close

  • Polsce – służyć, Europę – tworzyć, Świat – rozumieć

     

  • KAZACHSTAN

  • Kazachstan

    •  

       Informacje o kraju


       

      1.1. Położenie geograficzne, ludność, obszar, stolica, języki urzędowe.
       

      Położenie geograficzne: Republika Kazachstanu jest państwem położonym w Azji Centralnej. Graniczy z Chinami (1460 km), Kirgistanem (1,051 km), Turkmenistanem (380 km), Uzbekistanem (2300 km) i Federacją Rosyjską (6846 km), a przez Morze Kaspijskie (600 km) także z Azerbejdżanem. Łączna długość granic kraju wynosi 12.187 km. Terytorium kraju rozciąga się od dolnego biegu Wołgi na zachodzie do podnóży Gór Ałtajskich na wschodzie (3.000 km) oraz od Niziny Zachodnio-Syberyjskiej na północy do pustyni Kyzyłkum i łańcuch górski  Tień-Szań na południu. Ukształtowanie terenu jest bardzo urozmaicone: od obszarów depresyjnych – z najniższym punktem Zapadlisko Kaundy – leżącym 132 m poniżej p.m., po góry, których wysokość przekracza 5.000 m (najwyższym jest szczyt Chan Tengri - 7.010 m n.p.m.). Około 55 % terytorium Kazachstanu zajmują stepy i półpustynie, 24 % – góry i pustynie, 15 % – ziemie uprawne  i 6 % lasy.
       

      Sieć rzeczna obejmuje głównie rzeki okresowe i jest słabo rozwinięta. W Kazachstanie istnieje 48 tysięcy jezior i około 8.500 rzek. Główne rzeki to Ural, Emba, Syr-daria, Irtysz, Iszym, Nura, Sarysu, Tugaj. Największym jeziorem jest Morze Aralskie, inne duże jeziora to: Bałchasz, Zajsan, Ałakoł, Tengiz i Seletytengiz oraz jeziora położone na wybrzeżu Morza Kaspijskiego. Północno-wschodnia część tego kraju charakteryzuje się licznymi, słonymi i słodkimi jeziorami: Zerenda, Szałkar, Borowoje, Kopa.
       

      Ludność: 1 kwietnia 2017 r. populacja Kazachstanu wynosiła 17, 975 mln mieszkańców (wzrost w ujęciu rocznym o 1,45%). W Kazachstanie odnotowywane jest ujemne saldo migracji  (-13410 w 2015 r.). Wśród osób najliczniej emigrujących z Kazachstanu najliczniejsza grupę stanowią etniczni Rosjanie. Ujemnego salda migracji nie rekompensuje repatriacja Kazachów z krajów sąsiednich (tzw. oralmanów) – w skali rocznej jest to około 10 tys. osób. 
       

      Udział ludności miejskiej w całej populacji  wynosi 56,9% i stale rośnie. Ludność narodowości kazachskiej stanowi 63% (na podstawie ostatniego spisu powszechnego z 2009 roku), rosyjskiej – 24%. Pozostałe 13 % to przede wszystkim Uzbecy, Ukraińcy, Tatarzy, Niemcy, Ujgurzy, Koreańczycy. Liczbę Polaków szacuje się na ok. 30 tysięcy. Kazachstan zalicza się do krajów najrzadziej zaludnionych na świecie, gęstość zaludnienia wynosi 6 osób na km2. Główne skupiska ludności znajdują się na północy i na południu kraju u podnóża gór Tień-Szań oraz w dorzeczu rzeki Syr-darii. Centralna część kraju jest najrzadziej zaludniona.
       

      Obszar: Kazachstan zajmuje dziewiąte miejsce na świecie pod względem powierzchni – 2.724.900 km2, po Rosji, Chinach, Stanach Zjednoczonych, Argentynie, Brazylii, Kanadzie, Indiach, Australii. Granica kazachstańsko-rosyjska jest najdłuższą granicą państwową na świecie.
       

      Stolica: Stolicą RK jest Astana (do 1997 roku stolicą była Ałmaty)
       

      Języki urzędowe: Zgodnie z Konstytucją RK, status państwowego ma w Kazachstanie język kazachski. Należy on do ałtajsko-tureckiej rodziny językowej czyli do grupy języków kipczackich. Do zapisu używana jest cyrylica (rząd zapowiada jednak zastąpienie jej alfabetem łacińskim od 2025 r.) W języku kazachskim mówi ok. 12 mln ludzi - przede wszystkim w Kazachstanie (gdzie jest językiem urzędowym). Status języka urzędowego ma w Kazachstanie także język rosyjski. W praktyce w skupiskach miejskich, nawet wśród Kazachów, używa się języka rosyjskiego, choć popularność języka kazachskiego rośnie.
       

        1.2. Warunki klimatyczne.
       

      Klimat Kazachstanu jest silnie kontynentalny. Średnia temperatura stycznia wynosi od -19oC na północy do -4oC na południu kraju, a lipca od +17oC na północy do +31oC na południu; najniższa, występująca zimą temperatura dochodzi do -50oC. Silny wiatr unoszący latem tumany piasku, zimą powoduje burze śnieżne zwane buranami. W kraju występują także takie zjawiska jak susze, wiosenne powodzie, w terenach górskich lawiny błota i kamieni, tzw. „siel”.
       

       1.3. Główne bogactwa naturalne.
       

      Kazachstan posiada bogate zasoby surowców naturalnych. Znajduje się tu wiele ważnych, wykorzystywanych w przemyśle minerałów. Ze 118 pierwiastków chemicznych tablicy Mendelejewa kraj ten posiada 99. Obecnie eksploatowane są 493 złoża, zawierające 1 225 rodzajów surowców mineralnych.
       

      Kazachstan dysponuje znacznymi zasobami ropy naftowej i gazu ziemnego, które znajdują się na zachodzie i południu kraju. RK zaliczana jest do grona 20 państw o największych zasobach naftowych na świecie, dysponując ok. 2% światowych rezerw. Potwierdzone zasoby ropy naftowej szacowane są na 30 mld baryłek (wg BP Statistical review 2013). Największe zasoby usytuowane są na zachodzie kraju. Do największych złóż należą: Kaszagan (wydobycie rozpoczęto w 2016 r.), Tengiz, Karaczaganak, Uzen, Kalamkas i Żetybaj. Większość kazachstańskiego gazu ziemnego to tzw. gaz towarzyszący ropie naftowej. Zasoby surowca skoncentrowane są w 4 złożach (80% zasobów): Karaczaganak, Tengiz, Imaszewskoje i Kaszagan. Potwierdzone rezerwy gazu w styczniu 2012 r. szacowane były na 1,3 bln m3 (BR Statistical review 2013).
       

      Kazachstan posiada duże zasoby rud chromu (30% zasobów światowych). Produkcja skoncentrowana jest w obwodzie Aktiubińskim, gdzie zasoby surowca wynoszą ok. 160 mln ton. W Kazachstanie w 11 miejscach wydobywa się rudy manganu; łączne ich zasoby wynoszą ok. 600 mln ton. Wysokiej jakości ruda, o średniej zawartości metalu 40%, znajduje się w złożach Kamys i Uszkatynsz. Złoża uranu są oceniane na 470 tys. ton (25% zasobów światowych i pierwszy producent w świecie w 2012 r.), zasoby ołowiu (drugie miejsce w świecie) wynoszą ok. 14,9 mln ton, a cynku (pierwsze miejsce w świecie) 34,7 mln ton. Największe złoża ołowiu i cynku znajdują się w miejscowościach Szałkija i Dżajrem. Występują także pokłady rud magnezu, miedzi (piąte zasoby w świecie), rud żelaza, barytu, wolframu, molibdenu i srebra.
       

      Kazachstan posiada również znaczne ilości innych surowców energetycznych. Zajmuje ósme miejsce na świecie pod względem wydobycia węgla (wydobywany jest on głównie metodą odkrywkową w ponad 400 miejscach, a jego roczne wydobycie dochodzi do 100 mln ton). Ocenia się, że wykorzystano dotychczas mniej, niż 3% jego zasobów. W RK występują również metale szlachetne, między innymi złoto, którego zasoby szacuje się na około 800 ton.
       

      1.4. System walutowy, kurs, i wymiana.
       

      Walutą kazachstańską jest tenge (KZT), wymienialne na USD, euro, funty brytyjskie i ruble rosyjskie w bankach i kantorach, znajdujących się we wszystkich większych miejscowościach. W większości sklepów w Astanie i Ałmaty, galeriach handlowych i restauracjach można także posługiwać się kartami płatniczymi. Bez konieczności deklarowania można wwozić i wywozić (po przedstawieniu dokumentów potwierdzających legalność źródła pochodzenia środków) z RK równowartość 10.000 USD. System bankowy zezwala na transfer zysków przedsiębiorstw z kapitałem zagranicznym, po opłaceniu miejscowych podatków. W dniu  18.05.2017 r. oficjalny kurs Euro wynosił 347,47 KZT, a USD 313,18 KZT.
       

      1.5. Religia.
       

      Według danych statystycznych w Kazachstanie funkcjonuje około 3 088 wspólnot i stowarzyszeń religijnych, należących do 17 wyznań (początek 2013 r.). Wśród wierzących są wyznawcy wszystkich tradycyjnych,  światowych religii: islamu, chrześcijaństwa (prawosławni, katolicy, protestanci), buddyzmu, judaizmu, hinduizmu. Zgodnie z ostatnim spisem powszechnym z 2009 r. ponad 70% społeczeństwa uważa się za muzułmanów, powszechne wśród tej grupy jest stosowanie zwyczajów muzułmańskich, głównie dotyczące tradycyjnego pochówku i  obrzezania, stosunkowo nieduża część wyznawców  dotrzymuje postu w ramadanie czy czyta Koran.
       

       1.6. Infrastruktura transportowa.
       

      Loty międzynarodowe obsługują przede wszystkim dwa główne porty lotnicze w Ałmaty i Astanie, międzynarodowymi portami są również lotniska w Atyrau, Aktau, Aktubińsku, Karagandzie, Kustanaju, Szymkencie i Uralsku. Dwa porty morskie (Aktau i Kuryk) i dwa rzeczne (Atyrau na Uralu i Pawłodar na Irtyszu) obsługują głównie przewozy towarowe. W kraju rozwijana jest sieć drogowa i kolejowa, jednak ze względu na znaczne odległości, w wielu przypadkach należy korzystać z połączeń lotniczych.
       

      1.7. Obowiązek wizowy.
       

      Od dnia 1 stycznia2017 r. obywatele polscy udający się do Kazachstanu na okres pobytu do 30 dni nie muszą posiadać wizy wjazdowej.

      Obowiązek wizowy został zniesiony przy pobytach turystycznych i biznesowych, natomiast nadal wymagana jest wiza w przypadku przyjazdu do Kazachstanu do pracy lub na naukę, prowadzenie działalności misyjnej i wykonywanie pracy kierowcy w transporcie międzynarodowym. 
       

      1.8 Wykaz świąt państwowych.
       

      Święta państwowe :

      - 1-2 stycznia - Nowy Rok

      - 1 marca – Dzień Wdzięczności

      - 8 marca - Międzynarodowy Dzień Kobiet

      - 21-23 marca - Nauryz – Święto Wiosny

      - 1 maja - Święto Jedności Narodu Kazachskiego

      - 7 maja – Dzień Obrońcy Ojczyzny

      - 9 maja - Dzień Zwycięstwa

      - 6 lipca - Dzień Stolicy RK

      - 30 sierpnia - Dzień Konstytucji

      - 1 grudnia – Dzień Pierwszego Prezydenta

      - 16 grudnia - Dzień Niepodległości

       

      System administracyjny


       

      2.1. Ustrój polityczny.
       

      Kazachstan jest republiką konstytucyjną z silną władzą prezydencką. Ostatnie wybory prezydenckie odbyły się w kwietniu 2015. Wygrał je prezydent N. Nazarbajew, uzyskując 97,7% głosów przy frekwencji 95,22%. Według konstytucji, formalne i faktyczne centrum dyspozycji politycznej pozostaje w rękach prezydenta. Jest on wybierany w wyborach powszechnych, równych i bezpośrednich, na pięć lat. Prezydent jako arbiter i gwarant stabilności państwa jest najwyższą instancją w strukturach władzy wykonawczej. Mianuje i odwołuje premiera, stoi na czele sił zbrojnych, dysponuje inicjatywą ustawodawczą i prawem wetowania projektów ustaw.  Funkcję premiera rządu RK od 8 września 2016 r. sprawuje Baktyżan Sagintajew.
       

      2.2. Władza ustawodawcza.
       

      Władzę ustawodawczą w Kazachstanie sprawuje dwuizbowy parlament, składający się z izby przedstawicielskiej – Mażylisu oraz Senatu. Mażylis jest wybierany na pięcioletnią kadencję, w jego skład wchodzi 107 deputowanych, z których 98 wybieranych jest w wyborach powszechnych i proporcjonalnych, 9 deputowanych jest wybieranych przez Zgromadzenie Narodu Kazachstanu. Ostatnie wybory do Mażylisu odbyły się 20 marca 2016 roku. Wybory wygrała pro-prezydencka partia Nur Otan (82,20% - 84 mandaty).
       

      Członkowie senatu wybierani są na sześcioletnią kadencję (16 co 3 lata). Wybiera się po dwóch przedstawicieli z każdego obwodu, miasta na prawach obwodu i stolicy kraju w głosowaniach tajnych i pośrednich – na wspólnym posiedzeniu wszystkich maslichatów (organów ustawodawczych na szczeblu lokalnym) danej jednostki administracyjnej. Senat liczy 47 osób, 32 wybranych w obwodach i 15 mianowanych przez prezydenta.
       

      Obowiązująca Konstytucja RK została uchwalona w 1995 r. Od tego czasu czterokrotnie wprowadzano do niej poprawki (1998, 2007, 2011, 2017). Ostatnie zmiany weszły w życie w marcu 2017 r. W konstytucji deklarowana jest zasada suwerenności narodu, pluralizmu i podziału władzy. Stwierdza ona, że Kazachstan jest demokratycznym państwem prawa, państwem świeckim, kierującym się troską o obywateli i cechującym się prezydencką formą sprawowania władzy. W Konstutucji znalazł się również zapis o zasługach Pierwszego Prezydenta w budowaniu niepodległości kraju.
       

      Kazachstan jest podzielony na 14 obwodów (obłasti): Akmoliński, Aktiubiński, Аłmatyński, Atyrauski, Wschodnio – Kazachstański, Żambulski, Zachodnio – Kazachstański, Karagandyński, Kustanajski, Kyzyłordyński, Mangystauski, Pawłodarski, Północno – Kazachstański, Południowo – Kazachstański oraz dwa miasta wydzielone – Ałmaty i Astana. Wg oficjalnych danych w lipcu 2016 r. populacja Astana przekroczyła 1 milion mieszkańców. Astana jest drugim co do wielkości (po Ałmaty) miastem w kraju. W stolicy mieszczą się prawie wszystkie centralne urzędy państwowe (Narodowy Bank Kazachstanu nadal mieści się w Ałmaty). Ałmaty pozostaje jednak nadal największym centrum biznesowym i gospodarczym Kazachstanu, miasto liczy 1,7 mln mieszkańców. Kolejnym miastami pod względem liczny mieszkańców są Szykment (902 tys. mieszkańców w 2016 r.) i Karaganda ( 507 tys. mieszkańców w 2016 r.).
       

      Na terytorium Kazachstanu funkcjonują 86 miasta, Astana i Ałmaty mają status miast republikańskich, wyjątkowy status posiada natomiast Bajkonur - jest miastem federalnego znaczenia Federacji Rosyjskiej. Kraj podzielony jest na 168 rejonów wiejskich i 15 -miejskich, 174 mniejszych niż miasta obszarów zasiedlenia (typu miejskiego i wiejskiego) i 2150 okręgów wiejskich (aułów). W ostatnich latach zmniejszył się odsetek ludności wiejskiej, której udział stanowił w 2000 roku 44% ogółu mieszkańców.
       

      Na władze lokalne składają się organy ustawodawcze obwodów i miast republikańskich – maslichaty oraz organy wykonawcze – akimaty.  Nowelizacja Konstytucji RK z 2007 r. określa długość kadencji maslichatów na pięć lat. Czynne prawo wyborcze do maslichatów przysługuje obywatelom RK po ukończeniu 18 roku życia, bierne po ukończeniu 21 roku życia. Dwóch deputowanych każdego z 14 maslichatów obwodowych, miasta o znaczeniu republikańskim oraz stolicy w drodze wyborów zasiada w Senacie RK. Akimat (pochodzi od arabskiego ḥākim, rządzący) jest terenowym ogniwem administracji państwowej w Kazachstanie (obwodu, miasta o znaczeniu republikańskim lub stolicy, rejonu, okręgu wiejskiego). Do podstawowych kompetencji akima należy: 1) opracowanie planów gospodarczych, programów rozwoju społecznego oraz miejscowego budżetu, a także zapewnienie ich wykonania; 2) zarządzanie majątkiem komunalnym; 3) powoływanie i odwoływania kierowników miejscowych organów wykonawczych.
       

      2.3. Struktura administracji gospodarczej.
       

      Administracja gospodarcza Kazachstanu skupiona jest w ramach odpowiednich komitetów i departamentów Ministerstwa Inwestycji i Rozwoju, Ministerstwa Gospodarki Narodowej, Ministerstwa Przemysłu Obronnego i Aero-kosmicznego, Ministerstwa Rolnictwa oraz Ministerstwa Energetyki. Funkcjonuje również kilka wyspecjalizowanych agencji państwowych odpowiadających za rozwój konkretnych branż lub politykę przyciągania inwestycji, w tym najważniejsze: KazAgro (rolnictwo) oraz Kazach Invest (instytucja powstała z przekształcenia KazNexInvest). Departamenty ekonomiczne działają również we wszystkich miejskich i obwodowych akimatach.
       

      W związku z formowaniem Unii Celnej i Wspólnej Przestrzeni Gospodarczej Kazachstanu, Rosji i Białorusi od 2010 r. część kompetencji gospodarczych, przede wszystkim te dotyczące kwestii celnych przekazanych zostało do Euroazjatyckiej Komisji Gospodarczej - ponadnarodowego organu zarządzającego procesem integracji gospodarczej tych państw.
       

      2.4. Sądownictwo gospodarcze.
       

      Na samorząd gospodarczy składa się „Atameken” Izba Handlowo-Przemysłowa RK, jej filie we wszystkich miastach obwodowych oraz w Astanie i Armaty a także zrzeszenia i związki branżowe. Na czele „Atamaken” stoi T. Kulibajew, zięć urzędującego prezydenta. W strukturze Izby Handlowo-Przemysłowej RK działa Sąd Arbitrażowy RK. Sprawami gospodarczymi zajmują się również specjalne sądy ekonomiczne. W kwestiach spornych dotyczących procesu integracyjnego z Rosją i Białorusią,  możliwe jest odwołanie się do Sądu Euroazjatyckiego Wspólnoty Ekonomicznej.

       

      Gospodarka


       

       

      3.1. Ogólna charakterystyka sytuacji gospodarczej.
       

      Gospodarka Kazachstanu jest głęboko uzależniona od produkcji ropy naftowej, która generuje około 70% wartości eksportu i zapewnia 50% wpływów budżetowych. Po latach wzrostu spowodowanych wysokimi cenami surowców energetycznych, wraz ze spadkiem cen ropy w 2015 r. w Kazachstanie rozpoczęło się spowolnienie tempa wzrostu gospodarczego. PKB w 2016 r. urósł o  1% (podobnie jak w 2015 r.). Do stagnacji gospodarczej przyczynia się także niższe tempo wzrostu w Chinach oraz kryzys w Rosji. Wg oficjalnych danych, aż 2,7% udziału w ubiegłorocznym PKB stanowiły inwestycje realizowane w ramach rządowego programu modernizacji infrastruktury („Nurły Żoł”), finansowane ze środków Funduszu Narodowego. Stabilizacja cen ropy na poziomie około 50 USD za baryłkę pozwoliła jednak rządowi podnieść prognozę wzrostu na 2017 r. do 2,5%.
       

      W sierpniu 2015 dokonane zostało uwolnienie kursu waluty narodowej, co doprowadziło do jej gwałtownej dewaluacji. Krok był wymuszony spadkiem cen ropy naftowej i dewaluacją rosyjskiego rubla.
       

      Utrzymujące się niekorzystne uwarunkowania zewnętrzne i wewnętrzne oraz utrzymywanie płynnego kursu tenge skutkowały spadkiem wielkości popytu wewnętrznego, zmniejszeniem dochodów z eksportu i w efekcie deficytem w bilansie płatniczym i bilansie operacji bieżących.
       

      W ostatnim roku znacznie pogorszył się bilans obrotów handlu zagranicznego. W 2016 r. obroty handlowe Kazachstanu malały drugi rok z rzędu. W porównaniu do 2015 roku zmniejszyły się one o 19% i wyniosły 61,9 mld USD, przy czym eksport zmniejszył się o 20% i wyniósł 36,7 mld USD, podczas gdy import spadł o 17,7% do 25,1 mld USD. Spadki notowano w relacjach z wszystkimi kluczowymi partnerami, w tym z państwami EUG. Obroty Kazachstanu w ramach tej organizacji wynosiły niecałe 11 mld USD (spadek o 20%). Głównym kierunkami kazachstańskiego eksportu są Włochy - 20,3%, Chiny – 11,5%, Holandia - 8,9%, Rosja - 9,5%, Szwajcaria - 7,3%, Francja - 4,9%, Hiszpania - 2,7%, Grecja - 2,4%, Wielka Brytania – 2,4% i Turcja - 2,3%. Natomiast do Kazachstanu najwięcej towarów dostarczono z Rosji – 36,3%, Chin – 14,6%, Niemiec – 5,7%, USA – 5,0%, Włoch – 3,3%, Francji – 2,6%, Turcji – 2,5%, Uzbekistanu – 2,3% i Ukrainy – 1,7%.

      Rezerwy walutowe Banku Narodowego RK (dane z końca listopada 2016 r.) wynosiły 29,8 mld USD, (wzrost o 7% od początku roku). Jednocześnie jednak o 3,9% spadła wartość rezerw walutowych na koncie Funduszu Narodowego RK, do poziomu 61 mld USD. Ogółem wartość rezerw walutowych RK w listopadzie 2016 r. wynosiła 90.9 mld USD – spadek o 0,6% od stycznia 2016 r..
       

      Wg danych Banku Narodowego RK[1] napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ) w 2016 r. wynosił 20,637 mld USD i w porównaniu do analogicznego okresu 2015 r. był wyższy o 28,5%. Należy jednak odnotować, że wzrost BIZ odnotowano głównie w sektorze wydobywczym, na co przełożyło się uruchomienie złoża Kaszagan.
       

      W 2016 r. w stosunku do 2015 r. udało się zahamować inflację, która w roku sprawozdawczym wyniosła 8,5% (w 2015 r. - 13,6%). Ceny na produkty spożywcze wzrosły o 9,7%, na produkty niekonsumpcyjne o 9,5%, na usługi o 6,1%.
       

      Wielkość inwestycji w środki trwałe w 2016 roku wyniosła 7,7 bln KZT, tj. o 5,1% więcej niż w 2015 roku. Największy udział w inwestycjach w środki trwałe w 2016 r. miała branża górnicza – 35,7%, transport i logistyka – 15%.
       

      Wartość sprzedaży detalicznej w 2016 roku wyniosła 7,6 bln KZT, tj. o 0,9% więcej niż w 2015 roku. Sprzedaż hurtowa wyniosła 18,4 bln KZT, tj. o 2,7% mniej niż w 2015 roku. W sprzedaży detalicznej jak i hurtowej dominują towary niespożywcze, które stanowią odpowiednio 64,3 % oraz 80,9%. Wielkość przewozów towarowych w 2016 roku w stosunku do 2015 r. wzrosła o 0,5% (w 2015 r. spadła o 7,5%). W tym przewozy kolejowe wzrosły o 0,6%, a przewozy samochodowe o 0,9%.
       

      W 2016 r. Kazachstan uplasował się na 35 miejscu wśród 189 krajów biorących udział w rankingu „Doing Business” w kategorii „łatwość prowadzenia biznesu”. W corocznym rankingu konkurencyjności publikowanym przez Światowe Forum Ekonomiczne, Kazachstan w 2016 r. zajął 53 miejsce (spadek o 11 pozycji).
       

      Obecnie kierunki rozwoju kraju wyznaczone zostały w strategii do 2050 roku przedstawionej w grudniu 2012 r. przez prezydenta Nazarbajewa. Głównym założeniem obecnie obowiązującego dokumentu jest dywersyfikacja ekonomiczna, odejście od zależności od eksportu surowców. Głównym zadaniem rządu jest wprowadzenie Kazachstanu do 30-tki najbardziej rozwiniętych państw świata. Zgodnie z oficjalną narracją, punktem orientacyjnym dla Kazachstanu są standardy OECD. Motorem modernizacji Kazachstanu ma być kapitał ludzki, rosnący potencjał demograficzny, wysoko wykwalifikowana i profesjonalna siła robocza. Dzięki temu ma rozwijać się konkurencyjność sektorów wydobywczego i przetwórczego, potencjał sektora usług i wysokich technologii. W konsekwencji udział małego i średniego biznesu w generowaniu PKB ma wzrosnąć z obecnych 20% do 40% w 2030 r. i 50% w 2050 r.
       

      W orędziu do narodu w styczniu 2017 r. Prezydent N. Nazarbajew zapowiedział program „Trzeciej modernizacji Kazachstanu”. Poinformował, że dwie modernizacje Kazachstan ma już za sobą:  pierwsza polegała na przejściu od gospodarki centralnie planowanej do wolno-rynkowej, druga wiązała się z przeniesieniem stolicy do Astany i przyjęciem strategii rozwoju kraju do 2030 r. Konieczność przeprowadzenia kolejnej modernizacji wynika z potrzeby dostosowania Kazachstanu do wyzwań „IV rewolucji przemysłowej”, która dokonuje się w światowej gospodarce. W ramach „trzeciej modernizacji” władze chcą się skupić się na realizacji 5 priorytetów: 1) przyspieszonej modernizacji technologicznej gospodarki; 2) poprawie i rozszerzeniu otoczenia biznesowego; 3) zapewnieniu stabilności makroekonomicznej; 4) poprawie jakości kapitału ludzkiego; 5) przekształceniach instytucjonalnych, bezpieczeństwie i walce z korupcją.
       

      W grudniu 2015 r. został przyjęty plan prywatyzacji na lata 2016-2020. Przewiduje on, że udział państwa w gospodarce ma się zmniejszyć do 15 %, czyli do poziomu, jaki charakteryzuje państwa OECD. W sumie sprywatyzowane mają zostać 783 podmioty. Prywatyzacji  44 dużych firm należących do państwowego holdingu Samruk-Kazyna nadano status priorytetowej. Na sprzedaż mają być wystawione państwowe udziały m.in. w liniach lotniczych Air Astana (pod koniec 2017 r. lub w pierwszej połowie 2018 r.), operatora telefonicznego „Kazchtelekom” (do końca 2017 r.) spółek „Kazatomprom” oraz „Kazmunaigaz” (w pierwszej połowie 2018 r.) operatora pocztowego „Kazpoczta” (2019 r.) oraz przewoźnika kolejowego „Kazachstan Temir Żoły” (w 2020 r.).
       

      W Kazachstanie duże znaczenie dla rozwoju relacji gospodarczych mają kontakty polityczne, zwłaszcza wizyty na najwyższym szczeblu. Klimat polityczny ma bezpośredni wpływ na  intensywność współpracy gospodarczej.
       

      3.2. Główne sektory gospodarki
       

      Sektor naftowo – gazowy

      Przemysł naftowy i gazowy jest w Kazachstanie główną i najbardziej dynamicznie rozwijającą się gałęzią przemysłu. Dochody z tej działalności stanowią znaczną część PKB (ponad 15%) oraz dochodów z eksportu (ponad 60%). Kazachstan zajmował w 2015 r. pod względem potwierdzonych zasobów ropy naftowej 12 miejsce na świecie (BP Statistical Review of the World Energy). Potwierdzone morskie i lądowe rezerwy węglowodorów w Kazachstanie szacuje się na około 30 mld baryłek, tj. 1,8% światowych zasobów. Około 70% z nich skupionych jest na zachodzie kraju; znaczna ich część związana jest ze złożami soli i znajduje się na głębokości ponad 5 tysięcy metrów. Większość rezerw skupiona jest w okolicach ropo- i gazonośnych obszarów Kaszagan, Tengiz i Karaczaganak.
       

      W 2016 r., po wieloletnich opóźnieniach, rozpoczęła się eksploatacja największego kazachstańskiego złoża ropy Kaszagan. Zostało ono odkryte w 2000 roku. Eksploatację prowadzi spółka NCOC (North Caspian Operating Company), której udziałowcami są KazMunaiGaz, Eni, Exxon, Royal Dutch Shell, Total, a także China National Petroleum Corporation (8.4%) oraz  Inpex, (7.56%). Łączne zasoby ropy na złożu na Kaszaganie są szacowane na 38 mld baryłek, a zasoby gazu ziemnego na ponad 1 trylion m3.
       

      Eksploatację pola Tengiz, którego szacowane zasoby możliwej do wydobycia ropy naftowej wynoszą około 6 mld baryłek, prowadzi TengizChevroil, którego głównymi udziałowcami są Chevron, ExxonMobil, KazMunajGaz oraz LUKArko. Pole naftowe Karaczaganak zawiera 50 bilionów stóp sześciennych gazu, 5,2 mld baryłek kondensatu gazowego i 1,4 mld baryłek ropy nadających się do wydobycia.
       

      Potwierdzone zasoby gazu na terytorium Kazachstanu wynoszą 1,5 bln m3; przewidywane zasoby gazu 5 bln m3;. Większość złóż gazu położona jest na zachodzie kraju w pobliżu rejonu Morza Kaspijskiego. Gaz w Kazachstanie w dużej mierze występuje wspólnie z zasobami naftowymi, tzw. gaz towarzyszący. Do najważniejszych pól gazowych zaliczyć należy Amangeldy, położone na południu kraju, oraz Żanażoł, położone na zachodzie Kazachstanu.
       

      Rolnictwo
       

      W Kazachstanie sektor rolniczy charakteryzuje się dużym potencjałem. Poza zaspokajaniem krajowego popytu na podstawowe artykuły żywnościowe produkuje on w znacznych ilościach zboża, mięsa, wełny, bawełnę oraz szereg innych towarów eksportowych.
       

      Rolnictwo jest drugim, po górnictwie nafty i gazu, najważniejszym sektorem gospodarki kazachstańskiej. W sektorze tym zatrudnionych jest około 9% ludności. Pola uprawne rozciągają się na przestrzeni 223 mln ha, w tym uprawy zbóż wynoszą 27 mln ha, a obszary nawadniane 2,3 mln ha. Na północy i na północnym-wschodzie uprawia się głównie pszenicę i żyto. Zdolności eksportowe Kazachstanu sięgają około 4 mln ton zbóż rocznie. Na sztucznie nawodnionych terenach południa i południowego wschodu dominują plantacje bawełny (141 tys. ha), tytoniu i ryżu (70 tys. ha). Średnioroczna produkcja wynosi 200 tys. ton. Na stepach i na południowym zachodzie kraju hoduje się bydło. Całkowite pogłowie bydła szacuje się na ponad 5 mln sztuk.
       

      Elektroenergetyka
       

      Produkcją energii elektrycznej w Kazachstanie zajmuje się 118 elektrowni o różnej mocy i różnej strukturze własnościowej. Wg danych ze stycznia 2017 r. łączna moc wszystkich elektrowni wynosi 22 tys. MW.  Elektrownie dzielą się na obiekty o znaczeniu państwowym przemysłowym i regionalnym.
       

      Około 72% energii jest produkowane z węgla, 12,3% wytwarzają hydroelektrownie, 10,6% pochodzi z gazu, 4,9% z ropy naftowej. Alternatywne źródła energii stanowią 0,2% w ogólnym bilansie energetycznym.
       

      W 2014 r. została przyjęta Koncepcja rozwoju kompleksu paliwowo-energetycznego do 2030 r. Zakłada ona zwiększenie poziomu konkurencji na rynku energii elektrycznej w celu przyciągnięcia inwestorów zagranicznych i podniesienia efektywności brany. Zapowiadane reformy są jednak wdrażana z opóźnieniem, na co w raporcie z lutego 2017 r. nt. stanu energetyki w Kazachstanie zwraca uwagę Bank Światowy. W ocenie tej instytucji reform w sektorze elektroenergetycznym zaprzestano w zasadzie w 2008 r.
       

      (http://documents.worldbank.org/curated/en/104181488537871278/Stuck-in-transition-reform-experiences-and-challenges-ahead-in-the-Kazakhstan-power-sector).
       

      Do głównych problemów sektora BŚ zalicza m.in. niewielkie rezerwy mocy. Wraz z osłabieniem tempa wzrostu gospodarczego wzrosły one do w miarę bezpiecznego poziomu 11%, ale w okresie lepszej koniunktury rezerwy wynosiły zaledwie 4%. Oznacza to, że przy ew. wzroście cen ropy i powrocie na ścieżkę wzrostu Kazachstan będzie zmuszony do importu energii. Wyzwaniem jest również stan techniczny elektrowni. Zdaniem rządu modernizacja i utrzymanie systemu energetycznego do 2030 r. powinna pochłonąć 5,5 mld USD. Szacunki BŚ wskazują jednak, że kwota ta powinna wynosić aż 42 mld USD – jest to kwota przekraczająca możliwości kazachstańskiego budżetu.
       

      Górnictwo węglowe
       

      Przemysł węglowy Kazachstanu jest jednym z ważniejszych sektorów gospodarki. Kazachstan znajduje się na 8 miejscu w świecie pod względem wydobycia węgla, posiadając 3,8% światowych zapasów tego surowca. Największymi producentami węgla w Kazachstanie są przedsiębiorstwa obwodu Pawładarskiego: „Bogatyr Akces Komir” S.A. (42,8% wydobycia), odkrywka „Wschodni” O.S.A. „Euroazjatyjska Kompania Energetyczna”(20,7%), „Majkuben – West” Z.S.A. (3,3%, w tym 96,6% wydobycia węgla brunatnego) oraz obwodu Karagandyńskiego: „Ispat – Karmet” O.S.A. (12,3%) oraz zakład „Borły” koncernu „Kazachmys” (8,7%). Wyżej wymienieni producenci wydobywają 87,7% kazachstańskiego węgla.
       

      Branża węglowa zachowała swój potencjał, zapewnia produkcję 80% elektroenergetyki, prawie w 100% zaopatruje w surowce produkcję koksochemiczną, zaspokaja zapotrzebowanie na węgiel sektora komunalnego oraz ludności.
       

      Transport
       

      Udział transportu i komunikacji w PKB Kazachstanu wynosi około 8%. W 2016 wzrost w tym sektorze wyniósł 4% (przy ogólnym wzroście PKB n poziomie 1%). W ramach programu rozwoju infrastruktury „Nurły Żoł” Kazachstan realizuje szereg projektów obliczonych na wzrost potencjału transportowego i tranzytowego kraju. Na mocy porozumienia z Chinami z 2016 r. program ma zostać sprzężony z chińską inicjatywą Pasa i Szlaku.
       

      Infrastruktura transportowa wciąż jest jednak słabo rozwinięta. W Globalnym raporcie konkurencyjności Światowego Forum Gospodarczego w kategorii infrastruktura Kazachstan zajął w ub. roku 63 miejsce. W rankingu logistycznym Banku Światowego (LPI) Kazachstan zajmuje 77 pozycję.
       

      Spośród najważniejszych inwestycji ostatnich lat warto wymienić uruchomienie portu Kuryk w 2017 r. Port ma być elementem tzw. Międzynarodowej Transkaspijskiej Trasy Transportowej. Ważnym projektem jest również trasa „Zachodnie Chiny – Zachodnia Europa” (po stronie kazachstańskiej inwestycja znacznie bardziej zaawansowana niż na odcinku rosyjskim).
       

      Równolegle z rozbudową infrastruktury drogowej modernizowana i rozbudowywana jest infrastruktura kolejowa, która również ma umożliwić szybki transport do Europy i na Bliski Wschód towarów z Chin. Zostały zakończone prace przy budowie linii kolejowej od stacji Uzen do granicy Kazachstanu z Turkmenistanem.

       

       3.3. Główne wskaźniki makroekonomiczne.
       

      Podstawowe wskaźniki makroekonomiczne w Republice Kazachstanu w latach 2013-2016

      Wyszczególnienie

      2013

      2014

      2015

      2016

      PKB (bln KZT)

      33,5

      38,0

      40,8

      45,7

      PKB (dynamika)

      106,0

      104,3

      101,2

      101,0

      PKB (per capita, tys. USD)

      13,6

      12,3

      10,3

      6,9

      Deficyt budżetowy (% PKB)

      2,0

      2,8

      1,6

      2,0

      Dług publiczny (% PKB)

      12,9

      14,9

      21,6

      22,0

      Inflacja (%, średniookresowa)

      4,8

      7,4

      13,6

      8,5

      Bezrobocie (w %)

      5,2

      5,0

      5,0

      4,9

      Eksport ( mld USD)

      84,7

      78,2

      45,7

      36,8

      Import (mld USD)

      48,8

      41,2

      30,2

      25,2

      Napływ BIZ do Kazachstanu (mld USD)

      24,0

      23,7

      14,8

      14,51

      Kazachstańskie BIZ (mld USD)

      8,7

      3,2

      7,0

      3,21

      Źródło: na podstawie  danych   Komitetu ds. Statystyki  Ministerstwa Gospodarki Narodowej  RK oraz  Komitetu Kontroli Celnej Ministerstwa Finansów RK
       

      Obroty handlowe Kazachstanu z zagranicą w 2016 r. w porównaniu do 2015 roku zmniejszyły się o 19% i wyniosły 61,9 mld USD (wobec 76,5 mld USD w roku 2015), przy czym eksport zmniejszył się o 20% i wyniósł 36,7 mld USD (wobec 45,9 mld USD w roku 2015), podczas gdy import spadł o 17,7% do 25,1 mld USD (wobec 30,5 mld USD w 2015 r.). W omawianym okresie, eksport kazachstański do krajów członkowskich Euroazjatyckiej Unii Gospodarczej (EaUG) zmniejszył o 23,5%, a import z państw EaUG do Kazachstanu zmniejszył się o 13,7%. Najwięcej kazachstańskiego eksportu w 2016 r. trafiło do Włoch - 20,3%, Chin – 11,5%, Niderlandów - 8,9%, Rosji - 9,5%, Szwajcarii - 7,3%, Francji - 4,9%, Hiszpanii - 2,7%, Grecji - 2,4%, Wielkiej Brytanii – 2,4% i Turcji - 2,3%. Natomiast do Kazachstanu najwięcej towarów dostarczono z Rosji – 36,3%, Chin – 14,6%, Niemiec – 5,7%, USA – 5,0%, Włoch – 3,3%, Francji – 2,6%, Turcji – 2,5%, Uzbekistanu – 2,3% i Ukrainy – 1,7%.
       

      Bezpośrednie inwestycje zagraniczne w Kazachstanie wg danych za 9 miesięcy 2016 r. wyniosły 14,5 mld (wobec 11,0 mld USD za ten sam okres 2015). Niewielkim, jak dotąd, zmianom ulega struktura geograficzna napływu BIZ. Ze 123 państw inwestujących w Kazachstanie najwięcej BIZ pochodziło w 2016 r. z Holandii – 5,7 mld USD, Stanów Zjednoczonych – 2,2 mld USD, Szwajcarii – 1,7 mld USD, Francji - 0,8 mld USD i Chin – 0,8 mld USD (wg danych NBK RK za 9 m-cy 2016 r.) Natomiast kazachstańskie BIZ wg danych za 9 miesięcy 2016 r. wyniosły 3,2 mld (wobec 1,9 mld USD za ten sam okres 2015). Najwięcej kazachstańskich BIZ trafiło do Niderlandów – 2,3 mld USD, Zjednoczonych Emiratów Arabskich – 0,4 mld USD i Rosji - 0,3 mld USD.
       

      3.4. Uczestnictwo w wielostronnych organizacjach i porozumieniach o charakterze ekonomicznym.
       

      Ważniejsze porozumienia integracyjne i preferencyjne zawarte przez Kazachstan:
       

      • WNP - Wspólnota Niepodległych Państw,
      • Euroazjatycka Unia Gospodarcza (Białoruś, Kazachstan, Rosja, Kirgizja, Armenia),
      • Euroazjatycka Wspólnota Gospodarcza (Białoruś, Kazachstan, Kirgizja, Rosja, Tadżykistan),
      • Środkowoazjatycka Wspólnota Gospodarcza (Kirgizja, Kazachstan, Tadżykistan, Uzbekistan),
      • Szanghajska Organizacja Współpracy (Chiny, Kazachstan, Kirgizja, Rosja, Tadżykistan,
      • Uzbekistan),
      • Strefa Wolnego Handlu WNP (Rosja, Ukraina, Białoruś, Kazachstan, Armenia, Kirgizja,
      • Mołdawia
         

      Członkostwo w ważniejszych organizacjach międzynarodowych:
       

      • ONZ,
      • MFW - Międzynarodowy Fundusz Walutowy,
      • Bank Światowy,
      • Światowa Organizacja Handlu – Kazachstan stał się członkiem WTO od grudnia 2015 r.
         

      3.5. Relacje gospodarcze z UE
       

      Unia Europejska (28 państw) jest najważniejszym partnerem handlowym i inwestycyjnym Kazachstanu oraz największym źródłem bezpośrednich prywatnych inwestycji zagranicznych. Przypada na nią ponad 40% obrotów handlowych Kazachstanu, przy tym UE jest najważniejszym odbiorcą kazachstańskiego eksportu, trafia do niej ponad 52%  wartości dostaw RK. Roczne obroty handlowe przekraczają 31 mld EUR. Kazachstan jest trzecim największym dostawcą energii do Europy z krajów, które nie są członkami OPEC (po Rosji i Norwegii). Około 70% eksportu kazachstańskiej ropy naftowej trafia do UE.
       

      Stosunki dyplomatyczne między Unią Europejską i Republiką Kazachstan zostały ustanowione   2 lutego 1993 roku. W grudniu 1993 roku otworzone zostało przedstawicielstwo RK przy UE w Brukseli, a w listopadzie 1994 roku w Ałmaty rozpoczęło działalność przedstawicielstwo Komisji Europejskiej. Kwestie współpracy UE – Kazachstan reguluje „Umowa o partnerstwie i współpracy” podpisana w styczniu 1995 roku, a weszła w życie w 1999 roku. Negocjacje między Astaną a Brukselą w sprawie nowego porozumienia były prowadzone od trzech lat i zostały zakończone w czasie wizyty prezydenta Kazachstanu Nursułtana Nazarbajewa w Brukseli w październiku 2014 r.
       

      W efekcie w dniu 21.12.2015 r. w Astanie Kazachstan jako pierwszy kraj w Azji Centralnej podpisał Umowę o Pogłębionym Partnerstwie i Współpracy (EPCA) z Unią Europejską.  Umowa dotyczy wyznaczonych 29 obszarów współpracy – począwszy od kwestii politycznych, przez bezpieczeństwo międzynarodowe i regionalne oraz kwestię rozbrojenia do zagadnień handlowych i gospodarczych, w tym w zagadnień dot. inwestycji  i rozwoju infrastruktury. Umowa dotyczy również współpracy w innych obszarach, takich jak kultura, sport i turystyka. Szczególny nacisk położono na dziedzinę egzekwowania prawa, co wiąże się m.in. z zagrożeniami atakami terrorystycznymi. Ponadto umowa przewiduje wzmocnienie współpracy w dziedzinie edukacji i rozwoju kapitału ludzkiego, m.in. poprzez realizację wspólnych programów edukacyjnych i badań naukowych. 
       

      Kazachstan ma priorytetowe znacznie w unijnej strategii wobec Azji Centralnej, przyjętej w 2007 r. Zgodnie z tym dokumentem głównymi kierunkami UE wobec regionu i Kazachstanu w szczególności, jest współpraca w kwestiach bezpieczeństwa i przeciwdziałania terroryzmowi, promowanie i wzmacnianie ochrony praw człowieka, reformy pro-demokratyczne, rozwój społeczeństwa obywatelskiego, a w kwestiach gospodarczych intensyfikacja współpracy w sektorze transportowym, w tym zaangażowanie państw regionu w południowy korytarz rurociągów łączących złoża kaspijskie z rynkiem europejskim, a także przystąpienie tych krajów do WTO i dywersyfikacja i rozwój gospodarek. Realizacji tych celów służyć mają unijne programy TRACECA (system transportowy) i INOGATE (sektor energetyczny).

       

      Dwustronna współpraca gospodarcza


       

      4.1 Charakterystyka ogólna
       

      W 2016 r. utrzymywały się niekorzystne tendencje we wzajemnej wymianie handlowej. Wg kazachstańskich danych statystycznych, poziom polsko-kazachstańskiej wymiany handlowej w 2016 r. wyniósł 759,4 mln USD i był mniejszy w stosunku do 2015 roku o  370,6 mln USD (spadek o 32,8%). Eksport Polski do Kazachstanu osiągnął wartość 254,4 mln USD (spadek o 25,4% r/r.), a import 505,0 mln USD (spadek o 36% r/r.).
       

      Spadek wartości polskiego eksportu do Kazachstanu w 2016 r. o 25,4% w porównaniu z rokiem 2015, wpisuje się w ogólną tendencję spadkową importu do Kazachstanu (spadek o 16,6%) i związany jest ze spadkiem cen surowców energetycznych, dewaluacją miejscowej waluty, niestabilnością w otoczeniu międzynarodowym.
       

      Mimo odnotowanego spadku, polski eksport do Republiki Kazachstanu nadal odgrywa  dużą rolę w polskiej sprzedaży za granicę, co powoduje, iż kraj ten nadal zaliczyć można do wiodących partnerów gospodarczych Polski wśród krajów Azji Centralnej. Kazachstan w 2016 r. zajął dziewiąte miejsce pod względem wielkości polskiego eksportu do krajów azjatyckich, po Chinach (wraz z Hongkongiem), Arabii Saudyjskiej, Indiach, Zjednoczonych Emiratach Arabskich, Singapurze, Japonii, Izraelu, Republice Korea. Natomiast pod względem wielkości polskiego eksportu na głowę mieszkańca, Kazachstan jest na piątym miejscu wśród krajów azjatyckich (19,1 USD). Kazachstan wyprzedzają jedynie Singapur (117,2 USD na głowę mieszkańca), Izrael (71 USD), Zjednoczone Emiraty Arabskie (70,5 USD) oraz Arabia Saudyjska (25,7 USD).
       

      Wśród dostawców do Kazachstanu Polska plasuje się w czołowej dwudziestce eksporterów do tego kraju, zajmując w 2016 r. 16-tą pozycję (6 miejsce wśród krajów UE). Pod względem wartości eksportu do Kazachstanu wyprzedzają nas: Rosja, Chiny, Niemcy, USA, Republika Korea, Japonia, Włochy, Wielka Brytania, Hiszpania, Francja, Turcja, Ukraina, Niderlandy oraz Uzbekistan i Białoruś.
       

      Analizując polski eksport do Kazachstanu w 2016 r. w poszczególnych grupach towarowych okazuje się, iż pierwsze dziesięć pozycji stanowi 65,5% całego importu do Kazachstanu z Polski.
       

      Podstawowe kierunki jej rozwoju wyznaczają posiedzenia Polsko-Kazachstańskiej Komisji Międzyrządowej ds. Współpracy Gospodarczej. Dotychczas odbyło się siedem posiedzeń Komisji. Ostatnie VII posiedzenie Polsko-Kazachstańskiej Komisji Międzyrządowej do Spraw Współpracy Gospodarczej odbyło się w dniach 13-14 kwietnia 2016 r. w Warszawie. Strony dokonały wymiany informacji o stanie dwustronnych relacji gospodarczych i wzajemnych obrotów handlowych w 2015 r., a także o rozwoju sytuacji gospodarczej w Polsce i Kazachstanie i z zaniepokojeniem odnotowały, iż niekorzystne zjawiska w gospodarce światowej oraz niestabilna sytuacja w regionie Europy Wschodniej negatywnie wpływają na rozwój dwustronnej współpracy gospodarczej. Komisja zaleciła dalszą popularyzację wśród polskich i kazachstańskich przedsiębiorców udziału w imprezach targowych i wystawienniczych odbywających się w obydwu państwach oraz udziału w misjach gospodarczych i innych przedsięwzięciach służących wzajemnej promocji towarów i usług w obydwu państwach. Komisja odnotowała również, iż realizacja projektów inwestycyjnych związanych z przygotowaniami Kazachstanu do Wystawy EXPO 2017 stworzy dodatkowe możliwości dla rozwoju współpracy pomiędzy polskimi i kazachstańskimi przedsiębiorstwami. W dniu 23 grudnia 2016 roku Rada Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej powołała na stanowisko przewodniczącego polskiej sekcji Polsko-Kazachstańskiej Komisji Międzyrządowej ds. Współpracy Gospodarczej pana Tadeusza Kościńskiego, Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Rozwoju.
       

      Najważniejszym w 2016 r. wydarzeniem w polsko-kazachstańskich stosunkach polityczno-gospodarczych była wizyta państwowa w Polsce prezydenta Kazachstanu N. Nazarbajewa. Wizyta odbyła się w dniach 22-23 sierpnia 2016 r. Na marginesie wizyty w Warszawie zorganizowano Polsko-kazachstańskie Forum Gospodarcze, podczas którego firmy z obu krajów podpisały kilkanaście umów gospodarczych, które aktualnie znajdują się w fazie realizacji bądź zakończyły się podpisaniem kontraktów.
       

      Baza prawno-traktatowa współpracy gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej z Republiką Kazachstanu
       

      Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Kazachstanu o popieraniu  
      i wzajemnej ochronie inwestycji, podpisana 21.09.1994 (data wejścia w życie: 25.05 1995), Konwencja między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Kazachstanu w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku, podpisana 21.09.1994, (data wejścia w życie: 13.05 1995), Umowa między Rządem RP a Rządem Republiki Kazachstanu o międzynarodowych przewozach drogowych, podpisana 23.05 1997, (data wejścia w życie: 15.04.1998), Konwencja konsularna między RP a Republiką Kazachstanu, podpisana 27.11.1997, Umowa między Rządem RP a Rządem Republiki Kazachstanu o komunikacji lotniczej, podpisana 27.11.1997, Porozumienie między Rządem RP a Rządem Republiki Kazachstanu o współpracy w zakresie zwalczania przestępczości zorganizowanej i innych rodzajów przestępstw, podpisana 24.05.2002, Umowa między Rządem RP a Rządem Republiki Kazachstanu o współpracy i wzajemnej pomocy   w sprawach celnych, podpisana 4.05.2002, Umowa między Rządem RP a Rządem Republiki Kazachstanu o współpracy gospodarczej, podpisana 06.07.2005 (data wejścia w życie: 21.01.2006), Umowa o współpracy w dziedzinie turystyki z 27.03.2007 (data wejścia w życie: 08.06.2007 r.), Umowa o współpracy pomiędzy Narodowym Bankiem Kazachstanu a Narodowym Bankiem Polskim, podpisana 19.03.2007  (data wejścia w życie: 01.06.2007 r.), Umowa o współpracy w dziedzinie ochrony informacji niejawnych z 05.11.2010 r., Umowa o współpracy w dziedzinie obronności z 11.07.2012 r., Międzyrządowe porozumienie o współpracy w dziedzinie edukacji z 15.09.2014 r., Umowy między Rządem RP a Rządem Republiki Kazachstanu o readmisji osób, podpisana w Warszawie dnia 22 sierpnia 2016 r.
       

      4.3. Polskie bezpośrednie inwestycje zagraniczne w Republice Kazachstanu
       

      Polskie inwestycje bezpośrednie w Kazachstanie stanowią niewielki odsetek ogółu bezpośrednich inwestycji zagranicznych lokowanych w tym kraju. Wg. danych Narodowego Banku Kazachstanu polskie inwestycje bezpośrednie w Kazachstanie w 2016 r. wyniosły 25,9 mln USD. Generalnie poczynając od 2011 r. wśród polskich inwestycji bezpośrednich występował trend rosnący, i tak w 2011 r. wartość polskich BIZ brutto w RK wyniosła 15,9 mln USD, w 2012 r. –16,7 mln USD, w 2013 r. – 19,1 mln USD, w 2014 r. – 42,8 mln USD. W Kazachstanie zarejestrowanych jest ok. 190 podmiotów gospodarczych z udziałem kapitału polskiego o różnej formie własności, podczas gdy w 2004 r. takich podmiotów zarejestrowanych było 73, a w 2002 r. zaledwie 42. Najważniejszym obszarem działalności polskich firm w Kazachstanie jest branża naftowo-gazowa, w tym poszukiwanie i zagospodarowanie złóż ropy naftowej oraz gazu ziemnego oraz sektor farmaceutyczny.
       

      Polska ma pozycję lidera na rynku farmaceutycznym w Kazachstanie. Zakład, w który zainwestowała największa polska firma farmaceutyczna Polpharma, zajmuje pierwsze miejsce wśród lokalnych firm pod względem produkcji leków. Polskie firmy obecne są także w sektorze elektroenergetycznym, infrastruktury szynowej, materiałów budowlanych, budownictwie, sprzętu medycznego.
       

      4.2. Wymiana towarowa
       

      Wymiana handlowa Polski z Kazachstanem w latach 2013 – 2016 (w tys. USD)

       

      2013 r.

      2014 r.

      2015 r.

      2016 r.

      Obroty

      1 171 729,4

      1 025 692,4

      1 130 011,0

      759 390,7

      Eksport

      492 095,7

      430 007,4

      340 812,1

      254 359,3

      Import

      679 633,7

      595 684,9

      789 198,9

      505 031,4

      Źródło: dane Komitetu ds. Statystyki  Ministerstwa Gospodarki Narodowej  RK
       

      Główne pozycje w polskim eksporcie do Kazachstanu w 2016 r. to:

       

      1.  

      Maszyny i urządzenia mechaniczne oraz ich części  

      15,7%

      1.  

      Owoce świeże  

      11,9%

      1.  

      Maszyny i urządzenia elektryczne oraz ich części

      6,9%

      1.  

      Produkty farmaceutyczne            

      6,1%

      1.  

      Preparaty perfumeryjne, kosmetyczne lub toaletowe

      5,6%

      1.  

      Wyroby higieniczne        

      4,9%

      1.  

      Farby i lakiery; kit i pozostałe masy uszczelniające

      4,1%

      1.  

      Produkty mleczarskie

      3,9%

      1.  

      Tworzywa sztuczne i artykuły z nich

      3,6%

      1.  

      Artykuły z żeliwa lub stali

      2,8%

       

      Wśród importerów z Kazachstanu Polska w 2016 r. znalazła się na 17 miejscu (pierwsza piątka odbiorców kazachstańskich towarów to: Włochy, Chiny, Niderlandy, Rosja i Szwajcaria).
       

      W kazachstańskim eksporcie do Polski, pierwsze 5 pozycji stanowi 99,0% importowanych przez Polskę kazachstańskich towarów.

       

      Dominujące pozycje w polskim imporcie z Kazachstanu to:

      1.  

      Paliwa mineralne, oleje mineralne i produkty ich destylacji,      substancje bitumiczne, woski mineralne

      89,2%

      1.  

      Chemikalia nieorganiczne; organiczne lub nieorganiczne związki metali szlachetnych, metali ziem rzadkich, pierwiastków promieniotwórczych lub izotopów

      6,0%

      1.  

      Nasiona i owoce oleiste, ziarna, nasiona i owoce różne,      rośliny przemysłowe lub lecznicze, słoma i pasza

      1,9%

      1.  

      Ryby i skorupiaki, mięczaki i pozostałe bezkręgowce wodne

      1,0%

      1.  

      Zboża

      0,9%

       

      Dostęp do rynku


       

      Na poprawę dostępu do kazachstańskiego rynku dla polskich towarów i usług powinno wpływać wejście w życie Umowy o Pogłębionym  Partnerstwie z Unią Europejską (EPCA) a także uzyskanie w grudniu 2015 r. przez Kazachstan członkostwa w WTO.
       

      Kazachstan stosuje szereg instrumentów obliczonych na zwiększenie atrakcyjności inwestycyjnej. W 2016 r. Kazachstan uplasował się na 35 miejscu wśród 189 krajów biorących udział w rankingu „Doing Business” w kategorii „łatwość prowadzenia biznesu”. W porównaniu z poprzednią edycją rankingu Kazachstan polepszył swoją pozycję o 6 miejsc w ujęciu całkowitym (w 2015 r. zajmował 41 miejsce). W odniesieniu do kategorii handel zagraniczny Kazachstan zajmuje 119 pozycję (polepszenie pozycji o 9 miejsc w stosunku do roku poprzedniego), w odniesieniu do kategorii ochrona inwestorów zajmuje 3 miejsce jest to awans o 22 pozycje, a w zakresie rozpoczęcia działalności gospodarczej 45 i jest to awans o 9 pozycji.
       

      Bariery taryfowe i pozataryfowe
       

      Kazachstan jest obecnie członkiem Euroazjatyckiej Unii Gospodarczej (EUG), którą tworzy wraz z Rosją, Białorusią, Armenią i Kirgistanem. W konsekwencji szereg kwestii taryfowych i pozataryfowych regulowanych jest przez organ wykonawczy tych struktur Euroazjatycką Komisję Gospodarczą (http://www.eurasiancommission.org).
       

      Bariery pozataryfowe

      • Preferencje dla podmiotów krajowych w Prawie o zamówieniach publicznych (Ustawa Nr 233-IV z grudnia 2009 r.)
         

      Ustawa o zamówieniach publicznych ogranicza zakup zagranicznych towarów, robót i usług od zagranicznych dostawców. Preferowanie firm kazachstańskich w dostępie do zamówień publicznych w Kazachstanie dotyczy m.in.: preferencji cenowych, wysokiego pułapu zatrudnienia obywateli Kazachstanu w celu uzyskania statusu krajowego podmiotu gospodarczego, konieczności spełnienia przez przedsiębiorstwa z ponad 50% udziałem kapitału zagranicznego warunków rezydencji Kazachstanu oraz wytwarzania wyrobów gotowych w Kazachstanie. Przedsiębiorstwa z ponad 50% kapitałem zagranicznym, w tym oddziały spółek zagranicznych, z reguły nie są dopuszczane do udziału w przetargach na zamówienia publiczne. Firmy zgłaszają również inne problemy w zakresie przetargów, takie jak: brak uznawania gwarancji bankowych z Polski, wymagane formularze, które są niezgodne z polskim prawem, brak honorowania polskich ubezpieczeń społecznych, bardzo krótkie terminy na złożenie ofert przetargowych, wymaganie „paszportów technicznych” dla sprzętu specjalistycznego.
       

      • System pozwoleń na pracę
         

      W 2016 roku w Kazachstanie nadal obowiązywał niejasny i restrykcyjny w stosunku do cudzoziemców system pozwoleń na pracę. Należy jednak zaznaczyć, że od dnia 1 stycznia 2017 r. w Kazachstanie obowiązują nowe, złagodzone, przepisy dotyczące zatrudniania cudzoziemców. Oznacza to, że Kazachstan stara się wypełniać zobowiązania podjęte w w/w kwestii z momentem przystąpienia RK do WTO (1 stycznia 2015 r.).
       

      • Nowe przepisy zawierają wykaz osób, których praca nie wymaga zezwolenia lokalnych organów wykonawczych na zatrudnienie cudzoziemców, włącznie z:
      • pracującymi na pozycji kierowników filii lub przedstawicielstw firm zagranicznych (osób prawnych);
      • będącymi na wyjeździe służbowym, w celach biznesowych, którego okres nie przekracza łącznie stu dwudziestu dni kalendarzowych w ciągu jednego roku kalendarzowego;
      • pracującymi na pozycji kierowników organizacji, które zawarły z Rządem Republiki Kazachstanu umowy na kwotę inwestycji w ekwiwalencie pieniężnym ponad 50 mln USD, oraz kierownikami osób prawnych Republiki Kazachstanu, które prowadzą działalność inwestycyjną w priorytetowych rodzajach działalności i które zawarły umowę z organem właściwym ds. inwestycji.
         

      Poza tym, przyjęto rozporządzenie Ministra Zdrowia i Rozwoju Społecznego Republiki Kazachstanu z dnia 15 grudnia 2016 roku nr 1069 „O wprowadzeniu zmian i uzupełnień do rozporządzenia pełniącego obowiązki Ministra Zdrowia i Rozwoju Społecznego Republiki Kazachstanu z dnia 27 czerwca 2016 roku nr 559 „O zatwierdzeniu zasad i warunków wydania i (lub) przedłużenia pozwoleń pracodawcom na zatrudnienie cudzoziemców, a także dokonania przeniesień wewnątrz przedsiębiorstwa” (dalej – rozporządzenie), które przewiduje:
       

      • wyłączenie przepisów dotyczących potwierdzenia znajomości języka kazachskiego dla kandydatów spośród specjalistów przeniesionych wewnątrz przedsiębiorstwa (dalej – PWP);
      • uproszczony mechanizm zatrudnienia cudzoziemców z zagranicznych firm (osób prawnych) w stowarzyszonych z nimi strukturach kazachstańskich (których akcje lub udział bezpośrednio lub pośrednio do nich należą) w ramach obowiązującego ogólnego trybu wydania zezwoleń na pracę;
      • wyłączenie przepisów o obowiązkowym udziale urzędników państwowych w rozmowach kwalifikacyjnych, przeprowadzanych przez pracodawców w stosunku do kandydatów w ramach PWP;
      • wyłączenie wymagań dotyczących przestrzegania obecności obywateli Kazachstanu w kadrach (70% w 1,2 kategorii oraz 90% w 3, 4 kategorii) przedstawicielstw i filii firm zagranicznych (osób prawnych) liczących nie więcej niż 30 osób;
      • wyłączenie wymagań dotyczących powiadamiania organów spraw wewnętrznych w miejscu rejestracji i miejscu przybycia podczas skierowania zagranicznego pracownika na wyjazd służbowy;
      • wyłączenie  wymagania dotyczącego stażu pracowniczego wyłącznie w ramach firmy zagranicznej (osoby prawnej) przy skierowaniu przez niego pracowników w ramach PWP do jego filii, przedstawicielstwa lub spółki zależnej;
      • wydłużenie terminu składania wniosków z 20 do 30 dni przy ponownym sporządzeniu zezwoleń na pracę;
      • wyłączenie wymagania w stosunku do pracodawcy, dotyczącego otrzymania pisemnego zobowiązania od zagranicznego pracownika w zakresie przestrzegania ustawodawstwa migracyjnego i pracowniczego Republiki Kazachstanu.

         

      • Możliwość wprowadzenia ograniczeń dewizowych (Ustawa Nr 167-II z 4 lipca 2009 r.)

      Ustawa Nr 167-II z 4 lipca 2009 r. przewiduje możliwość wprowadzenia ograniczeń dewizowych. Jest to potencjalna bariera, de facto nie stosowana dotychczas, dająca władzom możliwość wprowadzenia w „wyjątkowych okolicznościach” tymczasowych ograniczeń dewizowych, jak np. konieczność odsprzedaży dewiz przez osoby fizyczne i prawne na rzecz państwa, dostęp do środków dewizowych tylko za zgodą banku centralnego.
       

      • Kwestie wizowe

      Z dniem 1 stycznia 2017 r. Kazachstan wprowadził na okres 1 roku ruch bezwizowy dla obywateli wszystkich krajów OECD. Obowiązek wizowy został zniesiony przy pobytach turystycznych i biznesowych, natomiast nadal wymagana jest wiza w przypadku przyjazdu do Kazachstanu do pracy lub na naukę, prowadzenie działalności misyjnej i wykonywanie pracy kierowcy w transporcie międzynarodowym. 
       

      • Zbiurokratyzowane procedury celne

      Firmy sprowadzające towary do Kazachstanu winny liczyć się z powtórnymi kontrolami celnymi. Aby uniknąć niebezpieczeństwa zmiany kodów celnych sprowadzanych towarów, a w rezultacie przykrych konsekwencji natury finansowej, przedsiębiorcy winni precyzyjnie deklarować ostateczne wykorzystanie sprowadzanych towarów, w szczególności części zapasowych, podzespołów, towarów do dalszego przerobu.
       

      • Konieczność uzyskiwania certyfikatów zgodności

      Każdy importer lub producent krajowy niektórych rodzajów towarów ma obowiązek uzyskać świadectwo rejestracji produktu do sprzedaży na terenie Kazachstanu.
       

      Kazachstan jako członek Euroazjatyckiej Unii Gospodarczej wprowadza stosowne procedury przywozowe (http://www.eurasiancommission.org). W Kazachstanie certyfikacją zajmuje się Państwowy System Regulacji Technicznej Republiki Kazachstanu, Ministerstwo Przemysłu i Handlu RK, Komitet Regulacji Technicznej i Metrologii „GOSTANDART”. Kwestiami spożywczymi i weterynaryjnymi, w tym uzgadnianiem certyfikatów weterynaryjnych zajmuje się Urząd Państwowy „Komitetu Inspekcji Państwowej w Kompleksie Agroprzemysłowym” Ministerstwie Rolnictwa Republiki Kazachstanu.
       

      • Brak ochrony własności intelektualnej

      Problemy ochrony własności intelektualnej/znaków towarowych (bezprawne wykorzystanie znaków towarowych).
       

      • Problemy w tranzycie żywności przez Rosję

      Przedsiębiorstwa z UE odnotowują problemy w tranzycie żywności przez Rosję do Kazachstanu, w związku z rosyjskim zakazem importu z UE żywności objętej rosyjskim embargiem (grudzień 2014 r.).
       

      • Bariery weterynaryjne

       Z dniem 30 października 2012 roku w związku z wykryciem w szeregu państwach Unii Europejskiej choroby Shmellenberga, wprowadzono czasowe ograniczenia na wwóz i tranzyt przez terytorium Kazachstanu bydła rogatego i materiału genetycznego uzyskiwanego z w/w gatunku zwierząt z krajów Unii Europejskiej.
       

      Od 21 lutego 2014 r. obowiązywał zakaz wwozu do Kazachstanu świń, mięsa wieprzowego i produktów mięsa wieprzowego,  w związku z wykrytymi w Polsce przypadkami ASF. Od marca 2015 r. decyzją Komitetu Kontroli i Nadzoru Weterynaryjnego Ministerstwa Rolnictwa RK, dozwolony jest wwóz na terytorium Kazachstanu wyłącznie gotowych produktów wieprzowych, a także gotowych pasz i dodatków paszowych pochodzenia zwierzęcego i roślinnego (w tym dla kotów i psów), poddanych obróbce termicznej w temperaturze +72°C wewnątrz produktu w ciągu ˃ 20 minut, gwarantującej zniszczenie wirusa ASF.
       

      Ministerstwo Rolnictwa RK analizuje uzyskane od strony polskiej materiały dot. regionalizacji terytorium Polski w związku z wystąpieniem przypadków afrykańskiego pomoru świń (ASF) oraz ocenia ryzyka zakażenia (Kazachstan nie respektuje regionalizacji zastosowanej w Polsce w związku z odnotowaniem przypadków i ognisk afrykańskiego pomoru świń). W tym celu zaangażowane są odpowiednie krajowe instytuty naukowo-badawcze.
       

      Bariery taryfowe
       

      • Kontyngenty taryfowe

      W Kazachstanie poczynając od 1 stycznia 2010 roku obowiązują kontyngenty taryfowe na import mięsa wołowego, wieprzowego oraz drobiu. Kontyngenty taryfowe oznaczają, iż pewną ilość towarów wwozi się przy zastosowaniu obniżonych stawek celnych, a import towarów przekraczających ustaloną wielkość podlega wyższej stawce celnej.
       

      W 2017 r. kontyngenty taryfowe na import mięsa wołowego, świeżego, schłodzonego lub mrożonego przedstawiają się następująco: 21,0 tys. ton; mięsa i podrobów jadalnych z drobiu zamrożonego, objętego pozycją 0105 – 128,0 tys. ton, drobiu domowego żywego, to znaczy ptactwa z gatunku Gallus domesticus, kaczek, gęsi, indyków i perliczek oraz mięsa i podrobów jadalnych z drobiu objętego pozycją 0105, świeżego, schłodzonego lub zamrożonego – 12,0 tys. ton.W 2015 roku po 19 latach negocjacji Kazachstan wstąpił do Światowej Organizacji Handlu. Zostając 162 członkiem tej organizacji. Kazachstanowi udało się wynegocjować okresy przejściowe w dostosowaniu się do najbardziej wrażliwych kwestii, jak np. wsparcie dla przedsiębiorstw w ramach specjalnych stref ekonomicznych.
       

      Cła eksportowe
       

      Kazachstan stosuje cła eksportowe m.in. na niektóre metale, stal i złom, ropę naftową i produkty ropopochodne, skóry, wełnę a także praktykuje okresowe wprowadzanie zakazów eksportu (oleje roślinne, gryka, niektóre produkty naftowe). Od 1 marca 2016 r. obowiązują zmienne stawki eksportowe nałożone na ropę i produkty naftowe w zależności do ceny światowej, na aluminium wynosi 15% (ale nie mniej niż 100EUR/tonę), żelazo, stal, szyny kolejowe – 18,33% (ale nie mniej niż 18,33EUR/tonę do 29 listopada 2017 r.), odpady i złom metali nieżelaznych – 15% (ale nie mniej niż 15EUR/tonę do 29 listopada 2017 r.), odpady i złom miedzi – 30% (ale nie mniej niż 330EUR/tonę do 29 listopada 2018 r.), skóry i wełnę 500EUR/tonę do 29 listopada 2017 r. Cła eksportowe nakładane na surowce mają na celu zdywersyfikowanie kazachstańskiego eksportu i zwiększenie udziału w nim dóbr przetworzonych, zapewniają także niebagatelne wpływy do budżetu.
       

      Zasady certyfikacji: zgodnie z postanowieniami państw tworzących Unię Celną, na terytorium tej struktury integracyjnej stopniowo wprowadzane są jednolite standardy techniczne i certyfikaty sanitarne i fitosanitarne. Z uzgodnieniami w tym obszarze można zapoznać się na stronach Euroazjatyckiej Komisji Ekonomicznej (http://www.tsouz.ru). W Kazachstanie certyfikacją zajmuje się Państwowy System Regulacji Technicznej Republiki Kazachstanu, Ministerstwo Przemysłu i Handlu RK, Komitet Regulacji Technicznej i Metrologii „GOSTANDART”.  Kwestiami spożywczymi i weterynaryjnymi, w tym uzgadnianiem certyfikatów weterynaryjnych zajmuje się Urząd Państwowy „Komitetu Inspekcji Państwowej w Kompleksie Agroprzemysłowym”  w  Ministerstwie Rolnictwa Republiki Kazachstanu. 
       

      Zasady zakładania i prowadzenia działalności gospodarczej w Republice Kazachstanu: Inwestorzy zagraniczni mogą prowadzić działalność gospodarczą na terenie Kazachstanu poprzez przedstawicielstwo, filię przedsiębiorstwa bądź w postaci spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółki akcyjnej.
       

      System finansowy
       

      Republika Kazachstanu posiada najlepiej rozwinięty system finansowy wśród krajów Centralnej Azji. Państwo realizuje swoją politykę finansową poprzez Bank Narodowy, Ministerstwo Finansów oraz Agencję ds. Kontroli i Nadzoru Rynku Finansowego, a także inne instytucje finansowe Republiki Kazachstanu. Istnieje również Kazachstańska Giełda Papierów Wartościowych, Fundusze Emerytalne, Towarzystwa Ubezpieczeniowe oraz Firmy Leasingowe.
       

      Wg. stanu z sierpnia 2015 r. w Kazachstanie funkcjonują 34 banki komercyjne. Obok kazachstańskich banków komercyjnych działają też banki zagraniczne. Są to głownie banki rosyjskie. Największe banki zagraniczne to: Sberbank, Alfa Bank, WTB Bank, Home Credit Bank oraz Citibank. Tym niemniej, należy stwierdzić, iż zakres i standard usług bankowych w Kazachstanie odbiega wciąż od poziomu oferowanego przez banki w UE.
       

      Od 2012 r. płatności z tytułu transakcji między osobami prawnymi w Kazachstanie powinny być dokonywane drogą bankową. Zgodnie z najnowszymi regulacjami prawnymi, transakcje na sumę ponad 1,6 mln KZT powinny być wykonywane tylko przelewem bankowym. Za złamanie tego przepisu, grozi kara w wysokości do 5% kwoty płatności. Na rynku finansowym funkcjonuje kazachstańska Giełda Papierów Wartościowych (KASE – Kazakhstan Stock Exchange). Na kazachstańskiej giełdzie obecnych jest ponad 60 firm, głównie banków i funduszy emerytalnych.
       

      Istnieją plany utworzenia w Astanie Międzynarodowego Centrum Finansowego. Wg rządowych planów ma ono zacząć działać 1 września 2017 r., a pełną zdolność operacyjną uzyska w styczniu 2018 r. W ramach AIFC ma powstać również niezależny sąd finansowy oraz centrum arbitrażowe na bazie prawa brytyjskiego.
       

      System podatkowy
       

      Od dnia 1 stycznia 2009 roku w RK obowiązuje nowy Kodeks Podatkowy, który przewiduje zmniejszenie obciążeń podatkowych, przede wszystkim dla sektorów nie zajmujących się wydobywaniem surowców. Stawki podatkowe w Kazachstanie przedstawiają się następująco:
       

      • VAT - 12%

      • PIT - 5 - 10%

      • CIT - 10% (działalność rolnicza), 20% (pozostała działalność)

      • Podatek socjalny (odpowiednik składki ZUS) - 10%

      • Podatki akcyzowe stosuje się do sprzedaży i importu ropy naftowej, kondensatu gazu, benzyny (z wyłączeniem paliwa lotniczego), oleju napędowego (paliwa do silników Diesla), spirytusu i napojów alkoholowych, piwa, tytoniu oraz samochodów osobowych. Podatek VAT nalicza się do wartości sprzedaży towarów, robót i usług, jak również do importu. Eksport towarów jest opodatkowany według stawki zerowej. Niektóre rodzaje działalności są zwolnione z podatku VAT (np. usługi finansowe świadczone przez instytucje finansowe, usługi leasingu finansowego, usługi notarialne i adwokackie, obrót papierami wartościowymi i złotem inwestycyjnym). Dla indywidualnych przedsiębiorców, osób prawnych - rezydentów (z wyjątkiem instytucji państwowych), osób prawnych - nierezydentów istnieje wymóg zarejestrowania się jako podatnika VAT, jeśli roczne obroty przekroczą określony pułap (w 2015 r. było to ok. 321 tys. USD). Zwroty VAT są na ogół dostępne w odniesieniu do nadwyżki naliczonego podatku VAT, pod warunkiem że zostały spełnione określone kryteria. Okresem rozliczania się z podatku VAT jest kwartał kalendarzowy.
       

      Dla przedsiębiorstw przewidywane są preferencje podatkowe w celu realizacji inwestycji. Udzielanie ulg inwestycyjnych przewidywane jest w postaci: inwestycyjnych preferencji podatkowych (CIT, preferencje w podatku od nieruchomości i w podatku gruntowym), zwolnienie z opodatkowania wwożonego sprzętu inwestycyjnego, państwowe granty np. w postaci gruntów. Efektem tych zmian jest coraz wyższa lokata Kazachstanu w rankingu Doing Business Banku Światowego (w 2016 awnans o 16 pozycji na 35 miejsce).
       

      Ochrona własności przemysłowej i intelektualnej
       

      Relacje wynikające z tytułu praw autorskich lub pokrewnych w Republice Kazachstanu są regulowane przez kodeks cywilny Republiki Kazachstanu, ustawę o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz inne przepisy. Regulacje te są zgodne z umowami międzynarodowymi w dziedzinie prawa autorskiego i praw pokrewnych, Konwencją Berneńską, Konwencją Genewską o prawie autorskim, Konwencją Rzymską oraz Konwencją Genewską o ochronie praw pokrewnych, Traktatem Światowej Organizacji Własności Intelektualnej (WIPO) o prawie autorskim i Umową o wykonawstwie artystycznym i fonogramach. „Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych” w Republice Kazachstanu została przyjęta 10 czerwca 1996 r. W ostatnich latach, dzięki przyjętym aktom ustawodawczym i normatywnym, pracy organów agencji rządowych ds. praw autorskich i pokrewnych osób specjalizujących się w prawie autorskim, a także autorów i innych właścicieli praw, dokonano postępu w egzekwowaniu praw autorskich. Zmniejszył się poziom nielegalnego korzystania z utworów chronionych prawem autorskim. Zwiększa się świadomość autorów, organów państwowych, prawników i opinii publicznej na temat wymogów prawa autorskiego. Kwestiami, związanymi z własnością intelektualną, zajmuje się Komitet ds. Praw Własności Intelektualnej Ministerstwa Sprawiedliwości RK (www.minjust.kz). W ramach Komitetu ds. Praw Własności Intelektualnej funkcjonuje „Narodowy Instytut Własności Intelektualnej”, który jest organizacją, pełniącą funkcję urzędu patentowego. Instytut jako państwowa organizacja, zajmuje się przyjmowaniem i rozpatrywaniem wniosków dot. własności przemysłowej, rejestracją państwową i publikacją informacji rządowych.
       

      Rozstrzyganie sporów, windykacja należności
       

      W przypadku powstania sporów bądź konieczności podjęcia działań o charakterze windykacyjnym, należy zwrócić się o pomoc do miejscowych kancelarii prawnych. Na stronie internetowej Wydziału Promocji Handlu i Inwestycji w Ałmaty, Ambasady RP w Astanie (http://almaty.trade.gov.pl) znajduje się  lista kancelarii prawnych.
       


      [1] http://www.nationalbank.kz/?docid=680&switch=russian

       

      Przydatne linki i kontakty


       

       

      strona prezydenta RK                                                                                      www.akorda.kz

      Rząd Republiki Kazachstanu                                                                   www.government.kz

      Bank Narodowy RK                                                                              www.nationalbank.kz

      Ministerstwo Finansów RK                                                                              www.minfin.kz

      Ministerstwo Przemysłu i Nowych Technologii RK                                             www.mit.kz

      Ministerstwo Rolnictwa                                                                                  www.minagri.kz

      Ministerstwo Pracy i Ochrony Socjalnej RK                                                     www.enbek.kz

      Ministerstwo Ochrony Zdrowia RK                                                               www.mindari.kz

      Misnisterstwo Spraw Zagranicznych RK                                                             www.mfa.kz

      Ministerstwo Obrony RK                                                                                    www.mod.kz

      Ministerstwo Gospodarki i Planowania Budżetowego RK                    www.minplan.gov.kz

      Ministerstwo Transportu i Komunikacji Republiki Kazachstanu                  www.mtk.gov.kz

      Ministerstwo Ropy i Gazu RK                                                          http://www.mgm.gov.kz/

      Ministerstwo Rozwoju Regionalnego RK                                     http://minregion.gov.kz/rus/

      Agencja ds. Statystyki RK                                                                                    www.stat.kz

      Agencja ds. Informatyzacji i Łączności                                                 http://www.aic.gov.kz

      Agencja do Regulacji Monopoli Naturalnych                                     http://www.regulator.kz

      Agencja Kontroli Celnej (taryfy celne)                                                    http://www.keden.kz

      Izba Handlowo-Przemysłowa RK                                                                          www.cci.kz

      „rząd elektroniczny RK”                                                                                    www.e.gov.kz

      Agencja RK ds. Regulacji Regionalnego Centrum finansowego Ałmaty            www.rfca.kz

      Komitet Podatkowy Ministerstwa Finansów RK                                              www.salyk.kz

      Komitet Kontroli Finansowej i Zamówień Publicznych Ministerstwa Finansów RK

                                                                                                                            www.goszakup.kz

      Agencja RK ds. Regulacji i Nadzoru nad Rynkiem Finansowym i Operacjami Finansowymi

                                                                                                                                     www.afn.kz

      Kazachstańskie Centrum Wspierania Inwestycji                                         www.kazinvest.kz

      Kazachstański Rynek Papierów Wartościowych                                                 www.kase.kz

      Komitet ds. Regulacji Technicznych i Metrologii                                            www.memst.kz

      strona zamówień publicznych                                                                  www.goszakupka.kz

      Akimat miasta Astany                                                                                      www.capital.kz

      Miasto Ałmaty                                                                                                  www.almaty.kz

      Obwód Karagandyński                                                                   www.karaganda-region.kz

      Obwód Kyzyłordyński                                                                               www.kyzylorda.kz

      Akimat Obwodu Kustanajskiego                                                                 www.kostanay.kz

      Akimat Obwodu Mangistauskiego                                                            www.mangystau.kz

      Miasto Aktau                                                                                                    www.aktau.net

      Akimat Obwodu Aktiubińskiego                                                                         www.akto.kz

      Akimat miasta Ałmaty                                                                                     www.almaty.kz

      Akimat Obwodu Północno-Kazachstańskiego                                          www.akimat-sko.kz

      Akimat Obwodu Akmolińskiego                                                                       www.akmo.kz

      Akimat Obwodu Południowo-Kazachstańkiego                                                  www.uko.kz

      Akimat Obwodu Zachodnio-Kazachstańskiego                                            www.western.kz

      Akimat Obwodu Atyrauskiego                                                                  http://atyrau.gov.kz

      Miasto Atyrau                                                                                            www.atyrau-city.kz

       

       

      Strona Ambasady RP w Astanie                                                         www.astana.msz.gov.pl

      Strona Wydziału Promocji Handlu i Inwestycji Ambasady RP       www.almaty.trade.gov.pl

      Portal ofert                                                                                                            www.sale.kz

      Bank TuranAlem                                                                                                    www.bta.kz

      Kazkommercbank                                                                                                 www.kkb.kz

      Kazakhstan Business                                                               www.kazakhstan-business.com

      Żółte strony Kazachstanu                                                                      www.yellow-pages.kz

      konsultacje prawne                                                                                              www.grata.kz

      Portal "Cały WWW-Kazachstan"                                                                          www.site.kz

      Portal informacyjno rozrywkowy                                                                        www.from.kz

      Ałmatyński system informacyjno-wyszukiwawczy                                       www.infokz.com

      Biznes-portal Południowego Kazachstanu                                               www.shymkent.com

      27 stycznia 2014 (ostatnia aktualizacja: 27 czerwca 2017)

      Drukuj Drukuj Podziel się treścią: