close

  • Polsce – służyć, Europę – tworzyć, Świat – rozumieć

     

  • ANDORA

  • Andora

    •  

       Informacje o kraju


       

      1.1. Położenie geograficzne, ludność, obszar, stolica, języki urzędowe

       

      Położenie geograficzne: Andora leży w południowo-zachodniej części Europy, w środkowej części Pirenejów. Od północy graniczy z Francją (długość granicy 56,6 km), a od południa
      z Hiszpanią (granica o długości 63,7 km). Jest to kraj górzysty. Najwyższy szczyt, Comapedrosa, ma wysokość 2942 m.n.p.m., a najniżej położony punkt, na granicy
      z Hiszpanią, 840 m.n.p.m. Nie posiada dostępu do morza. Dwie główne rzeki to Valira Wschodnia i Valira Północna, które łączą się w rejonie Escaldes-Engordany w Wielką Valirę, która następnie uchodzi do Segre. Na terytorium Andory znajduje się ponad 60 jezior, położonych na wysokości powyżej 2100 m.n.p.m.

       

      Obszar: Całkowita powierzchnia kraju wynosi 468 km2.

       

      Ludność: Zgodnie z danymi za 2015 r., Andora liczy 78 014 mieszkańców: 35 750 Andorczyków, 20 577 Hiszpanów, 10 697 Portugalczyków, 3 890 Francuzów.

      W podziale na jednostki administracyjne (siedem tzw. parafii) podział ludności przedstawia się następująco: Andorra La Vella – 22 886 mieszkańców, Escaldes-Engordany – 14 367, Encamp – 12 212, Sant Julia de Loria – 9.379, La Massana – 10 359, Canillo – 4 124, Ordino –4 687.

       

      Stolica: Andorra la Vella

       

      Język urzędowy: kataloński. Z uwagi na położenie geograficzne i stosunki społeczno-ekonomiczne powszechnie używane są również języki hiszpański i francuski.

       

       

      1.2. Warunki klimatyczne

       

      Andora znajduje się w strefie klimatu umiarkowanego, górskiego, który charakteryzuje się chłodnymi zimami z dużymi opadami śniegu. Średnia roczna suma opadów atmosferycznych waha się w granicach 1200-1400 mm. Średnia roczna temperatura powietrza wynosi 6-9°C. Natomiast średnia temperatura lipca wynosi dla stolicy 19,3°C. Najniższa średnia temperatura wynosi 2°C w styczniu, a najwyższa średnia 24°C w lipcu. Opady śniegu są obfite, a deszcz pada głównie od października do maja (od 770 mm do 1100 mm). Na obszarach wysokogórskich pokrywa śnieżna zalega nawet do 200 dni w roku.

       

       

      1.3. Główne bogactwa naturalne

       

      Na terenie Andory znajdują się złoża rudy żelaza i ołowiu oraz pokłady marmuru i granitu.

       

       

      1.4. System walutowy, kurs i wymiana

       

      Andora nie posiada własnej waluty. Używa euro od momentu przyjęcia wspólnej waluty Unii Europejskiej przez Hiszpanię i Francję, tj. od 1 marca 2002 r.

       

       

      1.5. Religia

       

      Konstytucja Andory zapewnia wolność wyznania, podkreśla jednak tradycję szczególnych stosunków państwa z Kościołem Rzymsko-Katolickim. Jedną z dwóch głów państwa jest katolicki biskup hiszpańskiej diecezji Urgell. 8 września, dzień Matki Boskiej z Meritxell, jest także świętem narodowym Andory. Ponad 90% mieszkańców kraju stanowią katolicy.

       

       

      1.6. Infrastruktura transportowa

       

      Ze względu na niewielką powierzchnię, po Andorze podróżować można tylko drogą lądową, a wjazd następuje z terytorium Hiszpanii (przejście graniczne Farga de Moles) i Francji (przejście Pas de la Casa). Polski turysta może posługiwać się polskim prawem jazdy. Policja surowo egzekwuje przestrzeganie przepisów ruchu drogowego. Za wszelkie wykroczenia (zwłaszcza za nadmierną prędkość) grożą bardzo wysokie mandaty.

      Sieć drogowa obejmuje 380 km dróg powiązanych z siecią państw ościennych. Szczegółowe informacje są dostępne na stronie internetowej Agencji Ruchu Drogowego i Transportu Publicznego rządu Andory (www.mobilitat.ad), zawierającej dane dotyczące sieci dróg, warunków jazdy i stosownych przepisów.

       

       

      1.7. Obowiązek wizowy

       

      Dokumentem uprawniającym obywatela polskiego (obywatela UE) do wjazdu na terytorium Andory jest dowód osobisty bądź paszport.

      Obywatele krajów trzecich powinni posługiwać się dokumentami, jakich wymaga od nich Hiszpania i Francja, z których terytorium następuje wjazd do Andory. Jeśli osoba taka potrzebuje wizy w strefie Schengen, musi to być wiza wielokrotnego wjazdu.

       

      Przepisy celne

      Osoby korzystające z zakupów w strefie wolnocłowej, jaką jest Andora, powinny się zapoznać z obowiązującymi limitami, których aktualne wysokości są zamieszczone na stronie internetowej www.visitandorra.com dostępnej w języku katalońskim, angielskim, hiszpańskim i francuskim, portugalskim, rosyjskim, niemieckim oraz holenderskim bądź na stronie Urzędu Celnego www.duana.ad (w wersji katalońskiej).
      Na granicy należy zgłaszać wywóz ilości przekraczających ustalone limity. W każdym urzędzie celnym na terenie Unii Europejskiej można natomiast zapoznać się z aktualnymi wymogami dotyczącymi zakupu i wywozu produktów zwierzęcych, roślinnych, zwierząt żywych, gatunków zagrożonych wyginięciem, leków, broni i amunicji, dzieł sztuki, dewiz i innych środków płatniczych.

       

       

      1.8. Wykaz świąt państwowych

       

      1 stycznia – Cap d'Any (Nowy Rok)

      14 marca - La Constitució (Dzień Konstytucji)

      8 września - Dia Nacional - Nostra Senyora de Meritxell (Święto Narodowe – Matki Boskiej Meritxell)

      25 grudnia – Nadal (Boże Narodzenie)

       

      System administracyjny


       

      2.1. Ustrój polityczny

       

      Księstwo Andory jest monarchią konstytucyjną od 1993 r., kiedy dokonano gruntownej reformy państwa poprzez przyjęcie konstytucji i przeprowadzenie pierwszych wyborów powszechnych.

       

      Na mocy Traktatu o Wspólnej Suwerenności z 1278 r. ustanowiono dwupodmiotową głowę państwa, którą są książęta Andory – Prezydent Francji (obecnie Francois Hollande) oraz biskup katalońskiego miasta Seu de Urgell (Joan Enric Vives Sicilia), reprezentowani na terytorium Andory przez delegatów. W 1992 r. kompetencje głów państwa zostały ograniczone do funkcji reprezentacyjnych oraz  prawa weta w sprawach międzynarodowych.

       

       

      2.2. Władza ustawodawcza

       

      Władzę ustawodawczą posiada jednoizbowy parlament – Rada Generalna składająca się z 28 członków wybieranych na 4 lata w wyborach powszechnych. W wyborach parlamentarnych w 2015 r. wygrała dotychczas rządząca partia Demokraci na rzecz Andory (DA). Rada Generalna zbiera się zazwyczaj 3 lub 4 razy w roku.

       

      W dniu 1 marca 2015 r. odbyły się wybory do Rady Generalnej. Wygrała je, zdobywając większość absolutną, dotychczas rządząca partia Demokraci na rzecz Andory (DA) pod kierownictwem Antoniego Martí otrzymując 15 mandatów (37,03 % głosów). Drugie miejsce zajęli Liberałowie Andory z 8 mandatami (27,68 %), kolejne: koalicja  Partia Socjaldemokratyczna - Zieloni - Inicjatywa Obywatelska i kandydaci niezależni (PS + VERDS + IC + I, tzw. koalicja „Razem” – Junts ) – 3 mandaty (23,53 %). Ugrupowanie Socjaldemokraci i Postęp uzyskało 2 miejsca w Radzie (11,74% głosów). Były to siódme wybory w tym pirenejskim państwie od czasu uchwalenia w 1993 r. konstytucji. Frekwencja wyborcza wyniosła 65,61 %.

       

      Najważniejsze partie polityczne Andory są zgodne w odniesieniu do najważniejszych celów polityki zagranicznej – normalizacji relacji Andory z partnerami zagranicznymi w zakresie wymiany informacji podatkowej oraz zbliżenia z Unią Europejską.

       

       

      2.3. Władza wykonawcza

       

      Władzę wykonawczą w Andorze sprawuje Rada Wykonawcza składająca się z przewodniczącego wybieranego przez Radę Generalną na 4-letnią kadencję i ministrów desygnowanych przez premiera[1].

      Premierem rządu Księstwa Andory (od maja 2011 r., od kwietnia 2015 r. druga kadencja) jest Antoni Martí Petit  (lider partii Demokraci na rzecz Andory).

      Ministrem Spraw Zagranicznych i Współpracy Instytucjonalnej został mianowany Gilbert Saboya Sunyé.

       

       

      2.4. Struktura administracji gospodarczej

       

      Administracja gospodarcza Andory składa się z ministerstw ds. Finansów (Finances); Turystyki i Handlu (Turisme i Comerç); Środowiska, Rolnictwa i Zrównoważonego Rozwoju (Medi Ambient, Agricultura i Sostenibilitat) oraz Administracji Publicznej, Transportu i Telekomunikacji (Administració Publica, Transports i Telecomunicacions).

      Kluczową dla zagranicznych przedsiębiorców rolę odgrywa Andora Rozwój i Inwestycje (Andorra Desenvolupament i Inversió), będąca rodzajem agencji promocji gospodarczej. Powstała ona w miejsce Urzędu ds. Innowacji w Biznesie (OIE), a jej głównym celem jest wspieranie firm lokalnych chcących rozwijać się za granicą i świadczenie usług na rzecz inwestorów zagranicznych zainteresowanych działalnością w Andorze. Strona internetowa agencji www.actua.ad jest dostępna w wersji katalońskiej, hiszpańskiej, angielskiej i francuskiej i można na niej znaleźć m.in. informacje o programie inwestowania w Andorze.   

      Izba Handlu, Przemysłu i Usług Andory (La Cambra de Comerç, Indústria i Serveis d’Andorra) jest to natomiast instytucja, która bezpłatnie udziela przedsiębiorcom ogólnych informacji nt. rozpoczęcia i prowadzenia działalności gospodarczej w Andorze. Doradza m.in. w zakresie prawa handlowego, prawa pracy i wymogów administracyjnych. Udostępnia informacje dotyczące systemu i procedur celnych Andory oraz innych krajów.
      Izba świadczy również usługi odpłatne, jak sprzedaż baz danych z listami przedsiębiorstw, które opracowuje sama niezależnie od Krajowego Rejestru Handlowo-Przemysłowego. Na stronie internetowej www.ccis.ad w dziale About us, Organization Chart znajdują się dane kontaktowe osób odpowiedzialnych za w/w kwestie.

      Istnieją także izby i stowarzyszenia branżowe, które reprezentują interesy konkretnych sektorów, m.in. Konfederacja Przedsiębiorców Andory (Confederació Empresarial Andorrana, www.cea.ad), Stowarzyszenie Banków Andory (Associació de Bancs Andorrans, www.aba.ad), Stowarzyszenie Agentów Nieruchomości (Agents i Gestors Immobiliaris d’Andorra, www.agia.ad) czy Stowarzyszenie Hoteli Andory (Unió Hotelera d’Andorra, www.uha.ad).

       

       

      2.5. Sądownictwo gospodarcze

       

      Władzę sądowniczą w Andorze sprawuje Najwyższa Rada Sądownicza Andory, a kwestie gospodarcze rozpatruje Sąd Cywilny. Szczegółowe informacje są dostępne pod adresem:

       

      CONSELL SUPERIOR DE LA JUSTÍCIA D’ANDORRA

      Palau de Justícia del Principat d’Andorra

      c/ Prat de la Creu, núm. 8

      despatx 304-305

      Andorra la Vella

      Tel.+376 807 390

      Fax.+376 868 778

      e-mail: csj@justicia.ad

      www.justicia.ad

      Kwestie sporne o charakterze gospodarczym pomaga także rozwiązać Izba Handlu, Przemysłu i Usług Andory:

       

      Cambra de Comerç, Indústria i Serveis d’Andorra

      C/ Prat de la Creu, 8. Edifici Le Mans

      Planta Baixa

      Andorra la Vella

      AD500 - Andorra la Vella

      Principat d'Andorra

      Tel.+376 809 292

      Fax.+376 809 293

      E-mail: CCIS@ANDORRA.AD

      www.ccis.ad

       


      [1]Skład obecnego rządu: Jordi Cinca, Minister Finansów; Jordi Alcobé, Minister Administracji Publicznej, Transportu i Telekomunikacji; Gilbert Saboya Sunyé, Minister Spraw Zagranicznych; Xavier Espot, Minister Polityki Społecznej, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych; Eric Jover, Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego; Carles Alvarez, Minister Zdrowia; Francesc Camp, Minister Turystyki i Handlu; Olga Gelabert, Minister Kultury, Młodzieży i Sportu; Sílvia Calvó, Minister Środowiska, Rolnictwa i Zrównoważonego Rozwoju; Jordi Torres, Minister Gospodarki Przestrzennej.

       

      Gospodarka


       

      Gospodarka Andory opiera się przede wszystkim na usługach (głównie turystycznych i finansowych) oraz na handlu (VAT wynosi 4,5%). Sektor usług obejmuje 84,1% firm Andory (87,4% miejsc pracy). Przemysł jest rozwinięty słabo, głównie wydobywa się surowce naturalne (rudę żelaza, ołowiu, marmur, granit). Rolnictwo, ze względu na brak ziemi ornej, to prawie wyłącznie hodowla owiec i bydła, z czym związana jest produkcja odzieży, galanterii skórzanej oraz biżuterii.

       

      W najbliższym czasie koniunktura kraju będzie zależeć od sytuacji gospodarczej w strefie euro, tempa transformacji gospodarki Andory oraz zbliżania kraju do Unii Europejskiej. W związku ze zmianą dotychczasowych przepisów fiskalnych i odejścia od wizerunku „raju podatkowego”, rząd Andory stara się zrekompensować potencjalne straty budżetowe, poszukując nowych źródeł i zachęt gospodarczych, głównie w sektorze usług finansowych, ubezpieczeniowych i turystycznych, a także w perspektywicznych branżach nowych technologii, usług zdrowotnych i wellness oraz usług edukacyjnych.

       

       

      3.1. Ogólna charakterystyka sytuacji gospodarczej

       

      W ostatnich latach Andora podjęła działania w celu zerwania z wizerunkiem „raju podatkowego”. Zobowiązała się do zmodernizowania swego systemu podatkowego i finansów oraz dostosowania go do wymogów OECD w zakresie inwestycji zagranicznych i przepływu kapitału. Po podjęciu tych zobowiązań, w maju 2009 r. Andora została usunięta z listy krajów odmawiających współpracy w dziedzinie fiskalnej (Uncooperative Tax Havens).

       

      W 2013 r. Andora pogłębiła swoje zobowiązania dot. walki z unikaniem płacenia podatków i oszustwami podatkowymi podpisując Wielostronną Konwencję o Wzajemnej Pomocy Administracyjnej w Sprawach Podatkowych (Multilateral Convention on Mutual Administrative Assistance in Tax Matters). W 2014 r. Andora sygnowała również Deklarację dot. Automatycznej Wymiany Informacji w Sprawach Podatkowych (pod auspicjami OECD; Declaration on Automatic Exchange of Information in Tax Matters).

       

      Potwierdzeniem woli Andory w zakresie modernizacji systemu fiskalnego było wprowadzenie od stycznia 2015 r. podatku dochodowego od osób fizycznych (stawka ogólna 10%). Zmiana ta, obok innych modyfikacji w prawie podatkowym, miała na celu zbliżenie systemu Andory do zasad obowiązujących w UE i OECD oraz umożliwienie podpisania szeregu umów o unikaniu podwójnego opodatkowania (pomimo wprowadzonych zmian Andora znalazła się jednak na liście rajów podatkowych opublikowanej w czerwcu 2015 r. przez Unię Europejską).

       

      Dotychczas Andora podpisała 24 umowy o wymianie informacji ws. podatkowych, gł. z krajami UE (m.in. z Francją i Hiszpanią), a także kilka umów ws. unikania podwójnego opodatkowania (z Francją, Luksemburgiem, Hiszpanią, Portugalią, Księstwem Lichtensteinu oraz ze Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi). Andora prowadzi negocjacje ws. podpisania podobnych umów z innymi krajami.

       

      Odejście od wizerunku „raju podatkowego” oznaczało konieczność transformacji gospodarki

      w celu określenia nowych możliwości rozwoju gospodarczego oraz nowych źródeł dochodów. Strategia rządu Andory zakładała umocnienie tradycyjnie ważnych sektorów (turystyczny, handlowy, finansowy), przy jednoczesnym wprowadzeniu szerokich zmian gospodarczych: obok wspomnianych już zmian w systemie podatkowym, główne z nich to: otwarcie gospodarki Andory na kapitał zagraniczny oraz zbliżenie z Unią Europejską.

       

      Kluczowe znaczenie w otwarciu Andory na kapitał zewnętrzny ma przyjęta ustawa o liberalizacji inwestycji zagranicznych (weszła w życie w lipcu 2012 r., znosi ograniczenia sektorowe w zakresie inwestycji zagranicznych w Andorze, zachowując pewne zabezpieczenia w celu ochrony interesów „strategicznych”; m.in. eliminuje ograniczenia w inwestowaniu w nieruchomości).

       

      Atutami Andory w przyciągnięciu inwestorów zagranicznych są m.in. niskie stawki PIT i CIT – stawki ogólne 10%. Promocyjne działania rządu wspiera agencja gospodarcza - Andora Rozwój i Inwestycje (Andorra Desenvolupament i Inversió), której celem jest świadczenie usług na rzecz inwestorów zagranicznych zainteresowanych działalnością w Andorze oraz wspieranie internacjonalizacji andorskich firm.

       

      Zbliżenie z UE należy do głównych priorytetów polityki zagranicznej Andory. Negocjacje ws. umowy stowarzyszeniowej rozpoczęły się 18 marca 2015 r. Współpraca z UE ma pozwolić Andorze na znalezienie nowych źródeł wzrostu gosp. Z punktu widzenia Andory podpisanie umowy stowarzyszeniowej z UE przyniesie korzyści w postaci zwiększenia ilości inwestycji zagranicznych w państwie (co umożliwi rozwój strategicznych dziedzin - klastrów gospodarczych takich jak: sektor usług zdrowotnych sektor, IT i edukacja) oraz możliwość uczestnictwa w inicjatywach finansowanych ze środków unijnych (np. Erasmus). W negocjacjach z UE Andorę wspierają przede wszystkim Francja i Hiszpania. Wzorem dla Księstwa są natomiast stosunki między UE a Lichtensteinem. Współpracuje ona w tym obszarze blisko z Monako i San Marino, ponieważ ogólna część porozumienia (institutional framework) będzie identyczna dla wszystkich trzech mikropaństw. Do pozostałych części każde z negocjujących państw ma podać zapisy uwzględniające ich specyfikę społeczno– gospodarczą.

       

      Oprócz wymienionych działań zidentyfikowano dodatkowe branże, perspektywiczne z punktu widzenia rozwoju andorskiej gospodarki: sektor zdrowia/rekreacji; edukacji/szkoleń dla firm oraz informatyki/innowacji w sektorze IT (unikalną zaletą Andory jest dobry dostęp do sieci światłowodowej na terytorium całym terytorium).

       

      Wymienione czynniki (modernizacja systemu fiskalnego; zawieranie umów o wymianie informacji ws. podatkowych i o unikaniu podwójnego opodatkowania; otwarcie na kapitał zagraniczny; zacieśnianie relacji z UE; rozwój nowych sektorów) spowoduje w najbliższych latach dalsze otwarcie gospodarki Andory.

       

      Profil gospodarki Andory sprawia, że jest ona bardzo mocno uzależniona od zewnętrznej sytuacji ekonomicznej, a zwłaszcza od popytu generowanego przez kraje sąsiednie – Francję i Hiszpanię (w tym liczby turystów z tych państw). Saldo bilansu handlowego Andory jest zdecydowanie ujemne.

       

      W 2015 r. eksport Andory wyniósł 80,6 mln euro,  a w okresie styczeń-kwiecień 2016 r. 28,89 mln euro. Natomiast import Andory w 2015 r. osiągnął wartość 1,16 mld euro, a w okresie styczeń-kwiecień 2016 r. 374,9 mln euro.

       

      W 2015 r. Andora eksportowała głównie do Hiszpanii (52,59%, tj. 42,39 mln euro), Francji (18,6%,  tj. 15 mln euro) i Norwegii (3,66%, tj. 2,95 mln euro). Importowane w 2015 r. produkty pochodziły natomiast przede wszystkim z Hiszpanii (63,55%, tj. 742,7 mln), Francji (15,8%, tj. 184,8 mln euro), Chin (3,81%, tj. 44,5 mln euro) i Niemiec (3,14%, tj. 36,8 mln euro).

       

      W 2014 r. wartość wyeksportowanych towarów wyniosła 73,73 mln euro, zaś towary importowane były warte 1,175 mld euro. W 2014 r. deficyt w handlu zagranicznym Andory osiągnął tym samym poziom 1,1 mld euro.

       

      Andora odczuła skutki światowego kryzysu gospodarczego i kryzysu w strefie euro (spadek PKB w 2012 r. na poziomie 0,5% r/r). Władze Księstwa zmuszone były do podjęcia działań w celu zmniejszenia deficytu budżetowego: dokonania cięć budżetowych (m.in. redukcja wynagrodzeń pracowników sektora publicznego) oraz trudnych i niepopularnych reform (jak rozpoczęcie reformy emerytalnej). Wdrożone reformy oraz poprawa sytuacji gospodarczej w państwach UE przyczyniły się do poprawy koniunktury: w 2014 r. PKB wyniósł 2.525,5 mln euro, o 2,17% więcej niż w 2013 r. (2.471,7 mln euro).

       

      Wzrost PKB związany był z pozytywną ewolucją wyników sektorów: finansowego i ubezpieczeń (+10%); przemysłowego (+8,2%) oraz branży informacyjnej i komunikacyjnej (+4,5%). Natomiast spadki odnotowały sektory: rolniczy (-12,2%), budowlany (-4,8%), hotelarski (-1,7%) oraz handlowy (-1,6%).

       

      W 2014 r. PKB nominalny per capita w Andorze osiągnął wartość 35.786 euro.

       

      Stopa inflacji w 2014 r. wyniosła -0,1% (0% w 2013 r.). Najbardziej wzrosły ceny artykułów spożywczych (w tym tytoniu; +2%) oraz koszty usług związanych z nauką (+1,5%). Spadły natomiast m.in. ceny opłat za mieszkanie i media (-1,7%) oraz transportu (-1,2%).

       

      Oficjalne dane nie uwzględniają wskaźnika bezrobocia. W 2015 r. liczba osób szukających zatrudnienia (oficjalnie zarejestrowanych) wyniosła 727.

       

      Według danych z 2014 r. wśród wszystkich 35.331 zatrudnionych, najwięcej pracowało w sektorze handlowym (8.669), hotelarskim (4.492), w administracji państwowej i ZUS (4.420), w branży nieruchomości i obsłudze przedsiębiorstw (4.145) oraz w budownictwie (2.734). Minimalne wynagrodzenie na początku 2016 r. wyniosło 975,87 euro. Natomiast średnie wynagrodzenie w 2015 r. wynosiło 1.988,4 euro.

       

       

      3.2. Główne sektory gospodarki

       

      Udział poszczególnych sektorów w gospodarce Andory jest następujący: usługi finansowe i ubezpieczeniowe - 20,9%; handel detaliczny i hurtowy oraz naprawa pojazdów - 14,2%; administracja publiczna, edukacja i usługi zw. z sektorem zdrowia - 12,5%; usługi zw. z rynkiem nieruchomości - 8,8%; hotelarstwo i restauracje - 7%; działania zw. z nauką i techniką - 5,7%; branża budowlana - 5,2%; działania zw. z informowaniem i komunikacją - 3,8%; rękodzieło - 3,2%; przemysł - 1,5%; transport - 1,5%; rolnictwo - 0,5%; pozostałe - 5,2%. Wartość podatków netto to 10,1%.

       

      Do kluczowych sektorów gospodarki Andory należą: finansowy, handlowy i turystyczny.

      Sektor finansowy odgrywa szczególną rolę w procesie ekspansji gospodarczej kraju, jego udział w PKB wynosi 20,9% (wraz z usługami ubezpieczeniowymi). W 2015 r. andorskie jednostki bankowe zarządzały łącznie środkami o wartości 43,96 mld euro, a ich współczynnik wypłacalności miał wartość 20% (powyżej standardów europejskich). Andorska branża bankowa jest reprezentowana nie tylko na kontynencie europejskim, ale również w Ameryce i Azji.

       

      W Andorze działa 5 grup bankowych. Są to:

      -           Andbanc (Andorra Banc Agricol Reig, S.A.)

      -           Grup Crèdit Andorrà

      -           Banc Sabadell d’Andorra, S.A.

      -           MoraBanc (Mora Banc Grup SA i Mora Banc SAU)

      -          Vall Banc SAU (utworzony w maju 2016 r., z części aktywów Banca Privada d’Andorra,   

                  S.A.)

       

      Zrzeszone są one w Stowarzyszeniu Banków Andory (ABA - Associació de Bancs Andorrans/Association of Andorran Banks, www.aba.ad), które z kolei jest członkiem stowarzyszonym Europejskiej Federacji Bankowej (European Banking Federation). W 2012 r. w 42 oddziałach bankowych w Andorze zatrudnione były 2.804 osoby. Transformacja gospodarki kraju i stopniowe odejście od statusu „raju podatkowego” oznacza również zmiany dla andorskiego sektora bankowego, który musi szukać nowych szans rozwoju, m.in. w internacjonalizacji.

      W 2015 r. (wobec problemów wokół Banca Privada d’Andorra) Andora podjęła istotny wysiłek rozwoju legislacji dotyczącej sektora finansowego. W kwietniu 2015 r. rząd Andory przyjął ustawę o restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków, inspirowaną legislacją Unii Europejskiej. Ustawa utworzyła ramy prawne i narzędzia do elastycznego reagowania na kryzysy bankowe. Powołano także Agencję Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji Banków.

      Inne priorytetowe dla andorskiej gospodarki sektory to: turystyczny i handlowy. W ostatnich latach – również w konsekwencji kryzysu gospodarczego – odnotowywany jest nieznaczny spadek liczby turystów w Andorze: w 2011 r. było to 7,98 mln osób (głównie Hiszpanów i Francuzów), a w 2014 r. - 7,7 mln. Nowych odwiedzających ma do Andory przyciągnąć lotnisko w Seu d’Urgell (otwarte dla lotów komercyjnych w styczniu 2015 r.).

       

      Rząd wspiera także dynamiczny rozwój turystyki biznesowej, inwestując w bardzo nowoczesne rozwiązania infrastrukturalne i technologiczne (w tym nowoczesne Centrum Kongresowe w Andorra la Vella). Promocją tego typu turystyki zajmuje się Andorra Convention Bureau (http://www.andorraconventionbureau.com).  

       

      Branża handlowa również odczuła skutki kryzysu gospodarczego (m.in. zmniejszenie liczby centrów handlu detalicznego). Sektor handlu detalicznego liczy obecnie 1400 jednostek. Większość centrów handlowych znajduje się w Andorra la Vella, Escaldes-Engordany i w pobliżu granic państwa. Najbardziej znane produkty i usługi związane są z modą, biżuterią, muzyką, gastronomią i informatyką.

       

       

      3.3. Udział w wielostronnych organizacjach i porozumieniach o charakterze ekonomicznym

       

      Poniżej wymienione zostały najważniejsze organizacje międzynarodowe, których członkiem jest Andora. Wśród nich znajdują się organizacje o charakterze ekonomicznym:

       

      28.07.1993 – ONZ

      02.11.1993 – UNESCO

      12.11.1993 – Międzynarodowa Unia Telekomunikacji

      02.05.1994 – Międzynarodowy Czerwony Krzyż

      05.12.1994 – Rada Europy

      28.01.1994 – Międzynarodowa Organizacja Własności Intelektualnej (WIPO)

      17.10.1995 – Światowa Organizacja Turystyki (UNWTO)

      25.04.1996 – Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OSCE)

      22.10.1997 – Światowa Organizacja Handlu – status obserwatora

      16.01.1999 – Światowa Organizacja Zdrowia (WHO)

      25.01.2001 – Międzynarodowa Organizacja Lotnictwa Cywilnego (ICAO)

      30.04.2001 – Międzynarodowy Trybunał Karny

      03.12.2004 – Międzynarodowe Biuro Wystaw (BIE)

       

       

      3.4. Relacje gospodarcze z UE

       

      Kraje Unii Europejskiej to główni partnerzy handlowi Andory. Dominują zarówno po stronie importu, jak i eksportu tego kraju. Bardzo ważne jest tu położenie geograficzne między Hiszpanią i Francją. W 2014 r. kraje te najwięcej kupowały (Hiszpania 52,59%; Francja 18,6% całkowitego eksportu Andory) i sprzedawały (odpowiednio 63,55% i 15,8% importu do Andory).

       

       

      Dwustronna współpraca gospodarcza


       

      4.1. Gospodarcze umowy dwustronne

       

      Na oficjalne kontakty gospodarcze między Polską i Andorą należy patrzeć przez pryzmat członkostwa Polski w Unii Europejskiej. Dotyczy to przede wszystkim nieograniczonego dostępu polskich towarów do rynku Andory (na mocy umowy o unii celnej) oraz polskich pracowników do rynku pracy tego kraju.

       

      W dn. 1 czerwca 2012 r. Ministerstwo Sportu i Turystyki Rzeczypospolitej Polskiej i Ministerstwo Turystyki i Środowiska Księstwa Andory podpisały porozumienie o współpracy w dziedzinie turystyki.

       

      W dn. 15 czerwca 2012 r. Ambasador RP w Hiszpanii, w imieniu RP oraz Minister Spraw Zagranicznych Księstwa Andory podpisali w Andorra la Vella umowę między Rzecząpospolitą Polską a Księstwem Andory o wymianie informacji w sprawach podatkowych (umowa ma zastosowanie do okresu podatkowego, który zaczął się w dniu 1 stycznia 2013 r.). Jednocześnie Ambasador RP i Minister Spraw Zagranicznych Księstwa Andory podpisali Deklarację polityczną o rozpoczęciu negocjacji w zakresie podpisania Umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania.

       

      Od dnia 2 listopada 2015 r. w Andorze działa Konsulat Honorowy RP kierowany przez znaną i szanowaną prawniczkę, specjalistkę w dziedzinie prawa międzynarodowego i europejskiego, Yolandę Solà Ruiz.

       

      Adres Konsulatu:

      Carrer Prat de la Creu, n° 59 -65,

      Esc. A – 5a planta, despacho 5

      AD 500 ANDORRA LA VELLA

      Tel.: + 376 88 52 88

      Email: consol@consolatpoloniaandorra.org 

      Języki kontaktowe: hiszpański, francuski, kataloński, angielski i włoski

       

       

       4.2. Handel zagraniczny

       

      Wartość obrotów handlowych między Polską i Andorą nie jest wysoka (w 2015 r. wyniosła zaledwie 2,6 mln euro). Po osiągnięciu w 2011 r. wartości obrotów na poziomie 3,22 mln euro, w kolejnych latach wymiana handlowa zmniejszyła się. Dopiero w 2015 r., według wstępnych danych, odnotowano wysoki wzrost obrotów handlowych (o 1.086.467 euro).

      W porównaniu do 2011 r., w 2012 r. nastąpił powrót do tendencji, jaka występowała w poprzednich latach w wymianie handlowej pomiędzy dwoma krajami, tzn. Polska ponownie odnotowała saldo dodatnie w wymianie z Andorą. Dodatnie saldo utrzymało się w latach 2013-2015.

       

      Poniższa tabela przedstawia dane udostępnione przez Ministerstwo Rozwoju RP.

       

      Wymiana handlowa między Polską a Andorą w latach 2011-2015 (euro):

       

       

      2011

      2012

      2013

      2014

      2015*

      Obroty towarowe

      3.227.620

      1.365.219

      1.566.259

      1.575.865

      2.662.332

      Import

      2.342.797

      125.535

      305.147

      99.806

      93.085

      Eksport

      884.823

      1.239.684

      1.261.112

      1.476.059

      2.569.247

      Saldo bilansu handlowego

      -1.457.974

      1.114.149

      955.965

      1.376.253

      2.476.162

       

      *Dane wstępne

       

      W 2015 r. (dane wstępne) towary wyeksportowane z Polski do Andory to przede wszystkim gotowe art. spożywcze, napoje bezalkoholowe, alkohol, ocet i tytoń (o wartości 1,22 mln euro), urządzenia mechaniczne i elektryczne (383,3 tys. euro), pojazdy, statki i jednostki pływające (303,1 tys. euro), materiały i wyroby włókiennicze (233,8 tys. euro) i ścier drzewny, papier i tektura (198,3 tys. euro). W sumie wyeksportowano do Andory towary za 2,56 mln euro.

       

      W imporcie z Andory dominowały w 2015 r. tworzywa sztuczne i wyroby z nich; kauczuk (34,2 tys. euro), urządzenia mechaniczne i elektryczne (22,1 tys. euro) oraz materiały i wyroby włókiennicze (15,7 tys. euro). Łączny import z Andory do Polski wyniósł w 2015 r. 93 tys. euro.

       

       

      4.3. Inwestycje

       

      Z uwagi na niewielkie kontakty biznesowe między oboma krajami, współpraca inwestycyjna jest bardzo ograniczona. Według danych NBP, w 2013 r. napływ kapitału andorskiego do Polski z tytułu inwestycji bezpośrednich wyniósł 2,8 mln PLN (netto). W 2014 r. andorscy inwestorzy wycofali z Polski 0,5 mln PLN.

      Natomiast polscy inwestorzy w 2013 r. wycofali z Andory inwestycje o wartości 0,2 mln PLN. W 2014 r. nie odnotowano napływu polskich inwestycji bezpośrednich do Andory.

       

       

      4.4. Współpraca regionalna

       

      Nie odnotowano współpracy między regionami polskimi i regionami Andory.

       

       

      4.5. Współpraca samorządów gospodarczych

       

      Nie odnotowano współpracy między polskimi samorządami gospodarczymi
      i samorządami Andory.

       

       

      Dostęp do rynku


       

      5.1. Dostęp do rynku dla polskich towarów i usług

       

      Zgodnie z Umową z 28 czerwca 1990 r. o Unii Celnej między Księstwem Andory
      i Wspólnotą Europejską oraz Ustawą nr 4 z 14 kwietnia 2004 r. o Kodeksie Celnym, Andora wprowadziła zasady wspólnotowej polityki handlowej oraz unijne ustawodawstwo w zakresie ceł. W związku z powyższym polskie towary mają swobodny (bezcłowy) dostęp do tego rynku.

       

       

      5.2. Dostęp do rynku pracy. Świadczenie usług i zatrudnienie obywateli RP

       

      Wszystkich obcokrajowców pragnących podjąć pracę na terenie Andory obowiązuje pozwolenie na pracę. Andora stosuje system kwot na takie pozwolenia, zgodnie z którym pierwszeństwo mają osoby mające status rezydenta; następnie – spośród osób nie posiadających statusu rezydenta - obywatele tych, krajów, z którymi Andora ma podpisane specjalne porozumienia (nie ma podpisanego takiego porozumienia z Polską), w dalszej kolejności obywatele państw członkowskich UE oraz Europejskiego Obszaru Gospodarczego, a następnie obywatele pozostałych krajów.

       

      Istnieją dwa typy pozwoleń związane z podejmowaniem pracy:

       

      1. Pobyt (status rezydenta) i praca (residencia y trabajo)

      Upoważnia do pobytu i pracy w Andorze w sposób stały i w okresie ważności pozwolenia. Może o takie pozwolenia wnioskować każdy nowoprzybyły do Andory, który: a) chce zamieszkać w Andorze (mieć status rezydenta), b) ma umowę o pracę na czas nieokreślony.

      Okres ważności pozwolenia: pierwsze pozwolenie wydawane jest na 1 rok, następnie może być odnowione trzy razy na okresy 2-letnie. Po 7 latach, kolejnych przedłużeń dokonuje się na okresy 10-letnie. Wyjątek stanowią obywatele Hiszpanii, Francji i Portugalii, wobec których obowiązują normy międzynarodowych porozumień podpisanych przez te kraje z Andorą. Obywatelom hiszpańskim, francuskim i portugalskim pozwolenie przedłuża się dwa razy na okresy 2-letnie, a po 5 latach, na okresy 10-letnie.

       

      1. Praca związana z przekraczaniem granicy (trabajo de fronterizo)

      Upoważnia do pracy w Andorze w sposób stały i w okresie ważności pozwolenia, ale dana osoba zamieszkuje poza terytorium Andory. Może o takie pozwolenia wnioskować każdy nowoprzybyły do Andory, który: a) chce mieszkać w strefie przygranicznej, b) ma umowę o pracę na czas nieokreślony w firmie odpowiednio zarejestrowanej w Andorze.

      Okres ważności pozwolenia: pierwsze zezwolenie wydaje się na 3 lata, można je odnowić na kolejne okresy 3-letnie.

       

      Praca sezonowa i tymczasowa

      System kwot dotyczy też pracy sezonowej i tymczasowej. Po upływie terminu ważności pozwolenia na taką pracę pracownik ma 8 dni, by uregulować swą sytuację lub opuścić terytorium Andory. Typ pozwolenia dot. tymczasowej imigracji (imigración temporal) upoważnia do podejmowania pracy i pobytu tymczasowego w Andorze w okresie ważności pozwolenia. Po upływie daty ważności takiego pozwolenia na pracę, następne można uzyskać nie wcześniej niż po 5 miesiącach.

       

      Wolne zawody

      Pozwolenia na wykonywanie wolnych zawodów przez obcokrajowców są także regulowane przez system kwot. Pozwolenia te wydawane są ściśle według kolejności przyjazdu, przy czym priorytet mają obywatele krajów, które mają podpisane z Andorą porozumienia w tej sprawie.

      Wszelkich informacji o aktualnych wymogach w zakresie pozwoleń na pracę udziela Ministerstwo Spraw Społecznych, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych (Ministeri d’Afers Socials, Justícia i Interior):

       

      Ctra. de l'Obach

      Edif. Administratiu de l'Obac

      AD700 Escaldes-Engordany

      Tel.: +376 872 080

       

      Departament Pracy / Departament de Treball i Ocupació

      Tel.: +376 885 800 Fax: +376 885 803

      e-mail: treball@govern.ad

      www.treball.ad

       

      oraz

      Wydział Imigracyjny / Servei d’Immigració

      Tel.+376 872 072

      Fax.+376 872 073

      e-mail: servei.immigracio@govern.ad

      www.immigracio.ad

       

       

      5.3. Nabywanie nieruchomości

       

      Obcokrajowcy nie posiadający statusu rezydenta muszą ubiegać się o pozwolenie od rządu Andory na zakup nieruchomości (zezwolenia wydaje Ministerstwo Administracji Publicznej, Transportu i Telekomunikacji).

       

      Najważniejsze zmiany, jakie w zakresie nabywania nieruchomości przez obcokrajowców, wprowadza nowa ustawa 10/2012 z 21 czerwca dot. inwestycji zagranicznych, dotyczą zniesienia ograniczeń zakupu nieruchomości przez osoby fizyczne i możliwości zakupu przez osoby prawne, jeśli nie jest to w celach handlowych.

       

       

      5.4. System zamówień publicznych

       

      System zamówień publicznych Księstwa Andory reguluje Ustawa z 9 listopada 2000 r.
      o zamówieniach publicznych (Llei de contractació pública, de 9/11/2000), a rolę Urzędu Zamówień Publicznych pełni Rada ds. Zamówień Publicznych podlegająca ministrowi finansów:

       

      Junta de Contractació Administrativa

      Ministeri de Finances

      Departament de Pressupost i Patrimoni

      Carrer Prat de la Creu, 62-64

      AD500 Andorra la Vella

      Tel.+376 875 700

      e-mail: finances.gov@andorra.ad

      www.finances.ad

      Ogłoszenia o nowych przetargach są publikowane w Dzienniku Urzędowym Księstwa Andory (Butlletí Oficial del Principat d’Andorra) na stronie internetowej www.bopa.ad. Informacje te dostępne są jedynie w wersji katalońskiej.

       

       

      5.5. Ochrona własności przemysłowej i intelektualnej

       

      Ochrony prawnej i informacji nt. poszczególnych form własności przemysłowej
      i intelektualnej udziela Urząd Patentowy Księstwa Andory:

      Oficina de Marques del Principat d’Andorra (Office of Trademarks of the Principality of Andorra - OMPA)

      Carrer Camí de la Grau - Edifici Prat del Rull
      AD500 Andorra la Vella - Principat d'Andorra
      Tel: (376) 875600 - Fax: (376) 875669

      e-mail: ompa@andorra.ad  
      www.ompa.ad

       

      OMPA jest członkiem Biura Harmonizacji Rynku Wewnętrznego UE z siedzibą w Alicante:

      Oficina de Armonización del Mercado Interior (Office for Harmonization in the Internal Market)

      Avda. de Europa, 4

      03008 Alicante

      Spain

      Tel.(+34) 96 513 91 00

      Fax.(+34) 96 513 13 44

      e-mail: information@euipo.europa.eu

      www.oami.europa.eu

       

       

      Przydatne linki i kontakty


       

      6.1. Administracja gospodarcza

       

      Rząd Andory – www.govern.ad (kontakt z poszczególnymi ministerstwami)

       

      Ministerstwo Finansów – www.finances.ad

       

      Ministerstwo Turystyki i Handlu:

      - Turystyka - www.turisme.ad

      - Handel - www.comerc.ad

      - Oficjalna strona nt. turystyki w Andorze – www.visitandorra.com

       

      Ministerstwo Środowiska, Rolnictwa i Zrównoważonego Rozwoju:

      - Rolnictwo - www.agricultura.ad

      - Środowisko i Zrównoważony Rozwój - www.mediambient.ad

       

      Agencja Andora Rozwój i Inwestycje – www.actua.ad

      Urząd Celny – www.duana.ad

      Urząd Pracy – www.treball.ad

      Zakład Ubezpieczeń Społecznych Andory – online.cass.ad

      Krajowy Instytut Finansowy Andory (odpowiedzialny za regulację i nadzór sektora finansowego) – www.inaf.ad

       

       

      6.2. Samorządy gospodarcze

       

      Izba Przemysłu, Handlu i Usług Andory – www.ccis.ad

      Konfederacja Przedsiębiorców Andory – www.cea.ad

      Stowarzyszenie Banków Andory – www.aba.ad

      Stowarzyszenie Hoteli Andory – www.uha.ad

      Stowarzyszenie Agentów Nieruchomości – www.agia.ad

       

       

      6.3. Oficjalna prasa ekonomiczna

       

      El Periódic d’Andorra – www.elperiodicdandorra.com

      Diari d’Andorra – www.diariandorra.ad

      Bondia – www.bondia.ad

       

       

      6.4. Oficjalne strony o charakterze ekonomicznym

       

      Rocznik Statystyczny Andory – www.estadistica.ad

      Dziennik Urzędowy Księstwa Andory – www.bopa.ad

      Urząd Patentowy Księstwa Andory – www.ompa.ad

      Strategiczny Program Energii – www.energia.ad

       

      29 maja 2014 (ostatnia aktualizacja: 21 czerwca 2016)

      Drukuj Drukuj Podziel się treścią: