close

  • Być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczypospolitej Polskiej

     

  • ALBANIA

  • Albania

  •  

     Informacje o kraju


     

     

    1.1. Położenie geograficzne, ludność, stolica, języki urzędowe:

     

    Położenie geograficzne: Albania graniczy z Czarnogórą od północy, Kosowem od północnego wschodu, Macedonią od wschodu i Grecją od południa i południowego wschodu. W przeważającej części jest krajem górzystym. Góry zajmują 75% powierzchni kraju, która wynosi 28 748 km⊃2;. Wybrzeże adriatyckie jest w dużej mierze nizinne z piaszczystymi plażami, natomiast jońskie - wysokie, skaliste (Riwiera Albańska), oblewane przez wody Cieśniny Otranto. Najdłuższą rzeką jest Drin o długości 285 km. Najwyższy szczyt Korabi – 2 751 m. Największe jeziora: Ochrydzkie, Szkoderskie, Prespa, Butrint. Albania leży w strefie aktywnej sejsmicznie; ostatnie silne trzęsienie ziemi w 1979 r. (w okręgach Szkodra i Lezha).

     

    Ludność: 2 822 000, bez uwzględnienia obywateli Albanii, którzy wyemigrowali do innych krajów. Ostatni spis ludności został przeprowadzony w listopadzie 2011 r.

    Stolica: Tirana

    Język urzędowy: albański

    Albania dzieli się na 36 okręgów (alb. rreth, l.mn. rrethe), które tworzą 12 obwodów (alb. qark).

     

    1.2. Warunki klimatyczne

     

    Albania ma klimat podzwrotnikowy morski (typu śródziemnomorskiego), we wschodniej części kraju kontynentalny. Średnia temperatura powietrza w styczniu od poniżej -10°C w górach do 5-8°C na wybrzeżu, w lipcu od 15 do 25°C (maksymalna temp. powyżej 40º C). Średnia roczna suma opadów od 700 mm na wybrzeżu i kotlinach śródgórskich do ponad 2500 mm na południowo-zachodnich stokach gór. Opady występują głównie od października do lutego. Lata przeważnie suche, w południowej części kraju długotrwałe susze. W górach opady śniegu. Średnia temperatura powietrza i średnia suma opadów w stolicy kraju wynoszą: w styczniu 7°C i 132 mm, w lipcu 25°C i 28 mm.

     

    1.3. Główne bogactwa naturalne

     

    Znaczne bogactwa mineralne pozwalają na rozwój górnictwa. Wydobywa się między innymi rudy chromu, miedzi i żelazo niklu oraz ropę naftową, gaz ziemny, węgiel, boksyty.

     

    1.4. System walutowy, kurs i wymiana

     

    Walutą obowiązującą w Albanii jest albański lek. Informacje o bieżących kursach walut można znaleźć na stronie internetowej Narodowego Banku Albanii www.bankofalbania.org, podają je także codzienne gazety i portale internetowe. W Albanii jest szeroko rozwinięta sieć kantorów wymiany walut. Korzystając z usług małych punktów handlowych, a zwłaszcza restauracji i kawiarni lepiej jest posiadać ze sobą gotówkę.

     

    1.5. Religia

     

    Od czasu podboju Albanii przez imperium osmańskie, w XV w., większość Albańczyków jest wyznania muzułmańskiego. Różnorodność obrządków nigdy nie stanowiła w Albanii problemu i małżeństwa między wyznawcami odmiennych religii były i są często praktykowane. Muzułmanie, sunnici i szyici (bektaszyci), stanowią ponad 60% wierzących, prawosławni - ok. 20%, katolicy - ok. 12%. W niektórych rodzinach są wyznawcy różnych religii.

     

    Od 1967 roku do upadku komunizmu praktyki religijne były w Albanii zakazane. W 1973 roku kraj ten został nawet ogłoszony pierwszym ateistycznym państwem na świecie. Wielu Albańczyków do dziś deklaruje ateizm/agnostycyzm. W 1990 r. ponownie otwarto wszystkie świątynie. Nowa konstytucja z 1998 r. gwarantuje równość wszystkich wyznań.

     

    1.6. Infrastruktura transportowa

     

    W Albanii działa jedno międzynarodowe lotnisko im. Matki Teresy, które znajduje się w odległości 17 km od stolicy kraju Tirany. Lotnisko rozwija się w szybkim tempie dzięki umowie koncesyjnej zawartej na 20 lat. Albanię obsługuje 13 linii lotniczych: Austrian Airlines, Alitalia, British Airways, Turkish Airlines, Olimpic Air, Lufthansa, Jatairfly, Adria Airways, Airone, Belle Air, Belle Air Europe, German Wings, Pegasus Airlines.

     

    Albania leży na wybrzeżu morza Adriatyckiego i Jońskiego. Porty morskie znajdują się w Durres, Vlorze, Sarandzie i Shengjin. Mają one bezpośrednie połączenia z różnymi portami Grecji i Włoch. Największym portem jest port morski w Durres (40 km od Tirany).

     

    1.7. Obowiązek wizowy

     

    Obywatele RP mogą wjeżdżać bez wizy i przebywać na terytorium Albanii do 90 dni w okresie 180 dni. Formalności związanych z przedłużeniem czasu pobytu ponad okres bezwizowy należy dopełnić w komisariacie policji właściwym dla miejsca pobytu. Od obywateli RP nie pobiera się granicznych opłat wjazdowych. Dotyczy to również kierowców tirów i autobusów. Nie wymaga się od turystów posiadania powrotnego biletu ani określonej kwoty pieniędzy. Od maja 2009 r. obywatele UE mogą wjeżdżać do Albanii na podstawie dowodów osobistych. Dla przedłużenia pobytu ponad okres bezwizowy należy posiadać paszport. 

    Od połowy grudnia 2010 r., obywatele Albanii korzystają z bezwizowego ruchu osobowego do krajów strefy Schengen. Bez wizy mogą przebywać do 90 dni w okresie sześciu miesięcy.

     

    1.8. Wykaz albańskich świat państwowych w 2014 r.

    1 i 2 stycznia– Nowy Rok

    14 marca – Dzień Wiosny

    22 marca – święto muzułmańskie Nevruz

    20 kwietnia – Wielkanoc (wg obrządków katolickiego i prawosławnego)

    1 maja– Międzynarodowy Dzień Pracy

    28 lipca (święto ruchome) - Święto muzułmańskie (Wielki Bajram)

    4 października - (święto ruchome) - Święto muzułmańskie (Mały Bajram)

    19 października- Beatyfikacja Matki Teresy

    28 listopada –Dzień Niepodległości proklamowany w 1912 r.

    29 listopada - Dzień Wyzwolenia (1944 r.).

    8 grudnia – Narodowy Dzień Młodzieży

    25 grudnia – Święto Bożego Narodzenia

     

    System administracyjny


     

     

    2.1 Ustrój polityczny.

     

    Albania jest republiką. Głową państwa jest prezydent, wybierany przez parlament na 5. letnią kadencję. Do jego prerogatyw należy m.in. mianowanie rządu, prawo veta wobec ustaw parlamentarnych, a także prawo do jego rozwiązania. Od czerwca 2012r. stanowisko prezydenta pełni Bujar Nishani.

     

    2.2 Władza ustawodawcza.

     

    Władzę ustawodawczą pełni jednoizbowy parlament - Zgromadzenie Albanii (Kuvend). W jego skład wchodzi 140 posłów wybieranych w wyborach powszechnych. Posłowie są wybierani na czteroletnią kadencją. W niektórych przypadkach, przewidzianych Konstytucją, dozwolone jest przedterminowe rozwiązanie parlamentu i przeprowadzenie nowych wyborów. Parlament wybiera prezydenta większością głosów 3/5. Do głównych funkcji parlamentu należą: formułowanie i uchwalanie ustaw, przyjmowanie ustawy budżetowej, określanie głównych kierunków polityki wewnętrznej i zagranicznej państwa, uchwalanie i zmienianie Konstytucji, określanie podziału administracyjno-terytorialnego kraju, decydowanie o utworzeniu lub likwidacji ministerstw i innych organów.

     

    Główne partie, które wchodzą w skład aktualnego parlamentu albańskiego to: Socjalistyczna Partia Albanii (Partia Socialiste e Shqipërisë), Socjalistyczny Ruch na rzecz Integracji (Lëvizja Socialiste për Integrim) Demokratyczna Partia Albanii (Partia Demokratike e Shqipërisë), Republikańska Partia Albanii (Partia Republikane e Shqipërisë).

     

    23 czerwca 2013 r. odbyły się wybory parlamentarne, które wygrała koalicja lewicy według ordynacji wyborczej w systemie regionalno-proporcjonalnym, wzorowanym na modelu hiszpańskim.

     

    2.3 Władza wykonawcza.

     

    Władza wykonawcza sprawowana jest przez Radę Ministrów. Jest ona najwyższym organem wykonawczym i zarządzającym. W skład Rady Ministrów wchodzą: premier, wicepremier, ministrowie oraz inne osoby określone w ustawie. Członkiem Rady Ministrów może zostać każdy obywatel albański, mający stałe miejsce zamieszkania w Republice Albanii i posiadający prawo wyborcze. Na urząd premiera z reguły desygnuje się przewodniczącego partii politycznej, która posiada największą liczbę swoich przedstawicieli w parlamencie. Na wniosek premiera powoływani są ministrowie i wiceministrowie.

     

    Rząd wytycza i prowadzi ogólną politykę państwa. Do głównych kompetencji Rady Ministrów należy kierowanie oraz realizowanie działalności w zakresie polityki wewnętrznej i zagranicznej państwa oraz sprawowanie ogólnego kierownictwa nad administracją państwową. Ministrowie oraz inne osoby piastujące równorzędne urzędy kierują ministerstwami i urzędami centralnymi w swych zakresach działalności. Ministrowie odpowiadają za działalność swoich ministerstw. Ministrowie, w sprawach należących do ich kompetencji, wydają rozporządzenia, zarządzenia i decyzje na podstawie i w celu wykonania ustaw, rozporządzeń i zarządzeń Rady Ministrów. Akty ministrów o charakterze normatywnym są publikowane w "Fletore Zyrtare", chyba, że ustawa stanowi inaczej.

     

    Ustawy poddawane pod głosowanie w parlamencie, składane są zwykle przez właściwe ministerstwa w postaci projektów. Parlamentarzystom także przysługuje prawo do składania propozycji ustaw. Po złożeniu do parlamentu projektów ustaw przekazywane są one pod obrady właściwych komisji parlamentarnych a następnie przedkładane pod głosowanie na posiedzeniu plenarnym parlamentu. Projekt ustawy jest poddany trzykrotnemu głosowaniu. Przyjęty tekst ustawy przesyłany jest prezydentowi Republiki. W ciągu 20 dni ustawa jest publikowana w Fletore Zyrtare.

     

    Od września 2013 r. stanowisko premiera pełni Edi Rama, jednocześnie przewodniczący Partii Socjalistycznej. Jednym z priorytetów nowego rządu jest kontynuacja procesu integracji Albanii z Unią Europejską.

     

    2.4. Struktura Administracji Gospodarczej

     

    Obecna struktura administracji rządowej obejmuje 19 ministerstw: z tego związek z problematyką gospodarczą mają Ministerstwo Rozwoju Gospodarczego, Handlu i Przedsiębiorczości, Ministerstwo Energii i Przemysłu,  Ministerstwo Finansów, Ministerstwo Transportu i Infrastruktury, Ministerstwo Rozwoju Urbanistycznego i Turystyki, Ministerstwo Rolnictwa, Rozwoju Rolniczego i Gospodarki Wodnej oraz Ministerstwo Innowacji i Administracji Publicznej.

     

    Powyższe ministerstwa nadzorują takie agencje państwowe jak: Narodowe Centrum Rejestracji, Albańską Agencję Rozwoju Inwestycji (AIDA), Główny Urząd Celny, Główny Urząd Podatków, Departament Znaków Towarowych i Patentów, Agencję ds. Koncesji, Główny Inspektorat Techniczny, Departament Standaryzacji.

     

    2.5. Sądownictwo gospodarcze

     

    Władza sądownicza składa się z sądów pierwszej i drugiej instancji oraz Sądu Najwyższego (w maju 2013 r. uchwalona została nowa ustawa o Sądzie Najwyższym). W maju 2012 r. parlament uchwalił ustawę o Sądzie Administracyjnym, który jest w trakcie tworzenia. W kompetencje wchodzi rozpatrywanie sporów na tle gospodarczym.

     

    Gospodarka


     

    3.1 Ogólna charakterystyka sytuacji gospodarczej

     

    Przez lata podstawą gospodarki albańskiej było rolnictwo. Po okresie centralnego planowania i izolacji gospodarczej, utrzymujących się do końca lat 80-tych, przeprowadzono, w warunkach głębokiego kryzysu, reformy gospodarcze zgodne z zaleceniami Międzynarodowego Funduszu Walutowego. Stabilność ekonomiczna oraz znaczące środki pieniężne przekazywane do kraju przez Albańczyków pracujących poza granicami kraju (stanowiących ok. 27,5% ogółu ludności) przyczyniały się w ostatnich latach, mimo trwającego kryzysu, do utrzymania wzrostu gospodarczego na wysokim poziomie (w okresie lat 2003-2012 średnia wzrostu gospodarczego wynosiła ok. 4,1%).

     

    Albania nadal pozostaje jednak jednym z najmniej zamożnych krajów Europy. Świadczy o tym niski poziom PKB per capita (w 2012 r. wynosił 3 415,1 euro a w 2011 r. 3 261,4 euro). Pod tym względem Albania wciąż znajduje się na jednym z ostatnich miejsc na liście rankingowej krajów bałkańskich. W gospodarce Albanii istotną rolę odgrywają małe i średnie przedsiębiorstwa. Rozwój będący rezultatem stałego wzrostu gospodarczego pozostaje w cieniu takich zjawisk jak korupcja, nieuczciwa konkurencja, nieuregulowane kwestie własności prywatnej oraz trudności w implementacji prawa. Pomimo tego, że walka z korupcją jest jednym z priorytetowych zadań stawianych przed Albanią przez Komisję Europejską, zanotowała ona spadek w rankingu Transparency International Corruption Perception Index 2012. W 2012 r. spadła z 95 miejsca na miejsce 113 z 33 punktami. W porównaniu z innymi państwami regionu wypadła najsłabiej. W raporcie Banku Światowego Doing Bussines 2014 Albania zajęła 90 miejsce, podczas gdy w 2013 r. zajmowała 85 pozycję, a w 2012 r. znalazła się 82 w rankingu.   

     

    Ze względu na funkcjonowanie systemu gospodarczo-finansowego Albanii na peryferiach gospodarki światowej, kryzys globalny nie wywarł istotnego wpływu na gospodarkę kraju. Spowodował jednak spadek wymiany handlowej, szczególnie z krajami UE co wynika z po części ze zmniejszenia oraz zmniejszenie wpływów z zagranicznych przekazów pieniężnych przesyłanych przez albańskich emigrantów, co należy wiązać z sytuacją gospodarczą w krajach zachodnioeuropejskich. Gospodarka albańska do tej pory wykazuje się stabilnością. Można spodziewać się coraz bardziej widocznych negatywnych skutków kryzysu finansowego w Grecji i we Włoszech, krajów będących najważniejszymi partnerami gospodarczymi Albanii.

     

    Rola i znaczenie zagranicznych firm w albańskiej gospodarce z punktu widzenia wzrostu produkcji i zatrudnienia, wzrostu gospodarczego oraz stabilności finansowej pozostają znaczące. Jednakże inwestycje w nowoczesne technologie są nadal na niskim poziomie. Warto odnotować, że kluczową rolę w przyciągnięciu zagranicznych inwestorów odegrały procesy prywatyzacyjne. W sferze gospodarczej rząd przygotowuje dalsze plany prywatyzacji pozostałych części majątku narodowego, rozbudowy infrastruktury drogowej, a także poprawę infrastruktury gospodarczej i bazy turystycznej. Priorytetem pozostaje również przyciągnięcie inwestycji zagranicznych, głównie w przemyśle energetycznym i górniczym. Rozwój sektora energetycznego ma w planach rządu umożliwić Albanii w przyszłości eksport nadwyżki energii ze źródeł odnawialnych (hydroelektrownie).

     

    Albania spełniła warunki umożliwiające zniesienie, od połowy grudnia 2010 r. dla obywateli  albańskich obowiązku wizowego w ruchu osobowym z krajami strefy Schengen.

     

    W drugiej połowie 2010 r. Albania wyemitowała pierwsze euroobligacje na międzynarodowym rynku finansowym o wartości 300 mln euro przy stopie procentowej 7,5%, które wg danych ministerstwa finansów zostały przeznaczone głównie na sfinansowanie zadłużenia długu związanego z budową autostrady Durres-Kukes.

     

    Z ważnych wydarzeń w 2013 r. w różnych dziedzinach gospodarki można wymienić: wycofanie się z rynku Albanii, z powodu nieporozumień z rządem, czeskiej firmy CEZ dystrybucji energii elektrycznej; anulowanie z powodu nieuregulowania zobowiązań wobec państwa przez zwycięzcę przetargu amerykańsko-albańską firmę Vetro Energy przetargu na prywatyzację państwowego przedsiębiorstwa branży naftowej Albpetrol, zakup kopalni Albanian Chrome przez albańską grupę inwestycyjną Balfin.

     

    Wg. albańskiego Instytutu Statystyki INSTAT, PKB w III kwartale 2013 r.  spadł o 2% w porównaniu do analogicznego okresu w 2012 r. i o 2,26% wobec II kwartału 2013 r. Wg danych Banku Albanii wskaźnik inflacji (w %) dla poszczególnych kwartałów 2013 r. wyniósł: 2,5; 2,2; 1,5; 1,5. Szacowany za cały 2013 r. wskaźnik ma być na poziomie 1,9%.

     

    Wg ministerstwa finansów dochody budżetu w 2013 r. były o 17 mln USD niższe w porównaniu do 2012 r. i w stosunku rocznym spadły o 0,5%. Deficyt finansów publicznych osiągnął 65,08% PKB i wzrósł o 3,05% w porównaniu do 2012 r. Zadłużenie wewnętrzne utrzymało się na tym samym poziomie.

     

    Wg danych Banku Albanii w ciągu 2013 r. odnotowano spadek o 1,22% w stosunku rocznym wielkości kredytów  udzielanych przedsiębiorstwom.  W styczniu 2014 r. odnotowano spadek o 0,6% kredytów w porównaniu do grudnia 2013 r., kiedy to nastąpiła tendencja wzrostowa o 1,28%. Tendencję spadkową o 3,3% w relacji rocznej odnotowano w kredytach osób indywidualnych. 

     

    W ostatnim kwartale 2013 r. poziom tzw. złych kredytów spadł w porównaniu do poprzedniego kwartału o 1,12%  i w końcu roku wyniósł 23,3% całości kredytów. Wysoki poziom tej grupy kredytów jest jedną z najważniejszych przyczyn spowolnienia kredytowania przez banki działalności gospodarczej przedsiębiorstw.

     

    W 2013 r. depozyty bankowe wzrosły o 2,1% co jest najniższym wskaźnikiem w ostatnich 10 latach. W 2012 r. wzrosły o 6,3%. W styczniu 2014 r. wielkość depozytów bankowych w porównaniu do ostatniego miesiąca 2013 r. obniżyła się o 0,01%, kiedy to po raz pierwszy od 2008 r. spadła o 0,1%.

     

    Wahania w poziomie depozytów mają związek ze zmniejszeniem wielkości transferów dokonywanych przez pracujących za granicą albańskich emigrantów. W 2013 r. wielkość transferów zagranicznych wg szacunków Ministerstwa Finansów spadła o 25 % w porównaniu do roku poprzedniego.   

     

    Wg prognoz  MWF wzrost gospodarczy gospodarki Albanii w 2014 r. ma być niewiele wyższy niż w 2013 r. i wyniesie 2,1%. Długookresowe prognozy na 2018 r. przewidują, iż będzie nie wyższy niż 2,5%. 

     

    Deficyt wymiany handlowej w trzecim kwartale 2013 r. wyniósł ok. 493 mln EUR i był o ok. 18% mniejszy w porównaniu do tego samego okresu roku poprzedniego oraz o 9% mniejszy niż w drugim kwartale 2013 r. W trzecim kwartale 2013 r. eksport towarów wyniósł ok. 457 mln EUR i był o 14% wyższy w porównaniu do tego samego okresu roku poprzedniego oraz mniejszy o ok. 1% w porównaniu do drugiego kwartału 2913 r. Import towarów wyniósł ok. 950 mln EUR i był niższy o ok. 5% w porównaniu do tego samego okresu roku poprzedniego i ok. 4% większy niż w drugim kwartale 2013 r. Głównymi pozycjami w eksporcie były „Minerały, paliwo, elektryczność” oraz „Tekstylia i obuwie”  stanowiąc odpowiednio 42% i 28% całości eksportu. Grupa „Maszyny i urządzenia” stanowiła 17% całości importu i wzrosła o 6% w porównaniu do poprzedniego kwartału.

     

    Głównymi partnerami handlowymi pozostawały Włochy i Grecja, na które przypadało odpowiednio 32% i 9% importu oraz 42% i 3% eksportu.  Ważnymi partnerami są także Niemcy i Turcja. W 2013 r. udział  państw UE w wymianie handlowej Albanii wyniósł ok. 77% eksportu i ok. 62% importu.  

     

    Handel zagraniczny: eksportuje się głównie rudy metali, surowce mineralne oraz tekstylia i obuwie, importuje natomiast maszyny, surowce mineralne, produkty chemiczne, żywnościowe, tekstylia i obuwie, materiały budowlane, wyroby metalowe.

     

    Firmy włoskie (ok. 400) i greckie działają w różnych branżach gospodarczych. W sektorze bankowym w Albanii działa 16 banków, w tym z kapitałem włoskim, greckim, tureckim, austriackim. Cztery banki greckie zajmują ok. 25% rynku oraz 38% udzielonych kredytów). Również tureckie firmy zaangażowane są w różnych sektorach. Ogólna wartość inwestycji tureckich wynosi ok. 1 mld euro. Na rynku albańskim działa ok. 100 firm tureckich w takich sektorach jak: energetyka, telekomunikacja, budownictwo, bankowość itd. Od dwóch lat na albańskim rynku działa trzecia sieć komórkowa z kapitałem tureckim „Eagle Mobile”. Największa firma w sektorze telefonii stacjonarnej to Albtelekom – 76 procent udziałów w niej posiada Calik Group oraz Turk Telekom.

     

    Niemcy są zaangażowane m.in. w infrastrukturze – posiadają np. koncesję na zarządzanie lotniskiem im. Matki Teresy w Tiranie, które, podobnie jak droga łącząca z nim stolicę, zostało wybudowane przez firmy niemieckie.

     

    3.2. Tabela głównych wskaźników ekonomicznych

    (dane Ministerstwa Finansów)

     

    Wyszczególnienie

    2011

    2012

    2013

    (szacunki)

    PKB wartość globalna (mld EUR)

    9,1

    9,5

    9,7

    PKB wartość na 1 mieszkańca w euro

    3 209,8

    3 388,4

    3 473,0

    Tempo wzrostu PKB ( %)

    3,1

    1,5

    0,7

    Stopa inflacji (indeks cen konsumpcyjnych CPI)

    3,5

    2,0

    1,9

    Stopa bezrobocia ( %)

    13,3

    13,5

    12,9

    Wartość obrotów handlu zagranicznego

    (mld EUR)

    5,31

    5,00

    5,41

    Wartość eksportu towarów (mld EUR)

    1,40

    1,52

    1,75

    Wartość importu towarów (mld EUR)

    3,90

    3,78

    3,65

    Relacja deficytu/nadwyżki na rachunku obrotów bieżących bilansu płatniczego do PKB ( %)

    - 12,4

    - 10,9

    -7,8

    Wartość rocznego napływu zagranicznych inwestycji bezpośrednich (mln EUR)

    715,5

    727,2

    850,4

     

    3.3. Główne sektory gospodarki

     

    Rolnictwo

     

    Pomimo wielu nakładów, produkcja wytwarzana w kraju jest niewystarczająca. W związku z tym import produktów spożywczych jest nadal konieczny. Daje się natomiast zauważyć, w ciągu ostatnich dwóch lat, znaczący wzrost eksportu następujących produktów: zioła, przyprawy, oleje roślinne oraz przetwórstwo rybne. Od kilku lat państwo podejmuje różne działania wspierające branżę rolniczą m.in. poprzez udzielanie subwencji na produkcję  oraz przetwórstwo rolne.

     

    Struktura użytkowania ziemi: użytki rolne stanowią 26% powierzchni kraju; grunty orne i sady - 25%; użytki zielone - 15%. Ok. 58% powierzchni gruntów jest sztucznie nawadnianych.

     

    W sektorze rolnictwa dominują małe i średnie przedsiębiorstwa. Rozprowadzają one swoje wyroby przede wszystkim na rynku lokalnym. Dominuje uprawa warzyw, owoców i oliwek. Maleje natomiast produkcja zbóż. Na niskim poziomie pozostaje dofinansowywanie rolnictwa poprzez kredyty bankowe. Dotychczasowe inwestycje w tym sektorze są niewystarczające. W ostatnich latach dokonano inwestycji m.in. w przetwórstwie mleka, produkcji soków owocowych, mięsa oraz zbóż. Sektor rolniczy stwarza nadal dobre możliwości do inwestowania i handlu sprzętem oraz maszynami rolnymi.

     

    Budownictwo

     

    Budownictwo stanowi również ważny sektor gospodarki albańskiej. Od 1996 r. do 2003 r. następował znaczący wzrost działalności budowlanej, spowodowany wysokim popytem na mieszkania. W następnych latach uległ on pewnemu zahamowaniu. Przyczyniło się do tego ograniczenie pozwoleń na budowę w miastach, wysokie ceny nieruchomości oraz nasycenie rynku. Działalność budowlana skoncentrowana jest głównie w Tiranie, Durres, we Vlorze oraz Fier. Albania importuje duże ilości materiałów budowlanych, głównie z Turcji i Grecji. Budynki w Albanii wykonywane są głównie z betonu a izolacja rzadko jest stosowana. Powoduje to ich energochłonność. Należy zatem oczekiwać, że wzrost cen energii elektrycznej spowoduje większy popyt na materiały izolacyjne.

     

    Przemysł

     

    Przemysł nie jest rozwinięty. Zakłady przemysłu paliwowo-energetycznego (w tym sprywatyzowana rafineria w Balsh), metalurgicznego (huta Kurum w Elbasan), chemicznego, papierniczego, włókienniczego, materiałów budowlanych, spożywczego (winiarski, tytoniowy, przetwórstwo owoców i warzyw) wymagają odbudowy i modernizacji .

     

    Znaczne bogactwa mineralne pozwalają na rozwój górnictwa, które wymaga jednak znacznej  modernizacji i doinwestowania. Wydobywa się: rudy chromu miedzi, żelaza i niklu, ropę naftową, bitum, gaz ziemny, węgiel i boksyty. Albania jest znana szczególnie z wydobycia i eksportu rudy chromu. W latach 80. zajmowała trzecie miejsce na świecie w produkcji tego surowca. Jego całkowite rezerwy szacuje się na 32, 8 mln ton. (skoncentrowane są głównie w północnej części kraju). Trzy największe kopalnie miedzi kierowane są przez turecką firmę Ber-Oner na podstawie umowy koncesyjnej na 30 lat. Francuzi natomiast zarządzają kopalniami bituminów w Selenicy.

     

    Energia elektryczna w Albanii jest w ponad 98% uzyskiwana z elektrowni wodnych. Z tego powodu sprawność i wydajność Albańskiego Systemu Elektroenergetycznego (ASE) zależy w dużym stopniu od warunków hydrologicznych. Zainstalowana moc ASE wynosi ok. 1531 MW, a produkcja energii elektrycznej w kraju, biorąc pod uwagę sytuację hydrologiczną, waha się od 3 mld kWh/rok do 7,7 mld kWh/rok. Roczna średnia produkcji wynosi ok. 4,2 mld KWh, a zapotrzebowanie kraju kształtuje się na poziomie 7.342 TWh/rocznie. Warunki te zmuszają kraj do niezbędnego importu energii elektrycznej. Z drugiej strony, możliwości Albanii w tym zakresie są ograniczone nie tylko z powodu niewielkiej zdolności linii przesyłowych (interkonektorów) z państwami sąsiednimi, ale również z ograniczenia zdolności linii przesyłowych innych państw, co ma znaczenie z uwagi na to, że Albania jest końcowym punktem regionalnej sieci energii elektrycznej. W okresie 1998-2011 Albania raz tylko w 2010 r. pokrywała swoje potrzeby w oparciu o produkcję krajową bez wsparcia ze zewnątrz, uzyskując status państwa eksportera netto. W okresach dużych opadów i wysokich zasobów wody w hydroelektrowniach Albania jest w stanie również eksportować nadwyżki energii. W 2012 r. z powodu suszy dobowy koszt importowanej energii elektrycznej wynosił średnio 30-400 tys. euro, a sporadycznie dochodził nawet do kwoty 750 tys. euro.

     

    Braki w dostawach prądu (w ostatnich latach znacznie mniejsze) spowodowane są przestarzałą infrastrukturą i wzrostem zapotrzebowania na energię po roku 1990. Technologie elektrowni wodnych oraz sieci transmisyjnych w Albanii wymagają modernizacji. Największe hydroelektrownie w Albanii wg zainstalowanej mocy (w tys. KW):  Koman (Puke) - 600, Fierza (Tropoje) - 500, Vau Dejes (Shkoder) - 250, Bistrica I (Saranda) - 22,5, Shkopet (Mat) - 24, Ulza (Mat) - 25.

     

    Obecnie w kraju energię elektryczną produkuje 7 dużych hydroelektrowni oraz ok. 38 w małych. We Vlorze wybudowano również elektrownię opartą głównie na wykorzystaniu spalania ropy oraz gazu naturalnego. Ze względów techniczno - odbiorczych elektrownia nie została dotychczas uruchomiona.

     

    Obecnie w Albanii istnieją linie przesyłowe energii z Grecją (2), Czarnogórą (1), Kosowem (1). Trwają negocjacje nt. zbudowania drugiej linii z Kosowem. W dalszych planach znajduje się również linia przesyłowa z Macedonią oraz linia podwodna z Włochami.

     

    Usługi

     

    Transport

     

    Reżim komunistyczny pozostawił nierozwinięty system transportowy w Albanii. W ostatniej dekadzie dokonano wielkich i kluczowych inwestycji w infrastrukturze drogowej. Znaczący rozwój sektora transportowego pozytywnie wpływa na podwyższenie poziomu życia Albańczyków oraz polepszenie warunków gospodarki rynkowej, a także na rozwój współpracy regionalnej i przyspieszenie integracji z Europą. W ostatnich latach wzrosło znaczenie Albanii jako kraju tranzytowego (Korytarz VIII oraz Korytarz Północ- Południe). Wybudowana została autostrada Durres-Kukes-Morine, która stanowi część Korytarza VIII. Budowa dróg jest finansowana przez rząd albański oraz instytucje międzynarodowe, zwłaszcza Bank Światowy, Europejski Bank Rozbudowy i Rozwoju, Europejski Bank Inwestycyjny. W 2013 r. został zbudowany tunel łączący Tiranę z Elbasan.

     

    Telekomunikacja

     

    Rynek telekomunikacyjny ulega stałej liberalizacji. W ostatniej dekadzie wielki rozwój przeżywa rynek telefonii komórkowej. Obecnie w Albanii działają 4 sieci komórkowe: Albania Mobile Communication (AMC), Vodafone, Eagle Mobile oraz najnowsza Plus z kapitałem albańskim. Nadal jednak taryfy telefoniczne pozostają wysokie.

     

    Turystyka

     

    Turystyka pozostaje kluczowym sektorem gospodarki albańskiej. Albania leży na wybrzeżu Morza Adriatyckiego i Jońskiego. Na jej terytorium znajduje się kilka jezior, które stanowią ciekawe miejsca do wypoczynku i zwiedzania. Wiele miejsc zachowało bogate dziedzictwo kulturalne kraju: Apollonia, Berat, Butrint, Durres, Gjirokastra. Niektóre z nich jak np. Butrint, Berat i Gjirokastra znalazły się na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO. Można tam zwiedzić zabytki z czasów starożytnych, bizantyjskich i późniejszych.

     

    W Albanii działa ok. 650 małych hoteli. Duże ośrodki wypoczynkowe są rzadziej spotykane. Branża turystyczna generalnie odnotowuje tendencję wzrostową. Ilustruje to wzrost dochodów, które kształtowały się następująco (w mld EUR): 2004 - 0,59; 2006 - 0,8; 2008 - 1,17 mld, 2009 - 1,3; w 2012 wyniosły ok. 1,2 mld, a udział branży turystycznej w PKB wyniósł ok. 14,7%.

     

    Wielkim wyzwaniem pozostaje polepszenie warunków zakwaterowania i usług. Przychody z tego sektora kształtują się na wysokim poziomie, ale w porównaniu ze stopą inwestycji nadal są małe.

     

    W okresie styczeń-grudzień 2012 r. Albanię odwiedziło ok. 3,4 mln cudzoziemców, w tym ponad 27 tys. obywateli RP. W 2013 r. odnotowano ponad 35 tys. przyjazdów obywateli polskich od Albanii. Najliczniejsze grupy przyjeżdżających cudzoziemców to mieszkańcy Kosowa (ok. 48%), Macedończycy (ok. 12%), Czarnogórcy (ok. 5%), Włosi (4%), po nich są Anglicy, Niemcy, Amerykanie (po 2%).

     

    3.4. Uczestnictwo w organizacjach i porozumieniach wielostronnych o charakterze ekonomicznym

     

    Od września 2000 r. Albania jest członkiem WTO i obecnie stosuje się do redukcji taryf celnych. W organizacjach o charakterze regionalnym stara się odgrywać ważną rolę. Należy do:

    SECI – South East European Cooperative Initiative (Inicjatywa Współpracy Europy Południowo-Wschodniej),

    RCC – Regional Cooperation Council (Rada Współpracy Regionalnej),

    CEFTA – Central European Free Trade Agreement (Środkowo-Europejskie Porozumienie o Wolnym Handlu),

    SEECP – South East Eurpean Cooperation Process (Proces Współpracy Europy Południowo-Wschodniej),

    SEEREN – South - East Europe Regional Energy Market (Regionalny Rynek Energetyki Europy Południowo-Wschodniej).

     

    3.5. Relacje gospodarcze z UE

     

    W 2003 r. Albania rozpoczęła z Unią Europejską negocjacje Układu o Stabilizacji i Stowarzyszeniu (SAA). Po trzech latach, w czerwcu 2006 r., doszło do jego podpisania. Układ o Stabilizacji i Stowarzyszeniu został ratyfikowany przez 25 państw unijnych; ostatnia ratyfikowała go Grecja 14 stycznia 2009. W dniu 1 kwietnia 2009 wszedł w życie.

     

    W grudniu 2006 r. weszło w życie Interim Agrement, które dotyczy spraw handlu. W 2007 r. Albania podpisała z UE porozumienie w obszarze finansowania związane z Instrumentem Pomocy Przedakcesyjnej (Instrument for Pre-Accession Assistance (IPA).

     

    Porozumienie z UE o ułatwieniach wizowych Albania podpisała we wrześniu 2007 r. Weszło ono w życie 1 stycznia 2008 r.

     

    Porozumienie z UE o readmisji weszło w życie w maju 2006 r.

     

    Od połowy grudnia 2010 r. na podstawie decyzji UE obywatele Albanii mogą podróżować bez wizy do krajów Schengen przez 90 dni w okresie sześciu miesięcy.

     

    Obecnie Unia Europejska jest głównym partnerem handlowym Albanii. Udział obrotów handlowych z państwami unijnymi w wymianie handlowej w końcu 2013 r. wyniósł 67,3%. Towary dominujące w eksporcie do krajów UE to tekstylia, obuwie, odzież, przy czym w znacznej mierze Albania produkuje je z materiałów pochodzących z państw UE.

     

    Dwustronna współpraca gospodarcza


     

    4.1. Gospodarcze umowy dwustronne.

     

    Podpisane zostały najważniejsze umowy między Polską a Albanią, umożliwiające współpracę gospodarczą i wymianę handlową:

    • Umowa między Rządem RP a Radą Ministrów Republiki Albanii o współpracy gospodarczej, podpisana 4 czerwca 2007;
    • Umowa między Rządem RP a Rządem Republiki Albanii w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku, podpisana 5 marca 1993 r.;
    • Umowa między Rządem RP i Rządem Republiki Albanii w sprawie wzajemnego popierania i ochrony inwestycji, podpisana 5 marca 1993 r.;
    • Umowa między Rządem RP a Rządem Republiki Albanii o współpracy w transporcie morskim, podpisana 16 grudnia 1992 r.;
    • Umowa między Rządem PRL a Rządem Ludowej Socjalistycznej Republiki Albanii o międzynarodowych przewozach drogowych, podpisana 18 stycznia 1990 r.;
    • Porozumienie w formie wymiany not o zmianie art.17 Umowy między Rządem PRL a Rządem Republiki Albanii o międzynarodowych przewozach drogowych sporządzonej w Tiranie dnia 18 stycznia 1990 r. Data podpisania porozumienia1 lipca 2003 r.;
    • Umowa między Rządem RP a Rządem Republiki Albanii o współpracy w dziedzinie turystyki, podpisana 28 października 1994 r.;
    • Umowa między MRiGŻ a Ministerstwem Rolnictwa Republiki Albańskiej o współpracy gospodarczej i naukowo-technicznej w dziedzinie rolnictwa i gospodarki żywnościowej, podpisana 30 września 1994 r.
    •  Umowa między Rządem PRL a Rządem Ludowej Republiki Albanii o komunikacji lotniczej, podpisana 8 lipca 1957 r.

     

    Zgodnie z postanowieniami art. 2 Umowy o współpracy gospodarczej, zawartej 4 czerwca 2007 r. między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Albanii, odbyło się w Tiranie, w dniach 4-5 grudnia 2008 r. pierwsze posiedzenie Wspólnej Komisji Polsko-Albańskiej do spraw Współpracy Gospodarczej. Podczas posiedzenia został podpisany Protokół, wg którego zadanie koordynowania współpracy gospodarczej ze strony polskiej przypadło Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości, a ze strony albańskiej – ówcześnie agencji Albinvest. W dniach 25-26 listopada 2009 r. odbyło się w Warszawie drugie posiedzenie Wspólnej Komisji, podczas której podsumowano realizację postanowień protokołu z I posiedzenia Wspólnej Komisji oraz dokonano oceny dwustronnej współpracy gospodarczej. W dniu 7-8 czerwca 2010 r. w Tiranie i Durres została zorganizowana pierwsza polska misja gospodarcza oraz seminarium, w których udział wzięli przedstawiciele 18 firm polskich. Celem misji gospodarczej było zapoznanie polskiego biznesu z warunkami prowadzenia działalności gospodarczo-handlowej w Albanii. Trzecie spotkanie Wspólnej Komisji, które odbyło się w dniach 25-26 listopada w 2010 r. w Tiranie uzupełniła obecność 21 polskich przedsiębiorców na Międzynarodowych Targach KLIK EXPO w dniach 25-30 listopada w Tiranie. Podczas otwarcia targów stoisko wizytował Premier RA Sali Berisha.

     

    Czwarte posiedzenie Wspólnej Komisji odbyło się 19-20 maja 2011 r. w Warszawie, podczas której strona albańska przedstawiła m.in. warunki dla inwestycji w Albanii oraz poinformowała o zakresie działalności odpowiedzialnej za te kwestie Albanian Investment Development Agency (AIDA). Strony dokonały przeglądu możliwości dalszej współpracy w dziedzinach transportu, telekomunikacji, wymiany informacji finansowej, produkcji rolnej, turystyki, handlu oraz energetyki. Podpisany został protokół.

     

    W targach 28-30 października 2010 r. sprzętu wojskowego ALMEX (Albanian Military Exhibition) zorganizowanych przez grupę KLIK EXPO przy współpracy albańskiego Ministerstwa Obrony uczestniczyło 11 polskich firm z sektora obronnego oraz zarządzania kryzysowego.

     

    Od 2008 r. albańskie ministerstwo Finansów wdraża w Albanii polsko-austriacki twinningowy projekt pod nazwą ,,Development of public internal financial control”. W 2011r. stronie albańskiej przekazano opracowany wspólnie kodeks celny. Jest to jedno z największych przedsięwzięć w tej dziedzinie podejmowanych przez albańską administracją publiczną.

     

    W dniach 12-16 października 2011r. przebywała w Albanii grupa ponad 200 touroperatorów, przedstawicieli biznesu i dziennikarzy z Polski z okazji Walnego Zgromadzenia PIT. Grupa zapoznała się z albańskim potencjałem turystycznym i możliwościami inwestycyjnymi w branży turystycznej.

     

    W dniach 27-29 października 2011r. w Tiranie odbyły się po raz drugi Międzynarodowe Targi Obronności i Bezpieczeństwa Regionalnego „ALMEX 2011”, zorganizowane przez Ministerstwa Obrony oraz Spraw Wewnętrznych Albanii we współpracy z firmą Klik Expo Group. Siedem polskich firm zaprezentowało swoje wyroby. Stoisko polskie cieszyło się dużym zainteresowaniem albańskich władz państwowych i specjalistów z branży.

     

    4.2.Handel zagraniczny

     

    Wymiana handlowa pomiędzy Polską a Albanią kształtuje się wciąż
    na relatywnie niewysokim poziomie.

     

    Trend wymiany handlowej między naszymi krajami jest rosnący głównie dzięki wzrostowi polskiego eksportu (mln EUR). Dla porównania:  w 2005 r. – 5,1; 2006 r. – 6,4; 2007 r. - 12,8; 2008 r. - 16,1; 2009 r. – 20; 2010 r.- 22; 2011 r. – 22,3 mln; 2012 r. - 34,5 mln.

    W  2013 r. eksport polski do Albanii wyniósł  ponad 40,54 mln euro, natomiast import z Albanii był na poziomie 5,16 mln EUR.

     

    Polski eksport opiera się głównie na artykułach spożywczych (dżemy, czekolady, wyroby cukiernicze, soki owocowe, herbaty), przemysłu elektromaszynowego, metalurgicznego, chemicznego (środki czystości), ceramicznego. W eksporcie albańskim do Polski dominują wyroby przemysłu drzewno - papierniczego, lekkiego jak również produkty rolne, artykuły chemiczne.

     

    W Albanii nie odnotowuje się bezpośrednich polskich inwestycji. Istnieje duży potencjał do rozwijania dwustronnej współpracy gospodarczej. Wśród dziedzin, w których Polska i Albania mogłyby rozwijać współpracę to: przemysł, energetyka, górnictwo, turystyka, ochrona środowiska, rolnictwo oraz wymiana doświadczeń w wykorzystaniu funduszy unijnych. Biorąc pod uwagę warunki geograficzne Albanii, perspektywiczna mogłaby się okazać współpraca w zakresie energii odnawialnej. Albania pozyskuje bowiem ponad 98 proc. energii elektrycznej z hydroelektrowni. Elektrownie wodne w Albanii wymagają modernizacji, podobnie zresztą jak prawie cały przemysł albański.

     

    Dostęp do rynku


     

    5.1. Dostęp do rynku dla polskich towarów i usług/bariery

     

    Reżim handlowy w Albanii jest liberalny. Od grudnia 2006 wobec większości produktów rolnych i przemysłowych, które pochodzą z państw unijnych stosuje się zerową stawkę celną. Te z produktów unijnych, które nie podlegają stawce zerowej, korzystają z ulg celnych. Stawki celne na te produkty będą stopniowo obniżane do zera. Poziom taryf celnych jest uregulowany na podstawie Nomenklatury Scalonej Klasyfikacji Towarów. Klasyfikacja ta jest w pełni zgodna z nomenklaturą obowiązującą w Unii Europejskiej. W Albanii obowiązuje sześć podstawowych stawek celnych na import, w zależności od przywożonego produktu: 0%, 2%, 5%, 6,5%, 10% i 15%. Maksymalna stawka celna 15% jest stosowana na wyroby włókiennicze, biżuterię oraz niektóre luksusowe artykuły spożywcze. W zakresie pomocy humanitarnej oraz urządzeń do przetwarzania odpadów obowiązuje stawka 0%. Eksport jest wolny od VAT.

    Dokumenty wymagane na eksport lub import to:

    - deklaracja celna,

    - faktura

    - dokument transportowy,

    - packing list (tylko przy imporcie)

     

    Procedury stosowane wobec importu.

     

    Importerzy powinni wypełnić formularz deklaracji dóbr przywożonych do Albanii. Służba celna sprawdza wyżej wymienione dokumenty, dokonuje inspekcji wyrobów importowanych oraz wylicza opłaty celne na import). Ograniczeniom podlega import broni i amunicji. Wymagane są licencje na import specyficznych artykułów jak np: leki, środki psychotropowe, artykuły wojskowe, radioaktywne itp. W Albanii VAT wynosi 20 procent. Niektóre importowane produkty (cement i stal do budowy hydroelektrowni, maszyny dla przemysłu odzieżowego i obuwniczego, maszyny rolnicze), są zwolnione z VAT w przypadku, gdy wartość inwestycji przekracza 50 mln albańskich leków.

     

    5.2. Dostęp do rynku pracy. Świadczenie usług i zatrudnienie obywateli RP.

     

    Ustawa Nr. 108/2013r. “O Cudzoziemcach” reguluje kwestie w sprawie wjazdu, pozwolenia na pobyt, pozwolenia na pracę i wyjazdu cudzoziemców.

     

    Pobyt w Albanii.

     

    Obywatele RP mogą wjeżdżać bez wizy i przebywać na terytorium Albanii do 90 dni w okresie 180 dni. W przypadku potrzeby dodatkowego pobytu formalności przedłużenia należy dopełnić zawczasu w komisariacie policji właściwym dla miejsca tego pobytu (Drejtoria Rajonale e Kufirit dhe Migracionit). Generalnie zasady pobytu obcokrajowców w Albanii przewidują okres krótkoterminowy, czasowy i pobyt stały. Od maja 2009 r. obywatele UE mogą wjeżdżać do Albanii na podstawie dowodów osobistych.

     

    Zezwolenie na pracę w Albanii.

     

    Nowa ustawa o cudzoziemcach z marca 2013 r., przygotowana zgodnie z rekomendacjami UE, traktuje obywateli UE podobnie jak obywateli Albanii. Złożenie wniosku o pozwolenie na pracę nie jest wymagane pod warunkiem legalnego pobytu na terytorium Albanii.

     

    Przydatne kontakty i linki:

     

    Ministerstwo Spraw Zagranicznych http://www.mfa.gov.al/

    The Ministry of Social Affair and Youth http://www.sociale.gov.al/

    Ministerstwo Spraw Wewnętrznych http://www.moi.gov.al.

     

    5.3. Nabywanie i wynajęcie nieruchomości.

     

    Rynek nieruchomości w Albanii jest otwartym rynkiem. W przypadku nabywania nieruchomości, cudzoziemiec może zwrócić się na lokalnym rynku bankowym po kredyt hipoteczny. W Albanii działa 16 banków. Kredyty są udzielane w różnych walutach, zwykle w euro, USD i albańskim Leku, na okres od 1 do 25 lat. Możliwość sfinansowania nabycia nieruchomości wynosi od 60 do 100%. W procesie nabywania nieruchomości, cudzoziemcy mogą korzystać z usług prawnych lokalnych notariuszy i biur prawnych.

     

    Państwowe Główne Biuro Rejestracji Nieruchomości (Zyra Qendrore e Regjistrimit te Pasurive te Paluajtshme) jest instytucją, która zajmuje się rejestracją nieruchomości oraz udziela informacji o wymaganych dokumentach transakcji.

     

    Albańskie prawo ogranicza w niektórych przypadkach nabywanie gruntów rolnych i nieruchomości będących własnością państwową. Cudzoziemcy mogą wydzierżawić nieruchomość będącą własnością państwową, jak grunty czy budynki. Ustawa nr 7501 z dnia 19.07.1991 r., ‘O gruncie’ stanowi podstawę prawną, która reguluje kwestie dotyczące ziemi w Albanii. Zagraniczne osoby prawne lub fizyczne mogą dzierżawić państwowe grunty i budować na nich. Cel i okres użytkowania gruntu określa się w specjalnym kontrakcie. Cena wynajęcia jest kalkulowana na podstawie celu, obszaru oraz innych warunków ekonomicznych, według kryteriów ustalonych przez Radę Ministrów.

     

    W Albanii funkcjonuje szereg agencji pośrednictwa i wynajmu nieruchomości.

    Odnośnie do rynku nieruchomości w Albanii należy odnotować, że nadal brak spójnych norm i przepisów prawnych regulujących prawa właścicieli do nieruchomości. Taka sytuacja prowadzi często do sporów prawnych i sądowych o prawa do posiadania tytułu własności. Brak właściwych i przejrzystych przepisów i związane z tym zwiększone ryzyko dla działalności biznesowej powoduje zmniejszenie zainteresowania potencjalnych inwestorów zagranicznych.

     

    Przydatne kontakty i linki:

     

    Główne Biuro Rejestracji Nieruchomości http://www.zrpp.gov.al

     

    5.4. System zamówień publicznych

     

    Albańskie prawo dotyczące procedury zamówień publicznych w niewielkim stopniu różnicuje firmy zagraniczne i krajowe. Albania przybliżyła krajowe publiczne regulacje przetargowe do standardów unijnych. Kwestie procedury zamówień publicznych reguluje Ustawa nr 9643 z dnia 20.11.2006r. „O Zamówieniach Publicznych” ze zmianami. W zależności od charakteru przetargu prawo przewiduje dwa kryteria oceny ofert: najniższą ofertę cenową (w przypadku zakupu) oraz najlepszą wartość ekonomiczną (w przypadku sprzedaży aktywów państwowych lub koncesji państwowych). Np. w przypadku zakupu przez państwo towarów/usług zgodnie ze standardami wyspecyfikowanymi w dokumentach przetargowych, zwycięzcą zostaje wybrana firma, która złoży najniższą ofertę finansową. Natomiast w przypadku sprzedaży (np. prywatyzacje/koncesje) wygrywa ta firma, która oferuje najwyższą cenę.

     

    Rodzaje zamówień publicznych to:

                - procedura nieograniczona,

                - procedura ograniczona,

                - procedura z negocjacją z ogłoszeniem,

                - procedura z negocjacją bez ogłoszenia,

                - zapytanie o cenę,

                - usługi doradcze,

                - konkurs projektowy.

     

    W każdy poniedziałek Agencja Zamówień Publicznych publikuje Biuletyn Zamówień Ogłoszeń Publicznych. System licytacji elektronicznej jest projektowany zgodnie z dyrektywą UE. Dąży się do tego, aby wszystkie procedury zamówień publicznych były umieszczane w systemie elektronicznym.

     

    Ogłoszenia o przetargach publikowane są na oficjalnych stronach internetowych każdej instytucji państwowej.

     

    Przydatne kontakty i linki:

    Agencja Zamówień Publicznych http://www.app.gov.al/

    Główny Urząd Podatków www.tatime.gov.al

    Centrum Publikacji Oficjalnych http://www.qpz.gov.al/

     

    5.5. Ochrona Własności Przemysłowej i Intelektualnej

     

    Własność przemysłowa jest kategorią własności intelektualnej. Prawo autorskie (Ustawa nr 9380 z dnia 28.04.2005r.) odnosi się do kwestii dotyczących prawa własności intelektualnej. Do podmiotów własności przemysłowej należą: patenty i wzory użytkowe, wzory przemysłowe, znaki towarowe i usługowe, oznaczenia geograficzne, topografie i układy scalone.

     

    Sprawy dotyczące własności przemysłowej w Albanii są uregulowane w Ustawie nr 9947 z dnia 07.07.2008 r. “O własności przemysłowej”, która zapewnia ochronę prawną podmiotom własności przemysłowej obejmując regulacje dotyczące wynalazków i wzorów użytkowych, przemysłowych, znaków towarowych i usługowych oraz oznaczenia geograficzne.

     

    Znaki towarowe, zgodnie z prawem, podlegają rejestracji w Biurze Patentowym w Tiranie. Okres trwania prawa ochronnego na znak towarowy i usługowy wynosi 10 lat od daty zgłoszenia z możliwością przedłużenia na kolejne 10 lat.

     

    Albania podpisała liczne umowy międzynarodowe oraz konwencje w zakresie własności przemysłowej jak:

    - Konwencja WIPO – Convention Establishing the World Intellectual Property Organization – (Konwencja o Ustanowieniu Światowej Organizacji Własności Intelektualnej), podpisana 30 czerwca1992 r.,

    - Konwencja Paryska o Ochronie Własności Przemysłowej, podpisana 4 października1995 r.,

    - Porozumienie Madryckie o Międzynarodowej Rejestracji Znaków, podpisane 4 października1995 r.,

    - Protokół do Porozumienia Madryckiego dotyczący Międzynarodowej Rejestracji Znaków, podpisany 30 lipca 2003 r.,

    - Traktat o Współpracy Patentowej, podpisany 4 października 1995 r.,

    - Porozumienie między rządem albańskim a Europejską Organizacją Patentową.

     

    Przydatne kontakty i linki:

    Ministerstwo Rozwoju Gospodarczego, Handlu i Przedsiębiorczości http://www.ekonomia.gov.al/

    Ministerstwo Energetyki i Przemysłu - nowa strona internetowa w trakcie budowy,  dotychczasowa www.mete.gov.al
    Departament Patentowy i Znaków Towarowych - http://www.alpto.gov.al

    Albańskie Biuro ds. autorskich - http://www.zshda.gov.al.
     

    5.6. Informacje o aktach prawnych

     

    Podstawowym źródłem na temat obowiązujących w Albanii wszystkich aktów prawnych jest strona internetowa http://www.qpz.gov.al/ - Centrum Publikacji Oficjalnych (Qendra e Publikimeve Zyrtare) wyłącznie w języku albańskim.

     

    Dobrym źródłem przepisów prawnych (również w języku angielskim) obowiązujących w różnych sektorach gospodarki albańskiej jest Albańska Agencja ds. Rozwoju Inwestycji. Instytucja ta udziela informacji nie tylko dotyczących regulacji prawnych w poszczególnych sektorach, ale również na temat systemu podatkowego, celnego oraz warunków rozpoczynania działalności gospodarczej w Albanii.

     

    Przydatne kontakty i linki:

    http://www.qpz.gov.al/

    http://www.aida.gov.al.

     

     

    Przydatne linki i kontakty


     

     

    6.1.Administracja gospodarcza

     

    • Gabinet Premiera http://www.keshilliministrave.al/
    • Ministerstwo Spraw Zagranicznych http://www.mfa.gov.al/
    • Ministerstwo  Finansów http://www.minfin.gov.al/
    • Ministerstwo Zdrowia http://www.moh.gov.al/
    • Ministerstwo Integracji Europejskiej http://www.mie.gov.al/
    • Ministerstwo Gospodarki, Handlu i Energetyki http://www.mete.gov.al/
    • Ministerstwo Robót Publicznych, Transportu i Telekomunikacji http://www.mpptt.gov.al
    • Ministerstwo Środowiska, Lasów i Zagospodarowania Wód http://www.moe.gov.al/
    • Ministerstwo Obrony http://www.mod.gov.al/
    • Ministerstwo Rolnictwa, Żywności Ochronny Konsumentów http://www.mbumk.gov.al/
    • Ministerstwo Pracy, Spraw Społecznych i Równych Szans http://www.mpcs.gov.al/
    • Ministerstwo Spraw Wewnętrznych http://www.moi.gov.al/
    • Ministerstwo Sprawiedliwości http://www.justice.gov.al/
    • Ministerstwo Turystyki, Kultury, Młodzieży i Sportu http://www.mtkrs.gov.al/
    • Ministerstwo Edukacji i Nauki http://www.mash.gov.al/
    • Albańska Agencja Biznesu i Inwestycji http://www.albinvest.gov.al
    • Krajowa Izba Handlowa i Przemysłowa http://cci.gov.al

     

    Oficjalne strony o charakterze ekonomicznym:

     

    http://www.instat.gov.al (Główny Urząd Statystyczny)

    http://www.bankofalbania.org (Bank Albanii)

    http://www.acit-al.org (Albańskie Centrum ds. Handlu Zagranicznego)

     

    Oficjalna prasa ekonomiczna:


    www.monitor.al

    3 lipca 2013 (ostatnia aktualizacja: 4 kwietnia 2014)

    Drukuj Drukuj Podziel się treścią: