close

  • Polsce – służyć, Europę – tworzyć, Świat – rozumieć

     

  • TAJWAN

  • Tajwan

    •  

       Informacje o kraju


       

      1.1.   Położenie geograficzne, ludność, obszar, stolica, języki urzędowe

       

      Tajwan położony jest na południowy-wschód od Chińskiej Republiki Ludowej, oddzielony od niej Cieśniną Tajwańską, otoczony od północy i zachodu Morzem Południowochińskim, a od strony południowej i wschodniej Morzem Filipińskim. Terytorium Tajwanu zajmuje powierzchnię ok. 36,2 tys. km2 i obejmuje główną wyspę o nazwie Tajwan, a także archipelag Peskadorów oraz archipelagi Matsu i Kinmen (oddalone od terytorium ChRL o zaledwie kilka kilometrów), ponadto również inne wyspy i wysepki. Całkowita linia brzegowa Tajwanu wynosi ponad 1.500 km (z czego 1.239,6 km przypada na wyspę Tajwan).


      Tajwan sprawuje efektywną kontrolę nad archipelagiem Dongsha (zw. również Pratas – terytorium sporne z ChRL) oraz rości sobie prawa do około 150 wysp, skał i płycizn, z których najważniejsze to wyspy archipelagu Nansha (zwanym także Spratly – teren sporny między ChRL, Tajwanem, Filipinami, Malezją, Wietnamem i Brunei), płycizna Scarborough (terytorium sporne pomiędzy Tajwanem, ChRL oraz Filipinami) oraz wyspy Zhongsha (Macclesfield Bank – terytorium sporne pomiędzy Tajwanem, ChRL, Wietnamem i Filipinami). Wyspy Paracelskie (Xisha) są terytorium spornym między Chinami i Tajwanem, a wyspy Diaoyu (na Tajwanie zw. Diaoyutai, w Japonii Senkaku) są terytorium spornym między Japonią, ChRL i Tajwanem.


      Terytorium Tajwanu zamieszkiwane jest przez 23,5 mln mieszkańców (marzec 2016, Nat. Stat. ROC). Populacja jest wyrównana w kwestii płci: 50,13% mieszkańców Tajwanu to kobiety. Bardzo niski jest przyrost naturalny, który od wielu lat utrzymuje się na poziomie poniżej 1%, a w 2014 r. wyniósł 0,27%. Tajwan jest jednym z najgęściej zaludnionych terytoriów na świecie. Obecna gęstość zaludnienia wynosi 649 osób na km kwadratowy. Średnia długość życia na Tajwanie wynosi 80 lat (77 dla mężczyzn i 83 dla kobiet). W grupie wiekowej powyżej 15 lat ok. 23% populacji posiada średnie, a ok. 32% wyższe wykształcenie.


      Formalnie Tajwan zamieszkują dwie grupy etniczne: Chińczycy Han (97,7%) oraz Aborygeni tajwańscy (2,3%). W społeczeństwie tajwańskim istnieje jednak nieformalny podział na Tajwańczyków, czyli ludność chińską, która kolonizowała Tajwan począwszy od XIV w. (ok. 84%) oraz Chińczyków, którzy przybyli na Wyspę wraz z wojskami Kuomintangu w 1949 r. i ich potomków (ok. 14%), a także Aborygenów. Stosunkowo dużą część społeczeństwa stanowi podgrupa etniczna Hakka pochodząca z południa Chin (głównie z prowincji Guangdong, także Jiangxi, Fujian, Hainan), której członkowie należą do grupy Chińczyków przybyłych na wyspę zarówno przed jak i po roku 1949. Tajwańscy Hakka zamieszkują głównie tereny centralno-północne (powiaty Hsinchu, Miaoli oraz Taichung) oraz południowe (Pingtung oraz Taitung) i stanowią ok. 20% populacji wyspy.


      Stolicą Tajwanu jest Tajpej, będące wraz z przyległościami największą strefą miejską na wyspie. Miasto Tajpej zamieszkiwane jest przez około 2,7 mln mieszkańców (2014), jednakże cała aglomeracja (obejmująca Tajpej, Nowe Tajpej oraz Keelung) liczy sobie ponad 7 mln mieszkańców (ok. 30% populacji kraju). Kolejnymi metropoliami są: Kaohsiung (2,78 mln), Taichung (2,72 mln) oraz Tainan (1,88 mln).
      Językiem urzędowym Tajwanu jest język mandaryński (chiński), na co dzień używany przez 80% mieszkańców. Na Tajwanie w piśmie używa się pełnych form (tzw. tradycyjnych) znaków chińskich, które w Chinach i Singapurze zostały zastąpione znakami uproszczonymi. Poza językiem mandaryńskim w użyciu są także: język południowy min (znany także jako minnan, tajwański lub hoklo), hakka oraz języki Aborygenów tajwańskich.


      W oficjalnym kalendarzu lata liczone są od momentu proklamowania Republiki Chińskiej w 1911 r. Tym samym rok 1912 był rokiem pierwszym, rok 2011 był rokiem setnym, a rok 2016 jest rokiem 105.


      Tajwan znajduje się w strefie czasowej GMT+8. Nie zmienia się czasu między letnim a zimowym, w związku z czym w sezonie zimowym różnica czasu w stosunku do Polski wynosi +7 godzin, a w lecie +6 godzin.

       

      1.2.   Warunki klimatyczne

       

      Tajwan znajduje się w strefie klimatu subtropikalnego na północy i tropikalnego na południu. Najcieplejszym miesiącem jest zazwyczaj lipiec, w którym średnia temperatura (w Tajpej) wynosi ok. 28,5˚C, najzimniejszym zaś luty – średnio ok. 15˚C. Najsuchszym miesiącem jest listopad, kiedy średnia wartość opadów wynosi poniżej 100 mm. Najwyższy poziom opadów występuje podczas miesięcy letnich (wówczas też Tajwan nawiedzany bywa przez tajfuny).


      Wyspa znajduje się na styku płyt tektonicznych (eurazjatyckiej i filipińskiej), przez co występują tu częste trzęsienia ziemi. W zdecydowanej większości są to jednak wstrząsy o sile nie przekraczającej 4 stopni w skali Richtera (w większości przypadków nieodczuwalne dla mieszkańców). Jedno z najsilniejszych trzęsień ziemi miało miejsce w 1999 r. i spowodowało poważane zniszczenia w centralnej części Wyspy, 6 lutego 2016 r. miało natomiast miejsce trzęsienie ziemi o sile 6,4 w skali Richtera, które spowodowało zawalenie kilku budynków w mieście Tainan na południu Wyspy.

       

      1.3.   Główne bogactwa naturalne

       

      Poza bogatymi złożami marmuru oraz surowców skalnych używanych do produkcji materiałów budowlanych, Tajwan nie posiada znaczących gospodarczo złóż innych surowców mineralnych. Blisko 55% terytorium Tajwanu jest zalesione (głównie są to tereny górskie), 24% to grunty orne, a około 5% to tereny pastwiskowe. Praktycznie całość surowców energetycznych jest importowana.

       

      1.4.   System walutowy, kurs i wymiana

       

      Od 1949 r. oficjalną walutą Tajwanu jest Nowy Dolar Tajwański (TWD). W obiegu znajdują się monety o nominałach 1, 5, 10, 20, 50 dolarów tajwańskich oraz banknoty 100, 200, 500, 1000 oraz 2000 TWD. Wymiana walut odbywa się przede wszystkim w ramach systemu bankowego.

       

      Według danych tajwańskiego Banku Centralnego średnioroczny kurs wymiany dolara tajwańskiego do dolara amerykańskiego za lata ubiegłe wynosił odpowiednio  33,05 (2009), 31,64 (2010), 29,46 (2011), 29,61 (2012), 29,77 (2013) i 30,37 (2014), 31,90 (2015). Na koniec marca 2016 r. średni kurs wymiany dolara amerykańskiego w stosunku do dolara tajwańskiego wynosił 32,86.

       

      Wartość dolara tajwańskiego w stosunku do złotego systematycznie wzrasta w ostatnim czasie (od początku 2014 r. do końca I kw. 2015 r. aprecjacja TWD o ponad 17%). Kurs dolara tajwańskiego w dniu 25 lutego 2016 r. wg NBP wynosił 0,1196 PLN.

       

      1.5.   Religia

       

      Ponad 81% mieszkańców Tajwanu uważa się za osoby wyznające jakąś wiarę. Religiami o największej liczbie wyznawców są buddyzm (35,1%) oraz taoizm (33%). Kolejnymi religiami są: I-Kuan Tao /Yiguandao/ – synkretyczna Religia Wszechobecnej Prawdy założona w XVII w. (3,5%), protestantyzm (2,6%) oraz katolicyzm (1,3%). W społeczeństwie można zaobserwować bardzo silne wpływy filozofii konfucjańskiej. Istnieje duży stopień wolności wyznaniowej gwarantowanej przez konstytucję, a żadna z religii nie podlega dyskryminacji. W społeczeństwie panuje pełna tolerancja dla wszystkich wyznań religijnych.

       

      1.6.   Infrastruktura transportowa (przejścia graniczne, lotniska, porty)

       

      Główne miasta umieszczone są po zachodniej stronie Tajwanu, wzdłuż wybrzeża Cieśniny Tajwańskiej, co znacząco ułatwiło rozwój infrastruktury lądowej. Sama Cieśnina jest kluczowym szlakiem morskim Pacyfiku, łączącym Azję Wschodnią z rynkami Europy, Afryki i Azji Płd. i Zach. Wody te posiadają znaczenie strategiczne dla gospodarek Azji Wsch., w tym także Chin.


      W 2006 roku na Tajwanie zakończona została realizacja dwóch wieloletnich projektów, z których jeden dotyczył Szybkich Kolei Tajwańskich (THSR), w tym specjalnie wybudowanej trasy łączącej Tajpej z leżącym na południu miastem Kaohsiung, o łącznej długości 360 km (czas przejazdu pomiędzy stolicą a Kaohsiung wynosi 1 godz. 36 min). Wszystkie główne miasta zachodniego wybrzeża Tajwanu podłączone są do tej trasy. Całkowity koszt inwestycji wyniósł ok. 14 mld USD. Istnieją również inne rozbudowane połączenia kolejowe. Poza koleją popularne są też autobusy, które przez całą dobę kursują pomiędzy wszystkimi głównymi ośrodkami miejskimi.


      Drugim ze zrealizowanych ważnych projektów infrastrukturalnych było oddanie do użytku po 15 latach budowy drugiego najdłuższego w Azji (12,8 km) i piątego na świecie tunelu Hsuehshan przeznaczonego dla ruchu kołowego. Tunel ten skrócił czas przejazdu ze stolicy do miasta Yilan o ok. 90 min (ze 130 do 40 min), co w znaczący sposób usprawniło transport pomiędzy stolicą a wschodnim wybrzeżem. Głównymi drogami Tajwanu są autostrady nr 1 oraz nr 3, łączące stolicę Tajpej na północy z Kaohsiung na południu. Istnieją również liczne wewnętrzne połączenia lotnicze, także z mniejszymi wyspami otaczającymi Tajwan.


      Przejścia graniczne znajdują się w głównych portach lotniczych (Tajpej Songshan, Taoyuan, Taichung oraz Kaohsiung) oraz portach morskich (Kaohsiung i Keelung), do których zawijają również transoceaniczne statki wycieczkowe. Z wysp Kinmen i Matsu istnieją połączenia promowe do Chin.


      Od 11 stycznia 2011 r. obywatele państw strefy Schengen zwolnieni są z obowiązku posiadania wizy wjazdowej na pobyty do 90 dni (pod warunkiem posiadania paszportu ważnego przynajmniej 6 miesięcy w dniu wjazdu na Tajwan). Mieszkańcy Tajwanu zwolnieni są z obowiązku posiadania wizy wjazdowej do strefy Schengen na pobyt nie przekraczający 90 dni w ciągu każdego okresu sześciomiesięcznego.

       

      1.7.   Wykaz Świąt Państwowych (w latach 2015-2016)

       

      2015

      2016

      Święto

      1 stycznia

      1 stycznia

      Dzień Proklamowania Republiki Chińskiej

      18 lutego

      7 lutego

      Wigilia Chińskiego Nowego Roku

      19-23 lutego

      8-12 lutego

      Chiński Nowy Rok

      28 lutego

      29 lutego

      Dzień Pamięci 28 Lutego / Dzień Pokoju

      4 kwietnia

      4 kwietnia

      Dzień Dziecka

      5 kwietnia

      5 kwietnia

      Święto czyszczenia grobów

      1 maja

      1 maja

      Święto Pracy

      20 czerwca

      9 czerwca

      Święto Smoczych Łodzi

      27 września

      15 września

      Święto Środka Jesieni

      10 października

      10 października

      Święto Narodowe

      Pełen wykaz dni ustawowo wolnych od pracy znajduje się na stronie Warszawskiego Biura Handlowego www.poland.tw

       

      System administracyjny


       

      2.1.  Ustrój polityczny i struktura władzy

       

      Tajwan jest demokracją parlamentarną, gdzie władzę sprawują obywatele wybrani przez społeczeństwo w wyborach powszechnych.

      Na Tajwanie wyróżnić można cztery zasadnicze poziomy władzy: pierwszy – centralny – składa się z Prezydenta i Wiceprezydenta (wybieranych w drodze wyborów powszechnych) oraz z pięciu odrębnych Izb: Ustawodawczej, Wykonawczej, Sądowniczej, Kontrolnej oraz Egzaminacyjnej. Prezydent sprawuje rolę głowy państwa oraz zwierzchnika sił zbrojnych, a także pełni istotną rolę we współtworzeniu władzy wykonawczej. Kolejnymi poziomami są: poziom miast wydzielonych; poziom powiatów i miast na prawach powiatu; poziom dzielnic miast wydzielonych i miast na prawach powiatu; miast podległych powiatom i gmin miejskich oraz wiejskich.

       

      2.2.  Władza ustawodawcza

       

      Najwyższym organem władzy ustawodawczej jest jednoizbowy parlament (Izba Ustawodawcza), który od 2008 r. liczy 113 deputowanych (poprzednio 225). Nadzoruje on prace Izby Wykonawczej. Członkowie parlamentu wybierani są w następujący sposób: 73 mandaty obsadzane są w drodze ordynacji większościowej w jednoosobowych okręgach wyborczych, a 34 według systemu proporcjonalnego przez kandydatów zgłoszonych na listach przez partie polityczne (przynajmniej połowę wybranych z każdej listy kandydatów muszą stanowić kobiety); 6 mandatów obsadzanych jest w dwóch trzymandatowych okręgach wyborczych wśród ludności autochtonicznej (aborygenów tajwańskich). Kadencja parlamentu trwa 4 lata.

      W ciągu ostatniej dekady Izba Ustawodawcza wyraźnie zyskała na znaczeniu, stając się głównym forum dyskusji dwóch największych partii politycznych. Tajwańska scena polityczna zdominowana jest przez dwa obozy: tzw. „niebieskich” (centrum którego stanowi Kuomintang – Chińska Partia Nacjonalistyczna, KMT) oraz tzw. „zielonych” (skupionych wokół Demokratycznej Partii Postępowej, DPP).

      W wyborach 16 stycznia 2016 r. doszło do pierwszej od ośmiu lat zmiany ekipy rządzącej.
      68 mandatów (o 28 więcej niż w wyborach w 2012 r.) zdobyła Demokratyczna Partia Postępu (DPP), zaś rządzący do tej pory Kuomintang otrzymał jedynie 35 mandatów w parlamencie (spadek o 29 mandatów). Nowością na tajwańskiej scenie politycznej jest Partia Nowej Siły (New Power Party, NPP), powstała w wyniku Ruchu Słoneczników w 2014 r. Jej postulaty skupiają się wokół praw człowieka, wolności społecznych i gospodarczych oraz niezależności Tajwanu. Mimo że partia ta występuje jako niezwiązana z tradycyjnymi obozami "zielonych" i "niebieskich", to ze względu na zbieżność jej postulatów z programem DPP partia ta będzie prawdopodobnie wspierała nowy rząd w większości spraw. Ponadto trzy mandaty zdobyła "pro-niebieska" partia People First Party, jeden mandat także "pro-niebieska" Non-Partisan Solidarity Union, zaś jeden mandat zajmowany jest przez osobę nie przynależącą do żadnej partii.

       

      2.3.  Władza wykonawcza

       

      Władzę wykonawczą na Tajwanie sprawuje kierowana przez premiera Izba Wykonawcza, w której skład wchodzą również wicepremier, ministrowie i przewodniczący komitetów oraz ministrowie bez teki. Wszyscy konstytucyjni członkowie Izby tworzą Radę Izby Wykonawczej (odpowiednik polskiej Rady Ministrów).

      Przewodniczącego Izby Wykonawczej (premiera) powołuje Prezydent, bez konieczności uzyskania dla niego wotum zaufania w Izbie Ustawodawczej. Brak tej konieczności nie oznacza, że premier nie jest poddany ocenie parlamentu – Izba Ustawodawcza może pozbawić premiera urzędu wyrażając wobec niego wotum nieufności (odpowiedni wniosek musi poprzeć co najmniej 1/3 składu Izby, a jego przyjęcie wymaga poparcia przez ponad połowę składu tej Izby). Co ciekawe, w takim przypadku premier musi podać się do dymisji w ciągu 10 dni, ale może jednocześnie zwrócić się do Prezydenta z wnioskiem o rozwiązanie parlamentu (w praktyce instytucja wotum nieufności od wielu lat nie była zastosowana).

      Wicepremiera i wszystkich konstytucyjnych ministrów również powołuje Prezydent (na wniosek premiera).

       

      Władze Tajwanu w wyniku wyborów prezydenckich 16 stycznia 2016 r. z dniem 20 maja 2016 r. fotel głowy państwa objęła Tsai-Ying-wen.

       

      Prezydent: Tsai Ying-wen (蔡英文)

      Wiceprezydent: Chen Chien-jen (陳建仁)

      Przewodniczący Yuanu Ustawodawczego (Przewodniczący/Marszałek parlamentu): Su Jia-chyuan (蘇嘉全)

      Przewodniczący Yuanu Wykonawczego (premier): Lin Chuan (林全)

      Wice-premier: Lin Hsi-Yao  (林錫耀)

      Sekretarz Generalny Narodowej Rady Bezpieczeństwa: Joseph Wu (吳釗燮)

       

      Ministrowie (wybrani)

       

      bez teki (nauka i technologia): Wu Tsung-Tsong (吳政忠)

      bez teki (handel międzynarodowy, negocjacje): Shih Jun-Ji  (施俊吉)

      Spraw Gospodarczych: Lee Shih-Kung (李世光)

      Finansów: Sheu Yu-Jer (許虞哲)

      Spraw Zagranicznych: Lee Dah-wei, znany także jako David Lee (李大維)

      Sprawiedliwości: Chiu Tai-San (邱太三)

      Obrony Narodowej: Feng Shih-Kuang (馮世寬)

      Transportu i Komunikacji: Ho Cheng-Dan (賀陳旦)

      Edukacji: Pan Wen-Chung (潘文忠)

      Zdrowia: Lin Tzou-Yien (林奏延)

      Rady ds. Rolnych: Tsao Chi-Hung (曹啟鴻)

      Rady ds. Kontynentalnych: Hsia Li-yan (夏立言)

      Komisja Nadzoru Finansowego: Ding Kung-Wha  (丁克華)

       

      Przewodniczący pozostałych Izb

       

      Izba Sądownicza: Rai Hau-min (賴浩敏)

      Izba Kontrolna: Chang Po-ya (張博雅)

      Izba Egzaminacyjna: Wu Jin-lin (伍錦霖)

       

      2.4.  Główne siły polityczne Tajwanu

       

      Przez większą część najnowszej historii Tajwanu dominującą siłą polityczną była nacjonalistyczna partia Kuomintang (KMT), rządząca wyspą przez 50 lat aż do 2000 r. Partia ta powróciła do władzy po wyborach w 2008, w których zdobyła 53,5% głosów. W kolejnych wygranych wyborach w styczniu 2012 r. otrzymała ona 44,55% głosów (co nadal zapewniało jej zdecydowaną większość parlamentarną). Po ustąpieniu z funkcji przewodniczącego przez Lien Chana 16 lipca 2005 r., ówczesny burmistrz Tajpej – Ma Ying-jeou (馬英九), wybrany został na szefa partii i zwyciężył w wyborach prezydenckich w 2008 i 2012 r.

      W wyniku gwałtownych zawirowań na wewnętrznej scenie politycznej Tajwanu w 2014 r. (antyrządowe protesty studenckie pod znakiem Ruchu słoneczników w kwietniu-maju, a następnie przegrana KMT w wyborach samorządowych w listopadzie) prezydent Ma Ying-jeou ustąpił ze stanowiska szefa KMT, które od stycznia 2015 r. do stycznia 2016 r. sprawował mer Nowego Tajpej Eric Chu (Chu Li-luan 朱立倫). W wyniku przegranych przez KMT wyborów prezydneckich ze stycznia 2016 r., w marcu doszło do wyborów nowego przewodniczącego – została nim była kandydatka w wyborach prezydenckich (od marca do listopada 2015 r.) i była wicemarszałek Izby Ustawodawczej – Hung Hsiu-chu (洪秀柱).

      KMT dążyła do budowania konstruktywnego dialogu z Chinami. Obecne relacje na linii Tajpej-Pekin zdominowane są przez problematykę gospodarczą i ulegały w latach 2008-2014 stałej poprawie, co cieszyło się poparciem dużego biznesu tajwańskiego (w tym zwłaszcza koncernów tajwańskich o zasięgu globalnym). Od czasu protestów studenckich (kwiecień-maj 2014 r.) dalsza rozbudowa bazy prawnej pomiędzy Tajwanem a Chinami została wyhamowana.

      Drugą z dominująych sił politycznych Tajwanu jest stanowiąca do wyborów prezydenckich ze stycznia 2016 r. rdzeń opozycji Demokratyczna Partia Postępowa (DPP), rządząca uprzednio Tajwanem w latach 2000-2008, kiedy to przerwała okres ciągłej władzy partii Kuomintang (ówczesny przywódca DPP Chen Shui-bian uzyskał 39,3% głosów w wyborach prezydenckich w 2000 r.).
      W wyborach w 2004 r. DPP uzyskała 37,9% głosów i nieznacznie więcej (38,2%) w 2008 roku. Niezadowolenie części społeczeństwa z przyjaznej wobec Chin polityki partii KMT spowodowało w ostatnich latach wzrost poparcia dla DPP. 14 stycznia 2012 r. partia ta otrzymała 43,56% głosów w wyborach parlamentarnych oraz 45,63% w wyborach prezydenckich, co jednak nie wystarczyło do ich wygrania. Dopełnieniem rosnącej popularności DPP była zdecydowana wygrana tego ugrupowania w odbywających się w 2016 r. po raz pierwszy na Tajwanie w jednej dacie wyborach prezydenckich i parlamentarnych. 16 stycznia br. DPP uzyskała samodzielną większość parlamentarną oraz fotel Prezydenta Republiki Chińskiej. Po trwającym 4 miesiące okresie przejściowym, 20 maja 2016 r. nastąpiło zaprzysiężenie Prezydent Tsai oraz powołanie nowego rządu.

      DPP opowiada się za większą niezależnością Tajwanu, a jej główne założenia polityczne to: sprawiedliwość pokoleniowa (Generational Justice); reforma instytucji rządowych; reforma Parlamentu; sprawiedliwość historyczna (Transitional Justice); zaniechanie antagonizowania stronnictw politycznych (An End to Partisanship). W sprawie stosunków w Cieśninie, pani Tsai trzymała się spójnego stanowiska tj. zachowania status quo i utrzymania stabilności. W odniesieniu do relacji zagranicznych Tajwanu Europa rozpoznawana jest przez nowe władze jako jeden z trzech głównych partnerów (wraz z USA i Japonią). W odniesieniu do spraw wewnętrznych kluczowe priorytety to reforma systemu emerytalnego i wymiaru sprawiedliwości. Program reform gospodarczych obecnego rządu charakteryzuje się dużą spójnością i odwołuje się do 4 obszarów: inteligente rozwiązania dla miast, przemysłu, systemu opieki zdrowotnej, edukacji (wykorzystanie rozwiązan serwerowych i chmurowych (cloud systems); transport ekologiczny; zielona energia; pozyskiwanie talentów z zagranicy poprzez stworzenie systemu zachęt.

       

      2.5.  Struktura administracji gospodarczej

       

      Za politykę gospodarczą Tajwanu odpowiedzialne jest Ministerstwo Spraw Gospodarczych. Ciało to składa się z 16 komórek organizacyjnych, 14 podległych agencji, 6 przedsiębiorstw rządowych oraz 64 zagranicznych przedstawicielstw handlowych.

      Za politykę finansową odpowiada Ministerstwo Finansów. W skład jego kompetencji wchodzą zagadnienia związane ze skarbem państwa, sprawami celnymi, podatkowymi oraz zarządzaniem własnością państwa.

      W obszarze polityki transportowej (transport lądowy, morski oraz lotniczy) podmiotem odpowiedzialnym jest Ministerstwo Transportu i Komunikacji. Kompetencje resortu podzielone są na cztery główne grupy: transport, turystykę, meteorologię oraz komunikację. Dodatkowo ciało to odpowiedzialne jest za wdrażanie zasad i formułowanie przepisów prawnych związanych z transportem i komunikacją, oraz nadzorowanie podległych mu jednostek organizacyjnych.

      Za politykę rolną odpowiada Rada Rolnictwa (Council of Agriculture). W skład kompetencji tej instytucji wchodzą także kwestie dotyczące lasów, rybołówstwa, hodowli zwierząt oraz związane z żywnością. Rada Rolnictwa nadzoruje funkcjonowanie jednostek lokalnych odpowiedzialnych w tym samym zakresie. Kwestie weterynaryjne i fitosanitarne regulujące import na Tajwan produktów pochodzenia mięsnego i roślinnego podlegają kompetencjom jednego, podległego Radzie Rolnictwa, urzędu weterynaryjno-fitosanitarnego: Bureau of Animal and Plant Hygene Inspection and Quarantine (BAPHIQ), którego partnerami po polskiej stronie są Główny Inspektorat Weterynarii i Główny Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa.

      W obszarze polityki klimatycznej kluczową rolę odgrywa Administracja Ochrony Środowiska, która powstała w 1999 r. Instytucja ta liczy siedem departamentów zajmujących się m.in. zarządzaniem odpadami, zabezpieczeniem jakości wody, ochroną jakości powietrza oraz poziomem hałasu.

      Największym resortem jest Ministerstwo Spraw Wewnętrznych, które obejmuje swymi kompetencjami sprawy dotyczące ewidencji ludności (w tym obcokrajowców – Narodowa Agencja Imigracyjna), spraw terytorialnych, budownictwa, obowiązku służby wojskowej, dobrobytu, systemu administracji lokalnej, działań w sytuacjach kryzysowych oraz porządku społecznego.

      Dwiema bardzo ważnymi instytucjami mającymi bezpośredni związek z rozwojem przemysłowym Tajwanu, jak i z promocją eksportu, są: Tajwańska Rada Rozwoju Handlu Zagranicznego (Taiwan External Trade Development Council – TAITRA) oraz Instytut Rozwoju Technologii Przemysłowej (Industrial Technology Research Institute – ITRI). TAITRA założona została w 1970 r. jako instytucja typu non-profit wspierającą promocję handlu. W dużym stopniu sponsorowana przez rząd, instytucje przemysłowe oraz kilka komercyjnych organizacji, wspiera tajwańskich producentów w osiąganiu konkurencyjności na rynkach międzynarodowych i w ich ekspansji eksportowej. ITRI, początkowo będący w strukturach administracji publicznej, jest organizacją non-profit podległą Ministerstwu Spraw Gospodarczych, zajmującą się prowadzeniem badań i rozwojem technologii komercyjnych, celem zapewnienia rozwoju sektora prywatnego i wspierania innowacji (zwłaszcza w sektorze teleinformatycznym i nowych technologii). Od 1973 r. instytut ten rozwijał niemal każdą z technologii opracowanych w Hsinchu Science Park – tajwańskiej „dolinie krzemowej” – i jest w dużej mierze odpowiedzialny za tzw. tajwański cud gospodarczy, oraz przypisanie Tajwanu do grupy tzw. czterech azjatyckich tygrysów. Celem tej instytucji jest utrzymywanie statusu Tajwanu jako pioniera nowoczesnych technologii oraz generowanie jego przewagi konkurencyjnej nad pozostałymi gospodarkami świata.

       

      2.6.  Sądownictwo gospodarcze

       

      Rozstrzyganie spraw gospodarczych odbywa się w sądach lokalnych (pierwszej instancji). Spory te rozstrzyga się w tym samym trybie co procesy cywilne, co oznacza m.in. możliwość odwoływania się do sądów wyższej instancji.

      W przypadku sporów gospodarczych strony mogą odwołać się do instytucji arbitrażu. Na Tajwanie funkcjonuje Związek Arbitrażowy Tajwanu (www.arbitration.org.tw), który pomaga w rozstrzyganiu sporów o charakterze gospodarczym.

       

      Gospodarka


       

       

      W ciągu ostatniego pięćdziesięciolecia Tajwan, startujący z pułapu słabo rozwiniętej gospodarczo, rolniczej wyspy, dokonał ogromnego postępu i aktualnie plasuje się w drugiej dziesiątce największych gospodarek świata (PKB mierzone wg siły nabywczej). Tajwan stał się również światowym liderem w produkcji towarów z szeroko pojętej branży informatycznej. Początkowo tajwańska gospodarka opierała się na amerykańskiej pomocy ekonomicznej, z czasem jednak Tajwan stał się wiodącym inwestorem i kredytodawcą, w szczególności dla krajów azjatyckich. Wyspa jest czołowym inwestorem w ChRL (według oficjalnych tajwańskich danych 62% inwestycji Tajwanu trafiło do Chin) oraz jednym z sześciu największych inwestorów w Wietnamie, dokąd wiele podmiotów gospodarczych z Azji Wschodniej przenosi swoją produkcję w związku z rosnącymi kosztami pracy w Chinach. Tajwan zajmuje szóste miejsce w świecie pod względem wielkości rezerw walutowych (426 mld USD na koniec 2015 r.), będąc jednocześnie jednym z większych na świecie posiadaczem długu zagranicznego USA (177,9 mld USD).

       

      3.1.  Główne sektory gospodarki

       

      Tajwan, którego gospodarka w większości oparta jest na eksporcie, należy do tzw. nowo-uprzemysłowionych gospodarek o wysokiej dynamice wzrostu. Ponieważ wyspa uboga jest w zasoby naturalne, rdzeniem produkcji przemysłowej są dobra, których wytworzenie wymaga wysoce wyszkolonej siły roboczej oraz specjalistycznego know-how. W ostatnich dwóch dekadach informatyka i elektronika stały się głównymi siłami napędowymi gospodarki wyspy. Sektory elektroniczne rozwijały się początkowo na bazie OEM (Original Equipment Manufacturer), co oznaczało, że przemysł tajwański wytwarzał modele zaprojektowane przez wielkie koncerny międzynarodowe, a następnie sprzedawał je pod ich markami. Firmy tajwańskie z czasem w dużej mierze przekształciły się w producentów ODM (Original Design Manufacturer), oferując coraz więcej modeli opartych na lokalnych pomysłach innowacyjnych. Poza kilkunastoma dużymi korporacjami takimi jak Acer, ASUS, HTC oraz MSI, produkcja w trybie OEM wciąż jest rdzeniem działalności małych i średnich przedsiębiorstw. Dzielą one swoją produkcję na dobra wysokiej klasy wyprodukowane na Tajwanie oraz na produkcję masową realizowaną na terenie Chin. Ze względu na niski standard ochrony praw autorskich oraz własności intelektualnej w ChRL, przedsiębiorstwa tajwańskie produkujące w trybie ODM, utrzymują niemal całą produkcję zaawansowaną technologicznie na Tajwanie.

       

      Tajwan posiada również dobrze rozwinięty przemysł metalurgiczny, w tym lekkich stopów aluminium, które wykorzystywane są przez miejscowe przedsiębiorstwa wytwarzające rowery i ich części (Tajwan jest krajem wytwarzającym najwięcej dóbr związanych z rynkiem rowerów: firmy GIANT i Merida wspólnie posiadają ponad 10% światowego rynku gotowych rowerów; GIANT jest największym światowym producentem posiadającym samodzielnie 7% światowego rynku.) oraz koła samochodowe. Rozwinięty jest także sektor urządzeń precyzyjnych (w tym wycinarek sterowanych numerycznie CNC) oraz maszyn przemysłowych.

       

      Rolnictwo stanowi znikomą część eksportu Tajwanu (udział rolnictwa w PKB wyniósł w 2014 r. 1,88%). Uprawia się najczęściej ryż, słodkie ziemniaki, kukurydzę, orzechy arachidowe, trzcinę cukrową, owoce tropikalne, warzywa, soję oraz herbatę. Dochodową grupą produktów rolniczych są również orzechy palmy arekowej, tzw. betel (popularna na Tajwanie używka).

       

      Sektor usług jest wysoko rozwinięty (w roku 2014 stanowił on 64% udziału w PKB Tajwanu). Głównymi rodzajami usług są usługi handlowe (16,5% PKB) oraz finansowe, ubezpieczeniowe i obrotu nieruchomościami. W czerwcu 2013 r. Tajwan podpisał umowę dwustronną z Chinami o handlu usługami, co mogłoby wpłynąć na dalszy rozwój tego sektora, jednak umowa ta wciąż nie została ratyfikowana przez parlament.

       

      W strukturze eksportu daje się zauważyć bezwzględną dominację produktów wysokiej technologii, głównie tzw. „3C” (Computers, Communications, Consumer-Electronics), które stanowią przeszło 70% wszystkich eksportowanych towarów. Tajwan przoduje w świecie m.in. w produkcji pamięci ROM programowanej maską (mask ROM, 100% udziału w rynku światowym), Cable CPE (89%), notebooków (86,9%), płyt głównych (86,3%), przenośnych urządzeń nawigacyjnych (70,5%), urządzeń WLAN (66,7%), urządzeń DSL CPE (64%), monitorów LCD (65,7%), dysków optycznych, komputerów stacjonarnych, włókien szklanych i wielu innych.

       

      Jednymi z najbardziej znanych przedsiębiorstw tajwańskich są ASUS, Acer, BENQ produkujące sprzęt komputerowy, HTC zajmujące się produkcją urządzeń mobilnych oraz GIANT i Merida, będące czołowymi producentami rowerów. Jednym z największych przedsiębiorstw tajwańskich jest Hon Hai Precision Industries (znana również pod nazwą handlową Foxconn), którego większość produktów jest wytwarzana w systemie OEM dla firm takich jak Dell, Apple, Sony, Hewlett-Packard, IBM oraz Nokia. Foxconn w samych tylko Chinach posiada jednostki produkcyjne zatrudniające ponad milion osób. Niemal każde popularne urządzenie elektroniczne jest przynajmniej częściowo wytwarzane przez tę korporację.

       

      Niezwykle rozwiniętym sektorem jest również sektor włókien o specjalnym przeznaczeniu, takich jak np. włókna szklane (43,2% produkcji światowej), włókna węglowe, nylon (9,2%) i neopren. Obecnie sektorami gospodarki, w których Tajwan dąży do uzyskania statusu pioniera są biotechnologia oraz technologie przyjazne środowisku naturalnemu.

       

      3.2.  Bieżąca sytuacja gospodarczo-handlowa Tajwanu

       

      • PKB Tajwanu wzrósł w 2015 roku o 0,75%.
      • Obroty towarowe handlu zagranicznego Tajwanu w 2015 r. wyniosły 555,8 mld USD, co stanowi spadek o 5,4% w stosunku do roku 2014. Eksport towarów z UE na Tajwan spadł o 7,4% i wyniósł 22,8 mld USD. Chiny (łącznie z Hongkongiem) nadal są największym partnerem handlowym Tajwanu – eksport do Chin stanowił 38,9% eksportu w 2015 r.
      • UE utrzymuje pozycję największego inwestora zagranicznego na Tajwanie (24,9% wartości skumulowanych inwestycji zagranicznych na Tajwanie).
      • Perspektywy gospodarki tajwańskiej na 2016 r. są umiarkowanie optymistyczne. Problemem pozostaje słaby popyt zagraniczny na tajwański eksport, jednak przy stabilnym popycie wewnętrznym władze oczekują, że wzrost PKB w 2016 r. nieznacznie przekroczy 1% (w lutym 2016 r. obniżono do 1,47% styczniową prognozę wzrostu, tj. 2,32%).

      3.2.1.  Wewnętrzna sytuacja gospodarcza

       

      Produkt Krajowy Brutto Tajwanu wzrósł w 2015 r. o 0,75%, co stanowi spowolnienie tempa wzrostu w porównaniu z rokiem poprzednim (3,77%). Oficjalna prognoza na 2015 r. zakłada 1,47% wzrostu PKB.

       

      Główne wskaźniki makroekonomiczne

        

      2012

      2013

      2014

      2015

      Wzrost PKB (%)

      1,48

      2,09

      3,77

      0,75

      Inflacja (%)

      1,93

      0,79

      1,20

      -031

      Stopa bezrobocia (%, średnia roczna)

      4,24

      4,18

      3,96

      3,78

      Rezerwy zagraniczne (w mld USD, koniec roku)

      395

      409

      419

      426

      Kurs TWD wobec USD (koniec roku)

      29,14

      29,77

      31,60

      32,88

      Kurs TWD wobec EUR (koniec roku)

      38,33

      39,50

      38,27

      3575

      Handel zagraniczny (bez usług, w mld USD)

      572

      575

      588

      509

      Eksport (bez usług, w mld USD)

      301

      305

      314

      280

      Import (bez usług, w mld USD)

      271

      270

      274

      229

      Źródło: DGBAS, CEPD, BOFT, Central Bank, EETO, IMF

       

      Inflacja

      W 2015 r. Tajwan doświadczył deflacji (-0,31%).

       

      Bezrobocie

      Tajwański rynek pracy w 2014 r. odnotowywał stopniową poprawę, symboliczną również na płaszczyźnie medialnej (po raz pierwszy od wielu lat stopa bezrobocia spadła poniżej 4% osiągając 3,96% na koniec roku). Średnie miesięczne wynagrodzenie wyniosło 38.208 TWD (ok. 1.000 EUR po kursie na koniec roku). Obecnie poziom ten się utrzymuje.

       

      Produkcja przemysłowa

      Tempo wzrostu produkcji przemysłowej zaczęło się istotnie odradzać po spowolnieniu z lat 2012-2013 (odpowiednio spadek o 0,25% i wzrost o 0,65%). Średni wzrost produkcji przemysłowej spadł w 2015 r. -1,75%, zaś w kategorii dóbr inwestycyjnych odnotowano minimalny wzrost o 0,45%.

       

      Giełda papierów wartościowych

      Rok 2015 nie był dobrym rokiem dla tajwańskiej giełdy papierów wartościowych. Tajwański indeks giełdowy TAIEX zmniejszył się o 7,3% w porównaniu z rokiem poprzednim. Liczba notowanych firm nieznacznie wzrosła, natomiast ich całkowita wartość rynkowa zmalała o prawie 9%.

       

      Tajwańska giełda papierów wartościowych

       

      2013

      2014

      2015

      Zmiana (2015/2014)

      TAIEX (tajwański indeks giełdowy, 1966 = 100)

      8.092,77

      8.992,01

      8.338,06

      -7,3%

      Liczba notowanych firm

      838

      854

      874

      2,3%

      Łączna wartość rynkowa (mln TWD)

      24519605

      26891503

      24503635

      -8,9%

      Łączna wartość handlowa (mln TWD)

      18940933

      21898537

      20191486

      -7,8%

      Źródło: Taiwan Stock Exchange 

       

      Kursy walut

      Kurs wymiany Nowego Dolara Tajwańskiego (powszechnie na Tajwanie zapisywanego skrótem NTD, jednak w nomenklaturze międzybankowej, w tym w notowaniach NBP – funkcjonującego pod skrótem TWD) był w 2015 r. relatywnie stabilny względem walut regionu. TWD nie należy do walut kluczowych dla międzynarodowego rynku walutowego – przeważnie podąża on za USD oraz za japońskim jenem (JPY), zaś jeszcze bardziej bezpośrednio za koreańskim wonem (KRW), co ma związek z dążeniem tajwańskich władz do zachowania konkurencyjności rodzimego eksportu.

       

      Zagraniczne rezerwy walutowe

      Tajwan posiada jedne z największych zagranicznych rezerw na świecie – na koniec 2015 r. ich wartość wyniosła 426mld USD (wzrost o 1,67% wobec 2014 r.). Tajwan zajmuje aktualnie pozycję piątego kraju świata pod względem wielkości rezerw – po Chinach, Japonii, Arabii Saudyjskiej i Szwajcarii.

       

      3.2.2.  Handel zagraniczny i inwestycje

       

      Handel zagraniczny

      Łączna wartość tajwańskiego handlu zagranicznego (towary, bez usług) w 2015 r. wyniosła 509 mld USD, tj. o 13% mniej niż w roku 2014. Łączna wartość eksportu wyniosła 280,4 mld USD (-10,6%), zaś importu 228,6 mld USD (-16,6%).

       

      Handel Tajwanu z głównymi partnerami (mld USD)

      Państwo

      Eksport

      Import

      Bilans

      2014

      2015

      zmiana

      2014

      2015

      zmiana

      2014

      2015

      wszystkie kraje

      313,7

      280,4

      -10,6

      274

      228,6

      -16,6

      39,7

      51,8

      Chiny (+HKG)

      124,6

      109,3

      -12,3

      49,7

      45,6

      -8,2

      74,9

      63,7

      ASEAN 6

      58,6

      50

      -14,7

      33,5

      27,8

      -17

      25,1

      22,2

      Japonia

      19,9

      19,3

      -3

      41,7

      38,7

      -7,2

      -21,8

      -19,4

      USA

      34,9

      34,2

      -2

      27,4

      26,4

      -3,6

      7,5

      7,8

      EU 28

      26,5

      23,7

      -10,6

      22,4

      22,8

      1,8

      4,1

      0,9

      Korea Pd.

      12,7

      12,6

      -0,8

      14,8

      13

      -12,2

      -2,1

      -0,4

      Źródło: BOFT, MOF

       

      Wartość handlu z UE zmniejszyła się w 2015 r. o 4,9%; tajwański import z UE zwiększył się o 1,8%, zaś eksport do UE zmniejszył się o 10,6%. W obrotach handlowych z UE Tajwan odnotowuje dużo mniejszą nadwyżkę handlową niż z w obrotach z USA (0,9 mld USD wobec 7,8 mld USD w roku 2015).

       

      Tajwański eksport do Chin i Hongkongu (traktowanych łącznie) stanowił w 2015 r. 30,43% całego eksportu, dzięki czemu Chiny (z Hongkongiem) nadal są największym partnerem handlowym Tajwanu, przed Japonią i USA. Jeśli by traktować kraje ASEAN jako jedną gospodarkę, otrzymując 15,28% całego eksportu tajwańskiego (spadek o 1,2% wobec 2014 r.), uplasowała by się ona na drugim miejscu.

       

      Od kilku lat udział rynku chińskiego w eksporcie nie przekracza 40% i rośnie wolniej niż eksport do innych obszarów (UE, USA, Japonia, Korea), zaś w 2015 roku zbliżył się do 30%. Przyczyną tego może być spowolnienie wzrostu wolumenu eksportu z Chin do rynków docelowych (UE, USA) oraz stopniowe wycofywanie się tajwańskich producentów z Chin na rzecz innych państw regionu (m.in. Wietnamu).

       

      Bezpośrednie inwestycje zagraniczne

      W 2014 r. wartość bezpośrednich inwestycji zagranicznych na Tajwanie wzrosła o 17% w porównaniu do 2013 r., co miało związek zarówno z poluzowaniem przez władze ograniczeń dla przedsiębiorstw zagranicznych przy inwestowaniu w tajwański sektor finansowy, jak i z otwarciem tajwańskiego rynku na transakcje w RMB (transakcje zaledwie trzech firm – niemieckiej Merck Kommanditgesellschaft Auf Aktien, która przejęła część udziałów jednej z firm tajwańskich oraz singapurskiej DBS GROUP HOLDINGS LTD i brytyjskiego HSBC, które zwiększyły swoje inwestycje kapitałowe – przyniosły Tajwanowi 981 mln USD kapitału).

      Wartość inwestycji wychodzących z Tajwanu również znacząco wzrosła w 2014 r. – inwestycje do Chin zamknęły się kwotą 10,27 mld USD (wzrost o 11,8% wobec roku poprzedniego), a inwestycje poza Chinami zamknęły się kwotą 7,3 mld USD (wzrost o 39,4% wobec roku poprzedniego).

       

      Największymi tajwańskimi inwestorami za granicą pozostają niezmiennie wielkie koncerny elektroniczne, a także instytucje finansowe (np. firma TSMC – światowy lider w producent półprzewodników – przekazała 2 mld USD na Wyspy Dziewicze, celem reinwestycji w powiązaną z nią spółką TSMC Global Ltd., Cathay Life Insurance zainwestowało 645 mld USD w Wielkiej Brytanii, a Chinatrust Commercial Bank 520 mln USD w Japonii).

       

      W dalszym ciągu odnotowuje się duże inwestycje tajwańskie w Chinach – m.in. w związku z poluzowaniem przez tajwańskie władze obostrzeń na inwestycje branż DRAM i chemicznej na terytorium ChRL, tajwańska United Microelectronics Corp. (drugi na świecie po TSMC producent półprzewodników) zainwestowała tam w 2014 r. 711 mld USD, a siedem tajwańskich firm chemicznych zainwestowało łącznie 264 mld USD w sektor chemiczny w regionie Xiamen. Niemniej jednak, od kilku lat obserwuje się stagnację przyrostu nowych inwestycji tajwańskich po drugiej stronie Cieśniny.

       

      Inwestycje chińskie na Tajwanie są niewielkie (335 mln USD w 2014 r. – spadek o 4% wobec roku poprzedniego) i znajdują się pod ścisłą kontrolą ze względu na ich potencjalne zagrożenie dla niezależności wyspy.

       

      Tajwańskie inwestycje zagraniczne za granicą (mln USD)

       

      2011

      2014

      Udział (bez inwestycji w ChRL, 2014)

      Udział (wliczając inwestycje w ChRL, 2014)

      Japonia

      170

      680

      9,3%

      3,9%

      Hongkong

      316

      423

      5,8%

      2,4%

      Singapur

      158

      137

      1,9%

      0,8%

      inne państwa Azji

      2.251

      1.242

      17%

      7,1%

      USA

      416

      282

      3,9%

      1,6%

      Europa

      169

      936

      12,8%

      5,3%

      państwa Karaibów

      233

      3.084

      42,3%

      17,5%

      pozostałe państwa świata (bez Chin)

      1.349

      449

      7%

      2,9%

      razem (z wyłączeniem Chin)

      5.232

      7.294

      100%

      41,5%

      Chiny

      9.190

      10.276

      -

      58,5%

      razem (włączając Chiny)

      14.422

      17.570

      -

      100%

      Źródło: Investment Commission, MOEA

       

       

      Inwestycje zagraniczne na Tajwanie (mln USD)

       

      2013

      2014

      Udział (bez inwestycji z ChRL, 2014)

      Udział (wliczając inwestycje z ChRL, 2014)

      Europa łącznie, w tym:

      686

      1.478

      25,7%

      24,3%

      Niemcy

      126

      559

      9,7%

      9,2%

      Holandia

      237

      498

      8,6%

      8,2%

      Wielka Brytania

      62

      268

      4,7%

      4,4%

      Francja

      71

      55

      1,0%

      0,9%

      Japonia

      409

      547

      9,5%

      9,0%

      USA

      581

      143

      2,5%

      2,3%

      Hongkong

      372

      511

      8,9%

      8,4%

      Australia

      310

      47

      0,8%

      0,8%

      Malezja

      134

      188

      3,3%

      3,1%

      Singapur

      206

      458

      7,9%

      7,5%

      Korea Płd.

      34

      38

      0,7%

      0,6%

      pozostałe

      2.192

      2.347

      40,7%

      38,5%

      razem (z wyłączeniem Chin)

      4.924

      5.757

      100%

      94,5%

      Chiny

      349

      335

      -

      5,5%

      razem (włączając Chiny)

      5.273

      6.092

      -

      100%

      Źródło: Investment Commission, MOEA

       

      3.3.  Perspektywy na 2016 r.

       

      Perspektywy gospodarki tajwańskiej na 2016 r. są umiarkowanie optymistyczne.

       

      Problemem pozostaje słaby popyt zagraniczny na tajwański eksport, co przy realnej aprecjacji TWD wobec EUR i JPY będzie miało negatywny wpływ na wolumen towarów sprzedanych za granicę. W związku z powyższym tajwański urząd statystyczny zrewidował w dół prognozowany wzrost PKB na 2016 r. do poziomu 1,47%.

       

      Cały 2015 rok upłynął pod znakiem deflacji (-0,31%), co wynika ze spadku cen żywności, usług komunikacyjnych, kosztów transportu i elektryczności – to ostatnie może wynikać ze specyfiki roku wyborczego (tajwański monopolista energetyczny – państwowy holding Taipower – został poinstruowany przez Parlament o konieczności obniżki cen elektryczności w związku ze spadającymi cenami ropy naftowej).

       

      3.4.  Członkostwo w organizacjach wielostronnych

       

      W 1971 r. Tajwan został wykluczony z ONZ oraz pozbawiony członkostwa w Międzynarodowym Funduszu Walutowym (1980 r.) i innych organizacjach systemu NZ. W związku z powyższym, Tajwan pomimo znaczących osiągnięć gospodarczych nie miał możliwości aktywnego zajęcia stanowiska wobec szeregu istotnych problemów globalnych.

       

      Obecnie Tajwan jest członkiem następujących organizacji międzynarodowych:

       

      Światowa Organizacja Handlu (WTO; 2002) – pod nazwą „Wydzielony obszar celny Tajwanu, Peskadorów, wysp Kinmen i Matsu”

       

      Światowe Zgromadzenie Zdrowia (WHA – ciała podległego WHO; 2009) – pod nazwą „Chińskie Tajpej”

       

      Azjatycki Bank Rozwoju (ADB) – pod nazwą „Tajpej, Chiny”

       

      Układ o Współpracy Gospodarczej Azji i rejonu Pacyfiku (APEC) – pod nazwą „Chińskie Tajpej”

       

      Ponadto, władze w Tajpej zawarły dwustronne umowy m.in. o ochronie inwestycji, o unikaniu podwójnego opodatkowania, o ochronie praw autorskich, o współpracy na różnorakich polach – z licznymi państwami, w tym z państwami członkowskimi UE.

       

      Tajwan podpisał również kilka porozumień o wolnym handlu – głównie z państwami, które utrzymują z nim stosunki dyplomatyczne (m.in. Honduras, Salwador, Gwatemala, Panama i Nikaragua – wartość eksportu do tych krajów wynosi jednak zaledwie ok. 1% tajwańskiego eksportu ogółem i są to głównie produkty rolnicze), a także z Singapurem i z Nową Zelandią (2013).


       

       

      Dwustronna współpraca gospodarcza


       

       

      Współpraca gospodarcza – zarówno handlowa, jak i inwestycyjna – między Unią Europejską a Tajwanem jest bardzo dobrze rozwinięta.

       

      Obroty handlowe z Tajwanem stanowiły w 2015 r. 1,3% całości obrotów handlowych UE (tu i dalej w tym akapicie dane za Eurostatem), a ogólna pozycja Tajwanu jako partnera handlowego UE nie uległa zasadniczej zmianie (18. miejsce wobec 19. w roku 2014). Jako partner eksportowy UE Tajwan nieznacznie poprawił swoją pozycję (1,0% całości eksportu tj. 22. miejsce – wobec 23. w roku 2014), ale jako partner importowy awansował aż o trzy pozycje (1,5% całości importu tj. 13. miejsce – wobec 16. w roku 2014).

       

      Tajwan jest 7. partnerem handlowym UE w Azji, zaś UE jest 5. partnerem handlowym Tajwanu na świecie (po Chinach, ASEAN, USA i Japonii). W 2015 r. obroty towarowe pomiędzy UE a Tajwanem wzrosły o 9,4% (do poziomu 43,9 mld EUR), a handel usługami pozostał niemal niezmieniony (na poziomie 7,3 mld EUR). W eksporcie z UE na Tajwan (18,5 mld EUR) dominują: maszyny i urządzenia (23,1%), produkty chemiczne (20,7%) oraz środki transportu (18,5%). W imporcie z Tajwanu (25,5 mld EUR) dominują produkty sektora elektronicznego (34,6%) oraz maszyny i urządzenia (17%). W handlu usługami UE odnotowuje nadwyżkę (eksport 4,3 mld EUR wobec importu 3,0 mld EUR).

       

      Unia Europejska jest największym źródłem bezpośrednich inwestycji zagranicznych na Tajwanie – według danych UE opiewają one na łączną kwotę 10,73 mld EUR na koniec 2014 r., co stanowi 24,9% wszystkich zagranicznych inwestycji bezpośrednich na Tajwanie. Z drugiej strony, Unia Europejska jako adresat tajwańskich inwestycji pozostaje daleko w tyle za Chinami, Singapurem, Japonią czy USA – według danych UE zamykają się one kwotą 1,04 mld EUR na koniec 2014 r. (natomiast wg danych tajwańskich jest to 5,4 mld USD na koniec 2014 r., co stanowi zaledwie 2,1% całości inwestycji Tajwanu za granicą).

       

      Wymiana handlowa Tajwanu z największymi partnerami z UE w 2015 r. (wg danych tajwańskich)

      Nr

      Państwo

      Obroty handlowe (mln USD)

      Eksport z Tajwanu (mln USD)

      Zmiana eksportu w stos. do 2014 r.

      Import na Tajwan (mln USD)

      Zmiana importu w stos. do 2014 r.

      Saldo (mln USD)

      -

      UE 28 łącznie

      46.482

      23.728

      -11,7%

      22.754

      -7,4%

      974

      1

      Niemcy

      14.547

      5.932

      -3,5%

      8.614

      -9,0%

      -2.682

      2

      Holandia

      6.981

      4.113

      -19,8%

      2.868

      -11,8%

      1.245

      3

      Wielka Brytania

      5.580

      3.779

      -11,0%

      1.800

      -0,7%

      1.979

      4

      Francja

      4.028

      1.366

      -11,7%

      2.662

      -2,1%

      -1.296

      5

      Włochy

      3.710

      .1695

      -11,2%

      2.015

      -11,3%

      -320

      6

      Hiszpania

      1.781

      875

      -12,6%

      905

      -11,6%

      -30

      7

      Belgia

      1.679

      1.077

      -17,1%

      602

      -8,3%

      475

      8

      Szwecja

      1.049

      578

      -9,7%

      472

      -18,2%

      106

      9

      Polska

      938

      735

      -18,6%

      203

      -24,1%

      532

      10

      Austria

      816

      318

      +3,1%

      498

      -3,8%

      -180

      Źródło: obliczenia własne na podstawie danych BOFT (Bureau of Foreign Trade)

       

      Jak wynika z powyższej tabeli, Polska nie należy do najważniejszych europejskich partnerów handlowych Tajwanu. Z obrotami na poziomie 938 mln USD Polska zajęła w 2015 r. 9. miejsce wśród państw UE (40. miejsce wśród wszystkich zagranicznych partnerów handlowych Tajwanu).

       

      Dane dotyczące dwustronnych obrotów handlowych podawane przez Ministerstwo Gospodarki znacznie się jednak różnią od danych tajwańskich. Według polskich danych wartość wzajemnych obrotów handlowych w roku 2015 r. wyniosła 1,42 mld USD.

       

      Trudno jednoznacznie wyjaśnić przyczyny aż tak dużej rozbieżności danych. Różnica w danych polskich i tajwańskich wynika zapewne przede wszystkim z odmiennej klasyfikacji eksportu przez tajwańskie urzędy statystyczne – prawdopodobnie zachodzi zależność, że kiedy tajwańskie towary przekraczają granicę celną UE np. w Hamburgu, władze Tajwanu traktują ten fakt jako eksport do Niemiec, władze polskie zaś, zgodnie ze standardami UE, traktują go jako import z Tajwanu (tabele prezentujące zarówno dane tajwańskie jak i polskie zamieszczono poniżej – dla zachowania skali porównawczej obydwie tabele prezentują wartości w USD).

       

      Wymiana handlowa Tajwanu z Polską (dane tajwańskie; mln USD):

       

      2010

      2011

      2012

      2013

      2014

      2015

      obroty handlowe

      1.095

      968

      831

      972

      1.124

      938

      eksport z Tajwanu

      900

      749

      581

      756

      872

      735

      import na Tajwan

      195

      219

      250

      216

      252

      203

      saldo dla Tajwanu

      +705

      +530

      +331

      +540

      +620

      +531

      Źródło: BOFT

       

       

      Wymiana handlowa Polski z Tajwanem (dane polskie; mln USD):

       

      2010

      2011

      2012

      2013

      2014

      2015

      obroty handlowe

      1.879

      1.616

      1.202

      1.365

      1.699

      1.425

      eksport z Polski

      147

      194

      172

      158

      170

      142

      import do Polski

      1.732

      1.422

      1.030

      1.207

      1.529

      1.283

      saldo dla Polski

      -1.585

      -1.228

      -858

      -1.049

      -1.359

      -1.141

      Źródło: Ministerstwo Gospodarki / Ministerstwo Rozwoju

       

      W roku 2011 Tajwan utracił pozycję czwartego największego polskiego partnera handlowego w Azji na rzecz Indii, a w kolejnych latach spadł jeszcze o dwie pozycje. Obecnie zajmuje siódme miejsce po Chinach, Korei, Japonii, Indiach, Singapurze i Wietnamie). W 2015 r. poziom polskiego eksportu na Tajwan spadł o 16% (do 142 mln USD), spadła jednak jednocześnie również o 16% wartość importu z Tajwanu (do 1.283 mln USD); tym samym ujemne saldo dla Polski wyniosło 1.141 mln USD.

       

      W roku 2015 największy udział w polskim eksporcie na Tajwan miały wyroby przemysłu elektromaszynowego (41,2%) oraz produkty przemysłu chemicznego (37,7% eksportu ogółem, w większości były to nawozy sztuczne), a także produkty spożywcze oraz inne pochodzenia zwierzęcego i roślinnego (10,9%). Eksport produktów spożywczych wydaje się mieć potencjał do dalszego wzrostu – zwłaszcza, jeżeli zniesiony zostanie przejściowy zakaz importu na Tajwan polskiej wieprzowiny (nałożony w lutym 2014 r. w związku z wykryciem w Polsce przypadków afrykańskiego pomoru świń). Obok intensywnych zabiegów polskich władz weterynaryjnych nakierowanych na zniesienie tego zakazu, trwają również starania o otwarcie tajwańskiego rynku drobiu oraz o dopuszczenie polskich jabłek na rynek tajwański.

       

      Największą cześć polskiego importu z Tajwanu w 2015 r. stanowiły produkty przemysłu elektromaszynowego (panele LCD, półprzewodniki i inne części elektroniczne) stanowiące 62,6% importu ogółem. Kolejnymi grupami produktów zajmującymi wysoki udział w wartości importu do Polski są wyroby metalurgiczne (13,4%) oraz pojazdy mechaniczne i ich części (6,3%).

       

      Brak jest dostępnych i wiarygodnych danych dotyczących wielkości tajwańskich inwestycji w Polsce. W Polsce obecnych jest ponad 20 firm z kapitałem tajwańskim – strona tajwańska nieoficjalnie ocenia, że inwestycje tajwańskie nie przekraczają kwoty 100 mln USD i że generują ok. 3.000 miejsc pracy. Nie odnotowano istotnych bezpośrednich inwestycji zagranicznych z Polski na Tajwanie (oficjalne dane tajwańskie podają, że w ostatnich latach kwota ta nie przekroczyła 150 tys. USD). Należy jednak podkreślić, że rzeczywista skala inwestycji tajwańskich w Polsce (oraz polskich na Tajwanie) nie jest możliwa do prostego zbadania. Dzieje się tak m.in. z tego powodu, że Polska nie posiada z Tajwanem umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, którą posiada kilkanaście innych państw UE. Siłą rzeczy w tej sytuacji firmy tajwańskie inwestujące w Polsce dokonują tych inwestycji poprzez państwa pośrednie, głównie Holandię, która jest formalnym źródłem większości de facto tajwańskich inwestycji nie tylko w Polsce, ale i w Europie (57% wszystkich oficjalnych inwestycji tajwańskich).

       

      Polska jest też popularnym miejscem kształcenia tajwańskich studentów, głównie w zakresie nauk medycznych. Obecnie na polskich uczelniach medycznych kształci się blisko 600 studentów pochodzących z Tajwanu, przede wszystkim w Lublinie, Poznaniu, Warszawie oraz Katowicach. Tym samym Tajwańczycy są jedną z głównych grup studentów zagranicznych korzystających z polskich usług edukacyjnych w zakresie medycyny, a opłaty z tego tytułu zasilające budżet polskich szacowane są nieoficjalnie na około 6 mln USD rocznie.

       

      Obecnie trwają intensywne prace nad dalszym rozwojem współpracy w dziedzinie edukacji i nauki oraz nad uruchomieniem na szeroką skalę sektora usług turystycznych.

       

      Dostęp do rynku


       

       

      5.1.  Środowisko biznesowe

       

      Poza sektorem teleinformatycznym, chłonącym wszelkie inwestycje oraz kadrę inżynierską z zagranicy, Tajwan jest stosunkowo zamkniętym rynkiem, wymagającym dużych nakładów finansowych i zaufanych partnerów lokalnych w celu skutecznego prowadzenia biznesu, zwłaszcza w sektorze usług. Sytuacja ta wynika przede wszystkim z braku znaczących reform deregulacyjnych w wielu sektorach gospodarki po przystąpieniu Tajwanu do WTO. Stagnację w tym zakresie potwierdza fakt, że Tajwan – pomimo dobrej pozycji w publikowanym corocznie przez Bank Światowy raporcie Doing Business – w ostatnim czasie nie przesuwa się w górę rankingu (spadek z 18. miejsca w 2014 r. na 19. miejsce w 2015 r.). Pod względem ochrony inwestorów, ściągalności podatków, dostępności kredytów, uzyskiwania pozwoleń budowlanych i in. kryteriów oceny stosowanych przez Bank Światowy, Tajwan wciąż wypada słabiej niż gospodarki takie jak Singapur, Korea, Hongkong czy Malezja. Związane jest to z dość skomplikowanymi procedurami i nadmiernym zbiurokratyzowaniem tajwańskich władz.

       

      5.2.  Ochrona własności przemysłowej i intelektualnej

       

      W 1999 r. na Tajwanie powstało Biuro ds. Własności Intelektualnej (Intelectual Property Office), które z dużą skutecznością wdraża standardy oraz kontroluje przestrzeganie polityki ochrony własności intelektualnej. Standardy Tajwanu uznawane są za porównywalne z krajami objętymi Porozumieniem w sprawie Handlowych Aspektów Praw Własności Intelektualnej (TRIPS).

       

      5.3.  Zakup i wynajem nieruchomości

       

      Ceny nieruchomości na Tajwanie są wysokie, co związane jest przede wszystkim z bardzo wysokimi cenami ziemi (z racji wyjątkowo ograniczonego terytorium nadającego się pod zabudowę). Wiele osób decydujących się na zakup nieruchomości wybiera więc tereny na obrzeżach stref miejskich. Miastami o najwyższych cenach nieruchomości są kolejno Tajpej, Kaohsiung oraz Taichung.

       

      18 grudnia 2009 r. Polska została dodana do grupy krajów, których obywatele oraz podmioty prawne mogą swobodnie nabywać nieruchomości (bez konieczności posiadania karty stałego pobytu) na cele: mieszkalne, biurowe, sklepowe i magazynowe, tworzenie szpitali oraz kościołów, szkół dla obcokrajowców, cmentarzy oraz pod tereny inwestycyjne (wspierające realizację lokalnych projektów budowlanych). Na Tajwanie istnieje zakaz zakupu oraz wynajmu terenów leśnych, farm rybnych, terenów łowieckich, gruntów posiadających złoża surowców mineralnych, źródeł wodnych oraz terenów ufortyfikowanych i mających znaczenie militarne bądź znajdujących się na obszarach przygranicznych. W przypadku wynajmu nieruchomości zwyczajowo wymagane jest pozwolenie na pobyt, lecz niektórzy najemcy skłonni są wynająć nieruchomość osobom nieposiadającym wspomnianego dokumentu.

       

      Powierzchnia nieruchomości na Tajwanie podawana jest w pingach (坪), używanej po dzień dzisiejszy jednostce pochodzącej z czasów japońskiego zwierzchnictwa nad wyspą (1 ping = 3,306 m2).

       

      5.4.  System zamówień publicznych

       

      Chociaż Tajwan jest sygnatariuszem porozumienia w sprawie zamówień publicznych (WTO GPA), które zaczęło obowiązywać w lipcu 2009 r., to jednak wciąż ocenia się, że tajwańskie procedury przetargowe są nieprzejrzyste, a nakładane na zagraniczne przedsiębiorstwa ograniczenia często dyskwalifikują je już na starcie. Wiele z przeprowadzanych przetargów jest de facto całkowicie niedostępnych dla przedsiębiorstw spoza Tajwanu. Problematyczny jest także krótki okres następujący od opublikowania ogłoszenia przetargowego do zamknięcia procedur aplikacyjnych oraz fakt, że ogłoszenia publikowane są najczęściej jedynie w języku chińskim.

       

      Problematyka zamówień publicznych jest stałym elementem dyskusji na tematy gospodarcze pomiędzy Unią Europejską a Tajwanem, jednak jak dotąd naciski Brukseli zmierzające do dostosowania tajwańskich regulacji do międzynarodowych standardów wciąż nie odniosły zamierzonych rezultatów.

       

       

      5.5.  Dostęp do rynku dla polskich towarów i usług

       

      Polscy przedsiębiorcy nie zgłaszają poważniejszych problemów w dostępie do tajwańskiego rynku, a odnotowywane przez placówkę trudności polskiego biznesu wynikają najczęściej z braku znajomości szczegółowych przepisów obowiązujących na Tajwanie, bądź z odmiennej od polskiej kultury biznesu.

       

      Pewnym utrudnieniem w rozwoju współpracy gospodarczej z Tajwanem jest brak umów dwustronnych w związku z brakiem stosunków dyplomatycznych pomiędzy Polską a Tajwanem. Chociaż nie stwierdza się żadnych zasadniczych przeszkód w dostępie polskich produktów i usług do rynku tajwańskiego (poza sektorem spożywczym), to jednak brak dwustronnej bazy traktatowej – w połączeniu z częściowym uregulowaniem tej współpracy przez inne państwa (w tym europejskie) – istotnie utrudnia dostęp polskiego eksportu do rynku lokalnego.

      Pomimo, iż Tajwan jest rozwiniętą gospodarką rynkową, szereg lokalnych uregulowań prawnych w skuteczny sposób utrudnia import dóbr z krajów UE jak i z innych regionów świata. Jedną z największych niedogodności jest brak uznawania wielu norm międzynarodowych, w tym także norm kontrolnych UE. Powoduje to konieczność czasochłonnego przeprowadzania wszystkich niezbędnych badań i procedur certyfikacyjnych w instytucjach tajwańskich (wyjątek stanowią surowce oraz komponenty niezbędne do prowadzonej na wyspie produkcji).

      Według tajwańskiego Departamentu Celnego około tysiąca produktów podlega zwolnieniu z opłat celnych. Istnieją także specjalne bezcłowe strefy handlowe w pobliżu portów oraz lotnisk, służące do produkcji reeksportowej. Produkty obłożone najwyższymi taryfami celnymi obok produktów rolnych to tekstylia, pojazdy mechaniczne i alkohol, dla którego stawki wynoszą co najmniej 25%.

       

      Bardzo silnie chroniony jest rynek rolny Tajwanu – zarówno poprzez wysokie cła, jak i skomplikowane procedury sanitarne. W przypadku produktów spożywczych i rolnych instytucją zajmującą się dopuszczeniem do rynku są: Biuro Inspekcji Sanitarnej i Kwarantanny Zwierząt i Roślin (Bureau of Animal and Plant Health Inspection and Quarantine) oraz Departament Zdrowia (Department of Health). Agencje te publikują wymagania, jakie muszą być spełnione, aby import danego produktu na Tajwan był możliwy.

       

      Aktualnie na rynek Tajwanu dopuszczone są polskie produkty sektora mleczarskiego (mleko, mleko w proszku, sery, jogurty i in.), a także soki. Od lutego 2014 r. zawieszona została zgoda na import na Tajwan polskiej wieprzowiny (w związku z wykryciem w Polsce przypadków afrykańskiego pomoru świń), jednak trwają intensywne prace nad ponownym otwarciem rynku. Trwają również prace nad otwarciem tajwańskiego rynku na polski drób i jabłka.

       

       

      Przydatne linki i kontakty


       

       

      Na Tajwanie:

       

      Adresy stron władz wyspy:

       

      Administracja Ochrony Środowiska (EPA):

      http://www.epa.gov.tw/en/

      Bank Centralny:

      http://www.cbc.gov.tw/mp2.html

      Biuro Inspekcji Sanitarnej Zwierząt i Roślin oraz Rada Kwarantanny:

      http://www.baphiq.gov.tw/homeweb5.php

      Biuro ds. Własności Intelektualnej:

      http://www.tipo.gov.tw/mp.asp?mp=2

      Ministerstwo Edukacji (MOE):

      http://english.moe.gov.tw/mp.asp?mp=1

      Ministerstwo Finansów (MOF):

      http://www.mof.gov.tw/engWeb/mp.asp?mp=2

      Ministerstwo Spraw Gospodarczych (MOEA):

      http://www.moea.gov.tw/Mns/english/home/English.aspx

      Ministerstwo Spraw Wewnętrznych (MOI):

      http://www.moi.gov.tw/english/index.aspx

      Ministerstwo Sprawiedliwości (MOJ):

      http://www.moj.gov.tw/mp095.html

      Ministerstwo Spraw Zagranicznych (MOFA):

      http://www.mofa.gov.tw/en/default.html

      Ministerstwo Transportu i Komunikacji (MOTC):

      http://www.motc.gov.tw/en/index.jsp

      Prezydent:

      http://english.president.gov.tw/

      Rada Rozwoju Narodowego (NDC)

      http://www.ndc.gov.tw/encontent/

      Rada Rolnictwa Yuanu Wykonawczego (COA):

      http://eng.coa.gov.tw/index.php

      Portal władz tajwanu:

      http://www.taiwan.gov.tw/mp.asp?mp=999

      Yuan Legislacyjny (parlament):

      http://www.ly.gov.tw/en/innerIndex.action

      Yuan Wykonawczy:

      http://www.ey.gov.tw/en/

      Yuan Sądowniczy:

      http://www.judicial.gov.tw/en/

      Yuan Kontrolny:

      http://www.cy.gov.tw/mp.asp?mp=21

       

      Strony o charakterze gospodarczym:

       

      Invest In Taiwan:

      http://investintaiwan.nat.gov.tw/eng/main.jsp

      Instytut Rozwoju Technologii Przemysłowych:

      https://www.itri.org.tw/eng/

      Park Naukowy Hsinchu:

      http://www.sipa.gov.tw/english/index.jsp

      Tajwańska Rada Rozwoju Handlu Zagranicznego (TAITRA):

      http://www.taitra.com.tw/index.asp

      Urząd Statystyczny:

      http://eng.stat.gov.tw/mp.asp?mp=5

      Związek Arbitrażowy Tajwanu:

      http://www.arbitration.org.tw/english/index.html

       

      Transport:

       

      Port lotniczy Taipei (TPE - Taoyuan Int. Arp.):

      http://www.taoyuan-airport.com/english/Index/

      Port morski w Kaohsiung:

      http://kh.twport.com.tw/en/

      Tajwańskie Szybkie Koleje:

      http://www.thsrc.com.tw/en/?lc=en

      Koleje Tajwańskie:

      http://www.railway.gov.tw/en/

       

      Prasa anglojęzyczna:

       

      Taipei Times:

      http://www.taipeitimes.com/

      The China Post:

      http://www.chinapost.com.tw/

      Focus Taiwan News Channel:

      http://focustaiwan.tw/

       

      Inne:

       

      Warszawskie Biuro Handlowe w Tajpej (konsulat RP):

      http://poland.tw/

       

      18 lipca 2013 (ostatnia aktualizacja: 15 czerwca 2016)

      Tagi: Azja Tajwan

      Drukuj Drukuj Podziel się treścią: