. Liczbę Polaków szacuje się na ok. 40 tysięcy. Kazachstan zalicza się do krajów najrzadziej zaludnionych na świecie, gęstość zaludnienia wynosi 6 osób na km2. Główne skupiska ludności znajdują się na północy i na południu kraju u podnóża gór Tień-Szań oraz w dorzeczu rzeki Syr-darii. Centralna część kraju jest najrzadziej zaludniona.

       

      Obszar: Kazachstan zajmuje dziewiąte miejsce na świecie pod względem powierzchni – 2.724.900 km2, po Rosji, Chinach, Stanach Zjednoczonych, Argentynie, Brazylii, Kanadzie, Indiach, Australii. Granica kazachstańsko-rosyjska jest najdłuższą granicą państwową na świecie jej długość wynosi 6846 km.

       

      Stolica: Stolicą RK jest Astana (do 1997 roku stolicą była Ałmaty)

       

      Języki urzędowe: Język kazachski należy do ałtajsko-tureckiej rodziny językowej czyli do grupy języków kipczackich. Do zapisu używana jest cyrylica. W języku kazachskim mówi ok. 12 mln ludzi - przede wszystkim w Kazachstanie (gdzie jest językiem urzędowym). Status języka urzędowego ma także język rosyjski.

       

      W praktyce w skupiskach miejskich, nawet wśród Kazachów, używa się języka rosyjskiego, choć popularność języka kazachskiego rośnie.

       

       1.2. Warunki klimatyczne.

       

      Klimat Kazachstanu jest silnie kontynentalny. Średnia temperatura stycznia wynosi od -19oC na północy do -4oC na południu kraju, a lipca od +17oC na północy do +31oC na południu; najniższa, występująca zimą temperatura dochodzi do -50oC. Silny wiatr unoszący latem tumany piasku, zimą powoduje burze śnieżne zwane buranami. W kraju występują także takie zjawiska, jak susze i w górach – lawiny błota i kamieni, tzw. „siel”.

       

      1.3. Główne bogactwa naturalne.

       

      Kazachstan posiada bogate zasoby surowców naturalnych. Znajduje się tu wiele ważnych, wykorzystywanych w przemyśle minerałów. Ze 105 pierwiastków chemicznych tablicy Mendelejewa kraj ten posiada 99, z których źródła zbadano 70, a zasoby 60 wykorzystywane są  w przemyśle. Obecnie eksploatowane są 493 złoża, zawierające 1 225 rodzajów surowców mineralnych. Kazachstan posiada duże zasoby rud chromu (30% zasobów światowych). Produkcja skoncentrowana jest w obwodzie Aktiubińskim, gdzie zasoby surowca wynoszą ok. 160 mln ton. Ponad połowa wydobywanego chromu jest eksportowana, pozostała część jest wykorzystywana w kraju do produkcji stopów żelaza. W Kazachstanie w 11 miejscach wydobywa się rudy manganu; łączne ich zasoby wynoszą ok. 600 mln ton. Wysokiej jakości ruda, o średniej zawartości metalu 40%, znajduje się w złożach Kamys i Uszkatynsz. Złoża uranu są oceniane na 470 tys. ton (25% zasobów światowych i pierwszy producent w świecie w 2012 r.), zasoby ołowiu (drugie miejsce w świecie) wynoszą ok. 14,9 mln ton, a cynku (pierwsze miejsce w świecie) 34,7 mln ton. Największe złoża ołowiu i cynku znajdują się w miejscowościach Szałkija i Dżajrem. Występują także pokłady rud magnezu, miedzi (piąte zasoby w świecie), rud żelaza, barytu, wolframu, molibdenu i srebra.

       

      Kazachstan dysponuje znacznymi zasobami ropy naftowej i gazu ziemnego, które znajdują się na zachodzie i południu kraju. RK zaliczana jest do grona 20 państw na świecie o największych zasobach naftowych, dysponuje ok. 2% światowych rezerw. Potwierdzone zasoby ropy naftowej szacowane są na 30 mld baryłek (wg BP Statistical review 2013). Największe zasoby usytuowane są na zachodzie kraju, na 5 największych złóż lądowych: Tengiz, Karaczaganak, Aktobe, Mangistau i Uzen,  przypada ok. 50% potwierdzonych rezerw kraju, podczas gdy na złoża na Morzu Kaspijskim: Kaszagan (9 mld baryłek - wydobycie ma rozpocząć się w 2013 r.) i Kurmangazy (5 mld baryłek).

       

      Większość kazachstańskiego gazu ziemnego to tzw. gaz towarzyszący ropie naftowej. Zasoby surowca skoncentrowane są w 4 złożach (80% zasobów): Karaczaganak, Tengiz, Imaszewskoje i Kaszagan. Potwierdzone rezerwy gazu w styczniu 2012 r. szacowane były na 1,3 bln m3 (BR Statistical review 2013).

       

      Kazachstan posiada również znaczne ilości innych surowców energetycznych. Zajmuje ósme miejsce na świecie pod względem wydobycia węgla (wydobywany jest on głównie metodą odkrywkową w ponad 400 miejscach, a jego roczne wydobycie dochodzi do 100 mln ton). Ocenia się, że wykorzystano dotychczas mniej niż 3% jego zasobów. W RK występują również metale szlachetne, między innymi złoto, którego zasoby szacuje się na około 800 ton.

       

      1.4. System walutowy, kurs, i wymiana.

       

      Walutą kazachstańską jest tenge (KZT), wymienialne na USD, euro, funty brytyjskie i ruble rosyjskie w bankach i kantorach, znajdujących się we wszystkich większych miejscowościach. W dużych sklepach spożywczo-przemysłowych, galeriach i restauracjach można także posługiwać się kartami płatniczymi. Bez konieczności deklarowania można wwozić i wywozić (po przedstawieniu dokumentów potwierdzających legalność źródła pochodzenia środków) z RK równowartość 10.000 USD. System bankowy zezwala na transfer zysków przedsiębiorstw z kapitałem zagranicznym, po opłaceniu miejscowych podatków. Na dzień 14.04.2016 r. oficjalny kurs Euro wynosił 377,25 KZT, a USD 333,76 KZT.

       

      1.5. Religia.

       

      Według danych statystycznych w Kazachstanie funkcjonuje około 3 088 wspólnot i stowarzyszeń religijnych, należących do 17 wyznań (początek 2013 r.). Wśród wierzących są wyznawcy wszystkich tradycyjnych,  światowych religii: islamu, chrześcijaństwa (prawosławni, katolicy, protestanci), buddyzmu, judaizmu, hinduizmu. Zgodnie z ostatnim spisem powszechnym z 2009 r. ponad 70% społeczeństwa uważa się za muzułmanów, powszechne wśród tej grupy jest stosowanie zwyczajów muzułmańskich, głównie dotyczące tradycyjnego pochówku i  obrzezania, stosunkowo nieduża część wyznawców  dotrzymuje postu w ramadanie czy czyta Koran.

       

       1.6. Infrastruktura transportowa.

       

      Loty międzynarodowe obsługują przede wszystkim dwa główne porty lotnicze w Ałmaty i Astanie, międzynarodowymi portami są również lotniska w Atyrau, Aktau, Aktubińsku, Karagandzie, Kustanaju, Szymkencie i Uralsku. Dwa porty morskie (Aktau i Kuryk) i jeden rzeczny (Atyrau) obsługują głównie przewozy towarowe. W kraju rozwijana jest sieć drogowa i kolejowa, jednak ze względu na znaczne odległości, w wielu przypadkach należy korzystać z połączeń lotniczych.

       

      1.7. Obowiązek wizowy.

       

      Obywatele polscy udający się do Kazachstanu muszą mieć ważną wizę. Należy ją uzyskać w Ambasadzie Kazachstanu w Warszawie.

       

      Nie ma możliwości otrzymania kazachstańskiej wizy podczas przekraczania granicy na przejściach granicznych (kolejowych, drogowych i lotniczych). W celu otrzymania wizy należy przedstawić paszport z przynajmniej 3 – miesięcznym terminem ważności, licząc od daty planowanego wyjazdu z Kazachstanu oraz inne nieodzowne dokumenty (wymienione na stronach konsulatu Kazachstanu w Warszawie). W przypadku wiz jednokrotnych do 30 dni nie jest wymagane tzw. „poparcie wizowe”.

       

      W przypadku posiadaczy polskich paszportów dyplomatycznych możliwy jest wjazd do Kazachstanu na 90 dni bez konieczności posiadania wizy. Ponadto dyplomaci akredytowani w Kazachstanie są zwolnieni z obowiązku wizowego (muszą przedstawić podczas kontroli paszportowej ważną wydaną przez MSZ RK legitymację dyplomatyczną).

       

       1.8 Wykaz świąt państwowych.

       

       Święta państwowe :

      - 1-2 stycznia - Nowy Rok

      - 1 marca – Dzień Wdzięczności

      - 8 marca - Międzynarodowy Dzień Kobiet

      - 21-23 marca - Nauryz – Święto Wiosny

      - 1 maja - Święto Jedności Narodu Kazachskiego

      - 7 maja – Dzień Obrońcy Ojczyzny

      - 9 maja - Dzień Zwycięstwa

      - 6 lipca - Dzień Stolicy RK

      - 30 sierpnia - Dzień Konstytucji

      - 1 grudnia – Dzień Pierwszego Prezydenta

      - 16 grudnia - Dzień Niepodległości

       

      System administracyjny


       

      2.1. Ustrój polityczny.


      Kazachstan jest republiką konstytucyjną na czele z silną władzą prezydencką. Ostatnie wybory prezydenckie odbyły się w kwietniu 2015. Wygrał je prezydent N. Nazarbajew, uzyskując 97,7% głosów przy frekwencji 95,22%. Według konstytucji formalne i faktyczne centrum dyspozycji politycznej pozostaje w rękach prezydenta. Jest on wybierany w wyborach powszechnych, równych i bezpośrednich, na pięć lat. Prezydent jako arbiter i gwarant stabilności państwa jest najwyższą instancją w strukturach władzy wykonawczej. Mianuje i odwołuje premiera, stoi na czele sił zbrojnych, dysponuje inicjatywą ustawodawczą i prawem wetowania projektów ustaw.  Funkcję premiera rządu RK od kwietnia 2014 r. pełni Karim Masimow.
       

      2.2. Władza ustawodawcza.
       

      Władzę ustawodawczą w Kazachstanie sprawuje dwuizbowy parlament, składający się z izby przedstawicielskiej – Mażylisu oraz Senatu. Mażylis jest wybierany na pięcioletnią kadencję, w jego skład wchodzi 107 posłów, z których 98 wybieranych jest w wyborach powszechnych i proporcjonalnych, 9 deputowanych jest wybieranych przez Zgromadzenie Narodu Kazachstanu. Ostatnie wybory do Mażylisu odbyły się 20 marca 2016 roku. Wybory wygrała pro-prezydencka partia Nur Otan (82,20% - 84 mandaty).
       

      Członkowie senatu wybierani są na sześcioletnią kadencję (16 co 3 lata). Wybiera się po dwóch przedstawicieli z każdego obwodu, miasta na prawach obwodu i stolicy kraju w głosowaniach tajnych i pośrednich – na wspólnym posiedzeniu wszystkich maslichatów (organów ustawodawczych na szczeblu lokalnym) danej jednostki administracyjnej. Senat liczy 47 osób, 32 wybranych w obwodach i 15 mianowanych przez prezydenta.

       

      Obowiązująca Konstytucja została przyjęta 22 sierpnia 1995 roku. Zasady dotyczące konstytucyjnych podstaw ustroju państwa określone zostały w Postanowieniach Ogólnych Konstytucji. W konstytucji deklarowana jest zasada suwerenności narodu, pluralizmu i podziału władzy. Stwierdza ona, że Kazachstan jest demokratycznym państwem prawa,  państwem świeckim, kierującym się troską o obywateli i cechującym się prezydencką formą sprawowania władzy. Konstytucja Kazachstanu zezwala na prywatną własność ziemi i zachowuje kontrolę rządu nad bogactwami naturalnymi.

       

      Kazachstan podzielony jest na 14 obwodów (obłasti): Akmoliński, Aktiubiński, Аłmatyński, Atyrauski, Wschodnio – Kazachstański, Żambulski, Zachodnio – Kazachstański, Karagandyński, Kustanajski, Kyzyłordyński, Mangystauski, Pawłodarski, Północno – Kazachstański, Południowo – Kazachstański oraz dwa miasta o wydzielone – Ałmaty i Astana. Wg stanu na grudzień 2015 Astana liczy 871 230 mieszkańców i jest drugim co do wielkości (po Ałmaty) miastem w kraju. W stolicy mieszczą się prawie wszystkie centralne urzędy państwowe (Narodowy Bank Kazachstanu nadal mieści się w Ałmaty). Ałmaty pozostaje nadal największym centrum biznesowym i gospodarczym Kazachstanu, miasto liczy 1,6 mln mieszkańców. Kolejnym miastami pod względem liczny mieszkańców są Szykment (672 tys. mieszkańców) i Karaganda (niespełna 480 tys. mieszkańców).

       

      Na terytorium Kazachstanu funkcjonują 86 miasta, Astana i Ałmaty mają status miast republikańskich, wyjątkowy status posiada natomiast Bajkonur - jest miastem federalnego znaczenia Federacji Rosyjskiej. Kraj podzielony jest na 168 rejonów wiejskich i 15 -miejskich, 174 mniejszych niż miasta obszarów zasiedlenia (typu miejskiego i wiejskiego) i 2150 okręgów wiejskich (aułów). W ostatnich latach zmniejszył się odsetek ludności wiejskiej, której udział stanowił w 2000 roku 44% ogółu mieszkańców.

       

      Na władze lokalne składają się organy ustawodawcze obwodów i miast republikańskich – maslichaty oraz organy wykonawcze – akimaty.  Nowelizacja Konstytucji RK z 2007 r. określa długość kadencji maslichatów na pięć lat. Czynne prawo wyborcze do maslichatów przysługuje obywatelom RK po ukończeniu 18 roku życia, bierne po ukończeniu 21 roku życia. Dwóch deputowanych każdego z 14 maslichatów obwodowych, miasta o znaczeniu republikańskim oraz stolicy w drodze wyborów zasiada w Senacie RK. Akimat (pochodzi od arabskiego ḥākim, rządzący) jest terenowym ogniwem administracji państwowej w Kazachstanie (obwodu, miasta o znaczeniu republikańskim lub stolicy, rejonu, okręgu wiejskiego). Do podstawowych kompetencji akima należy: 1) opracowanie planów gospodarczych, programów rozwoju społecznego oraz miejscowego budżetu, a także zapewnienie ich wykonania; 2) zarządzanie majątkiem komunalnym; 3) powoływanie i odwoływania kierowników miejscowych organów wykonawczych.

       

      2.3. Struktura administracji gospodarczej.

       

      Administracja gospodarcza Kazachstanu skupiona jest w ramach odpowiednich departamentów Ministerstwa Przemysłu i Nowych Technologii RK, Ministerstwa Gospodarki i Planowania Budżetowego RK (powstało z przekształcenia z Ministerstwa Rozwoju Gospodarczego i Handlu) oraz Ministerstwa Finansów RK (kwestie podatkowe) i od stycznia 2013 r. nowego Ministerstwa Rozwoju Regionalnego, które zajmuje się koordynowaniem kwestii polityki państwa w odniesieniu do rozwoju regionów, wsparcia przedsiębiorczości w regionach, reformy regionalnej etc. Ministerstwo Gospodarki i Planowania Budżetowego przejęło kompetencje w zakresie: planowania budżetowego – od Ministerstwa Finansów; polityki inwestycyjnej państwa – od Ministerstwa Przemysłu i Nowych Technologii; polityki migracyjnej – od Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Agencje ds. budownictwa i gospodarki komunalnej oraz ds. zasobów nieruchomości zostały włączone do Ministerstwa Rozwoju Regionalnego; zaś Agencja ds. energetyki jądrowej została włączona do Ministerstwa Przemysłu i Nowych Technologii. Ministerstwo Środowiska przejęło zaś działania z zakresu realizacji polityki w zakresie „zielonej gospodarki”, działania związane z dostępnością i wykorzystaniem zasobów wodnych (od Ministerstwa Rolnictwa) oraz politykę w sferze odnawialnych źródeł energii (od Ministerstwa Przemysłu i Nowych Technologii).

       

      Kwestie międzynarodowej współpracy gospodarczej koordynuje Departament Ekonomiczny Ministerstwa Spraw Zagranicznych RK. Departamenty ekonomiczne działają również we wszystkich miejskich i obwodowych akimatach. Akimaty rejonowe to starostwa.

      W związku z formowaniem Unii Celnej i Wspólnej Przestrzeni Gospodarczej Kazachstanu, Rosji i Białorusi od 2010 r. część kompetencji gospodarczych, obecnie przede wszystkim te dotyczące kwestii celnych przekazanych zostało do Euroazjatyckiej Komisji Gospodarczej - ponadnarodowego organu zarządzającego procesem integracji gospodarczej tych państw.

       

      2.4. Sądownictwo gospodarcze.

       

      Na samorząd gospodarczy składa się „Atameken” Izba Handlowo-Przemysłowa RK, jej filie we wszystkich miastach obwodowych oraz w Astanie i Armaty a także zrzeszenia i związki branżowe. W strukturze Izby Handlowo-Przemysłowej RK działa Sąd Arbitrażowy RK. Sprawami gospodarczymi zajmują się również specjalne sądy ekonomiczne. W kwestiach spornych dotyczących procesu integracyjnego z Rosją i Białorusią,  możliwe jest odwołanie się do Sądu Euroazjatyckiego Wspólnoty Ekonomicznej.

       

      Gospodarka


       

       

      3.1. Ogólna charakterystyka sytuacji gospodarczej.

       

      Od początku obecnego stulecia aż do połowy 2014 r. miał miejsce dynamiczny wzrost gospodarki Kazachstanu, średnio na  poziomie 7% PKB rocznie. Po znaczącej obniżce cen ropy naftowej w drugiej połowie 2014 r. i ich niskim poziomie w 2015 r. gospodarka Kazachstanu doznała poważnego szoku wskutek zmiany warunków handlu (spadku popytu wewnętrznego i zewnętrznego i częściowa utrata zaufania inwestorów).  Doszły do tego czynniki zewnętrze, głównie osłabienie tempa wzrostu gospodarki CHRL (poniżej 7%)  i spadek PKB Rosji  w 2015 r. (o 3,8%), co doprowadziło do zmniejszenia dochodów z eksportu o prawie połowę   i  skutkowało deficytem w bilansie płatniczym i bilansie operacji bieżących. Zmniejszył się też dopływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych  i pogorszył bilans obrotów handlu zagranicznego, co wywołało rosnącą presję na kurs tenge.  



      W wyniku kumulacji tych negatywnych czynników doszło do obniżenia wzrostu gospodarczego  
      (z 4,3% w 2014 r. do 1,2%  w roku 2015) oraz do znacznego wzrostu inflacji (13,6% na koniec 2015 r.). Według danych Komitetu Statystyki Ministerstwa  Gospodarki Kazachstanu Produkt Krajowy Brutto (PKB), który w 2014 r. wyniósł 227 mld 439 mln USD w 2015 r. zmniejszył się do 120 mld 74 mln USD (według kursu wymiany z 31 grudnia 2015 r. 339,47 KZT/USD.).  PKB per capita zmniejszył się z 12,3 tys. USD  w 2014 r. do 10,3 tys. USD w 2015 r., a znaczne spowolnienie tempa wzrostu było związane przede wszystkim z pogarszającą się koniunkturą cenową na rynkach surowcowych i negatywnymi następstwami członkostwa w EUG (otwarcie rynku dla tańszych produktów rosyjskich wypierających produkcję krajową).

       

      W związku z postępującym spadkiem cen ropy naftowej w 2015 roku rząd napotkał poważne trudności z wykonaniem budżetu. W rezultacie odpowiedniej korekty budżetu (zredukowano  plan przychodów i wydatków) i w ślad za tym polityki pieniężno-kredytowej i kursu walutowego, udało się utrzymać w 2015 r. deficyt budżetowy na poziomie 3% PKB (wzrost z 2,3% w 2014 r. do 3,0% PKB w 2015 r.). Jednocześnie na wniosek prezydenta N. Nazarbajewa przyjęto szereg ustaw, które mają umożliwić realizację „Planu Narodu – 100 konkretnych kroków” w celu przeprowadzenia pięciu instytucjonalnych reform i określeniu warunków dla współdziałania państwa i biznesu prywatnego w celu zapewnienia trwałego rozwoju społeczno-ekonomicznego kraju i zaspokojenia potrzeb ludności.

       

      Zmniejszenie wpływów z tytułu eksportu ropy spowodowało dewaluację tenge, która w 2015 roku straciła na wartości 87% względem USD. Uwolnienie kursu tenge nastąpiło dopiero  w sierpniu 2015 r., co spowodowało znaczne straty dla gospodarki, gdyż wcześniejsze interwencje banku centralnego na rynku walutowym pochłonęły 17 mld USD, a różnica kursowa z rublem stymulowała wzrost taniego importu z Rosji kosztem krajowym wytwórców. W efekcie opisanej polityki kursowej rezerwy międzynarodowe Kazachstanu wydatnie się zmniejszyły. Rezerwy walutowe banku centralnego na koniec 2015 r. wyniosły. 28,07 mld USD (spadek o 3,8%), a aktywa Funduszu Narodowego 63,5 mld USD (spadek o 13,29%).

       

      Szybka dewaluacja tenge w IV kwartale 2015 r. stymulowała również dolaryzację depozytów bankowych, które w 2015 r. wzrosły o 69,9%, podczas gdy depozyty tengowe wzrosły tylko o 4,8%.  
      W efekcie depozyty walutowe (29,4 mld USD) stanowiły na koniec roku 69% wartości całości depozytów. Dewaluacja tenge spotęgowała również problemy ze spłatą kredytów dolarowych (11,4 mld USD), które stanowią 33,7% wartości wszystkich udzielonych kredytów.  Obecnie motorem rozwoju gospodarczego jest popyt wewnętrzny.

       

      Władze realizują plan wdrożenia 12 działań na rzecz poprawy klimatu inwestycyjnego. Będzie to stałe zadanie odpowiednich resortów, szczególnie w świetle planów wejścia przez KZ do grupy 30 najbardziej rozwiniętych gospodarek świata. W tym celu podejmowane są lub planowane takie działania jak: inwestycje w jakość, wyjście na rynki EUG, Chin, Iranu, bezpłatna ziemia dla inwestorów, subsydia dla producentów maszyn i urządzeń, zwalczanie biurokracji, itp. Efekty tych działań są już widoczne; w ocenie władz w latach 2005-2015 do KZ napłynęło 220 mld USD bezpośrednich inwestycji zagranicznych, z czego połowa z krajów UE.

       

      W 2015 r. Kazachstan uplasował się na 41 miejscu wśród 189 krajów biorących udział w rankingu „Doing Business” w kategorii „łatwość prowadzenia biznesu”. W porównaniu z poprzednią edycją rankingu Kazachstan polepszył swoją pozycję o 12 miejsc w ujęciu całkowitym (w 2014 r. zajmował 53 miejsce. W corocznym rankingu konkurencyjności publikowanym przez Światowe Forum Ekonomiczne Kazachstan zajął 42 miejsce. W stosunku do zeszłorocznego rankingu jest to awans o 8 pozycji (w rankingu wzięły udział 140 kraje). Wśród państw WNP liderem w tej dziedzinie  wciąż pozostaje Azerbejdżan (40 miejsce), za nim plasuje się Kazachstan (42 miejsce) i Rosja (45 miejsce).

       

      W 2015 roku po 19 latach negocjacji Kazachstan wstąpił do Światowej Organizacji Handlu. Zostając 162 członkiem tej organizacji. Kazachstanowi udało się wynegocjować okresy przejściowe w dostosowaniu się do najbardziej wrażliwych kwestii, jak np. wsparcie dla przedsiębiorstw w ramach specjalnych stref ekonomicznych.

       

      Obecnie kierunki rozwoju kraju wyznaczone zostały w strategii do 2050 roku przedstawionej w grudniu 2012 r. przez prezydenta Nazarbajewa. Głównym założeniem obecnie obowiązującego dokumentu jest dywersyfikacja ekonomiczna, odejście od zależności od eksportu surowców. Głównym zadaniem rządu jest wprowadzenie Kazachstanu do 30-tki najbardziej rozwiniętych państw świata. Prezydent wyjaśnił, że punktem orientacyjnym dla Kazachstanu są standardy OECD i państwa należące do tej organizacji. Motorem modernizacji Kazachstanu ma być kapitał ludzki, rosnący potencjał demograficzny, wysoko wykwalifikowana i profesjonalna siła robocza. Dzięki temu ma rozwijać się konkurencyjność sektorów wydobywczego i przetwórczego, potencjał sektora usług i wysokich technologii. W konsekwencji udział małego i średniego biznesu w generowaniu PKB ma wzrosnąć z obecnych 20% do 40% w 2030 r. i 50% w 2050 r. Prezydent zapowiedział również reformę terytorialną, dla której modelowym rozwiązaniem została uznana reforma samorządowa w Polsce.

       

      Po załamaniu gospodarczym, które miało miejsce w 2014 r. rząd Kazachstanu kontynuował realizację  wytyczonego w 2015 r.  i potwierdzonego 29 stycznia br. podczas obrad XVII zjazdu rządzącej partii „Nur Otan”,  programu antykryzysowego, opartego na implementacji pięciu instytucjonalnych reform. Są to: stabilizacja antykryzysowa (wspieranie aktywności gospodarczej i zatrudnienia ludności), strukturalna modernizacja gospodarki (priorytet dla rozwoju metalurgii kolorowej, sektora naftowo-gazowego, kompleksu elektro-energetycznego, sektora rolnego), nowe standardy jakości życia obywateli (programu rozwoju ochrony zdrowia partnerstwo publiczno-państwowe w budownictwie obiektów socjalnych,  nowy państwowy program rozwoju kształcenia i nauki, nowy system adresowanej pomocy społecznej), państwo konstytucyjnego patriotyzmu (porządek prawny, powszechne przestrzeganie prawa i bezpieczeństwo) oraz stabilność regionalna, integracja i bezpieczeństwo  (Kazachstan będzie umacniał stosunki strategicznego partnerstwa z Rosją, Chinami, USA, UE, państwami WNP  i z sąsiadami z Azji Centralnej).

       

      Silna dewaluacja tenge i dostosowanie tempa zmian kursu do rosyjskiego rubla przyczyniły się do stopniowego umacniania pozycji konkurencyjnej kazachstańskich przedsiębiorców na wspólnym rynku EUG. W sferze politycznej dominowała narracja władz o konieczności zaczekania na pojawienie się korzyści z funkcjonowania KZ w ramach EUG. Obroty handlowe Kazachstanu z zagranicą w 2015 r. w porównaniu do 2014 roku zmniejszyły się o 36,5% i wyniosły 75,9 mld USD (wobec 119,5 mld USD w roku 2014), przy czym eksport zmniejszył się o 41,6% i wyniósł 45,7 mld USD (wobec 78,2 mld USD w roku 2014), podczas gdy import spadł o 26,7% do 30,2 mld USD (wobec 41,2 mld USD w 2014 r.). W omawianym okresie, eksport kazachstański do krajów członkowskich Euroazjatyckiej Unii Gospodarczej (EUG) zmniejszył o 31,7%, a import z państw EUG do Kazachstanu zmniejszył się o 27,1%.

       

      W Kazachstanie duże znaczenie dla rozwoju relacji gospodarczych mają kontakty polityczne, zwłaszcza wizyty na najwyższym szczeblu. Klimat polityczny ma bezpośredni wpływ na  intensywność współpracy gospodarczej.

       

      3.2. Główne sektory gospodarki

       

      Sektor naftowo – gazowy

       

      Przemysł naftowy i gazowy jest w Kazachstanie główną i najbardziej dynamicznie rozwijającą się gałęzią przemysłu. Dochody z tej działalności stanowią znaczną część PKB (ponad 15%) oraz dochodów z eksportu (ponad 60%). Kazachstan zajmował w 2015 r. pod względem potwierdzonych zasobów ropy naftowej 12 miejsce na świecie (BP Statistical Review of the World Energy). Potwierdzone morskie i lądowe rezerwy węglowodorów w Kazachstanie szacuje się na około 30 mld baryłek, tj. 1,8% światowych zasobów. Około 70% z nich skupione jest na zachodzie kraju; znaczna ich część związana jest ze złożami soli i znajduje się na głębokości ponad 5 tysięcy metrów. Większość rezerw skupiona jest w okolicach ropo- i gazonośnych obszarów Kaszagan, Tengiz i Karaczaganak. Odkrycie złóż w rejonie Kaszagan w 2000 roku uważane jest za największe odkrycie złóż ropy naftowej na przestrzeni ostatnich trzydziestu lat. Operatorem złoża jest obecnie włoska firma Eni (posiadająca 16,81% udziałów w projekcie). Wielkość złoża szacuje się na 13 mld baryłek ropy naftowej. Wprowadzenie do eksploatacji Kaszaganu ma kluczowe znaczenie dla kazachstańskiego sektora naftowego i wyników całej gospodarki RK. W maju 2015 r. NCOC - operator złoża naftowego Kaszagan poinformował, że nie przewiduje wznowienia wydobycia surowca w tym roku. Oba rurociągi (naftowy i gazowy) łączące złoże z rafinerią na lądzie wymagają wymiany. Ministerstwo gospodarki i planowania budżetowego Kazachstanu potwierdziło, że oczekuje wznowienia wydobycia surowca nie wcześniej niż na przełomie 2016/2017.

       

      Eksploatację pola Tengiz, którego szacowane zasoby możliwej do wydobycia ropy naftowej wynoszą około 6 mld baryłek, prowadzi TengizChevroil, którego głównymi udziałowcami są Chevron, ExxonMobil, KazMunajGaz oraz LUKArko. Pole naftowe Karaczaganak zawiera 50 bilionów stóp sześciennych gazu, 5,2 mld baryłek kondensatu gazowego i 1,4 mld baryłek ropy nadających się do wydobycia rezerw kondensatu ropy i gazu.

       

      Potwierdzone rezerwy gazu na terytorium Kazachstanu wynoszą 1,5 bln m3;, a przewidywane rezerwy gazu 5 bln m3;. Większość złóż gazu położona jest na zachodzie kraju w pobliżu rejonu Morza Kaspijskiego. Przy czym gaz w Kazachstanie w dużej mierze występuje wspólnie z zasobami naftowymi, tzw. gaz towarzyszący. Obecnie surowiec ten w większości jest powtórnie tłoczony do złoża w celu podniesienia ciśnienia. Do najważniejszych pól gazowych zaliczyć należy Amangeldy, położone na południu kraju, oraz Żanażoł, położone na zachodzie Kazachstanu.

       

      Rząd Kazachstanu przewiduje, że krajowa produkcja ropy naftowej do 2020 r. wzrośnie o 70% do 130 mln t. Co ma zostać zrealizowane dzięki ogromnym nakładom inwestycyjnym, do 2025 r. prawie 200 mld USD. Oczekuje się, że większość surowca będzie pochodzić z pól naftowych i gazowych Tengiz, Karaczaganak, Kaszagan i Kurmangazy.

       

      Rząd Kazachstanu przygotował również ambitne prognozy wzrostu (podwojenie) wydobycia gazu w Kazachstanie do 110 mld m sześć. w 2020 r., przy niewielkim spadku eksportu  do 7 mld m sześć. w tym czasie. Wzrost wydobycia ma zostać osiągnięty dzięki postępom w realizacji projektów wydobywczych i zwiększeniu wykorzystania gazu wydobywanego ze złóż naftowych tzw. gazu towarzyszącego. Kazachstan bardzo interesuje się również rozwojem technologii wydobycia gazu ze złóż niekonwencjonalnych.

       

      Kazachstańskie rafinerie produkują obecnie paliwa niskiej jakości, w konsekwencji zakłady te wymagają kosztownej modernizacji (która zgodnie z deklaracjami powinna zakończyć się w 2015 roku) pozwalającej na zwiększenie możliwości produkcyjnych i przerób ropy z różnych źródeł.

       

      Zgodnie z systemem podatkowym Kazachstanu głównym obciążeniem fiskalnym na producentów ropy naftowej jest podatek od wydobycia, cło eksportowe jest jedynie pobocznym źródłem dochodów od sektora naftowego (cło eksportowe na ropę jest 10-krotnie niższe niż w Rosji) i w 2015 r. wynosiło 40 USD za tonę. Różnice w wysokości ceł eksportowych miedzy Rosja a Kazachstanem stały się jednym z punktów spornych w procesie formowania Unii Celnej między tymi państwami. Rosyjskie firmy próbowały za pośrednictwem Kazachstanu eksportować surowiec do Chin, ograniczając w ten sposób swoje zobowiązania wobec rosyjskiego fiskusa. 

       

      Elektroenergetyka

       

      Elektroenergetyka stanowi w Kazachstanie jedną z najbardziej rozwojowych gałęzi gospodarki. Dzięki procesowi prywatyzacji było możliwe zaangażowanie się inwestorów zagranicznych w ten sektor. W wyniku przeprowadzonej prywatyzacji firmy amerykańskie i koncerny międzynarodowe nabyły udziały w kluczowych zakładach energetycznych. Od 1997 roku wszystkimi poziomami sieci zarządza Kazachstański Operator Sieci Energetycznych. Planowana jest budowa nowej elektrowni atomowej  w Aktau (stara została zamknięta), przy wsparciu chińskich środków kontynuowana jest ponadto budowa elektrowni wodnej Mojnak (południowy Kazachstan).

       

      Jednym z głównych inwestorów na rynku energetycznym Kazachstanu jest amerykańska firma AES   
      z Wirginii. Firma zarządza prawie jedną trzecią kazachstańskich zasobów energii elektrycznej.

       

      Większość energii elektrycznej produkowana jest w elektrowniach cieplnych opalanych węglem kamiennym, dostarczanym z Ekibastuzu i Karagandy, natomiast 17% - w elektrowniach zasilanych gazem ziemnym. W elektrowniach wodnych wytwarza się 12% energii. Znaczna część, bo aż 94% turbin gazowych, 57% parowych oraz 33% bojlerów parowych jest użytkowana co najmniej 20 lat. Straty energii przy przesyle i dystrybucji szacuje się na około 15% wytworzonej energii.

       

      Ministerstwo Energetyki szacuje wartość nakładów inwestycyjnych poniesionych do 2015 roku na zmodernizowanie istniejącej infrastruktury na 11 mld USD. Rząd kazachstański planuje również wzrost w bilansie energetycznym kraju udziału, bardziej ekologicznego, gazu ziemnego, w tym rozbudowę sieci i elektrowni gazowych.

       

      Górnictwo węglowe

       

      Przemysł węglowy Kazachstanu jest jednym z ważniejszych sektorów gospodarki. Kazachstan znajduje się na 8 miejscu w świecie pod względem wydobycia węgla, posiadając 3,8% światowych zapasów tego surowca. Największymi producentami węgla w Kazachstanie są przedsiębiorstwa obwodu Pawładarskiego: „Bogatyr Akces Komir” S.A. (42,8% wydobycia), odkrywka „Wschodni” O.S.A. „Euroazjatyjska Kompania Energetyczna”(20,7%), „Majkuben – West” Z.S.A. (3,3%, w tym 96,6% wydobycia węgla brunatnego) oraz obwodu Karagandyńskiego: „Ispat – Karmet” O.S.A. (12,3%) oraz zakład „Borły” koncernu „Kazachmys” (8,7%). Wyżej wymienieni producenci wydobywają 87,7% kazachstańskiego węgla.

       

      Branża węglowa zachowała swój potencjał, zapewnia produkcję 80% elektroenergetyki, prawie w 100% zaopatruje w surowce produkcję koksochemiczną, zaspokaja zapotrzebowanie na węgiel sektora komunalnego oraz ludności.

       

      Rolnictwo

       

      W Kazachstanie sektor rolniczy charakteryzuje się dużym potencjałem. Poza zaspokajaniem krajowego popytu na podstawowe artykuły żywnościowe produkuje on w znacznych ilościach zboża, mięsa, wełny, bawełnę oraz szereg innych towarów eksportowych.

       

      Rolnictwo jest drugim, po górnictwie nafty i gazu, najważniejszym sektorem gospodarki kazachstańskiej. W sektorze tym zatrudnionych jest około 9% ludności. Pola uprawne rozciągają się na przestrzeni 223 mln ha, w tym uprawy zbóż wynoszą 27 mln ha, a obszary nawadniane 2,3 mln ha. Na północy i na północnym-wschodzie uprawia się głównie pszenicę i żyto. Zdolności eksportowe Kazachstanu sięgają około 4 mln ton zbóż rocznie. Na sztucznie nawodnionych terenach południa i południowego wschodu dominują plantacje bawełny (141 tys. ha), tytoniu i ryżu (70 tys. ha). Średnioroczna produkcja wynosi 200 tys. ton. Na stepach i na południowym zachodzie kraju hoduje się bydło. Całkowite pogłowie bydła szacuje się na ponad 5 mln sztuk.

       

      Transport

       

      Głównym projektem rozwoju infrastruktury drogowej jest budowa korytarza transportowego „Chiny Zachodnie – Europa Zachodnia”. Na rekonstrukcję 2,4 tys. km dróg samochodowych przeznaczono m.in. środki z zagranicy z międzynarodowych instytucji finansowych – Banku Światowego, Europejskiego Banku Odbudowy  i Rozwoju, Azjatyckiego Banku Rozwoju, Islamskiego Banku Rozwoju oraz japońskiej agencji, oraz z chińskich instytucji finansowych. Nadal prowadzone są prace na 5 z 7 planowanych odcinkach drogowych (2 pozostałe zostały już zrekonstruowane).

       

      Równolegle z rozbudową infrastruktury drogowej modernizowana i rozbudowywana jest infrastruktura kolejowa, która również ma umożliwić szybki transport do Europy i na Bliski Wschód towarów z Chin. Zostały zakończone prace przy budowie linii kolejowej od stacji Uzen do granicy Kazachstanu z Turkmenistanem, o długości 107 km.

       

      W maju Komisja Europejska 2014 r. usunęła Air Astanę (narodowego przewoźnika RK) z tzw. „czarnej listy bezpieczeństwa” Unii Europejskiej. Dzięki tej decyzji kazachstański przewoźnik będzie mógł otwierać nowe połączenia lotnicze z europejskimi miastami. Air Astana dotychczas obsługiwała rejsy do kilku miast europejskich, w tym Amsterdamu, Frankfurtu, Londynu, Pragi i Wiednia. Po zniesieniu restrykcji stara się o uruchomienie połączenia z Paryżem i Helsinkami.

       

       3.3. Główne wskaźniki makroekonomiczne.

       

      Podstawowe wskaźniki makroekonomiczne w Republice Kazachstanu w latach 2013-2015

      Wyszczególnienie

      2013

      2014

      2015

      PKB (mld KZT)

      33 521,2

      38 033,1

      40 761,4

      PKB (dynamika)

      106,0

      104,3

      101,2

      PKB (per capita, tys. USD)

      13,6

      12,3

      10,3

      Deficyt budżetowy (% PKB)

      2,0

      2,8

      1,6

      Dług publiczny (% PKB)

      12,9

      14,9

      b/d

      Inflacja (%, średniookresowa)

      4,8

      7,4

      13,6

      Bezrobocie (w %)

      5,2

      5,0

      5,0

      Eksport ( mld USD)

      84,7

      78,2

      45,7

      Import (mld USD)

      48,8

      41,2

      30,2

      Napływ BIZ do Kazachstanu (mld USD)

      24,0

      23,7

      11,0[1]

      Kazachstańskie BIZ (mld USD)

      8,7

      3,2

      1,91

      Źródło: na podstawie  danych   Komitetu ds. Statystyki  Ministerstwa Gospodarki Narodowej  RK oraz  Komitetu Kontroli Celnej Ministerstwa Finansów RK

       

      W 2015 roku Kazachstan wyraźnie gorzej radził sobie na polu gospodarczym niż w 2014 r.  Utrzymywały się niskie ceny na towary eksportowe Kazachstanu, przede wszystkim na ropę naftową. Wzrost PKB RK w 2015 roku wyniósł 1,2% wobec 4,3% w 2014 roku. W 2015 r. PKB per capita w Kazachstanie wynosiło 10,3 tys. USD. W 2015 r. udział sektora produkcyjnego w tworzeniu PKB Kazachstanu wyniósł 36,3%, a sektora usług - 56,8%. Główny udział w tworzeniu PKB miały: przemysł - 25,5%, budownictwo – 6,1%  i rolnictwo – 4,7%. Wielkość produkcji przemysłowej w 2015 r. wyniosła 14 634,5 mld KZT  i w stosunku do 2014 r. zmniejszyła się o 1,6%. Natomiast nastąpił wzrost w transporcie – 5,5%, produkcji rolnej – 4,4 %, budownictwie – 4,3%, w handlu – 0,3% i przemyśle przetwórczym  – 0,2%. 

       

      Wskaźniki makroekonomiczne Kazachstanu 2012-2015 

       

      2012

      2013

      2014

      2015

      PKB (zmiana %)

      5

      6%

      4,3%

      1,2%

      Produkcja przemysłowa (zmiana %)

      0,5

      2,3

      0,3

      -1,6%

      Rolnictwo  (zmiana %)

      -17,8

      10,8

      0,8

      4,4%

      Handel (zmiana %)

      14,6

      12,7

      12,1

      -0,4%

      Inflacja (grudzień do grudnia %)

      6

      4,8

      7,4

      13.6

      Eksport (w mld USD)

      92,3

      82,5

      78,2

      45,7

      Import (mld USD)

      44,5

      48,9

      41,2

      30,2

      Źródło: Urząd statystyczny Kazachstanu 2015

       

      Obroty handlowe Kazachstanu z zagranicą w 2015 r. w porównaniu do 2014 roku zmniejszyły się o 36,5% i wyniosły 75,9 mld USD (wobec 119,5 mld USD w roku 2014), przy czym eksport zmniejszył się o 41,6% i wyniósł 45,7 mld USD (wobec 78,2 mld USD w roku 2014), podczas gdy import spadł o 26,7% do 30,2 mld USD (wobec 41,2 mld USD w 2014 r.). W omawianym okresie, eksport kazachstański do krajów członkowskich Euroazjatyckiej Unii Gospodarczej (EaUG) zmniejszył o 31,7%, a import z państw EaUG do Kazachstanu zmniejszył się o 27,1%. Najwięcej kazachstańskiego eksportu w 2015 r. trafiło do Włoch - 17,8%, Chin – 12%, Niderlandów - 10,9%, Rosji - 9,5%, Francji - 5,9%, Szwajcarii - 5,8%, Turcji - 2,8%, Grecji - 2,8% i Hiszpanii - 2,7%. Natomiast do Kazachstanu najwięcej towarów dostarczono z Rosji – 33,9%, Chin – 16,8%, Niemiec – 6,6%, USA – 4,7%, Włoch – 3,9%, Ukrainy – 2,7%, Turcji – 2,5%, Uzbekistanu – 2,4% i Francji – 2,2%.

       

      Bezpośrednie inwestycje zagraniczne w Kazachstanie wg danych za 9 miesięcy 2015 r. wyniosły 11,0 mld (wobec 19,2 mld USD za ten sam okres 2014).

       

      Niewielkim, jak dotąd, zmianom ulega struktura geograficzna napływu BIZ. Ze 123 państw inwestujących w Kazachstanie najwięcej BIZ pochodziło w 2015 r. z Holandii – 3,7 mld USD, Stanów Zjednoczonych – 1,8 mld USD, Szwajcarii – 1,4 mld USD i Rosji – 0,5 mld USD (wg danych NBK RK za 9 m-cy 2015 r.) Natomiast kazachstańskie BIZ wg danych za 9 miesięcy 2015 r. wyniosły 1,9 mld (wobec 1,4 mld USD za ten sam okres 2014). Najwięcej kazachstańskich BIZ trafiło do Niderlandów – 0,4 mld USD, Rosji - 0,3 mld USD, Wielkiej Brytanii- 0,2 mld USD i Stanów Zjednoczonych – 0,2 mld USD.

       

      3.4. Uczestnictwo w wielostronnych organizacjach i porozumieniach o charakterze ekonomicznym.

       

      Od chwili uzyskania niepodległości w 1991 roku Kazachstan nawiązał stosunki dyplomatyczne z 120 krajami. Od 8 grudnia 1991 roku jest członkiem Wspólnoty Niepodległych Państw (WNP). 

       

      1 stycznia 2015 r. rozpoczęła funkcjonowanie Eurazjatycka Unia Gospodarcza, będąca kontynuacją współpracy w ramach Unii Celnej Rosji, Białorusi i Kazachstanu. 2 stycznia  członkiem EUG została Armenia, a w maju br. przystąpił do niej także Kirgistan. Kazachstan usiłuje nadal przedstawiać EUG jako płaszczyznę współpracy zawężonej wyłącznie do sfery gospodarczej, jednak ewidentnie negatywne następstwa ekonomiczne potwierdzają jednoznacznie, że decyzja o przystąpieniu do EUG miała charakter polityczny. Stąd też tracąc kolejne komponenty suwerenności na rzecz Rosji, Kazachstan faktycznie subsydiuje ją również w sferze ekonomicznej. Między członkami EUG nie ma kontroli granicznej, a stawki celne zostały w większości ujednolicone. W przypadku Kazachstanu uczestnictwo w EUG wpływa negatywnie na  konkurencyjność kazachstańskich przedsiębiorstw  w stosunku do silniejszych firm rosyjskich na rynku kazachstańskim i prowadzi do obniżenia atrakcyjności kazachstańskiego sektora naftowego dla inwestorów zagranicznych. Z kolei ze względu na nierozwiniętą i zacofaną technologicznie bazę produkcyjną w państwach EUG, utworzenie wspólnego rynku de facto ułatwia towarom pochodzącym z Rosji (która ma najsilniej rozwinięty przemysł) dostęp do rynków państw członkowskich, a nie na odwrót (tendencja ta jest obecnie wzmacniania przez deprecjację rosyjskiej waluty).

       

      Według ekspertów Polsko-Kazachstańskiej Izby Przemysłowo-Handlowej procesy integracyjne w ramach Unii Celnej, Wspólnej Przestrzeni Gospodarczej i Unii Eurazjatyckiej są obecnie główną osią relacji między Kazachstanem a Rosją, która obok Chin jest najważniejszym partnerem gospodarczym Astany. W ostatnich kilkunastu miesiącach widoczne jest jednak coraz silniejsze dystansowanie się Astany od tych rosyjskich projektów, czego powodem są ujawniające się różnice interesów między poszczególnymi członkami organizacji. Kazachstan nie sprzeciwia się samej integracji, ale występuje przeciwko przekształceniu projektów gospodarczych w platformę integracji politycznej, z Rosją jako liderem i reprezentantem interesów państw członkowskich.

       

      Kazachstan jest członkiem najważniejszych organizacji międzynarodowych, w tym ONZ, OBWE, MFW, Banku Światowego, Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju, Organizacji Państw Islamskich, Azjatyckiego Banku Rozwoju, Islamskiego Banku Rozwoju, Międzynarodowej Korporacji Finansowej oraz kilku innych organizacji międzynarodowych.

       

       Republika Kazachstanu, nie będąc członkiem Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju, bierze udział w jej pracach. Odbywają się spotkania przedstawicieli rządu RK z przedstawicielami sekretarza generalnego OECD i dyrektora Centrum ds. współpracy z krajami nie będącymi członkami OECD. Rozwijająca się współpraca dotyczy głównie energetyki, ekologii, transportu i walki z korupcją. OECD dobrze ocenia procesy gospodarcze i polityczne zachodzące w Kazachstanie oraz funkcjonujące programy i strategie gospodarcze.

       

      Ważnym osiągnięciem Republiki Kazachstanu jest akcesja do WTO. W 2015 roku po 19 latach negocjacji Kazachstan wstąpił do Światowej Organizacji Handlu. Zostając 162 członkiem tej organizacji. Kazachstanowi udało się wynegocjować okresy przejściowe w dostosowaniu się do najbardziej wrażliwych kwestii, jak np. wsparcie dla przedsiębiorstw w ramach specjalnych stref ekonomicznych.

       

      3.5. Relacje gospodarcze z UE

       

      Unia Europejska (28 państw) pozostaje najważniejszym partnerem handlowym i inwestycyjnym Kazachstanu oraz największym źródłem bezpośrednich prywatnych inwestycji zagranicznych. Przypada na nią ponad 40% obrotów handlowych Kazachstanu, przy tym UE jest najważniejszym odbiorcą kazachstańskiego eksportu, trafia do niej ponad 52%  wartości dostaw RK. Według danych strony kazachstańskiej, wolumen handlu zagranicznego z UE za 11 miesięcy w 2015 roku wyniósł blisko 50 mld USD. Kazachstan z kolei, jest trzecim największym dostawcą energii do Europy z krajów, które nie są członkami OPEC (po Rosji i Norwegii). Około 70% eksportu kazachstańskiej ropy naftowej trafia do UE.

       

       Stosunki dyplomatyczne między Unią Europejską i Republiką Kazachstan zostały ustanowione   
      2 lutego 1993 roku. W grudniu 1993 roku otworzone zostało przedstawicielstwo RK przy UE  
      w Brukseli, a w listopadzie 1994 roku w Ałmaty rozpoczęło działalność przedstawicielstwo Komisji Europejskiej. Kwestie współpracy UE – Kazachstan reguluje „Umowa o partnerstwie i współpracy” podpisana w styczniu 1995 roku, a weszła w życie w 1999 roku. Negocjacje między Astaną a Brukselą w sprawie nowego porozumienia były prowadzone od trzech lat i zostały zakończone w czasie wizyty prezydenta Kazachstanu Nursułtana Nazarbajewa w Brukseli w październiku 2014 r.

       

      W efekcie w dniu 21.12.br. w Astanie Kazachstan jako pierwszy kraj w Azji Centralnej podpisał Umowę o Pogłębionym Partnerstwie i Współpracy (EPCA) z Unią Europejską.  Umowa dotyczy wyznaczonych 29 obszarów współpracy - począwszy od kwestii politycznych, przez bezpieczeństwo międzynarodowe i regionalne oraz kwestię rozbrojenia do zagadnień handlowych i gospodarczych,  
      w tym w zagadnień dot. inwestycji  i rozwoju infrastruktury. Umowa dotyczy również współpracy w innych obszarach, takich jak kultura, sport i turystyka. Szczególny nacisk położono na dziedzinę egzekwowania prawa, co wiąże się m.in. z zagrożeniami atakami terrorystycznymi. Ponadto umowa przewiduje wzmocnienie współpracy w dziedzinie edukacji i rozwoju kapitału ludzkiego, m.in. poprzez realizację wspólnych programów edukacyjnych i badań naukowych. 

       

       Kazachstan ma priorytetowe znacznie w unijnej strategii wobec Azji Centralnej, przyjętej w 2007 r. Zgodnie z tym dokumentem głównymi kierunkami UE wobec regionu i Kazachstanu w szczególności, jest współpraca w kwestiach bezpieczeństwa i przeciwdziałania terroryzmowi, promowanie i wzmacnianie ochrony praw człowieka, reformy pro-demokratyczne, rozwój społeczeństwa obywatelskiego, a w kwestiach gospodarczych intensyfikacja współpracy w sektorze transportowym, w tym zaangażowanie państw regionu w południowy korytarz rurociągów łączących złoża kaspijskie z rynkiem europejskim, a także przystąpienie tych krajów do WTO i dywersyfikacja i rozwój gospodarek. Realizacji tych celów służyć mają unijne programy TRACECA (system transportowy) i INOGATE (sektor energetyczny). Spośród państw UE najwięcej kazachstańskiego eksportu w 2015 r. trafiło do Włoch - 17,8%, , Holandii - 10,9%, Francji - 5,9%, Grecji - 2,8% i Hiszpanii - 2,7%. Natomiast do Kazachstanu najwięcej towarów dostarczono z Niemiec – 6,6%, , Włoch – 3,9% i Francji – 2,2%.

       

       

       

      Dwustronna współpraca gospodarcza


       

      4.1 Charakterystyka ogólna
       

      Stosunki dyplomatyczne pomiędzy Kazachstanem i Polska nawiązane 6 kwietnia 1992 r. rozwijają się aktywnie praktycznie we wszystkich sferach gospodarki. W okresie wielu lat odnotowujemy pozytywne tendencje we współpracy gospodarczej między Polska i Kazachstanem. Polska jest jednym  z głównych europejskich partnerów Kazachstanu, zajmując pod względem wielkości obrotów towarowych z Kazachstanem pozycję lidera spośród państw Europy środkowej i Wschodniej, 11 miejsce wśród państw Unii Europejskiej i 23 miejsce wśród państw świata – handlowych partnerów Kazachstanu  (według danych kazachstańskich za 2015 r.).

       

      Wg danych statystycznych systemu Insigos, Kazachstan w 2015 r. zajął dziewiąte miejsce pod względem wielkości polskiego eksportu do krajów azjatyckich, po Chinach (wraz z Hongkongiem), Singapurze, Zjednoczonych Emiratach Arabskich, Arabii Saudyjskiej, Japonii, Izraelu, Indiach, Republice Korea. Natomiast pod względem wielkości polskiego eksportu na głowę mieszkańca, Kazachstan jest na czwartym miejscu wśród krajów azjatyckich (32,6 USD). Kazachstan wyprzedzają jedynie Singapur (157,2 USD na głowę mieszkańca), Zjednoczone Emiraty Arabskie (83,3 USD) oraz Izrael (63,4 USD). Kazachstan jest dla Polski krajem o dużym potencjale eksportowym, a dla wielu polskich firm, jednym  z głównych rynków. Polscy przedsiębiorcy coraz częściej współpracują z lokalnymi partnerami na bazie wspólnych przedsiębiorstw przemysłowych, wiele z nich, jak np. POLPHARMA, jest liderami  w swoich branżach. W Kazachstanie jest zarejestrowanych około 190 firm z kapitałem polskim i około  2 tys. firm biorących udział w handlu z tym krajem.

       

      Wśród dostawców do Kazachstanu Polska plasuje się w czołowej piętnastce eksporterów do tego kraju, zajmując w 2015 r. 14-tą pozycję (5 miejsce wśród krajów UE). Pod względem wartości eksportu do Kazachstanu wyprzedzają nas m.in. Chiny, Niemcy, USA, Republika Korea, Japonia, Włochy, Francja, Turcja, Ukraina oraz niektóre kraje WNP (Rosja, Uzbekistan, Białoruś).

       

      Na przestrzeni ostatnich lat współpraca między Polską a Kazachstanem rozwija się coraz aktywniej w wielu dziedzinach gospodarki. Podstawowe kierunki jej rozwoju wyznaczają posiedzenia Polsko-Kazachstańskiej Komisji Międzyrządowej ds. Współpracy Gospodarczej. Dotychczas odbyło się siedem posiedzeń Komisji. Ostanie VII posiedzenie Polsko-Kazachstańskiej Komisji Międzyrządowej do Spraw Współpracy Gospodarczej odbyło się w dniach 13-14 kwietnia w Warszawie.  Polskiej części Komisji przewodniczył Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Rozwoju Radosław Domagalski-Łabędzki, a Kazachstańskiej części Komisji przewodniczył I Zastępca Ministra Spraw Zagranicznych Republiki Kazachstanu Rapil Żoszybajew. Strony dokonały wymiany informacji o stanie dwustronnych relacji gospodarczych i wzajemnych obrotów handlowych w 2015 r., a także o rozwoju sytuacji gospodarczej w Polsce i Kazachstanie i z zaniepokojeniem odnotowały, iż niekorzystne zjawiska w gospodarce światowej oraz niestabilna sytuacja w regionie Europy Wschodniej negatywnie wpływają na rozwój dwustronnej współpracy gospodarczej. Komisja zaleciła dalszą popularyzację wśród polskich i kazachstańskich przedsiębiorców udziału w imprezach targowych i wystawienniczych odbywających się w obydwu państwach oraz udziału w misjach gospodarczych i innych przedsięwzięciach służących wzajemnej promocji towarów i usług w obydwu państwach. Komisja odnotowała również, iż realizacja projektów inwestycyjnych związanych z przygotowaniami Kazachstanu do Wystawy EXPO 2017 stworzy dodatkowe możliwości dla rozwoju współpracy pomiędzy polskimi i kazachstańskimi przedsiębiorstwami.

       

      Kazachstan znalazł się wśród pięciu krajów (obok Kanady, Brazylii, Algierii i Turcji), które Ministerstwo Gospodarki RK wyznaczyło jako najbardziej perspektywiczne rynki dla polskich przedsiębiorców. 
      W konsekwencji od 2013 r. na terytorium tego kraju, przy wsparciu finansowym MG, realizowany jest 
      3-letni program promocji. Kazachstan został także objęty trzema branżowymi programami promocji (budownictwo, maszyny i urządzenia górnicze, przemysł obronny).

       

      Baza prawno-traktatowa współpracy gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej z Republiką Kazachstanu

       

      Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Kazachstanu o popieraniu  
      i wzajemnej ochronie inwestycji, podpisana 21.09.1994 (data wejścia w życie: 25.05 1995), Konwencja między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Kazachstanu w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku, podpisana 21.09.1994, (data wejścia w życie: 13.05 1995), Umowa między Rządem RP a Rządem Republiki Kazachstanu o międzynarodowych przewozach drogowych, podpisana 23.05 1997, (data wejścia w życie: 15.04.1998), Konwencja konsularna między RP a Republiką Kazachstanu, podpisana 27.11.1997, Umowa między Rządem RP a Rządem Republiki Kazachstanu o komunikacji lotniczej, podpisana 27.11.1997, Umowa między Rządem RP a Rządem Republiki Kazachstanu o współpracy kulturalnej i naukowej, podpisana 04.08.1999, Porozumienie między Rządem RP a Rządem Republiki Kazachstanu o współpracy w zakresie zwalczania przestępczości zorganizowanej i innych rodzajów przestępstw, podpisana 24.05.2002, Umowa między Rządem RP a Rządem Republiki Kazachstanu o współpracy i wzajemnej pomocy  
      w sprawach celnych, podpisana 4.05.2002, Umowa między Rządem RP a Rządem Republiki Kazachstanu o współpracy gospodarczej, podpisana 06.07.2005 (data wejścia w życie: 21.01.2006), Umowa o współpracy w dziedzinie turystyki z27.03.2007 (data wejścia w życie: 08.06.2007 r.), Umowa o współpracy pomiędzy Narodowym Bankiem Kazachstanu a Narodowym Bankiem Polskim, podpisana 19.03.2007  (data wejścia w życie: 01.06.2007 r.), Umowa o współpracy w dziedzinie ochrony informacji niejawnych z 05.11.2010 r., Umowa o współpracy w dziedzinie obronności z 11.07.2012 r., Międzyrządowe porozumienie o współpracy w dziedzinie edukacji z 15.09.2014 r. (nie została jeszcze podpisana przez RK).

       

      4.2. Wymiana towarowa
       

      Do głównych towarów importowanych z Polski do Kazachstanu należą: maszyny mechaniczne    
      i elektryczne, urządzenia i mechanizmy, owoce i warzywa oraz produkty spożywcze, higieniczne  
      i kosmetyczne, wyroby farmaceutyczne, tworzywa sztuczne, kauczuk i wyroby z kauczuku. Eksport   
      z Kazachstanu do Polski to: gaz ziemny i węglowodory gazowe, gaz, produkty naftowe, wyroby chemiczne, nasiona, owoce i ziarna.

       

      Wg. kazachstańskich danych statystycznych, poziom polsko-kazachstańskiej wymiany handlowej  
      w 2015 r. wyniósł 1 130 011,0 tys. USD i był większy w stosunku do roku 2014 o 104 318,6  tys. USD (wzrost o 10,2%). Jest to wynik znacznego wzrostem kazachstańskiego eksportu do Polski (wzrost  
      o 32,5%), w szczególności w grupie paliw mineralnych, olei mineralnych i produktów ich destylacji (wzrost o 42,9% w 2015 r. w porównaniu z rokiem 2014), mimo znacznego spadku cen na eksportowane przez Kazachstan surowce.

       

      W 2015 r. eksport z RK do Polski wyniósł 789 198,9  tys. USD, i był o 193 514,0  tys. USD większy niż w roku 2014 (wzrost o 32,5%), import z Polski natomiast spadł o 89 195,3 tys. USD i wyniósł 340 812,1 tys. USD (spadek o 20,7%).

       

      Spadek wartości polskiego eksportu do Kazachstanu w 2015 r. o 20,7% w porównaniu z rokiem 2014, wpisuje się w ogólną tendencję spadkową importu do Kazachstanu (spadek o 26,7%) i związany jest z niestabilnością geopolityczną w bezpośredniej bliskości Rosji oraz zawirowaniami w kazachstańskiej gospodarce, w tym m. in. drastycznym spadkiem wartości miejscowej waluty tenge.               

       

      Wymiana handlowa Polski z Kazachstanem w latach 2012 – 2015 (w tys. USD)

       

      2012 r.

      2013 r.

      2014 r.

      2015 r.

      Obroty

      2 103 000,9

      1 171 729,4

      1 025 692,4

          1 130 011,0

      Eksport

         470 387,9

         492 095,7

         430 007,4

      340 812,1

      Import

      1 632 613,0

         679 633,7

         595 684,9

      789 198,9

      Źródło: wg. danych Komitetu ds. Dochodów Państwowych Ministerstwa Finansów RK

       

      Wśród importerów z Kazachstanu Polska w 2015 r. znalazła się na 15 miejscu (pierwsza piątka odbiorców kazachstańskich towarów to: Włochy, Chiny, Niderlandy, Rosja i Francja).

       

      Dominujące pozycje w polskim imporcie z Kazachstanu to: (1) Paliwa mineralne, oleje mineralne i produkty ich destylacji - 89,7%), (2) Chemikalia nieorganiczne; organiczne lub nieorganiczne związki metali szlachetnych, metali ziem rzadkich, pierwiastków promieniotwórczych lub izotopów - 6,9%;   (3) Nasiona i owoce oleiste; ziarna, nasiona i owoce różne; rośliny przemysłowe lub lecznicze; słoma i pasza - 1,5%, (4) Zboża -0,6%, (5) Ryby i skorupiaki, mięczaki i pozostałe bezkręgowce wodne -  0,5%.

       

      Analizując polski eksport do Kazachstanu w 2015 r. w poszczególnych grupach towarowych okazuje się, iż pierwsze dziesięć pozycji stanowi 69,3% całego importu do Kazachstanu z Polski.

       

      Główne pozycje w polskim eksporcie do Kazachstanu w 2015 r. to:

      1.           Maszyny i urządzenia mechaniczne oraz ich części                                           - 18,6%

      2.           Owoce świeże                                                                                                           - 10,0%

      3.           Produkty farmaceutyczne                                                                                      -   8,1%

      4.           Maszyny i urządzenia elektryczne oraz ich części                               -   7,4%

      5.           Wyroby higieniczne                                                                                                 -   5,0%

      6.           Cukry i wyroby cukiernicze                                                                                     -   4,8%

      7.           Preparaty perfumeryjne, kosmetyczne lub toaletowe                                     -   4,6%

      8.           Farby i lakiery; kit i pozostałe masy uszczelniające                                           -   4,0%

      9.           Tworzywa sztuczne i artykuły z nich                                                                     -   3,5%

      10.         Artykuły z żeliwa lub stali                                                                                        -   3,3%

       

      4.3. Polskie bezpośrednie inwestycje zagraniczne w Republice Kazachstanu

       

      Zgodnie z danymi Narodowego Banku Republiki Kazachstan, polskie inwestycje bezpośrednie w Kazachstanie wg stanu na koniec 2014 r. wyniosły 42 mln USD, a w pierwszych trzech kwartałach 2015 r. 10,1 mln USD. W Kazachstanie zarejestrowanych jest ok. 160 podmiotów gospodarczych z udziałem kapitału polskiego  o różnej formie własności. Najważniejszym obszarem działalności polskich firm w Kazachstanie jest branża naftowo-gazowa, w tym poszukiwanie i zagospodarowanie złóż ropy naftowej oraz gazu ziemnego oraz sektor farmaceutyczny. Polskie firmy obecne są także w sektorze elektroenergetycznym, infrastruktury szynowej, budownictwie i sektorze materiałów budowlanych, przemyśle maszynowym i urządzeń transportowych. Wśród obecnych na rynku kazachstańskim - w formie własnych przedsiębiorstw lub przedstawicielstw - polskich przedsiębiorstw warto wymienić producenta leków Polpharmę i Polfę, firmy działające w branży ropy naftowej i gazu: Petrolinvest, Poszukiwania Nafty i Gazu - Kraków w Kazachstanie Sp. z o.o., Drill-Lab Kazachstan, przedsiębiorstwa branży budowlanej: Cersanit, Selenę, Centrostal-Domstal, VTS Kazachstan, Ulma Construccion,  Śnieżkę, dostawców sprzętu dla górnictwa: Tubes International, Grupa Famur.

       

      Dostęp do rynku


       

      W połowie 2014 r. władze Kazachstanu zdecydowały o zmianach prawnych mających na celu poprawę klimatu inwestycyjnego w Kazachstanie. Zmiany obejmą projekty inwestycyjne powyżej 20 mln USD, i dotyczyć będą m.in. zwolnienia z podatku dochodowego od przedsiębiorstw i podatku gruntowego na 10 lat, podatku od własności – na 8 lat. Ponadto państwo zrefinansuje inwestorom do 30% kosztów budowy nowych obiektów w ramach projektów inwestycyjnych. Możliwe będzie zatrudnianie zagranicznej siły roboczej bez zezwoleń przy procesie inwestycyjnym oraz przez pierwszy rok w uruchomionym już projekcie. Zapowiedziany został ponadto kolejny etap prywatyzacji w Kazachstanie z udziałem zagranicznych inwestorów. Kazachstan zdecydował o jednostronnym zniesieniu wiz do Kazachstanu dla obywateli 20 państw, największych inwestorów w RK. 

       

      Bariery taryfowe i pozataryfowe

       

      Kazachstan jest obecnie członkiem Euroazjatyckiej Unii Gospodarczej (EUG), które tworzy wraz z Rosją i Białorusią, Armenią i Kirgistanem. W konsekwencji kwestie taryfowe i pozataryfowe regulowane są przez organ wykonawczy tych struktur Euroazjatycką Komisję Gospodarczą (http://www.eurasiancommission.org). Kodeks Celny Unii Celnej, który dostosowany został do wymogów Światowej Organizacji Handlu (WTO) i oznaczał dalszą liberalizacje zasad kazachstańskiego handlu zagranicznego (koszty obsługi, okres oczekiwania, wymagane dokumenty).

       

      W 2015 r. w Kazachstanie obowiązywały kontyngenty taryfowe na import mięsa wołowego, świeżego lub schłodzonego w  wysokości 0,02 tys. ton; mięsa wołowego mrożonego - 10,0 tys. ton; mięsa wieprzowego, świeżego, schłodzonego lub mrożonego – 9,7 tys. ton; drobiu domowego żywego, świeżego, schłodzonego lub zamrożonego – 110,0 tys. ton.

       

      W 2015 roku po 19 latach negocjacji Kazachstan wstąpił do Światowej Organizacji Handlu. Zostając 162 członkiem tej organizacji. Kazachstanowi udało się wynegocjować okresy przejściowe w dostosowaniu się do najbardziej wrażliwych kwestii, jak np. wsparcie dla przedsiębiorstw w ramach specjalnych stref ekonomicznych.

       

      Kazachstan stosuje ponadto cła eksportowe, w tym m.in. na niektóre metale, stal i złom metali, ropę naftową i oleje ropy naftowej, skóry, a także praktykuje okresowe wprowadzanie zakazów eksportu (oleje roślinne, gryka, niektóre produkty naftowe).

       

      Działalność Urzędów Celnych RK: zdarzają się przypadki zmiany dotychczasowych kodów towarów w deklaracjach celnych, co w konsekwencji powoduje zwiększanie opłat taryfowych (np. z  5% do 10% ad valorem). Ponadto, bywają fakty zmiany stawek celnych i przyjmowaniu przez celne organy kontrolne, że zmiana taka dotyczy kilku lat wstecz.

       

      Ważną barierą dostępu do kazachstańskiego rynku dla podmiotów zagranicznych są preferencję dla podmiotów krajowych w prawie o zamówieniach publicznych. Przedsiębiorstwa z ponad 50% udziałem kapitału zagranicznego są wykluczane z przetargów jeśli nie są rezydentami RK, nie wytwarzają gotowych produktów, zatrudniają mniej niż 85% miejscowej siły roboczej w ogóle zatrudnionych.

       

      Ponadto miejscowe firmy, ze względu na swoje pochodzenie uzyskują 20% preferencję cenową jeśli przetarg dotyczy towarów i 15% w przypadku zakupu usług. Ograniczenia dotyczą również zatrudniania obcokrajowców w Kazachstanie. Ich udział w ogólnej licznie pracowników, oraz w poszczególnych kategoriach specjalistów. Kolejną barierą są również kwestie wizowe, procedury i czasochłonność procesu, konieczność uzyskania poparcia wizowego, ale również problemy z uzyskaniem wizy na okres zawartego kontraktu na pracę w Kazachstanie.  

       

      Władze Kazachstanu zagwarantowały sobie prawnie również możliwość wprowadzenia ograniczeń dewizowych (np. konieczność odsprzedaży walut) w „wyjątkowych okolicznościach” nie precyzując przy tym jakiego rodzaju okoliczności mieszczą się pod tym pojęciem. Bariera ta w praktyce nie jest stosowana.
       Niewątpliwie brak bezpośredniego połączenia lotniczego miedzy Polska a Kazachstanem również jest ważnym ograniczeniem dla relacji ekonomicznych miedzy oboma krajami.

       

      Zgodnie z postanowieniami państw tworzących Unię Celną, na terytorium tej struktury integracyjnej stopniowo wprowadzane są jednolite standardy techniczne i certyfikaty sanitarne i fitosanitarne. Z uzgodnieniami w tym obszarze można zapoznać się na stronach Euroazjatyckiej Komisji Ekonomicznej (http://www.tsouz.ru).

       

      W Kazachstanie certyfikacją zajmuje się Państwowy System Regulacji Technicznej Republiki Kazachstanu, Ministerstwo Przemysłu i Handlu RK, Komitet Regulacji Technicznej i Metrologii „GOSTANDART”.  Kwestiami spożywczymi i weterynaryjnymi, w tym uzgadnianiem certyfikatów weterynaryjnych zajmuje się Urząd Państwowy „Komitetu Inspekcji Państwowej w Kompleksie Agroprzemysłowym”  w  Ministerstwie Rolnictwa Republiki Kazachstanu. 

       

      Zasady zakładania i prowadzenia działalności gospodarczej w Republice Kazachstanu

       

      Inwestorzy zagraniczni mogą prowadzić działalność gospodarczą na terenie Kazachstanu poprzez przedstawicielstwo, filię przedsiębiorstwa bądź w postaci spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółki akcyjnej.

       

      System finansowy

       

      Republika Kazachstanu posiada najlepiej rozwinięty system finansowy wśród krajów Centralnej Azji. Państwo realizuje swoją politykę finansową poprzez działalność Banku Narodowego, Ministerstwa Finansów oraz Agencji ds. Kontroli i Nadzoru Rynku Finansowego oraz Instytucji Finansowych Republiki Kazachstan. Istnieją: Kazachstańska Giełda Papierów Wartościowych, towarzystwa ubezpieczeniowe oraz firmy leasingowe. W 2013 r. rozpoczęła się reforma systemu emerytalnego, która zakłada połączenie w jeden państwowy fundusz emerytalny dotychczasowe 11 funduszy zarządzających składkami ubezpieczeniowymi. Fundusz ten nadzorowany będzie przez bank centralny.

       

      Obok komercyjnych banków kazachstańskich, w Kazachstanie działają m.in. znane na całym świecie banki takie jak: HSBC, Credit Agricole CIB, Deutsche Bank,  a także Grupa UniCredit, będąca właścicielem kazachstańskiego banku ATF i Banku PEKAO S.A. w Polsce. Udział kapitału zagranicznego w łącznym kapitale zakładowym banków Kazachstanów wynosi ok. 30%,  przy czym zagraniczni inwestorzy posiadają udziały w 17 z spośród 39 funkcjonujących banków w RK.


      Obecnie transakcje między osobami prawnymi w Kazachstanie powinny być dokonywane przez system bankowy, podobnie jak wszystkie transakcje powyżej 1,6 mln KTZW.  

       

      System podatkowy

       

      Zgodnie z Kodeksem Podatkowym stawka korporacyjnego podatku dochodowego wynosi 20% (działalność rolnicza - 10%), podatek dochodowy od osób fizycznych - 10%. Stawka podatku VAT w wynosi 12%. Stawka podatku socjalnego (odpowiednik składki ZUS) wynosi 10%.

       

      Dla wszystkich przedsiębiorstw przewidziano preferencje podatkowe w celu  realizacji inwestycji. Ulgi inwestycyjne udzielane są w postaci: inwestycyjnych preferencji podatkowych (CIT, podatku od nieruchomości i podatku gruntowego), zwolnienie z opodatkowania wwożonego sprzętu inwestycyjnego oraz państwowe granty np. w postaci gruntów. 

       

      Rząd Republiki Kazachstanu systematycznie wprowadza ponadto zmiany prawne dotyczące przedsiębiorczości, mające na celu poprawę warunków prowadzenia biznesu. Efektem tych zmian jest coraz wyższa lokata Kazachstanu w rankingu Doing Business Banku Światowego.

       

      Ochrona własności przemysłowej i intelektualnej

       

      Kwestiami, związanymi z własnością intelektualną, zajmuje się Komitet ds. Praw Własności Intelektualnej Ministerstwa Sprawiedliwości RK  (http://www.minjust.kz/). W ramach Komitetu działa także powołany w 2003 roku Narodowy Instytut Własności Intelektualnej Komitetu ds. Praw Własności Intelektualnej. Ochronę własności przemysłowej i intelektualnej jest prawnie zagwarantowana, w praktyce jednak na rynku jest łatwy dostęp do tzw. podróbek. Wzmocnienie ochrony własności intelektualnej jest również jednym z ważnych elementów procesu akcesyjnego Kazachstanu do WTO. 

       

      Rozstrzyganie sporów, windykacja należności

       

      W przypadku powstania sporów bądź konieczności podjęcia działań o charakterze windykacyjnym, należy zwrócić się o pomoc do miejscowych kancelarii prawnych. Na stronie internetowej Wydziału Promocji Handlu i Inwestycji w Ałmaty, Ambasady RP w Astanie (http://almaty.trade.gov.pl) znajduje się  lista kancelarii prawnych.

       

      Przydatne linki i kontakty


       

       

      strona prezydenta RK                                                                                      www.akorda.kz

      Rząd Republiki Kazachstanu                                                                   www.government.kz

      Bank Narodowy RK                                                                              www.nationalbank.kz

      Ministerstwo Finansów RK                                                                              www.minfin.kz

      Ministerstwo Przemysłu i Nowych Technologii RK                                             www.mit.kz

      Ministerstwo Rolnictwa                                                                                  www.minagri.kz

      Ministerstwo Pracy i Ochrony Socjalnej RK                                                     www.enbek.kz

      Ministerstwo Ochrony Zdrowia RK                                                               www.mindari.kz

      Misnisterstwo Spraw Zagranicznych RK                                                             www.mfa.kz

      Ministerstwo Obrony RK                                                                                    www.mod.kz

      Ministerstwo Gospodarki i Planowania Budżetowego RK                    www.minplan.gov.kz

      Ministerstwo Transportu i Komunikacji Republiki Kazachstanu                  www.mtk.gov.kz

      Ministerstwo Ropy i Gazu RK                                                          http://www.mgm.gov.kz/

      Ministerstwo Rozwoju Regionalnego RK                                     http://minregion.gov.kz/rus/

      Agencja ds. Statystyki RK                                                                                    www.stat.kz

      Agencja ds. Informatyzacji i Łączności                                                 http://www.aic.gov.kz

      Agencja do Regulacji Monopoli Naturalnych                                     http://www.regulator.kz

      Agencja Kontroli Celnej (taryfy celne)                                                    http://www.keden.kz

      Izba Handlowo-Przemysłowa RK                                                                          www.cci.kz

      „rząd elektroniczny RK”                                                                                    www.e.gov.kz

      Agencja RK ds. Regulacji Regionalnego Centrum finansowego Ałmaty            www.rfca.kz

      Komitet Podatkowy Ministerstwa Finansów RK                                              www.salyk.kz

      Komitet Kontroli Finansowej i Zamówień Publicznych Ministerstwa Finansów RK

                                                                                                                            www.goszakup.kz

      Agencja RK ds. Regulacji i Nadzoru nad Rynkiem Finansowym i Operacjami Finansowymi

                                                                                                                                     www.afn.kz

      Kazachstańskie Centrum Wspierania Inwestycji                                         www.kazinvest.kz

      Kazachstański Rynek Papierów Wartościowych                                                 www.kase.kz

      Komitet ds. Regulacji Technicznych i Metrologii                                            www.memst.kz

      strona zamówień publicznych                                                                  www.goszakupka.kz

      Akimat miasta Astany                                                                                      www.capital.kz

      Miasto Ałmaty                                                                                                  www.almaty.kz

      Obwód Karagandyński                                                                   www.karaganda-region.kz

      Obwód Kyzyłordyński                                                                               www.kyzylorda.kz

      Akimat Obwodu Kustanajskiego                                                                 www.kostanay.kz

      Akimat Obwodu Mangistauskiego                                                            www.mangystau.kz

      Miasto Aktau                                                                                                    www.aktau.net

      Akimat Obwodu Aktiubińskiego                                                                         www.akto.kz

      Akimat miasta Ałmaty                                                                                     www.almaty.kz

      Akimat Obwodu Północno-Kazachstańskiego                                          www.akimat-sko.kz

      Akimat Obwodu Akmolińskiego                                                                       www.akmo.kz

      Akimat Obwodu Południowo-Kazachstańkiego                                                  www.uko.kz

      Akimat Obwodu Zachodnio-Kazachstańskiego                                            www.western.kz

      Akimat Obwodu Atyrauskiego                                                                  http://atyrau.gov.kz

      Miasto Atyrau                                                                                            www.atyrau-city.kz

       

       

      Strona Ambasady RP w Astanie                                                         www.astana.msz.gov.pl

      Strona Wydziału Promocji Handlu i Inwestycji Ambasady RP       www.almaty.trade.gov.pl

      Portal ofert                                                                                                            www.sale.kz

      Bank TuranAlem                                                                                                    www.bta.kz

      Kazkommercbank                                                                                                 www.kkb.kz

      Kazakhstan Business                                                               www.kazakhstan-business.com

      Żółte strony Kazachstanu                                                                      www.yellow-pages.kz

      konsultacje prawne                                                                                              www.grata.kz

      Portal "Cały WWW-Kazachstan"                                                                          www.site.kz

      Portal informacyjno rozrywkowy                                                                        www.from.kz

      Ałmatyński system informacyjno-wyszukiwawczy                                       www.infokz.com

      Biznes-portal Południowego Kazachstanu                                               www.shymkent.com

      27 stycznia 2014 (ostatnia aktualizacja: 20 kwietnia 2016)

      Drukuj Drukuj Podziel się treścią: