close

  • Być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczypospolitej Polskiej

     

  • KUWEJT

  • Kuwejt

  •  

     Informacje o kraju


     

    INFORMACJE O KRAJU

     

    Kuwejt położony jest w północno-zachodniej części Zatoki Perskiej. Jego powierzchnia wynosi 17818 km2. Długość granic z Irakiem i Arabią Saudyjską wynosi odpowiednio: 240 km i 222 km. Stolicą kraju jest miasto Kuwejt. W ukształtowaniu terenu dominują nizinne obszary pustynne (0-100 m nad poziomem morza). Najwyższe wzniesienie: wzgórza El Shaqaya – 290 m. W lipcu 1965 r. z terytoriów, do których prawo rościł zarówno Kuwejt, jak i Arabia Saudyjska, stworzono Strefę Neutralną. Kuwejtowi przypadła jej północna część o powierzchni 2,590 km2. W 1967 r. Kuwejt wyznaczył 12-milową strefę wód terytorialnych. Kuwejt posiada kilkanaście wysp, z których największe to: Bubyan i Fajlaka. W 2015 r. liczba ludności Kuwejtu wynosiła ok. 4,091,000 - z czego Kuwejtczycy stanowili ok. 31% (1,275,000). Pracujący stanowili ok. 60 % całości populacji, jednak wśród Kuwejtczyków tylko 31 %. Obcokrajowcy zatrudnieni są głównie jako tania siła robocza (przybysze z Azji Południowej i Południowo-Wschodniej, także Arabowie z innych państw) bądź też wysoko wykwalifikowani specjaliści. Kuwejtczycy zatrudnieni są głównie w sferze budżetowej (zajmując 69% etatów w sektorze państwowym), podczas gdy do cudzoziemców należy 93% miejsc pracy w sektorze prywatnym). Językiem urzędowym jest język arabski. W powszechnym użyciu jest język angielski.

     

    Czas: GMT + 3 godziny

     

    Napięcie prądu elektrycznego: 220 V. Gniazdka wymagają wtyczek typu brytyjskiego tj. z 3 bolcami.

     

    Rok budżetowy: od 1 kwietnia do 31 marca.

     

         Warunki klimatyczne

     

    Klimat Kuwejtu jest przez większą część roku gorący i ogólnie suchy. Charakteryzuje się długim i gorącym latem (największe upały panują od czerwca do września z temperaturami w ciągu dnia od 28 do 50 stopni C) oraz krótką, umiarkowanie chłodną i skąpo deszczową zimą (średnia temperatura ok. 8 stopni Celsjusza). Najczęściej od marca do sierpnia występują burze piaskowe. Wilgotność powietrza jest niska, chociaż zdarzają się miesiące, kiedy wzrasta (m. in. po zakończeniu pory największych upałów we wrześniu). Opady deszczu są skąpe i nieregularne.

     

          Główne bogactwa naturalne

     

    Węglowodory: ropa naftowa i gaz ziemny są jedynymi bogactwami naturalnymi Kuwejtu. Kuwejt posiada 6. na świecie pod względem wielkości oficjalne (udokumentowane) rezerwy ropy naftowej w wysokości 104 miliardów baryłek – stanowiące 7% zasobów globalnych. Potwierdzone zasoby gazu ziemnego wynoszą 1,8 tryliona metrów sześciennych (co stanowi ok. 1% zasobów globalnych). Wydobycie ropy naftowej wynosi ok. 2,8 mln baryłek dziennie (b/d).

        

         System walutowy, kurs i wymiana

     

    Walutą krajową jest dinar kuwejcki (KWD), dzielący się na 1000 filsów.

    Od maja 2007 r. kurs dinara kuwejckiego nie jest już powiązany wyłącznie z dolarem USA, lecz z ważonym wielkością obrotów handlowych koszykiem walut, którego dokładny skład nie jest ujawniany. Szacuje się jednak, iż dolar USA wciąż stanowi 80 procent koszyka (obok euro, funta brytyjskiego oraz franka szwajcarskiego). W rezultacie, kurs wymienny dinara w stosunku do walut światowych będzie zależeć w decydującym stopniu od ich kursu w stosunku do dolara USA.

     

          Religia

     

    Religią państwową jest islam. Konstytucja określa islam jako główne, choć nie jedyne źródło prawa. Sunnici stanowią większość tj. ok. 70 % obywateli Kuwejtu – pozostali obywatele to szyici. Muzułmanie stanowią ca. 85 % całości populacji, zaś pozostałe 15 % to chrześcijanie i wyznawcy hinduizmu.

     

          Infrastruktura transportowa

     

    Kuwejt posiada dobrze rozwiniętą, przejrzystą krajową infrastrukturę drogową, składającą się m. in. z dróg utwardzonych o długości niemal 5000 km, skupioną głównie wokół stolicy państwa. Nowoczesne drogi międzynarodowe budowane w układzie południkowym łączą Kuwejt z Arabią Saudyjską oraz Irakiem. Otwarte dla ruchu osobowego i towarowego są drogowe przejścia graniczne
    z Arabią Saudyjską oraz z Irakiem. Planowana jest rozbudowa międzynarodowego lotniska w Kuwejcie.  Kuwejt planuje także zbudowanie kosztem 10 mld USD krajowej sieci kolejowej. W planach jest także budowa metra (koszt 7 mld USD), które powinno – w zamierzeniu – rozładować nadmierne natężenie ruchu drogowego w stolicy kraju. Kuwejt posiada rozbudowaną infrastrukturę portową, głównie przystosowaną do załadunku ropy. Głównymi portami towarowymi są: Shuwaikh (obługuje 80 % ruchu towarowego) oraz Shuaiba.

     

          Obowiązek wizowy

     

    Konieczność uzyskania wizy kuwejckiej dotyczy obywateli wszystkich państw z wyjątkiem obywateli państw Rady Współpracy Państw Zatoki (GCC). Obywatele wybranej grupy państw (m. in. USA, państw członkowskich UE, Australii, Nowa Zelandii i Japonii) korzystają z przywileju odpłatnego uzyskania  turystycznej, 90-dniowej wizy wjazdowej na przejściach granicznych. Od września 2005 r. w grupie tej znajduje się także Polska (w 2015 r. jej koszt wynosi 3 dinary kuwejckie co stanowi ekwiwalent ok. 9 euro). Zakazany jest wwóz do Kuwejtu alkoholu, narkotyków oraz wieprzowiny. Wystąpienie o wizę w Ambasadzie Kuwejtu w Warszawie jest konieczne w celu uzyskania wizy specjalnej kategorii, np.: pracowniczej. System wizowy opiera się na instytucji/osobie kuwejckiego „sponsora” dla obcokrajowca, który występuje do władz o zgodę na pobyt czasowy.

     

         Święta państwowe

     

    Święto Narodowe obchodzone jest 25 lutego, a Święto Wyzwolenia dzień później tj. 26 lutego. Dniem wolnym od pracy jest także Nowy Rok (1 stycznia). Od września 2007 r. weekend (dni wolne) przypada w piątki i soboty. Wszystkie religijne święta muzułmańskie obchodzone są zgodnie z kalendarzem księżycowym – co determinuje ich ruchomy charakter.

     

    System administracyjny


     

    SYSTEM ADMINISTRACYJNY

     

    Ustrój polityczny

     

    Kuwejt jest dziedzicznym emiratem. Dominującą rolę w systemie politycznym odgrywa emir – głowa państwa. Zgodnie z konstytucją władcy Kuwejtu wywodzą się z rodziny Sabahów – w której dominowały dwie gałęzie: Al-Salem i Al-Jaber. Od lutego 2006 r. głową państwa jest Szejk Sabah Al-Ahmed Al-Jaber Al-Sabah. Choć konstytucja nie zezwala na tworzenie partii politycznych, to w Zgromadzeniu Narodowym działają ugrupowania polityczne. Większość deputowanych do parlamentu jest niezależna, a wielu reprezentuje głównie interesy plemienne. 

     

     

    Władza wykonawcza

     

    Emir jest władcą Kuwejtu, który samodzielnie mianuje i odwołuje premiera oraz akceptuje proponowany przez niego skład gabinetu. Jest także zwierzchnikiem sił zbrojnych. Liczba ministrów nie może przekraczać jednej trzeciej liczby deputowanych (tj. 16). Kluczowymi resortami (obrony, spraw wewnętrznych i zagranicznych, ds. ropy naftowej) kierują przedstawiciele rodziny Al-Sabah. Członkowie rządu mogą brać udział w obradach parlamentu oraz głosowaniach. Kuwejt jest podzielony na 6 gubernatorstw: stołeczne (Kuwait City), Hawalli, Ahmadi, Al-Jahra, Farwaniya i Mubarak Al-Kabir. Zarządzają nimi gubernatorzy wspierani przez Rady Gubernatorstw.

     

    Władza ustawodawcza

     

    Jednoizbowe Zgromadzenie Narodowe liczny 50 deputowanych wybieranych na 4-letnią kadencję w wyborach powszechnych i tajnych. Dziesięciu deputowanych wybieranych jest z każdego z pięciu okręgów wyborczych. Parlament ma prawo zawetować ustawę podpisaną przez emira w okresie swojego rozwiązania oraz odrzucić rządowy projekt ustawy. Zgromadzenie Narodowe dokonuje m. in. akceptacji budżetu oraz sprawozdań z jego realizacji. Parlamentarzyści mają prawo do zgłaszania interpelacji oraz tworzenia komisji śledczych. Mogą także wnioskować o przesłuchania przed obliczem parlamentu oraz o wotum nieufności wobec poszczególnych ministrów.

     

    Struktura administracji gospodarczej

     

    Wiodącą rolę w gospodarce odgrywa sektor państwowy, co wynika przede wszystkim z faktu znacjonalizowania w latach 70. przemysłu naftowego. W ramach administracji państwowej kluczowymi instytucjami w sferze gospodarczej są ministerstwa: ds. ropy naftowej, finansów, handlu i przemysłu, elektryczności i wody, komunikacji oraz spraw socjalnych i pracy.

     

    Ministerstwo ds. Ropy Naftowej odpowiada za kształtowanie polityki państwa w sektorze ropy naftowej i gazu ziemnego oraz bieżącą analizę jej wdrażania. Ministerstwo sprawuje nadzór nad działalnością spółek zależnych państwowej Kuwait Petroleum Corporation (KPC).

     

    Ministerstwo Finansów jest odpowiedzialne za przygotowywanie budżetu państwa oraz sprawozdania z jego wykonania. Nadzoruje stan posiadania skarbu państwa, kształtując system podatkowy (podatek dochodowy dla firm zagranicznych), regulacje importowe oraz celne. Jednym z centralnych zadań Ministerstwa jest inwestowanie funduszy państwowych za granicą, przede wszystkim środków zgromadzonych w Rezerwowym Funduszu na rzecz Przyszłych Pokoleń (RFFG). Minister finansów nadzoruje działalność Kuwait Investment Authority (KIA) – państwowego funduszu majątkowego, który zarządza RFFG. Głównym celem jego powołania było zakumulowanie środków, które w przyszłości pozwoliłyby skompensować spadające przychody ze sprzedaży ropy naftowej.

     

    Do zadań Ministerstwa Handlu i Przemysłu należy m. in. rozwój sektora handlu detalicznego, wydawanie licencji, polityka subwencjonowania dóbr pierwszej potrzeby oraz materiałów budowlanych.

     

    Głównym zadaniem Ministerstwa Elektryczności i Wody jest zapewnienie dostaw energii elektrycznej i wody dla konsumentów indywidualnych i przemysłu.

     

    Ministerstwo Komunikacji odpowiada m. in. za rozwój infrastruktury telekomunikacyjnej, działalność poczty kuwejckiej oraz transport morski.

    Ministerstwo Spraw Socjalnych i Pracy opracowuje i wdraża socjalną politykę państwa – wobec osób starszych, niepełnosprawnych, niepełnoletnich oraz dzieci specjalnej troski.

     

    Sądownictwo gospodarcze

     

    Prawo muzułmańskie (szariatu) odgrywa istotną rolę w sprawach (sporach) cywilnych/prywatnych. Uchwalone przepisy prawne muszą zostać opublikowane w oficjalnym dzienniku urzędowym „ Al-Kuwait Al-Yawm”. Ponadto, wszystkie przepisy dot. handlu i inwestycji są tam także publikowane. Odrębne sądownictwo gospodarcze nie istnieje. Spory rozstrzygane są w oparciu o kodeks handlowy w trzech instancjach: przez sądy pierwszej instancji, sądy apelacyjne oraz Sąd Najwyższy (Kasacyjny). Istnieje ponadto możliwość rozstrzygania sporów w oparciu o koncyliację i arbitraż w ramach samorządu gospodarczego tj. Kuwejckiej Izby Handlu i Przemysłu. Wyroki sądów zagranicznych mogą podlegać wykonaniu w Kuwejcie na zasadzie wzajemności tzn. w przypadku uznania przez sąd/sądy zagraniczne wyroków sądów kuwejckich bądź też gdy podpisano stosowne porozumienie dwustronne (jak np. z Egiptem i Tunezją). Zawarte umowy międzynarodowe nie mają bezpośredniego pierwszeństwa przed prawem krajowym. Postanowienia umów międzynarodowych muszą zostać przetransponowane do wewnętrznego porządku prawnego aby nabrać mocy prawnej. Przystąpienie Kuwejtu do Światowej Organizacji Handlu (WTO) spowodowało (wymusiło) odpowiednie zmiany prawa krajowego.

     

     

    Gospodarka



     

    GOSPODARKA

     

    Ogólna charakterystyka sytuacji gospodarczej

     

    Według prognoz realna stopa wzrostu PKB Kuwejtu ma wynieść w 2015 r. 1,8 %, zaś w 2016 r. 2,0 % (liczona rok-do roku). W przeciwieństwie do poprzednich lat, kiedy odnotowywano znaczną nadwyżkę budżetową, z powodu spadku cen ropy naftowej na światowych rynkach rok finansowy 2014-2015 prawdopodobnie zakończy się deficytem.

    W ostatnich latach Kuwejt planował realizację kilku wielkich projektów infrastrukturalnych o łącznej wartości kilkudziesięciu miliardów USD. Realizacja tych planów napotyka bardzo duże trudności z powodu biurokracji, sporów politycznych oraz oskarżeń o korupcję. W II połowie 2014 roku ogłoszono fiasko planów realizacji wielkich projektów infrastrukturalnych i dywersyfikacji gospodarki mającej na celu zróżnicowanie dochodów państwa. Anulowanie przetargu na rozbudowę portu lotniczego, która przedstawiana była jako sztandarowy projekt w zakresie modernizacji kraju, stanowi zły prognostyk dla realizacji kolejnego planu inwestycyjnego (na lata 2015-2017), który został ogłoszony pomimo fiaska założeń poprzedniego planu.

    W dającej się przewidzieć przyszłości, ekonomiczne perspektywy Kuwejtu rysują się jednak w „jasnych barwach”nawet pomimo wciąż tak wielkiej roli sektora węglowodorów i spadku cen ropy. Do czynników pozytywnych zaliczyć można poniższe:

    - Ustawa z 2003 r. o zagranicznych inwestycjach bezpośrednich dopuszcza 100-procentową własność podmiotów zagranicznych w wybranych sektorach gospodarki m. in.: w sektorze usług turystycznych i hotelarskich, ochronie zdrowia, sektorze IT, inwestycjach infrastrukturalnych w energetyce, dostawach wody oraz oczyszczaniu ścieków.

    - stosunkowo łagodny reżim podatkowy w stosunku (jedynie) do podmiotów zagranicznych oraz „joint ventures” z udziałem zagranicznym: liniowy CIT na poziomie 15 procent (obniżony z poprzedniego maksymalnego poziomu 55%); możliwość uzyskania zwolnienia z podatku w okresie do lat 10; brak podatku VAT, od dochodów osobistych, zysków kapitałowych czy nieruchomości;

    - relatywne „zapóźnienie” infrastrukturalne Kuwejtu (wobec niektórych państw GCC) może też działać na rzecz przyśpieszenia realizacji takich projektów jak:

    a) budowa metra w Kuwait City. Wg planów mają powstać cztery linie metra. Projekt o wartości 6,6 miliarda USD ma zostać zrealizowany/sfinansowany w formule partnerstwa publiczno-prywatnego (przy 10 procentowym finansowaniu ze strony rządu, 40 procentowym udziale sektora prywatnego oraz pozostałych 50 procentach sfinansowanych w ramach pierwotnej emisji publicznej akcji);

    b) budowa przez państwo kosztem 8,0 miliardów USD ośmiu nowych szpitali.

    Duże możliwości włączenia się do kuwejckiego „boomu” inwestycyjnego istnieją też w „sektorze energetycznym”, zwłaszcza wobec niedostatków energii elektrycznej w szczycie sezonu letniego oraz stale wielkiego zużycia wody uzyskiwanej w rezultacie odsalania wody morskiej (proces bardzo energochłonny). Do najlepiej „usadowionych” graczy na rynku inwestycji infrastrukturalnych zalicza się „Hyundai Engineering & Construction” oraz „Siemens”. Polskie firmy mogą także próbować włączyć się w te wielkie projekty np. jako podwykonawcy.   

    Wysoka i stale rosnąca siła nabywcza Kuwejtczyków wyrażająca się w wysokości PKB na głowę ludności na poziomie 50,000 USD stwarza też dobre perspektywy zagranicznym (w tym polskim) eksporterom towarów konsumpcyjnych. Wysokim dochodom per capita towarzyszą jednak problemy zdrowotne Kuwejtczyków, będące pochodną nadmiernej otyłości oraz „epidemia” cukrzycy (państwa regionu Zatoki zajmują czołowe miejsca w tych rankingach w skali światowej). Przełoży się to na wzrost popytu na leki, wysokiej jakości sprzęt i usługi medyczne. Ponadto stale atrakcyjnym jest sektor samochodowy. Należy też oczekiwać dalszego wzrastu popyt ze strony sektora publicznego na usługi w sektorze IT. W istocie jednak Kuwejt importuje i (wciąż) będzie importował artykuły konsumpcyjne z szerokiego spektrum z uwagi na brak produkcji krajowej oraz niski poziom taryf celnych (5 procent w skali całego obszaru Rady Współpracy Państw Zatoki (RWPZ). Wydaje się, że eksport polskich artykułów rolno-spożywczych (Kuwejt importuje je niemal w całości – poza rybami) ma w tym zakresie znaczny (i niewykorzystany) potencjał.

    Niektóre czynniki negatywne

    - obywatele państw innych niż RWPZ (GCC) nie mogą w Kuwejcie nabywać ziemi, co znacznie komplikuje inwestycje bezpośrednie;

    - W sektorach gdzie dopuszcza się Zagraniczne Inwestycje Bezpośrednie (ZIB) – a Kuwejckie Biuro ds. Inwestycji Zagranicznych (Kuwait Foreign Investment Bureau) spowoduje stosowne „nadanie” ziemi na potrzeby inwestycji, większość projektów infrastrukturalnych implementuje się w oparciu o zasadę „zbuduj, zarządzaj a następnie przekaż” („build, operate and transfer” – BOT). Zgodnie z zasadą „BOT” inwestor zagraniczny musi przekazać państwu projekt kapitałowy (infrastrukturalny) po okresie 20-30 lat –  co może negatywnie odbić się na jego stopie zwrotu z tejże inwestycji.  

    - z wyjątkiem sektorów wskazanych powyżej, prawo wymaga, aby podmiot zagraniczny działał za pośrednictwem kuwejckiego agenta/dystrybutora, bądź w spółce z większościowym udziałem (min. 51 procent) podmiotu kuwejckiego;

    - prawo nie dopuszcza inwestycji zagranicznych w sektorze „upstream” ropy naftowej (poszukiwania i wydobycie) czy pośrednictwie w obrocie nieruchomościami;

    - rozwój sektora prywatnego jest w znacznym stopniu hamowany wobec relatywnie większej atrakcyjności zatrudnienia w sektorze publicznym, oferującym stosunkowo wysokie zarobki (oraz regularne podwyżki), większą pewność zatrudnienia, płatne urlopy itd. Jednocześnie, zgodnie z rządowym programem „kuwejtyzacji” na firmy sektora prywatnego nałożono obowiązek utrzymywania określonego odsetka Kuwejtczyków w zatrudnianym przez nie personelu (sile roboczej).

    Do czynników ryzyka o charakterze zewnętrznym zaliczyć można utrzymujące się  napięcie związane z irańskim programem jądrowym, które
    w przypadku eskalacji może zagrozić możliwościom eksportowym Kuwejtu – bądź to w wyniku zapowiadanej przez Iran blokady cieśniny Hormuz, bądź też ewentualnego ataku na infrastrukturę wydobywczą i transportową ropy naftowej. Naturalnie, ryzyko stanowi też istotny (drastyczny) spadek cen ropy np.
    w wyniku stosunkowo szybkiego rozwoju i wdrożenia alternatywnych nośników energii. Utrzymuje się jednak pogląd, iż ten ostatni czynnik nie stanowi realnego zagrożenia w dającej się przewidzieć przyszłości.

     

                       

    Wybrane wskaźniki makroekonomiczne

     

     

     

    2014 a

    2015 b

    2016 b

    PKB nominalny (mln USD)

    175,684

    134,652

    150,902

    PKB per capita  (USD wg Parytetu Siły Nabywczej)

    49,980

    39,456

    45,102

    Struktura PKB (zmiana w %)

    2014 a

    2015 b

    2016 b

    Konsumpcja indywidualna

    4.0

    3.5

    4.0

    Konsumpcja sektora rządowego

    4.9

    4.1

    5.1

    Inwestycje długoterminowe brutto

    5.0

    4.0

    3.7

    Eksport towarów i usług

    1.5

    1.2

    1.2

    Import towarów i usług

    5.0

    4.5

    4.9

    Realny PKB (zmiana w %)

    2,3

    1,8

    2,0

    Wskaźnik inflacji cen artykułów konsump. (średni)

    3,0

    2,8

    3,6

    Ogólny stan budżetu (% PKB)

    17,0

    6,9

    15,7

    Saldo rachunku obrotów bieżących, ROB (mld USD)

    49,4

    13,0

    30,7

    Eksport towarów (fob) (mld USD)

    102,9

    62,6

    81,3

    Import towarów (fob) (mld USD)

    -28,2

    -26.6

    -27,8

    Źródło: Economist Intelligence Unit

    a- dane szacunkowe

    b– prognoza

     

         Główne sektory gospodarki

    Dominującą rolę w ekonomii Kuwejtu odgrywa sektor ropy naftowej i gazu (węglowodorów). Udokumentowane zasoby ropy wynoszą 104 miliardy baryłek – plasując Kuwejt (dane OPEC) na szóstym miejscu w świecie (po Arabii Saudyjskiej, Wenezueli, Kanadzie, Iranie i Iraku) i na 13. miejscu pod względem eksportu. Kuwejt był jednym z 5 członków-założycieli OPEC w 1960 r. Odgrywał czołową rolę w organizacji, mimo, iż wielkość wydobycia ropy naftowej osiągnęła najwyższy poziom 3,3 miliona baryłek dziennie (b/d) w 1972 r., spadając niemal do zera podczas irackiej okupacji kraju w 1990 r. Obecnie Kuwejt wydobywa ok. 2.8 mln b/d. Wyzwaniem stojącym przed państwowym holdingiem Kuwait Petroleum Corporation (bezpośrednio zaś - Kuwait Oil Company,  jedną ze spółek zależnych KPC działającą w sektorze „upstream”) będzie zagospodarowanie tzw. pól północnych z pokładami „ciężkiej ropy” – czego z pewnością nie ułatwi niechęć parlamentu do dopuszczenia międzynarodowych firm naftowych („mfn”). Także zapisy konstytucji kuwejckiej praktycznie czynią porozumienia o świadczeniu usług technicznych („technical service agreements” - TSA) jedyną ścieżką zaangażowania mfn w projektach dot. zagospodarowania pól ciężkiej ropy na Północy kraju (pola: Adbali, Ratqa, Raubhatain oraz Sabriyah). Jak się szacuje pola te zawierają ca. 13 mld baryłek ciężkiej ropy. W październiku 2010 r. Kuwait Oil Company podpisała stosowne porozumienie (TSA) z francuskim „Total”. Wartość kontraktu to 27,6 mln USD (ca. 7,8 mln dinarów kuwejckich). Odpowiednikiem porozumienia z „Total” był podpisany w kwietniu 2010 r. kontrakt (wartość 800 mln USD) z brytyjsko-holenderskim koncernem „Shell” typu „enhanced technical services agrement” (ETSA) dot. zagospodarowania jurajskich pokładów gazu ziemnego także na Północy kraju. O roli sektora nośników energii(węglowodorów) w ekonomii może świadczyć, iż ma on około 50-procentowy udział w tworzeniu kuwejckiego PKB, dostarcza 95 % przychodów z eksportu oraz ca. 84 % wpływów do budżetu. Mimo wysiłków podejmowanych na rzecz dywersyfikacji struktury gospodarki, gospodarka kuwejcka pozostaje najmniej zdywersyfikowaną spośród wszystkich państw członkowskich Rady WspółpracyPaństw Zatoki (RWPZ). Dla przykładu, w 2010 r. wskaźniki „uzależnienia od węglowodorów” dla całego regionu Zatoki były następujące:

    - udział węglowodorów (ropa i gaz) w całości wpływów eksportowych: 73%;

    - udział węglowodorów w całości wpływów budżetowych: 63 procent;

    - udział węglowodorów w tworzeniu PKB: 41 procent.

    Kuwejcki sektor rafinacji ropy „downstream” tworzą aktualnie 3 rafinerie:
    w Mina Al-Ahmadi, Mina Abdullah i Shuaiba. Czwarta rafineria ma powstać kosztem 15 mld USD na południu kraju w Al-Zour i osiągnąć zdolność przerobową na poziomie 615 tys. b/d. Nowa rafineria będzie przerabiać „ciężką ropę”. Planowana jest także modernizacja trzech już działających rafinerii. Strategią Kuwejtu jest uczestniczenie w przedsięwzięciach rozbudowujących zdolności rafineryjne na rynkach charakteryzujących się wysokim wzrostem, tj. w Chinach, Indiach oraz Wietnamie. Kuwejcka państwowa Kuwait Petroleum Corporation (KPC) ma utworzyć z chińskim liderem segmentu „downstream” –  firmą Sinopec - joint venture (równe 50 procentowe udziały) w celu budowy w południowych Chinach (miasto Zhanjiang w prowincji Guangdong) wielkiej rafinerii i  zakładów petrochemicznych o zdolności przerobowej 300 000 baryłek ropy dziennie (Kuwejt będzie wyłącznym dostawcą).

    Bazując na zasobach węglowodorów Kuwejt rozwinął petrochemię w której kluczową rolę odgrywa Petrochemicals Industries Company” (PIC) – jedna z dziesięciu spółek zależnych w holdingu KPC. Strategią PIC jest tworzenie spółek joint venture zarówno z partnerami krajowymi jak i zagranicznymi.

    Sektor finansowy zajmuje drugie miejsce – po ropie i gazie – w tworzeniu PKB Kuwejtu. Sektor ten w pierwszej kolejności i stosunkowo najboleśniej odczuł skutki światowego kryzysu finansowego – do czego przyczyniły się m. in. znaczne udziały w portfelach banków pożyczek udzielonych firmom inwestycyjnym (w połowie 2012 r. – 12 %) oraz na zakup akcji i inwestycje w nieruchomości. Udział złych kredytów w ich portfelach wzrósł w następstwie spadku cen na rynku nieruchomości oraz problemów z wypłacalnością firm inwestycyjnych. Konieczność spisania złych kredytów oraz przeznaczenia znacznych środków na zapasy i rezerwy negatywnie odbiła się na bilansach banków. Najbardziej zaawansowanymi na drodze do odbudowy swojej pozycji finansowej są następujące firmy inwestycyjne: Global Investment House (GIH), National Investment Company (NIC) i Kuwait Financial Centre (Markaz).

    Budownictwo ma stosunkowo niewielki udział w tworzeniu PKB Kuwejtu (ca. 2 %), chociaż można oczekiwać jego wzrostu w miarę postępów w realizacji bieżącego Planu Rozwojowego (obejmującego wiele projektów infrastrukturalnych i użyteczności publicznej).

    Rolnictwo odgrywa minimalną rolę w kuwejckiej ekonomii z uwagi na fakt, iż – niezależnie od niesprzyjającego, pustynnego klimatu - zaledwie 1% powierzchni tego niewielkiego kraju nadaje się pod uprawę.

    Należy podkreślić, iż produkcja przemysłowa w sektorze nie/poza naftowym jest wciąż stosunkowo słabo rozwinięta. Obecnie obejmuje ona głównie takie branże jak: przetwórstwo żywności (soki owocowe, nabiał, słodycze, ryby), przemysł tekstylny, papierniczy, materiałów budowlanych (głównie cementu), meblarski, sprzętu AGD itd. Według danych Urzędu ds. Przemysłu (Public Authority for Industry) w nie naftowym sektorze wytwórczym (przemysłowym) dominują (84 %) firmy małe zatrudniające mniej niż 10 pracowników, a średnie przedsiębiorstwa (zatrudnienie od 10 do 49 pracowników) stanowią 14 % całego sektora. 

    Uczestnictwo w wielostronnych organizacjach i porozumieniach ekonomicznych 

    Kuwejt jest członkiem-założycielem WTO. Był w gronie państw arabskich, które w styczniu 2009 r. miał na myśli Pascal Lamy, Dyrektor Generalny WTO, kiedy apelował w swoim przesłaniu skierowanym do państw-uczestników odbywającego się w Kuwejcie Arabskiego Szczytu Rozwoju Społeczno-Gospodarczego, o aktywne wysiłki na rzecz pomyślnego zakończenia prowadzonych w ramach WTO wielostronnych negocjacji handlowych jako tzw.  „Doha Development Round”. P. Lamy argumentował, że kraje arabskie (wymienił kilka z nich, głównie należące do RWPZ) powinny być tym szczególnie zainteresowane, z uwagi na rolę, jaką handel ze światem pełni w ich życiu gospodarczym (co wyraża się w wysokich wskaźnikach: import/PKB, eksport/PKB; wskaźnik „wielkość obrotów handlu zagranicznego/PKB” wynosił dla Kuwejtu w latach 2005-2007 – 88,9 %). Lamy wezwał uczestników szczytu do koordynowania wysiłków i działań na forum WTO, co mogłoby wyrazić się w utworzeniu „grupy arabskiej”. Działania takiej grupy mogłyby bowiem lepiej sprzyjać promowaniu priorytetowych interesów gospodarczych państw arabskich. W styczniu 2012 r. Kuwejt został po raz pierwszy poddany okresowej procedurze przeglądu jego polityki handlowej w wyniku której „Trade Policy Review Body”, organ WTO nadzorujący przeprowadzanie przeglądów opublikował obszerny raport pt.: „Trade Policy Review, Report by the Secretariat, The State of Kuwait” (Raport jest dostępny w wersji elektornicznej na stronie internetowej WTO: www.wto.org ).   

    Państwo Kuwejt jest także członkiem-założycielem Rady Współpracy Państw Zatoki - regionalnej organizacji z siedzibą w Rijadzie. Kuwejt uważa, że rozwiązanie wszystkich kwestii związanych z ustanowieniem unii celnej w ramach RWPZ zajmie jeszcze kilka lat. Wypracowanie mechanizmu podziału wpływów z ceł jest obecnie główną dyskutowaną kwestią. Od czasu zniesienia w 2003 r. ceł w handlu wewnętrznym w ramach RWPZ (przy ustanowieniu zewnętrznej stawki celnej na poziomie 5 procent) handel ten osiągnął
    w listopadzie 2010 r. wielkość 70 mld USD (wzrost z poziomu 30 mld USD przed ustanowieniem obszaru wolnego handlu). Cztery państwa członkowskie RWPZ miały utworzyć unię walutową (Oman i ZEA zadeklarowały, że nie przystąpią). Powołana w 2010 r.  Rada Monetarna nie podała jednak terminu wprowadzenia wspólnej waluty. Większość analityków ocenia, że nie należy spodziewać się ustanowienia unii walutowej w dającej się przewidzieć przyszłości. Problemy w strefie euro skłaniają państwa RWPZ do ostrożności i braku pośpiechu, tym bardziej, iż koncepcja unii monetarnej w Zatoce jest wzorowana właśnie na wspólnej walucie europejskiej.   

     

     

          Stosunki gospodarczo-handlowe Kuwejtu z Unią Europejską

     

         I. Kuwejt jako partner handlowy UE

     

        a). Import z Kuwejtu do UE

    Według danych Eurostatu, w 2012 r. Kuwejt znalazł się na 43-cim miejscu  jako państwo pochodzenia importu na obszar Unii Europejskiej. Wartość importu z Kuwejtu wyniosła ca. 5,9 mld euro – stanowiąc zaledwie 0,3 % całkowitego światowego wolumenu importu do UE. Wynik ten uplasował Kuwejt nie tylko za innymi gospodarkami regionu Zatoki tj. Arabią Saudyjską (11. miejsce, wartość importu ca. 34,6 mld euro, udział - 1,9 % w całości importu), Katarem (31. miejsce, wartość – ca. 10,1 mld euro czy ZEA (39. partner w imporcie do UE, wartość importu: 8,3 mld euro, udział – 0,5%), ale również – dla przykładu – za Bangladeszem (35. miejsce, wartość importu z Bangladeszu: 9,2 mld euro, udział w całości – 0,5 %) oraz takimi krajami arabskimi jak Tunezja, Maroko bądź Egipt. Indywidualnie, spośród państw członkowskich UE największymi importerami  z Kuwejtu były w 2012 r.: Niderlandy (wielkość importu: ca. 2,4 mld euro), Zjednoczone Królestwo (wielkość importu: ca. 1,7 mld euro) oraz Francja (wielkość importu: ca. 0,6 mld euro). Niderlandy odnotowały największy deficyt w handlu z Kuwejtem – na poziomie ca. 1,96 mld euro.

    b). Eksport z UE do Kuwejtu

    W 2012 r. Kuwejt znalazł się na 47. miejscu jako destynacja eksportu z obszaru UE. Wartość eksportu unijnego do Kuwejtu wyniosła w 2012 r. ca. 4,5 mld euro, stanowiąc 0,3% procenta całości eksportu. Wynik ten uplasował Kuwejt za trzema innymi państwami członkowskimi GCC tj.: ZEA (11. partner w eksporcie z UE, wartość ca. 37,1 mld euro, udział w całości – 2,2%), Arabią Saudyjską (16. partner
    w eksporcie z UE, wartość eksportu ca. 30,0 mld euro, udział – 1,8 %) i Katarem (42. miejsce, wartość eksportu ca. 6,0 mld euro, udział w całości: 0,4 %). Większymi odbiorcami unijnego eksportu były w 2012 r. także takie inne państwa arabskie jak: Algieria, Maroko, Egipt, Tunezja, Liban, Libia oraz Irak (ten ostatni na poprzedzającym Kuwejt 46. miejscu jako odbiorca eksportu z UE w wysokości ca. 4,6 mld euro i udziałem w całości – 0,3%). Według oficjalnych danych Eurostatu,
    w 2012 r. największymi eksporterami spośród państw członkowskich UE były następujące: Niemcy (wielkość eksportu ca. 1,2 mld euro), Włochy (wielkość eksportu ca. 0,8 mld euro),  Zjednoczone Królestwo (ca. 0,7 mld euro) oraz Niderlandy (ca. 0,4 mld euro).

    c). Według danych Eurostatu Kuwejt uplasował się w 2012 r. na 46. miejscu jako partner handlowy UE (wolumen obrotów handlowych: ca 10,4 mld euro, udział w całości obrotów – 0,3 %) - tuż za Bangladeszem (wolumen obrotów: ca. 10,7 mld euro).

    Powyższe dane mogą skłaniać do konkluzji, iż dla Unii Europejskiej jako całości Kuwejt nie jest zbyt ważnym partnerem handlowym. Jednakże, z pewnością jest ważnym rynkiem zbytu wybranych asortymentów towarów – w szczególności dóbr luksusowych (samochodów, jachtów, zegarków, biżuterii, odzieży uznanych marek, galanterii itd.). W  2012 r. dominującą pozycję po stronie importu z Kuwejtu do UE stanowiły „paliwa mineralne, smary oraz podobne materiały” (niemal 95% całego importu z Kuwejtu – będąc jednocześnie jednoprocentowym udziałem w całym imporcie UE ze świata). W 2012 r. głównymi pozycjami w eksporcie unijnym do Kuwejtu były poniższe (w nawiasach – dla porównania – podane udziały w całości światowego  eksportu z UE):

    - maszyny i środki transportu – 47,5%  (41,9%)

    - inne przemysłowe towary przetworzone – 14,7%  (10,5%)

    - chemikalia i produkty pochodne – 11,8%  (16,4%)

    - żywność i żywe zwierzęta – 8,8%  (4,2%)

    Prawno-instytucjonalną bazę stosunków UE z Kuwejtem (także z innymi państwami członkowskimi GCC) stanowi Porozumienie o Współpracy między UE a GCC z 1988 r. Podczas pierwszego przeglądu polityki handlowej Kuwejtu w ramach WTO (marzec 2012 r.) przedstawiciel UE zwracał uwagę m. in. na fakt, iż eksport usług do Kuwejtu ograniczany jest przez prawny wymóg bądź praktyczną konieczność korzystania z usług miejscowych agentów (pośredników). Ponadto, UE podniosła konieczność zwiększenia efektywności administracji rządowej, wzrostu transparentności i przewidywalności jej działań. W szczególności, UE opowiedziała się za uproszczeniem kuwejckich procedur w handlu zagranicznym, bowiem „nieprzewidywalne i często zmieniające się przepisy i procedury celne, arbitralne decyzje oraz ogólny brak dostępu do stosownych spisanych zasad stanowią poważną barierę dla importu”. Chwaląc Kuwejt za zniesienie zakazu importu żywca (przeżuwaczy) oraz mięsa wołowego z niektórych państw UE ( Niemcy, Francja oraz Niderlandy), UE zwróciła jednocześnie uwagę, iż Kuwejt wciąż różnicuje źródła importu mięsa wołowego zarówno z państw członkowskich UE oraz spoza tego obszaru – bez żadnego uzasadnienia naukowego (tj. w aspekcie ewent. zagrożenia chorobą BSE). Praktyka taka pozostaje w sprzeczności ze standardami Światowej Organizacji ds. Zdrowia Zwierząt (OIE), która uznała większość państw członkowskich UE za odznaczające się „nieistotnym” bądź „pod kontrolą” zagrożeniem  chorobą BSE. W tym kontekście UE wezwała Kuwejt do zastosowania rekomendacji OIE poprzez zniesienie wszystkich pozostających w mocy zakazów importu z UE.

     

    II. UE jako partner handlowy Kuwejtu

     

    Unia Europejska (jako EU27) jest dla Kuwejtu ważnym partnerem handlowym.
    W szczególności, UE jest najważniejszym partnerem w imporcie do Kuwejtu (według danych MFW, w 2011 r. udział w całości importu wyniósł 20,1% - przed USA, Chinami, Arabią Saudyjską oraz Koreą Południową) oraz jednym z najważniejszych partnerów po stronie eksportu z Kuwejtu (udział w całości eksportu: 6,1% - za Południową Koreą, Indiami, Japonią, Chinami i USA). Podobnie, w 2011 r. UE była szóstym partnerem handlowym Kuwejtu, a wolumen wymiany towarowej wyniósł niemal 7,0 mld euro  (spadek z czwartego miejsca w roku poprzedzającym tj. 2010, wartość obrotów towarowych – 7,9 mld euro).

    Kuwejt wyraził swoją dezaprobatę dla decyzji UE o zniesieniu z początkiem 2014 r. preferencji handlowych w ramach Generalnego Systemu Preferencji (GSP) w stosunku do 89 państw – w tym Kuwejtu. Kuwejt argumentował w marcu br. w Brukseli na spotkaniu eksperckim między Komisją Europejską a GCC, iż państwa regionu Zatoki wciąż powinny być objęte systemem preferencji handlowych w ramach GSP – do czasu zawarcia umowy o wolnym handlu (negocjacje zawieszone w 2008 r.). Według przedstawiciela Kuwejtu (a także innych państw członkowskich GCC) dochód na głowę ludności nie powinien być jedynym kryterium przy podejmowaniu decyzji odnośnie utrzymania bądź zniesienia preferencji handlowych. Główna, związana z handlem przeszkoda do zakończenia negocjacji i zawarcia porozumienia o strefie wolnego handlu między UE a GCC tj. kwestia zakazu stosowania ceł eksportowych dot. w ocenie UE – zasadniczo – Arabii Saudyjskiej.

     

    Kuwejckie inwestycje kapitałowe w UE

     

    Kuwait Investment Authority (KIA, państwowy fundusz majątkowy Państwa Kuwejt) nie upublicznia informacji o dokonywanych inwestycjach. Jednak, analitycy wskazują, iż w następstwie kryzysu finansowego KIA miała zmniejszyć swoje zaangażowanie w aktywa ze strefy euro. Kuwait Investment Office (siostrzana w stosunku do KIA kuwejcka agenda inwestycyjna) z siedzibą w Londynie zarządza bezpośrednimi inwestycjami w projekty infrastrukturalne. Inwestycje w sektorze nieruchomości – głównie w Zjednoczonym Królestwie, ale także Europie kontynentalnej - dokonywane są poprzez St Martins Property, firmę inwestycyjną i zarządzającą aktywami. Przykładem inwestycji (o nieznanej wysokości) w sektorze nieruchomości dokonanej przy wykorzystaniu funduszu typu „private equity” było zaangażowanie w „Blackstone Real Estate Partners Europe III”. Inwestycja ta umożliwiła KIA ekspozycję w Zjednoczonym Królestwie oraz Europie kontynentalnej na szerokie spektrum nieruchomości jak: hotele, powierzchnie biurowe, handlowe, apartamenty pod wynajem, placówki opieki zdrowotnej, logistyczne itd. Dowodem na zainteresowanie KIA sektorem energetycznym (także  niekonwencjonalnymi/odnawialnymi źródłami energii) było nabycie w grudniu 2010 r. udziału kapitałowego w wysokości 4,8% francuskiej grupy „Areva” (energetyka jądrowa).

     

    Dwustronna współpraca gospodarcza


     

    DWUSTRONNA WSPÓŁPRACA GOSPODARCZA

     

    Gospodarcze umowy dwustronne

    Prawno-traktatową strukturę dwustronnych stosunków gospodarczych tworzą:

    -  „Umowa o współpracy gospodarczej i technicznej między Rządem PRL a Rządem Państwa Kuwejtu”, z roku 1975 (wejście w  życie w 1976 r.);

    -   „Umowa pomiędzy RP a Państwem Kuwejt ws. popierania i ochrony inwestycji”, z roku 1990 (1993);

    -   „Umowa między RP a Państwem Kuwejt ws. unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodów i majątku”, z roku 1996 (2000).

    W 2004 r. Krajowa Izba Gospodarcza   oraz Kuwejcka Izba Handlu i Przemysłu podpisały porozumienie o współpracy.

     

    Polsko-kuwejcka wymiana handlowa

    Wolumen polskiego eksportu do Kuwejtu wykazuje w ostatnich latach stały wzrost (w 2014 r. eksport wyniósł 68,7 mln USD; w 2013 r. - 55,5 mln USD, 2012 r. - 54,0 mln USD), jednak pozostaje wciąż stosunkowo skromny. Wielkość polskiego eksportu do Kuwejtu jest wszakże zbliżona do eksportu z takich kajów jak Szwecja, Słowacja, Czechy, a wyższa niż eksport z Portugalii czy Rumunii. W 2014 r. wartość polskiego importu z Kuwejtu wyniosła 3,3 mln USD.

    Wydaje się, że szczególnie duże szanse na konkurencyjnym rynku kuwejckim mogą mieć polskie kosmetyki (już obecnie obecna jest firma „Inglot”), biżuteria (zwłaszcza z bursztynu), odzież, wyroby ze skóry, ale także: leki, aparatura medyczna, meble i elementy wystroju wnętrz, jachty – w tym luksusowe.  Ponadto należy zintensyfikować promocję w ramach eksportu usług budowlanych, usług IT – wobec wzrastającego popytu ze strony sektora publicznego, oraz w dziedzinie turystyki medycznej. Planowane w najbliższych latach inwestycje w sektorze budowlanym opiewają na kilkadziesiąt miliardów USD. Motorem tego programu jest szybki wzrost ludności Kuwejtu (oczekuje się, że do 2030 r. liczba ludności osiągnie 5,4 mln w porównaniu z obecnymi 4 mln). Specyficzną niszą są także prace wykopaliskowe prowadzone przez polskich archeologów w Kuwejcie. Obiecujące są także perspektywy eksportu sprzętu antyterrorystycznego oraz specjalistycznego szkolenia w tym zakresie w ośrodkach w Polsce. Dobre perspektywy ma także eksport słodyczy, słonych przekąsek, owoców twardych i miękkich, soków i pulpy, warzyw, serów, drobiu, mrożonek oraz wołowiny (w przypadku tej ostatniej konieczne jest spełnienie warunków uboju „halal”). Ponadto, „otwarcie” rynku kuwejckiego dla polskiej wołowiny uzależnione jest także od zrealizowania wizyt delegacji ekspertów z państw członkowskich GCC w celu zapoznania się (przeprowadzenia inspekcji) na miejscu w Polsce ze środkami bezpieczeństwa stosowanymi przy produkcji i eksporcie mięsa wołowego

    Inwestycje                                                                                                                        

    Wielkość kuwejckiego kapitału – państwowego i prywatnego - zainwestowanego w Polsce jest trudna do oszacowania. Zgodnie z informacjami strony kuwejckiej, wielkość inwestycji w Polsce Kuwait Investment Authority – państwowego funduszu majątkowego (sovereign wealth fund) ma wynosić ca. 400 mln USD – głównie jako inwestycje portfelowe na GPW w Warszawie oraz w sektorze nieruchomości. Kapitał kuwejcki zaczyna też być obecny, na niewielką jeszcze skalę, w sieciach gastronomicznych oraz drobnej wytwórczości.

    Znany w Kuwejcie rodzinny konglomerat M. Alshaya (jeden z największych w regionie Zatoki) prowadzi działalność w Polsce poprzez spółkę zależną Alshaya Poland sp. z o.o. Wydaje się, że Polska, jako największy rynek zbytu ok. 38 mln. konsumentów w Europie Środkowo-Wschodniej jest ważnym krajem w planach ekspansji tej firmy – głównie w segmencie handlu detalicznego jako oferent znanych marek międzynarodowych.

    Nadal niewielka jest bezpośrednia obecność firm polskich na rynku kuwejckim.  Realizowany obecnie w Kuwejcie plan wielkich inwestycji infrastrukturalnych stwarza pewne możliwości zaangażowania polskich firm – zarówno w charakterze dostawców, wykonawców, jak i podwykonawców. Plan przewiduje realizację szeregu projektów infrastrukturalnych m. in. w budownictwie mieszkaniowym, energetyce, kolejnictwie, budowie bazy turystycznej, obiektów szpitalnych itd.

     

     

    Dostęp do rynku


     

    DOSTĘP DO RYNKU

     

    Rynek kuwejcki jest rynkiem dość trudnym, choć charakteryzującym się wysoką siłą nabywczą (brak podatków dochodowych od dochodów osobistych i spółek w całości należących do Kuwejtczyków oraz podatku VAT) i konkurencyjnością z uwagi na wieloletnią obecność na nim markowych wyrobów wiodących producentów światowych. Wciąż utrzymuje się także stosunkowo słaby poziom dywersyfikacji gospodarki kuwejckiej. Kraj musi importować faktycznie wszystko: od żywności, artykułów konsumpcyjnych (36 % importu), poprzez dobra kapitałowe
    (26 %  importu), a na prefabrykatach kończąc (38 % importu). Jako członek unii celnej państw RWPZ (Rady Współpracy Państw Zatoki), Kuwejt stosuje wspólną stawkę celną w imporcie w wysokości 5 procent. Wyroby tytoniowe podlegają stawce celnej w wysokości  100 procent. Całkowitemu zakazowi wwozu na terytorium Kuwejtu podlega mięso wieprzowe i jego przetwory, napoje alkoholowe, wyposażenie (maszyny) do gier hazardowych, narkotyki i materiały pornograficzne. Obowiązuje także zakaz importu żywca wołowego (przeżuwaczy), wołowiny i jej przetworów z Polski do Kuwejtu i innych państw członkowskich RWPZ (niektóre państwa UE: Niderlandy, Niemcy i Francja, uzyskały w 2010 r. zniesienie tego zakazu w stosunku do żywca wołowego, a następnie także – jak należy sądzić – mięsa wołowego). Polska nie jest objęta natomiast zakazem importu drobiu do państw członkowskich RWPZ. Ważne jest aby na opakowaniach wyrobów mięsnych importowanych do Kuwejtu znajdowała się informacja o rytualnym charakterze dokonanego uboju, tj. zgodnego z prawem muzułmańskim szariat – tzw. „halal”. Zaświadczenie takie powinno być legalizowane przez konsulat lub Ambasadę Kuwejtu. Informacje o produkcie muszą być zarówno w języku angielskim jak i arabskim. Produkty spożywcze i kosmetyki przed dopuszczeniem na rynek muszą zostać przebadane i certyfikowane w laboratoriach „Kuwait Municipality” – agendzie odpowiedzialnej za kwestie bezpieczeństwa importowanej do Kuwejtu żywności. Instytucją odpowiedzialną za kwestie bezpieczeństwa i jakość  importowanych do Kuwejtu towarów jest „Public Authority for Industry” (PAI). Kompiluje ona listę  wyrobów regulowanych, które przed dopuszczeniem na obszar Kuwejtu muszą spełniać określone wymogi bezpieczeństwa i standardy techniczne - co weryfikowane jest w ramach procedur określanych jako „Kuwait Conformity Assurance Scheme” (KUCAS). Obecnie stosowanych jest około 300 standardów, które opracowano w drodze modyfikacji standardów USA, UE, ISO i RWPZ – dostosowując je do potrzeb kuwejckich. Lista wyrobów regulowanych obejmuje takie kategorie jak:

    - grupa  I: zabawki elektryczne;

    - grupa II: elektryczne i gazowe urządzenia dla gospodarstw domowych oraz do

       zastosowań komercyjnych ;

    -  grupa III: pojazdy samochodowe, opony;

    -  grupa IV: chemikalia;

    -  grupa V: wyroby inne;

    -  grupa VI: materiały budowlane.

    Eksporterzy mogą dopełnić niezbędnych procedur w tym zakresie jeszcze przed wysyłką towarów, korzystając w swoim kraju z  usług jednej z wyspecjalizowanych i zaaprobowanych przez PAI firm, jak na przykład działająca na całym świecie „SGS”.

    Dokumentacja towarzysząca eksportowanym towarom obejmuje: fakturę (oryginał i dwie kopie), świadectwo pochodzenia towaru (oryginał i dwie kopie), szczegółową informację o wyrobach (packing list) opieczętowaną pieczęcią firmy lub eksportera oraz konosament (3 egzemplarze) na którym widnieje nazwa licencjonowanego importera, będącego podmiotem kuwejckim. Import żywych zwierząt i produktów zwierzęcych wymaga przedłożenia świadectwa zdrowia weterynaryjnego. Musi ono stwierdzać, że zwierzęta/wyroby nie były narażone na żadną chorobę zakaźną występującą w promieniu ok. 50 kilometrów, w okresie 6 miesięcy przed eksportem. Import roślin i produktów roślinnych wymaga przedłożenia świadectwa sanitarnego/fitosanitarnego. Przedłożenie zaświadczenia „certificate of wholesomeness” jest wymagane przy eksporcie świeżego lub mrożonego mięsa wołowego i drobiu. Eksportowanym produktom spożywczym musi towarzyszyć zaświadczenie, iż są one wolne od sztucznych substancji słodzących (ang.: cyclamates). Artykułom nabiałowym musi towarzyszyć oświadczenie, iż są one wolne od szkodliwych bakterii i innych patogenów.

    Eksport kosmetyków, lekarstw oraz artykułów żywnościowych może wymagać dołączenia zaświadczenia „o wolnej sprzedaży”, stwierdzającego, iż produkty te znajdują się w wolnej sprzedaży w kraju eksportera. Eksport kosmetyków, artykułów do pielęgnacji urody oraz odżywek wymaga przedłożenia zaświadczenia o tym, iż  producent posiada odpowiednią licencję na ich produkcję, wydaną przez stosowne władze. Powinno ono stwierdzać, że zastosowane składniki są bezpieczne, że producent stosuje „praktyki dobrego producenta” kraju pochodzenia oraz, że wyrób jest bezpieczny jeśli jest stosowany zgodnie z zaleceniami. Uzyskanie zgód na import kosmetyków i lekarstw może potrwać od 12-18 miesięcy.

    Opodatkowaniu liniowym podatkiem w wysokości 15 procent podlegają w Kuwejcie wyłącznie dochody firm zagranicznych prowadzących działalność w Kuwejcie, spółek joint ventures, ale także dochód z eksportu dóbr i usług do Kuwejtu, niezależnie od tego czy kontrakt został zawarty w Kuwejcie, czy poza nim. Zarówno przepisy prawa podatkowego, jak i orzeczenia sądów kuwejckich są niejednoznaczne w zakresie definicji tego, co stanowi minimalną „obecność komercyjną” kwalifikującą do nałożenia podatku. Podmioty gospodarcze należące w 100 procentach do Kuwejtczyków, czy obywateli innych państw członkowskich RWPZ, nie podlegają opodatkowaniu. Prowadzenie jakiejkolwiek działalności komercyjnej w Kuwejcie, ustanowienie tam oddziału możliwe jest jedynie w ramach „systemu sponsoringu” – tzn. poprzez zawarcie umowy agencyjnej bądź np. o joint venture.

    Tylko obywatele i firmy (korporacje) kuwejckie mogą działać w charakterze agentów (także dystrybutorów), po zarejestrowaniu w Kuwejckiej Izbie Handlu i Przemysłu oraz w Ministerstwie Handlu i Przemysłu. Ustanowienie przez firmę zagraniczną oddziału może mieć miejsce pod szyldem kuwejckiego agenta. Udział kapitału kuwejckiego w przedsięwzięciach z udziałem zagranicznym powinien być większościowy (tzn. min. 51 procent). Wprawdzie ustawa o inwestycjach zagranicznych z roku 2001 (weszła w życie pod koniec 2003 r.) dopuszcza 100-procentowy udział kapitału zagranicznego, ale tylko w ściśle określonych branżach (sektorach) oraz wyłącznie po uzyskaniu akceptacji Rady Ministrów. Do takich sektorów (branż) ustawa zalicza m. in.: projekty infrastrukturalne: gospodarkę wodną, utylizację ścieków, wytwarzanie energii elektrycznej, sferę usług finansowych – bankowość, usługi inwestycyjne i na rynku walutowym – do prowadzenia których wymagana jest licencja banku centralnego, ubezpieczenia, branżę IT, sektor turystyczny i hotelarski, czy prowadzenie szpitali i dystrybucja leków. Ponadto, firmy w 100 % z kapitałem zagranicznym mogą działać w strefie wolnego handlu o powierzchni 50 km2 na terenie portu morskiego Shuwaikh. Poszukiwania i wydobycie ropy naftowej i gazu (inwestycje w segmencie „upstream”) nie są dostępne dla kapitału zagranicznego. W związku z tym, iż konstytucja Kuwejtu zakazuje posiadania przez podmioty zagraniczne kuwejckich bogactw naturalnych - w Kuwejcie nie mają zastosowania (szeroko stosowane gdzie indziej) porozumienia o podziale produkcji („PSA”). Uchwalona w 2010 r. ustawa prywatyzacyjna także wyłącza ten sektor z procesu prywatyzacji. Obywatele państw innych niż członkowskie RWPZ nie mogą posiadać ziemi i nieruchomości. Nie ma natomiast ograniczeń dewizowych, cudzoziemcy mogą posiadać konta walutowe, a zyski firm  mogą być swobodnie repatriowane.

     

    Dostęp do rynku pracy, świadczenie usług i zatrudnienie obywateli RP

     

    Kuwejcki rynek pracy jest w znacznym stopniu zależny od zagranicznej siły roboczej, zarówno w zakresie wykwalifikowanej, specjalistycznej kadry, jak i pracowników niewykwalifikowanych. Zatrudnianie cudzoziemców oparte jest na systemie „sponsorskim” – możliwe jest wyłącznie po złożeniu przez zainteresowany kuwejcki podmiot gospodarczy wniosku w Departamencie ds. Migracji MSW o wydanie zgody na zatrudnienie cudzoziemca. Kuwejccy pracodawcy dość powszechnie przetrzymują paszporty zatrudnionych – co jest niezgodne z prawem lokalnym. Prawo pracy zostało sformułowane w kilku dokumentach: oddzielnie dla pracowników sektora prywatnego, służby domowej, pracowników sektora naftowego, czy pracowników administracji publicznej. W 2010 r. została przyjęta nowa ustawa „Prawo pracy
    dla sektora prywatnego”, której zapisy mogą również dotyczyć sektora naftowego, gdy są korzystniejsze dla pracowników bądź gdy dotyczą kwestii nieuregulowanych przez prawo pracy sektora naftowego.

     

    Nabywanie i  wynajem nieruchomości

     

    Poza obywatelami państw RWPZ, obcokrajowcy nie mają możliwości nabywania nieruchomości w Kuwejcie. Wynajem nieruchomości dla celów prywatnych oraz działalności gospodarczej możliwy jest wówczas, gdy dana osoba fizyczna lub prawna posiada kuwejcki dowód tożsamości lub dowód rejestracji działalności  gospodarczej w Kuwejcie.

     

    System zamówień publicznych

     

    Zgodnie z kuwejckim prawem, tj. ustawą nr 37 z 1964 r. , nr 18 z 1970 r. i nr 81 z 1977 r., wraz z poprawkami, instytucje publiczne w Kuwejcie mogą nabywać towary i usługi niemal wyłącznie w ramach procesu przetargowego. Większość z nich jest obsługiwana przez Centralny Komitet Przetargowy (CTC). Odrębne procedury posiada m. in. kuwejckie Ministerstwo Obrony i MSW. Konkretne wymogi i specyfikacje przetargu ustala dany organ administracji publicznej. Dokonuje on „prekwalifikacji” firm, tj. skompletowania listy tych dostawców w danej branży, którzy spełniają ogólne wymogi i potencjalnie mogą zrealizować zamówienie. CTC ocenia także techniczną stronę propozycji firm. Procedura przetargowa składa się m. in. z: ogłoszenia przetargu, zaproszenia do „prekwalifikacji”, spotkań przed-przetargowych, które mogą prowadzić do wprowadzenia poprawek do wymogów przetargowych. Wszystkie informacje dot. przetargu muszą zostać opublikowane w oficjalnym dzienniku urzędowym „Al-Kuwait Al-Youm”. Uczestnikiem przetargu musi być kuwejcka osoba fizyczna lub prawna, zarejestrowana w Kuwejckiej Izbie Handlu i Przemysłu oraz zarejestrowana na liście prekwalifikowanych dostawców dla danej instytucji publicznej. Oznacza to, że firmy zagraniczne są reprezentowane w przetargach przez swoich kuwejckich agentów, którzy doprowadzają do wpisania firm na listy dostawców prekwalifikowanych – po dostarczeniu odpowiedniej dokumentacji technicznej i finansowej. Konieczne jest także przedłożenie notarialnie poświadczonej kopii umowy agencyjnej. Dokumenty przetargowe mogą zostać złożone jedynie na oficjalnych drukach przetargowych, przygotowanych przez instytucję organizującą przetarg. Muszą zostać wypełnione w całości, bez zmian w treści, wraz z wymaganymi załącznikami. Jeśli przetarg przewiduje możliwość przedstawienia alternatywnych opcji jego realizacji, należy przygotować je na osobnych, ale identycznych drukach dokumentacji przetargowej. Składanej ofercie przetargowej towarzyszy wadium – zwykle  w wysokości od 2,5 do 5 % wartości przetargu. Zwycięzca przetargu zastępuje wadium „gwarancją wykonania” – zwykle w wysokości 10 % wartości kontraktu. Przedłożone oferty oceniane są według ceny i zgodności ze specyfikacją techniczną. Chociaż CTC i inne ciała prowadzące przetargi mają obowiązek przyznać kontrakt oferentowi z najniższą ceną, to w praktyce dopuszczalne są wyjątki – zwłaszcza gdy zaoferowana cena zostanie uznana za sztucznie zaniżoną, a zdolność oferenta zagwarantowania deklarowanej jakości wyda się wielce wątpliwą. W przetargach na dostawy towarów stosowana jest zasada 10-cio procentowej preferencji dla kuwejckiego oferenta, uczestnika przetargu – tzn. jeśli tylko spełnia on techniczne wymogi zamówienia, otrzyma kontrakt, jeśli cena nie przewyższa więcej niż o 10 procent oferty najbliższego zagranicznego konkurenta w przetargu.

    Instytucja publiczna najczęściej traktuje okres 1 roku od zakończenia realizacji umowy za okres „serwisowania”, w którym może domagać się rekompensaty za złą jakość towarów czy usług. Po upływie jednego roku dana firma otrzymuje „certyfikat ostatecznej realizacji kontraktu”, umożliwiający odebranie ostatniej transzy wynagrodzenia za wykonane prace.

     

    Ochrona własności przemysłowej i intelektualnej

    Kuwejcka ustawa o ochronie patentowej i znakach towarowych weszła w życie 14-go stycznia 2001 r. Jej celem było m. in. zapewnienie Kuwejtowi statusu państwa stosującego postanowienia Umowy o handlowych aspektach praw własności intelektualnej (wynegocjowanej w ramach WTO). Ustawa zapewnia ochronę wzorów przemysłowych oraz układów scalonych na okres od 10 do 15 lat. Znaki towarowe mogą być rejestrowane w Kuwejcie na okres 10-letni, który może być następnie bezterminowo odnawiany. Ustawa nr 64 z 1999 r. zakłada ochronę dla wszystkich dzieł literackich, przedstawień teatralnych, dzieł muzycznych, choreograficznych, filmów fabularnych itd. Okres ochronny wynosi 50 lat od śmierci autora. Prace publikowane pod pseudonimem autorskim lub po śmierci autora chronione są przez 50 lat od daty pierwszej publikacji. Ustawa przewiduje sankcję karną za naruszenie praw własności intelektualnej w postaci kary pozbawienia wolności do 1 roku i grzywny.

     

     

    Przydatne linki i kontakty


     

    PRZYDATNE LINKI I KONTAKTY

    Administracja gospodarcza

    Government of Kuwait: www.e.gov.kw

    Ministerstwo Handlu i Przemysłu: www.moci.gov.kw

    Ministerstwo Finansów: www.mof.gov.kw

    Ministerstwo Elektryczności i Wody: www.mew.gov.kw ; www.energy.gov.kw

    Ministerstwo Komunikacji: www.moc.kw

    Ministerstwo Spraw Socjalnych i Pracy: www.mosal.gov.kw

    Kuwait Foreign Investment Bureau: www.kuwaitfib.com

    Public Authority for Industry:  www.pai.gov.kw

    Public Authority for Agriculture and Fisheries: www.paaf.gov.kw

     

    Samorządy gospodarcze

    Kuwejcka Izba Handlu i Przemysłu: www.kcci.org.kw

    Związek Kuwejckich Firm Inwestycyjnych: www.unioninvest.org

     

    Prasa i periodyki ekonomiczne

    „Arab Times”:  www.arabtimesonline.kw

    „Kuwait Times”:  www.kuwaittimes.net

    „Al-Watan Daily”:  www.alwatan.com.kw

    „Al-Qabas”:  www.alqabas.com

    „Al-Nahar:  www.alnaharkw.com

    „Alam Al-Yawm:  www.alamalyawm.com

    „Al-Seyassah:  www.alseyassah.com

    „Al-Wasat”:  www.alwasat.com.kw

    „Al-Jarida”:  www.aljarida.com

    „Al-Rai”:  www.alraialaam.com

    Middle East Economic Digest: www.meed.com

    The Middle East: www.themiddleeastmagazine.com

    Business Life: www.businesslife.net

    Middle East Executive: www.executive-magazine.com

    Gulf Industry: www.gulfindustryonline.com

     

    Inne przydatne linki

    Bank Centralny Kuwejtu: www.cbk.gov.kw

    Kuwait Investment Authority:  www.kia.gov.kw

    Kuwait International Fair Co (KIF): www.kif.net

    Kuwait Petroleum Corporation: www.kpc.com.kw

    Kuwait National Petroleum Company (KNPC): www.knpc.com

    Kuwait Stock Exchange: www.kuwaitse.com

    Kuwait Institute for Scientific Research: www.kisr.edu.kw

    SGS Kuwait W.L.L. e-mail: Kuwait-Desk@sgs.com

    Kuwait Tenders: www.kuwaittenders.com

    National Offset Company: www.kuwaitnoc.com

    Kancelaria Prawnicza Al-Twaijri & Partners: www.twaijri.com

     

    17 lipca 2013 (ostatnia aktualizacja: 8 kwietnia 2015)

    Drukuj Drukuj Podziel się treścią: