close

  • Polsce – służyć, Europę – tworzyć, Świat – rozumieć

     

  • AUSTRIA

  • Austria

    •  

       Informacje o kraju


       

       

      1. Informacje ogólne.

       

      1.1.  Położenie geograficzne, ludność, obszar, stolica, języki urzędowe.

      Położenie geograficzne: Austria jest krajem położonym w południowej części Europy Środkowej, o górzystym w przewadze ukształtowaniu terenu. Przebiegające z zachodu na wschód łańcuchy górskie poprzecinane są głęboko wciętymi dolinami rzecznymi. Zajmujące ok. 75% powierzchni kraju Alpy Wschodnie i Masyw Czeski zlokalizowane są w zachodniej części, wschodnią część Austrii stanowią natomiast niziny.

      Obszar: Austria zajmuje powierzchnię 83,87 tys. km⊃2; i graniczy z Niemcami, Czechami, Słowacją, Węgrami, Słowenią, Włochami, Szwajcarią i Liechtensteinem.

      Główne rzeki to Dunaj, Mura, Inn, Aniza i Drawa. Kraj ten nie posiada dostępu do morza.

      Stolica: Stolicą Austrii jest Wiedeń, który jest jednocześnie największym miastem tego państwa (ok. 1,68 mln mieszkańców). Kolejne miasta - zdecydowanie jednak mniejsze od Wiednia - to Graz (ok. 250 tys.), Linz (ok. 190 tys.), Salzburg (ok. 150 tys.).

      Ludność: Austrię zamieszkuje ok. 8,3 mln mieszkańców, z czego 91% stanowią Austriacy. Gęstość zaludnienia kraju – z uwagi na specyfikę ukształtowania powierzchni - jest bardzo nierównomierna (średnio 97 osób/km⊃2;); najwyższe wskaźniki notowane są w Wiedniu
      i Dolnej Austrii, a najniższe w Tyrolu.

      Ok. 15,2% społeczeństwa austriackiego stanowią osoby urodzone poza granicami kraju. Do najliczniejszych grup obcokrajowców w Austrii należą osoby wywodzące się z byłej Jugosławii (niemal 400 tys. osób), Niemiec (ok. 182 tys.) i Turcji (ok. 156 tys.).

      Obecnie w Austrii żyje co najmniej 60 tys. osób polskiego pochodzenia. Większość (ok.40 tys.) zamieszkuje Wiedeń i jego okolice. Istnieją jednak także duże ośrodki polonijne w Linzu, Grazu, Wiener Neustadt, Salzburgu, Innsbrucku, Klagenfurcie czy Bregenz.

      Język urzędowy: 98% ludności Austrii posługuje się językiem niemieckim, który jest jednocześnie językiem urzędowym tego państwa. W regionach zamieszkanych przez mniejszości narodowe używa się dodatkowo języka słoweńskiego i chorwackiego.

       

      1.2.  Warunki klimatyczne.

      Austria położona jest w strefie umiarkowanego klimatu przejściowego, znajdującego się pod wpływem atlantyckich mas powietrza. Klimat w Austrii jest zróżnicowany ze względu na niejednorodne ukształtowanie powierzchni. W Alpach występuje wyraźna piętrowość klimatyczno-roślinna, natomiast na pozostałym obszarze dominuje klimat umiarkowany wilgotny, przechodzący w kierunku południowego-wschodu w kontynentalny.

      Różnice temperatur, zarówno między dniem a nocą, jak i między latem a zimą, są o wiele mniejsze w zachodniej, niż we wschodniej części kraju. Średnia miesięczna temperatura
      w lipcu w okolicy Wiednia wynosi 20°C, a w styczniu -1°C. Roczna suma opadów atmosferycznych wynosi w wyższych piętrach Alp ok. 2 tys. mm, obniżając się stopniowo do ok. 1 tys. mm na nizinach. W Austrii można wydzielić trzy regiony klimatyczne: region klimatu panońskiego na wschodzie kraju, region klimatu alpejskiego oraz - na pozostałym terenie - środkowoeuropejski klimat przejściowy.

       

      1.3. Główne bogactwa naturalne.

      Austria jako kraj o stosunkowo małej powierzchni, nie posiada zbyt wielu bogactw naturalnych. Do najistotniejszych zaliczyć jednak można: magnezyt (jedne z największych złóż na świecie; wykorzystywane w przemyśle chemicznym), rudy żelaza, ropę naftową, gaz ziemny, sól kamienną, węgiel brunatny, skały budowlane (głównie wapienie), grafit oraz lit.

      Ponadto 39% powierzchni kraju zajmują lasy, które dostarczają surowca dla przemysłu drzewnego i papierniczego. Stosunkowo duże są w Austrii zasoby wodne, których wykorzystanie w górzystym terenie kraju sprawia, że aż 70% energii elektrycznej w Austrii dostarczana jest przez elektrownie wodne.

       

      1.4. System walutowy, kurs i wymiana.

      W 1998 r. Austria została członkiem europejskiej unii monetarnej, a od 1 stycznia 2002 r. szyling zastąpiony został przez euro. Średni kurs: 1 EUR = ok. 4 PLN.

       

      1.5. Religia.

      Najwięcej mieszkańców Austrii jest wyznania rzymsko-katolickiego (ok. 73,64%). Prawie 11,99% ludności to ateiści, ok. 4,68% społeczeństwa stanowią ewangelicy, a 4,22% wyznawcy islamu. Ludność wyznania starokatolickiego stanowi 0,18%, wyznania mojżeszowego natomiast ok. 0,10% społeczeństwa. Ok. 3,18% Austriaków przyznaje się do innych religii, natomiast 2% nie udziela informacji na temat swojego wyznania.

      W szkołach austriackich, obok nauki religii rzymsko-katolickiej, odbywają się lekcje religii innych wyznań. Finansowanie szkolnictwa religijnego leży w gestii państwa.

       

      1.6. Infrastruktura transportowa (przejścia graniczne, lotniska, porty).

      Spośród granic Austrii tylko granica z Liechtensteinem jest granicą zewnętrzną strefy Schengen. Na granicach z Niemcami, Republiką Czeską, Słowacją, Węgrami, Słowenią, Włochami i Szwajcarią nie odbywają się już kontrole paszportowe i celne, ich przekraczanie jest dozwolone w każdym miejscu i o każdym czasie.

      Austria dysponuje portami lotniczymi w następujących miastach: Wien-Schwechat, Linz, Salzburg, Innsbruck, Graz, Klagenfurt, obsługiwanych między innymi przez spółki: Austrian Airlines (AUA), Tyrolian Airways, Lauda Air, Air Alps GmbH.

      Przez terytorium Austrii przechodzą tranzytowe linie kolejowe (o długości ok. 7 tys. km) z licznymi tunelami oraz trasy drogowe. Gęsta sieć autostrad o długości 1,7 tys. km jest jedną z najdłuższych w Europie. Trakty biegną głównie ze środkowej i wschodniej Europy do Włoch oraz na Półwysep Bałkański. W 2007 r. oddano do użytku 22 - kilometrowy odcinek autostrady A6, łączący Wiedeń z Bratysławą. Dodatkowo obie stolice – w ramach projektu Twin City - połączono w 2008 r. drogą wodną na Dunaju. W 2010r. oddano do użytku 23,5-kilometrowy odcinek autostrady A5, która po dalszej rozbudowie będzie łączyć Wiedeń z miejscowością Drasenhofen położoną na granicy austriacko-czeskiej.

      Dużą rolę w transporcie odgrywa w Austrii żegluga śródlądowa, w tym wiedeński port rzeczny na Dunaju, osiągając rokrocznie rekordy obrotów w przewozach, gł. kontenerowych ładunków, a bieżące inwestycje ukierunkowane są na modernizację infrastruktury tego portu.

       

      1.7. Obowiązek wizowy.

      Polacy jako obywatele Unii Europejskiej mogą korzystać z możliwości swobodnego poruszania się po terytorium UE i nie obejmuje ich w tym obszarze obowiązek wizowy.

       

      1.8. Wykaz świąt.

      a)      1 stycznia - Nowy Rok

      b)      6 stycznia - Trzech Króli

      c)      1 maja - Święto Pracy

      d)     15 sierpnia -  Wniebowzięcie NMP

      e)      26 października - Święto Narodowe (rocznica odzyskania niepodległości)

      f)       1 listopada - Wszystkich Świętych

      g)      8 grudnia - Niepokalane Poczęcie NMP

      h)      25-26 grudnia - Boże Narodzenie

      Święta ruchome: Wniebowstąpienie, Święto Zesłania Ducha Świętego, Boże Ciało.

       

      System administracyjny


       

       

      2. System administracyjny.

       

      2.1. Ustrój polityczny.

      Austria jest związkową republiką parlamentarną o systemie kanclerskim.

      Ustrój określa Konstytucja z 1920 r. Państwo podzielone jest na 9 krajów związkowych (Budesland), a te z kolei dzielą się na powiaty (Bezirk) i gminy (Gemeinde).

      Podział administracyjny Austrii

      kraj związkowy (Land)

      siedziba władz

      pow.

      (km⊃2;)

      ludność

      charakterystyka

      Wiedeń (Wien)

      Wiedeń

      415

      1,68 mln

      stolica Austrii i kraj związkowy, jednocześnie centrum gospodarcze kraju i siedziba najważniejszych władz oraz licznych organizacji międzynarodowych

      Dolna Austria

      (Niederösterreich)

      St. Pölten

      19.178

      1,55 mln

      największy kraj związkowy, posiadający największy spośród wszystkich landów odsetek gruntów rolnych, a także bogate złoża surowców mineralnych

      Górna Austria

      (Oberösterreich)

      Linz

      11.982

      1,38 mln

      jeden z wiodących regionów w Europie w dziedzinie technologii, wykształcenia i zatrudnienia

      Styria (Steiermark)

      Graz

      16.392

      1,18 mln

      posiada bogate złoża żelaza, wśród krajów związkowych zajmuje pierwsze miejsce w górnictwie

      Tyrol (Tirol)

      Innsbruck

      12.648

      682,6 tys.

      obszar wysokogórski, motorem napędzającym gospodarkę jest turystyka

      Karyntia (Kärnten)

      Klagenfurt

      9.536

      557,8 tys.

      słynie z wielu jezior; ponadto znajduje się tu wiele elektrowni wodnych i złoża surowców

      Salzburg

      Salzburg

      7.154

      518,4 tys.

      niewielki, ale bogaty kraj związkowy, w którym od lat wydobywana jest sól kamienna

      Vorarlberg

      Bregenz

      2.601

      355,1 tys.

      głównymi źródłami dochodu są tu turystyka, przemysł i gospodarka energetyczna

      Burgenland

      Eisenstadt

      3.965

      277,4 tys.

      kraj związkowy o charakterze typowo rolniczym; gęsto zalesiony, pagórkowaty obszar, obfitujący
      w winnice i sady

       

      Na czele państwa stoi prezydent, wybierany na 6-letnią kadencję w powszechnych
      i bezpośrednich wyborach. Prezydent Austrii pełni głównie funkcje reprezentacyjne.

      Od kwietnia 2004 r. prezydentem Austrii jest dr Heinz Fischer (od 2010r. w drugiej kadencji).

       

      2.2. Władza ustawodawcza.

      Władzę ustawodawczą federacji sprawuje izba niższa parlamentu zwana Radą Narodową (Nationalrat) wspólnie z izbą wyższą zwaną Radą Federalną (Bundesrat). Parlament liczy 183 członków wybieranych w wyborach powszechnych na czteroletnią kadencję. Rada Federalna składa się z 62 członków reprezentujących poszczególne kraje związkowe.

       

      2.3. Władza wykonawcza.

      Władza wykonawczą sprawuje rząd federalny, pod przewodnictwem kanclerza federalnego. Od 2 grudnia 2008 r. urząd kanclerza Austrii (w ramach XXIV kadencji parlamentu) sprawuje Werner Faymann (SPÖ). Siedzibą rządu jest Wiedeń.

       

       

       

      2.4. Struktura administracji gospodarczej.

      Publiczną administrację gospodarczą w Austrii tworzą następujące główne instytucje centralne: Federalne Ministerstwo ds. Gospodarki, Rodziny i Młodzieży, Federalne Ministerstwo Rolnictwa, Leśnictwa, Środowiska i Gospodarki Wodnej, Federalne Ministerstwo Finansów, Federalne Ministerstwo Transportu, Innowacji i Technologii oraz Federalne Ministerstwo ds. Pracy, Spraw Socjalnych i Ochrony Konsumenta. Inne ważne jednostki administracji centralnej to: Urząd Patentowy, Urząd Statystyczny, jak również podlegające organizacyjnie pod resort gospodarki: Austriacka Agencja Handlu, Urząd ds. Regulacji Energii, Austriacki Fundusz Odbudowy i Rozwoju, Austriacka Agencja Wspierania Działalności Badawczej, Austriacki Serwis Gospodarczy, Urząd Inspekcji Pracy, Federalny Urząd Zamówień Publicznych, Urząd ds. Konkurencji oraz podlegający pod resort pracy  Urząd ds. Zatrudnienia. Równie ważnymi organami administracji, podlegającymi pod resort finansów jest Federalna Agencja Finansów i Urząd Nadzoru Finansowego.

      W Austrii istotną rolę w życiu gospodarczym odgrywają organizacje gospodarcze. Izby gospodarcze, mają w tym kraju wieloletnią tradycję (sięgającą 1849 r.). Wiodącą i nadrzędną organizacją w stosunku do regionalnych izb gospodarczych (do których w Austrii przynależność jest obowiązkowa) od 1994 r. jest Austriacka Izba Gospodarcza (WKÖ), której organy wybierane są i działają federacyjnie. WKÖ grupuje ok. 1 tys. podmiotów prawa publicznego (zrzeszeń, stowarzyszeń, grup branżowych) oraz ok. 370 tys. podmiotów indywidualnych (od jednoosobowych przedsiębiorstw po duże koncerny).

      Istotne znaczenie w Austrii ma również polityka wzajemnej niezinstytucjonalizowanej współpracy pomiędzy organizacjami reprezentującymi interesy pracodawców
      i pracowników oraz rządem: tzw. partnerstwo socjalne. Ta, oparta na zasadach dobrowolności, forma dialogu społecznego funkcjonuje w Austrii od 1946 r. i nie ogranicza się tylko do regulacji stosunków pracy, ale obejmuje praktycznie wszystkie obszary polityki gospodarczej i społecznej, z czynnym udziałem w życiu gospodarczym kraju. Partnerstwo socjalne tworzą w Austrii cztery zrzeszenia:

          po stronie pracodawców - WKÖ (zrzeszająca samodzielnych przedsiębiorców) oraz Konferencja Prezydentów Izb Rolniczych – PRÄKO-LWK (zrzeszająca samodzielnych przedsiębiorców w rolnictwie),

          po stronie pracowników - Federalna Izba Pracujących - BAK oraz Austriacka Federacja Związków Zawodowych – ÖGB (zrzeszająca pracowników najemnych).

       

      2.5. Sądownictwo gospodarcze.

      Wymiar sprawiedliwości leży w Austrii w gestii państwa. Sądownictwo jest - zgodnie z konstytucją - niezawisłe. Sądy obowiązuje zasada bezwzględnego legalizmu. Oprócz sądów cywilnych i karnych istnieją w Austrii Trybunał Konstytucyjny i Trybunał Administracyjny. Charakterystyczny dla austriackiego wymiaru sprawiedliwości jest udział osób prywatnych
      w niektórych jego instytucjach. W skład zespołów sędziowskich w sądach handlowych, sądach pracy i ds. socjalnych wchodzą z reguły także sędziowie niezawodowi. Dużą rolę odgrywają tu członkowie WKÖ.

      Austria jest sygnatariuszem nowojorskiego porozumienia o uznawaniu i wykonywaniu orzeczeń zagranicznych sądów arbitrażowych, które ratyfikowane zostało przez ponad 100 państw. W myśl tego porozumienia państwa - sygnatariusze, zobowiązują się do uznawania orzeczeń sądów arbitrażowych wydanych na terytorium państw suwerennych i do ich wykonywania. W związku z tym, austriackie firmy preferują rozstrzyganie sporów za pośrednictwem sądu arbitrażowego umieszczonego przy WKÖ (od 2006 r. działającego na podstawie znowelizowanych przepisów regulujących w Austrii postępowanie arbitrażowe); już prawie 90% wszystkich międzynarodowych umów gospodarczych zawieranych w Austrii posiada klauzule dotyczące rozstrzygania sporów poprzez arbitraż.

       

       

       

       

      Gospodarka


       

       

       

      3. Gospodarka

       

      3.1. Ogólna charakterystyka sytuacji gospodarczej

       

      3.1.1. Tendencje zmian PKB.

      W 2012r. znaczny wpływ na kondycję gospodarczą Austrii wywarła niestabilna sytuacja w strefie euro. W 2012r. odnotowano nieznaczne zahamowanie działalności inwestycyjnej austriackich przedsiębiorców. Wzrost gospodarki światowej w 1 kwartale 2012r. nie utrzymał się przez kolejne miesiące, co również niekorzystnie odbiło się na austriackiej koniunkturze. Jednak mimo recesji w grupie państw należących do strefy euro, Austria zdołała utrzymać pozytywny bilans, który umożliwił w ujęciu rocznym 0,8proc. wzrost PKB.

      Według Austriackiego Instytutu Badań nad Gospodarką (WIFO) w 2013r. austriacki PKB powinien osiągnąć tempo wzrostu w wysokości 1,0%, co w świetle wyników z ubiegłych lat (2011r.: 2,7%; 2012r.: +0,8%),  oznacza  powrót na ścieżkę umiarkowanego, ale stałego rozwoju gospodarki krajowej, po okresie stagnacji związanym z ogólnoświatowym kryzysem gospodarczo-finansowym. Z kolei wg Austriackiego Banku Narodowego (OeNB)  wzrost gospodarki Austrii w 2013r. wyniesie zaledwie 0,5proc., natomiast w 2014r. 1,7proc.

       

      3.1.2. Inflacja.

      W 2012r. wskaźnik inflacji w Austrii osiągnął poziom 2,4%. Według aktualnych prognoz w 2013r. roczna inflacja wyniesie 2,2%, natomiast na 2014r. przewiduje się spadek wskaźnika inflacji do poziomu 2,0%.

       

      3.1.3. Bezrobocie.

      W 2012r. według Eurostatu wskaźnik stopy bezrobocia w Austrii wynosił 4,7%. Na koniec 1 kwartału 2013r. stopa bezrobocia wyniosła 4,7%. Zakłada się, że w 2013r. wskaźnik ten utrzyma się na poziomie 4,7%.

      Austriacki instytut WIFO podaje, że na koniec 2012r. wskaźnik bezrobocia kształtował się na poziomie 7,0%, a w 2013 roku osiągnie poziom 7,4%. Wg danych instytutu w 2011r. stopa bezrobocia w Austrii wynosiła 6,7% (obliczana na podstawie metody krajowej).

       

      3.1.4. Inwestycje.

      Z aktualnych danych Federalnego Ministerstwa Gospodarki wynika, że w 2012r. bezpośrednie inwestycje zagraniczne Austrii osiągnęły wartość 13,0 mld euro, co w porównaniu z analogicznym okresem 2011r. (17,8 mld euro) stanowi znaczny, bo aż 27,3proc. spadek działalności inwestycyjnej. W 2012r. austriackie przedsiębiorstwa realizowały głównie inwestycje w UE (50,3proc.). W pozostałych państwach Europy Wschodniej zainwestowano 13,4proc. ogółu BIZ.  W pierwszej dziesiątce państw popularnych wśród austriackich inwestorów znalazły się: LU, TR, CH, CZ, RU, IT, PL, UA oraz BiH. Inwestycje koncentrowały się głównie na branży finansowej oraz ubezpieczeniowej (47,5proc.).

      Inwestycje zagranicznych inwestorów w Austrii w 2012r. osiągnęły wartość 4,9 mld euro (w porównaniu r/r oznacza to 40proc. spadek). W 2012r. w Austrii inwestowały przede wszystkim państwa członkowskie UE, głównie UE 15 (87,8proc.). Największą aktywność inwestycyjną odnotowano ze strony DE, RUS, NL, IT, BRA, BE, CA,CH, ES oraz IE. Inwestycje koncentrowały się głównie na branży elektrotechnicznej, finansowej oraz ubezpieczeniowej

       

       

      3.1.5. Struktura i kierunki handlu zagranicznego

       

      Austria, która w 2009r. dotkliwie odczuła skutki kryzysu finansowego (eksport zmalał o 20,2%, import o 18,4%) w kolejnych latach zdołała odrobić straty ponownie odnotowując dodatnie wyniki. W 2010r. dynamika eksportu wyniosła 16,5proc., natomiast import zwiększył się o 16,3proc. W 2011r. utrzymał się pozytywny trend, który umożliwił 11,3proc. wzrost po stronie eksportu oraz 15,3proc. po stronie importu

      W 2012r. nastąpiło nieznaczne zahamowanie dynamiki wzrostu handlu zagranicznego, Austria zdołała utrzymać jednak dodatnie wyniki (import: +0,7proc., eksport: +1,4proc.). W okresie od stycznia do grudnia 2012r. Austria sprowadziła towary o łącznej wartości 131,96 mld euro, eksportując w tym czasie produkty o łącznej wartości 123,47 mld euro.

      W 2012r. przedmiotem transakcji w ramach handlu zagranicznego była najczęściej grupa towarów obejmująca ´maszyny i pojazdy´ (import: 41,91 mld euro; eksport: 46,90 mld euro). Kolejne, dominujące grupy towarów stanowiły ´towary przetworzone´, ´produkty chemiczne´ oraz ´inne towary´. Największy przyrost odnotowano w eksporcie ´paliw mineralnych i smarów´ (+10,2proc).

      W handlu zagranicznym Austrii, zarówno w eksporcie jak i w imporcie dominują rynki EU-27 (ok.70proc.), natomiast najważniejszym partnerem handlowym od lat są Niemcy (w 2012r. Austria wyeksportowała do Niemiec towary o łącznej wartości 37,83mld euro, importując w tym czasie towary na sumę 49,54mld euro). W eksporcie kolejne pozycje zajmują: Włochy, USA, Szwajcaria, Francja, Republika Czeska, a w imporcie: Włochy, Szwajcaria, Chiny, Republika Czeska, USA oraz Federacja Rosyjska. Podobnie jak w latach ubiegłych, także w 2012r. odnotowano zmniejszenie eksportu do Grecji (-9,1proc.) oraz do Hiszpanii (-4,9proc.). Od 2010r. odnotowuje się znaczny wzrost wymiany handlowej z państwami trzecimi. W okresie I-XII.2012 austriacki eksport do tych państw wzrósł  ogółem o 6,5proc. Należy zaznaczyć, że największy wzrost odnotowała wymiana handlowa z Kanadą (+11,8proc.) oraz USA. W 2012r. Austria wyeksportowała do USA towary o łącznej wartości 6,93 mld euro, co stanowi 5,6proc. ogólnego wolumenu eksportu oraz 8,6proc. wzrost w porównaniu z wynikami osiągniętymi w analogicznym okresie 2011r.

      W 2012r. Austria wyeksportowała do państw członkowskich UE towary o łącznej wartości 84,14mld euro (68,1proc. ogółu eksportu), importując z państw UE towary warte 92,91 mld euro (70,4proc. ogółu importu). Wymiana handlowa z państwami członkowskimi UE w okresie od stycznia do grudnia 2012r. odnotowała jednak lekki spadek w porównaniu do analogicznego okresu w 2011r.: import zmniejszył się o 0,7proc., natomiast eksport o 0,8proc..

      Eksperci zakładają, że w 2013r. austriacki handel zagraniczny jedynie nieznacznie się zwiększy.

       


      3.2. Tabela głównych wskaźników makroekonomicznych austriackiej gospodarki

       

       

       2010

      2011

      2012

      2013*

      PKB wartość globalna (w mld euro)

      286,20

      300,71

      309,90

      319,15

      PKB wartość per capita  (nominalnie )w euro

      31.126

      32.421

      33.297

      33.656

      tempo wzrostu PKB (realnie) w %

      2,0

      2,7

      0,8

      1,0

      relacja deficytu finansów publicznych do PKB w %

      -4,1

      -2,5

      -3,1

      -2,6

      relacja całkowitego długu publicznego do PKB w %

      70,4

      72,4

      73,4

      75,4

      stopa inflacji (indeks cen konsumpcyjnych CPI) w %

      1,9

      3,3

      2,4

      2,2

      stopa bezrobocia w %:

      -  według Eurostatu

      4,4

      4,2

      4,7

      4,7

      wartość obrotów handlu zagranicznego
      (w mld euro)

      222,7

      252,3

      255,3*

      264,1

      wartość eksportu (w mld euro)

      109,2

      121,5

      123,4*

      128,3

      wartość importu (w mld euro)

      113,5

      130,8

      131,9*

      135,8

      skumulowana wartość zagranicznych inwestycji bezpośrednich w Austrii inward (w mld euro)

      193,67

      195,45

      b.d.

      b.d.

      skumulowana wartość zagranicznych inwestycji bezpośrednich Austrii za granicą outward (w mld euro)

      200,43

      224,79

      b.d.

      b.d.

      * dane wstępne wzgl. prognozy ;

      Źródła: Instytut Badań nad Gospodarką (WIFO); Ministerstwo ds. Gospodarki, Rodziny i Młodzieży,  Ministerstwo Finansów, Austriacki Bank Narodowy (OeNB), Austriacka Izba Gospodarcza (WKÖ); Austriacki Urząd Statystyczny (Statistik Austria)

       

       

       

       

       

       


      3.3. Główne sektory gospodarki.

      Największy udział w PKB w 2012r. miał sektor usług produkcji towarów. Pozostałe sektory gospodarki miały jednak równie ważny wpływ na kształtowanie austriackiego PKB.

       

      Struktura PKB w Austrii w 2012r. kształtowała się następująco:

          produkcja towarów                                                                                        17,37%

          handel                                                                                                                11,30%

          sektor medyczno-socjalny, szkolnictwo                                                    10,66%

          podatki                                                                                                               9,36%

          nieruchomości                                                                                                 9,04%

          inne usługi gospodarcze                                                                                7,97%

          budownictwo                                                                                                    6,26%

          administracja publiczna                                                                               5,16%

          hotelarstwo i gastronomia                                                                            4,49%

          transport                                                                                                           4,39%

          pośrednictwo finansowe i ubezpieczenia                                                  4,18%

          zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz i wodę                                3,36%

          informatyka, komunikacja                                                                         2,65%

          inne usługi                                                                                                        2,53%

          rolnictwo i leśnictwo                                                                                      1,28%

       

       

      3.4. Uczestnictwo w wielostronnych organizacjach i porozumieniach o charakterze ekonomicznym.

      Austria jest członkiem wielu międzynarodowych organizacji, tj.:

          Unii Europejskiej od 1995r.,

          Organizacji Narodów Zjednoczonych ONZ (United Nations), od 1955r. (Wiedeń jest obok Nowego Jorku i Genewy trzecią siedzibą Sekretariatu Generalnego ONZ),

          Grupy Banku Światowego (World Bank Group),

          Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju OECD (Organisation for Economic Co-Operation and Development), od 1961r.,

          Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie OBWE (Organization for Security and Co-operation in Europe), od 1973r.,

          Światowej Organizacji Handlu WTO (World Trade Organization),

          Międzynarodowym Funduszu Walutowym IMF (International Monetary Fund),

          Światowej Organizacji Zdrowia WHO (World Health Organisation).

       

       

      Ponadto w Wiedniu swoje główne siedziby ulokowały takie organizacje jak:

      ­   Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej (International Atomic Energy Agency),

          Komisja Przygotowawcza ds. Organizacji Traktatu o Całkowitym Zakazie Prób Jądrowych CTBTO (Comprehensive Nuclear-Test-Ban Treaty Organization),

          Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju Przemysłowego UNIDO (UN Industrial Development Organisation),

          Program Narodów Zjednoczonych w zakresie Kontroli Narkotyków UNDCP (United Nations Drug Control Programme),

          Organizacja Krajów Eksportujących Ropę Naftową OPEC (Organisation of the Petroleum Exporting Countries).

       


      3.5. Relacje gospodarcze z UE.

      Od 1 stycznia 1995r. Austria jest członkiem UE, co ma znaczący wpływ na rozwój gospodarki tego kraju. Zniesienie kontroli celnych oraz swoboda przepływu towarów i usług w obrębie UE wpłynęły na wzrost eksportu. Zminimalizowane zostały również koszty budowy magazynów eksportowych (ok. 2-5% wartości sprzedawanych za granicą towarów). W podobnej skali wzrosła jednocześnie konkurencyjność austriackich eksporterów na rynku europejskim. Wraz z wprowadzeniem w 2002r. waluty euro zneutralizowane zostało istniejące dotychczas ryzyko kursowe.

      Dla towarów rolnych, których podaż w Austrii przewyższa od lat popyt wewnętrzny, systematycznie - poprzez rozszerzenie EU - zwiększeniu uległ rynek zbytu, jak również otworzyła się możliwość subwencjonowania austriackiego rolnictwa ze środków unijnych.

      Jako członek UE Austria wykorzystuje swoje dogodne położenie geograficzne, które sprzyja przede wszystkim w pozyskiwaniu i obsłudze rynków wschodnich.

      Po załamaniu się w 2009r. wymiany handlowej z głównymi unijnymi partnerami eksportowymi Austrii, do których należą  Niemicy i Włochy, a także kraje Europy Wschodniej, w kolejnych latach odnotowano znaczną poprawę aktywności eksportowej. W 2012r. odnotowano jednak stagnację wymiany handlowej z UE27. Import z UE zmalał o 0,7proc. osiągając poziom 92,91 mld euro, natomiast eksport do UE zmniejszył się o 0,8proc. do poziomu 84,14 mld euro. Grupa państw członkowskich UE27 jest odbiorcą 68,1proc. austriackiego eksportu oraz dostawcą 70,4proc. austriackiego importu.  

      Austria podkreśla, że wprowadzenie wspólnej waluty oraz rozszerzenie UE na Wschód przyniosło gospodarce narodowej impuls wzrostu 0,9% PKB rocznie. Natomiast samo rozszerzenie UE w 2004 r. pozwoliło na utworzenie w Austrii 13 tys. nowych miejsc pracy w skali każdego roku.

      Jako jedno z bogatszych państw UE Austria zasila budżet unijny znacznie większą sumą środków, niż te, które dostaje w zamian w postaci dotacji (płatnik netto). Z danych KE wynika, że w 2011r. Austria uiściła składkę netto w wysokości 805 mln euro (2010r.: 677 mln euro, 2009r.: 402,0 mln euro; 2008r.: 356 mln euro).

       

       

       

       

       

       

      Dwustronna współpraca gospodarcza


       

       

      4. Dwustronna współpraca gospodarcza

       

      4.1. Dwustronne umowy gospodarcze

      Z dniem przystąpienia Polski do UE stosunki gospodarcze między Polską a Austrią wpisują się w ramy prawa wspólnotowego, głównie traktatu akcesyjnego, podpisanego prze Polskę ze Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi 16 kwietnia 2003r. w Atenach. W okresie przedakcesyjnym zawarto m.in. następujące umowy gospodarcze:  

          umowa z października 1995r. między Rządem RP a Rządem Republiki Austrii o współpracy gospodarczej, technicznej i technologicznej,

          umowa o wspieraniu i ochronie inwestycji z listopada 1988 r.,

          umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania, znowelizowana w styczniu 2004 r.
      i lutym 2008 r.,

      W październiku 2008 r. wszedł w życie Protokół o zmianie Umowy w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i od majątku. Przyjęte postanowienia mają zastosowanie w odniesieniu do dochodów uzyskanych przez obywateli polskich w Austrii po 31 grudnia 2008 r.

       

      4.2. Handel zagraniczny.

      Przystąpienie w 2004 r. Polski do struktur UE miało pozytywny wpływ na dynamikę
      i strukturę towarową wymiany handlowej pomiędzy Polską a Austrią. Jednak kryzys finansowy oraz związana z nim stagnacja w 2009r. zachwiały notowany od kilku lat pozytywny trend, tj. rosnącą dynamikę obrotów dwustronnej wymiany. Znaczna poprawa w zakresie działalności eksportowo-importowej nastąpiła w 2010r. Pozytywny trend kontynuowany był również w 2011r. oraz bieżącym roku, co przejawia się w dotychczas opublikowanych wynikach za 2012r.

      Z wstępnych danych za  2012r. wynika, że wolumen polskiego eksportu do Austrii wyniósł 2,55 mld euro. W porównaniu do analogicznego okresu w 2011r. (2,43 mld euro) oznacza to wzrost o 4,6proc. Polski import z Austrii w 2012r. osiągnął wartość 3,44 mld euro. W porównaniu do 2011r. oznacza to wzrost rzędu 1,0proc.

      Należy zaznaczyć, że po odnotowanym w 2009r. drastycznym spadku wymiany handlowej z zagranicą, co dotyczyło także Polski, od 2010r. również Austria odnotowuje wzrost obrotów handlu zagranicznego. 

       

      Najważniejsze towary/grupy towarów eksportowanych i importowanych przez Polskę

      Polski eksport do Austrii

      Polski import z Austrii

      węgiel kamienny i brykiety, koks, węgiel koksujący, węgiel brunatny

      maszyny elektryczne, aparaty i wyroby elektrotechniczne

      miedź, w tym drut miedziany

      kotły, maszyny, urządzenia mechaniczne

      meble biurowe i części do mebli

      pojazdy samochodowe i części samochodowe, motocykle

      samochody dostawcze, samochody osobowe, traktory

      żelazo i stal oraz wyroby z nich, w tym blachy i rury

      części do samochodów, w tym skrzynie biegów

      plastik i wyroby plastikowe, w tym korpusy
      z plastiku i polimerów

      meble do mieszkań, bielizna pościelowa

      papier, tektura i opakowania tekturowe

      owoce, przetwory z owoców i warzyw

      farmaceutyki, w tym leki

      plastik i wyroby z plastiku

      meble, materace, wyposażenie sypialń

      części do maszyn i aparatury technicznej, kotły i urządzenia mechaniczne

      aluminium i wyroby aluminiowe

      paliwa mineralne, oleje mineralne, środki dezynfekcji

      drewno i wyroby z drewna

       

       


      Wartość wymiany handlowej pomiędzy Polską a Austrią:

       

      Eksport do AT

      Import z AT

       

      2011

      2012*                                   

      2011

      2012*

       

      (mln euro)

      dynamika r/r (%)

      (mln euro)

      dynamika r/r (%)

      (mln euro)

      dynamika r/r (%)

      (mln euro)

      dynamika r/r (%)

      Żywność i żywe zwierzęta

      207,59

      22,4

      235,18

      13,3

      135,92

      12,1

      128,07

      -5,8

      Napoje i wyroby tytoniowe

      103,78

      66,6

      241,76

      133,0

      7,00

      -12,3

      3,44

      -50,8

      Surowce naturalne

      77,36

      11,2

      73,04

      -5,6

      35,81

      7,9

      46,78

      30,6

      Paliwa mineralne i smary

      395,34

      33,6

      261,99

      -33,7

      28,22

      17,0

      20,84

      -26,1

      Oleje roślinne i zwierzęce

      19,68

      42,6

      6,56

      -66,6

      5,06

      -28,5

      3,20

      -36,7

      Produkty chemiczne

      169,97

      32,0

      194,13

      14,2

      586,99

      24,8

      586,40

      -0,1

      Towary przetworzone

      557,25

      34,2

      540,43

      -3,0

      973,66

      21,1

      970,83

      -0,3

      Maszyny i pojazdy

      257,28

      23,3

      643,19

      12,4

      1.262,25

      28,0

      1.289,07

      2,1

      Inne towary

      308,59

      13,3

      315,17

      2,1

      335,80

      24,0

      348,04

      3,6

      Pozostałe

      21,24

      439,1

      33,98

      59,9

      38,58

      87,7

      47,75

      23,8

      Razem

      2.433,11

      28,3

      2.545,47

      4,6

      3.409,33

      24,2

      3.444,46

      1,0

      * dane wstępne
       

      4.3. Inwestycje.

       

      W Polsce reprezentowanych jest ok. 800 austriackich firm. Z danych Austriackiego Banku Narodowego wynika, że skumulowana wartość inwestycji bezpośrednich Austrii w Polsce na koniec 2011 roku wyniosła ok. 3,68 mld euro. Wynik ten plasuje Austrię na 10 miejscu wśród zagranicznych inwestorów w Polsce. Dane za 2011r. wskazują jednocześnie na fakt wycofania kapitału inwestycyjnego z Polski na sumę 95 mln euro.

      Rzeczywista wartość austriackich inwestycji w Polsce może się różnić od w/w wartości, ponieważ w polskich statystykach ujęte zostają tylko inwestycje przekraczające 1 mln USD. W Polsce działalność inwestycyjną prowadzi 40 austriackich  firm, które zainwestowały minimum 1 mln USD. Do największych inwestorów austriackich należą: Europolis (nieruchomości), Bau Holding Strabag AG (hotele, obiekty biurowe); Raiffeisen Zentralbank; Rigips Austria GmbH i Leier (materiały budowlane); Wienerberger (ceramika budowlana), Porr International (hotele); Warimpex (hotele, biurowce); Henkel CEE (chemikalia); Kronospan (producent płyt wiórowych) oraz kilka towarzystw ubezpieczeniowych: Uniqa, Generali, Wüstenrot i Vienna Insurance Group.

      Przykładem inwestycji austriackich jest centrum handlowe – Złote Tarasy w centrum Warszawy, które otwarto w 2007 roku. Autorami tej spektakularnej budowli wykonanej ze stali i szkła są austriackie firmy Waagner-Biro Stahlbau i  Zeman & Co.

      Na tle innych państw regionu Polska staję się atrakcyjnym i perspektywicznym miejscem inwestycji również dla małych i średnich przedsiębiorstw z Austrii. Chodzi tutaj głównie o branże: energetyczną, technologii środowiskowych, infrastruktury oraz budownictwa jak również artykułów konsumpcyjnych.

      Na początku 2011r. austriacki bank Raiffeisen Bank International (RBI) został właścicielem większościowego pakietu udziałów w Polbanku, które na sprzedaż wystawił grecki EFG Eurobank Ergasias.

      W związku z przygotowaniami do Mistrzostw Europy w piłce nożnej, których rozgrywki odbyły się w 2012r.w Polsce i na Ukrainie austriackie firmy (Strabag, Porr) zaangażowane były w prace w zakresie budowy dróg oraz  budowy i modernizacji stadionów piłkarskich.

      W 2012r. austriacka poczta Österreichische Post AG przejęła spółkę Kolportaż Rzetelny, lidera w sektorze druków bezadresowych.

       

      Oto niektóre przykłady małych i średnich austriackich inwestorów w Polsce
      z uwzględnieniem kraju związkowego, z którego pochodzą:

      Ø  Austrian Wind Power GmbH – Burgenland (Burgenland);

      Ø   Bene Büromöbel AG – Dolna Austria (Niederösterreich);

      Ø   Voest - Alpine Industrieanlagenbau GmbH & Co. – Górna Austria (Oberösterreich);

      Ø   Semmelrock Baustoffindustrie GmbH – Karyntia (Kärnten);

      Ø   Motiondata Software GmbH – Styria (Steiermark);

      Ø   D. Swarovski & Co. – Tyrol (Tirol);

      Ø   Zumtobel Licht GmbH –  Przedarulania (Vorarlberg);

      Ø   Warimpex Finanz- und Beteiligungs AG – Wiedeń (Wien);

      Ø   Porr – Wiedeń (Wien).

       

      Z danych Austriackiego Banku Narodowego wynika, że polskie przedsiębiorstwa w 2011r. zainwestowały w Austrii 77 mln euro. 

       

       

      4.4. Współpraca regionalna.

      W Austrii kraje związkowe dysponują dużą samodzielnością w zakresie kontaktów zagranicznych, a współpraca z partnerami zagranicznymi cieszy się również popularnością wśród austriackich gmin i miast. Dominują kontakty z krajami zachodnioeuropejskimi, jednak duże zainteresowanie społeczności lokalnych notuje się także w kontaktach z partnerami z państw, które w 2004 r. przystąpiły do UE.

      Stale rozwija się również współpraca regionalna między Polską a Austrią. Przybiera ona formę umów o współpracy i partnerstwie zawieranych przez kraje związkowe z polskimi województwami, a także przez polskie i austriackie miasta i gminy.

      Najaktywniejszym w Austrii krajem związkowym współpracującym z Polską jest Styria, która podpisała umowy o współpracy z województwami: podkarpackim, śląskim, opolskim, dolnośląskim, łódzkim, lubelskim, kujawsko-pomorskim oraz utrzymuje aktywne kontakty
      z województwem małopolskim. Sformalizowane są także partnerskie kontakty między miastami oraz okręgami i gminami: Graz - Lublin, Okręg Graz - Częstochowa i Piotrków Trybunalski, Okręg Bruck an der Mur (Mariazell) - Częstochowa, Okręg Murau - Krapkowice, Pischelsdorf - Babice, Ramsau - Zagórz, Voitsberg - Leśnica, Weiz - Grodzisk Mazowiecki, Weiz – Chrzanów, St. Lamprecht - Gogolin, Steierisches Vulkanland (Feldbach, Bad Radkersburg) - Żywiec. Styria prowadzi także ożywioną współpracę z miastem Przemyśl (pomimo braku konkretnego partnera po stronie styryjskiej).

      Także Dolna Austria angażuje się we współpracę z Polską: kontakty utrzymują gminy Atzenbrugg i Jeżowe, gminy Lassee i Strzyżów oraz miasta Raabs an der Thaya i Reszel. Intensywny charakter ma współpraca miast Groß-Siegharts i Poniatowej oraz Ebreichsdorfu
      z Ziębicami, gmin regionu Melker Alpenvorland z Rudą Śląską. W Mank (Melker Alpenvorland) powołano Stowarzyszenie Wspierania Kontaktów Europejskich, którego celem jest m.in. współpraca na mocy podpisanego porozumienia z Rudą Śląską. W Ebreichsdorfie powołano podobne stowarzyszenie promujące kontakty gminne z Polską oraz z krajami sąsiadującymi (Czechami, Węgrami). Od 2005 r. St.Pölten i Leszno wraz z innymi 30 miastami europejskimi uczestniczą w projekcie "Sieć współpracy miast średniej wielkości".

      Stolica Karyntii Klagenfurt współpracuje z Rzeszowem.

      W Górnej Austrii miasto Alkoven współpracuje z Uniejowem, podobnie Bad Ischl
      z Niepołomicami. Salzburg i Innsbruck współpracują z Krakowem, natomiast Wiedeń posiada zinstytucjonalizowane kontakty z Warszawą i Krakowem.

      W marcu 2011r. Województwo Kujawsko-Pomorskie podpisało Umowę o współpracy regionalnej z krajem związkowym Styria. Współpraca obejmuje takie dziedziny jak gospodarka, infrastruktura, ochrona środowiska, energia odnawialna, turystyka i sport, badania i rozwój technologiczny, pomoc społeczna oraz działalność na rzecz osób niepełnosprawnych. Umowę zawarto na okres 5 lat.


       

       

      4.5. Współpraca samorządów gospodarczych.

      W warunkach gospodarki wolnorynkowej istnienie silnego samorządu gospodarczego nabiera szczególnego znaczenia. Historia izb gospodarczych w Austrii sięga 1849 r., co oznacza tradycję i bagaż doświadczeń, podczas gdy odrodzenie ruchu samorządowego w Polsce nastąpiło dopiero w 1989 r.

      W bilateralnych kontaktach polskich samorządów gospodarczych z austriackimi, trudno jest znaleźć sformalizowane poprzez umowy przykłady współpracy. Znana jest jedynie umowa
      o współpracy Krajowej Izby Gospodarczej z WKÖ, podobna do wielu umów podpisanych przez austriacką izbę z większością narodowych izb gospodarczych na świecie. Austriackie Stowarzyszenie Przemysłowców I.V. współpracuje z Polską Konfederacją Pracodawców Prywatnych Lewiatan w ramach europejskiej organizacji zrzeszającej narodowe stowarzyszenia pracodawców BusinessEurope.

      Natomiast – w celu realizacji zadań w ramach różnego rodzaju mniej lub bardziej sformalizowanych form współpracy regionów, miast czy gmin – występują powiązania lokalnych samorządów gospodarczych w obu krajach. Aspekty współpracy gospodarczej stanowią bowiem z reguły jeden z wiodących punktów umów kooperacyjnych; w Austrii są to najczęściej oddziały regionalne WKÖ, czy I.V., a w Polsce wszelkiego rodzaju stowarzyszenia, izby, cechy, agencje przedsiębiorczości, itp..

      Ciekawą inicjatywą na rzecz rozwoju dwustronnej współpracy gospodarczej jest jednostkowy projekt rządu kraju związkowego Dolna Austria, który w Warszawie i w Krakowie otworzył biura specjalnej agencji promocyjnej Ecoplus. Agencja promuje w Polsce Dolną Austrię, przede wszystkim jednak jej przedsiębiorców. Jednym z głównych zadań agencji jest nawiązywanie kontaktów gospodarczych między polskimi i austriackimi firmami. Agencja ta wspiera aktywnie przede wszystkim współpracę jednostek B+R i biznesu, prowadzi monitoring projektów B+R, szczególnie tych, które opierają działalność na najnowszych technologiach. Wspiera także kooperację w zakresie tworzenia sieci i klastrów, pomaga firmom (szczególnie rozpoczynającym w Polsce działalność) w pozyskiwaniu korzystnych lokalizacji biznesowych. Projekt finansowany jest z budżetu kraju związkowego.

       

       

      Dostęp do rynku


       

       

      5. Dostęp do rynku.

       

      5.1. Dostęp do rynku dla polskich towarów i usług.

      Od czasu akcesji w 1995 r. Austrii do UE konsumenci tego kraju czerpią duże korzyści wynikające z usunięcia barier handlowych. Bogata oferta towarowa prowadzi do intensywnej konkurencji na tym niewielkim i trudnym ze względu na wysokie standardy techniczne i wymagania jakościowe rynku, tym bardziej, że Austria lokuje się w czołówce krajów UE o najwyższym poziomie życia.

      Mimo, że wejście Polski do struktur UE zlikwidowało ostatnie bariery o charakterze taryfowym i fizycznym, to jednak polscy eksporterzy nadal konfrontowani są z problemami wynikającymi z wysokiego zorganizowania austriackiego rynku. W tym kraju bowiem od lat istnieją liczne przepisy i zwyczaje handlowe wprowadzające szereg utrudnień, których przestrzeganie ściśle kontrolowane jest przez sprawne struktury samorządu gospodarczego.

      Przepisy importowe UE są zasadniczo liberalne, poza pewnymi wyjątkami i restrykcjami (kwoty importowe, cła antydumpingowe, embarga). Specjalne regulacje występują dla niektórych produktów, jak: tekstylia, żelazo i stal (wschodnia Europa), produkty rolnicze, towary o przeznaczeniu wojskowym, czy tak zwane towary „dual-use”.  Przy imporcie niektórych produktów rolnych wymagane są licencje i inne świadectwa (świadectwo zdrowia roślin, zaświadczenia weterynaryjne). Należy przestrzegać również odrębnych przepisów dotyczących opakowania i etykietowania. Nie wolno importować gatunków zwierząt zagrożonych wymarciem. Również transport zwierząt żywych podlega osobnym regulacjom.

      Należy pamiętać także o znaku CE potwierdzającym zgodność z podstawowymi normami bezpieczeństwa UE dla takich towarów, jak: maszyny, materiały budowlane, urządzenia telekomunikacyjne, sprzęt medyczny, artykuły sportowe, zabawki, materiały wybuchowe.

      Dodatkowo przedsiębiorstwa eksportujące towary do Austrii powinny zapoznać się
      z regulacjami w zakresie obowiązujących w Austrii norm dotyczących ich towarów (ÖNORMEN), ze szczególnym naciskiem na normy ekologiczne.

      Znaczne ułatwienia w dostępie do rynku usług dla polskich firm eksportujących towary wymagające montażu wiążą się z otwarciem austriackiego rynku pracy dla obywateli z nowych państw członkowskich UE z dn.01.05.2011r. Zniesienie ograniczeń w zakresie delegowania pracowników w celu świadczenia usług stworzy realne możliwości dla polskich przedsiębiorstw zamierzających realizować kontrakty z partnerami austriackimi. Dotychczas polskie firmy często odnotowywały trudności w uzyskaniu pozwoleń na legalne zatrudnienie własnych delegowanych pracowników do realizacji przedmiotowych kontraktów (głównie budowlano-montażowych).

       

      5.2. Dostęp do rynku pracy. Świadczenie usług i zatrudnienie obywateli RP.

        Z dniem 1 maja 2011 roku zniesione zostaną ostatecznie dotychczasowe ograniczenia. Oznacza to, że obywatele Polski i innych państw członkowskich UE-8 będą mogli swobodnie przemieszczać się na terytorium Austrii w celu podejmowania zatrudnienia a także korzystać z regulacji dot. rynku pracy na równi z obywatelami austriackimi. Zniesione zostaną dotychczas obowiązujące zezwolenia na pracę oraz wszelkie ograniczenia ilościowe (kontyngenty zatrudnienia cudzoziemców). Obywatele nowych państw członkowskich będą mogli w pełni korzystać z usług austriackich urzędów pracy (AMS) obejmujących m.in. pośrednictwo w zatrudnieniu i poradnictwo zawodowe. Będą objęci przepisami dotyczącymi bezrobocia łącznie z transferem uprawnień do zasiłków i otrzymywaniem świadczeń społecznych.

      W zakresie zabezpieczenia społecznego należy zwrócić uwagę na zmianę przepisów wspólnotowych dotyczących koordynacji zabezpieczenia społecznego, obowiązujących od dnia 1 maja 2010 r.. Chodzi tu o zmiany rozporządzeń 1408/71 i 574/72 zastąpionych kolejno rozporządzeniami 883/2004 i 987/2009. Generalną zasadą pozostaje, iż dla nabycia prawa do zasiłku dla bezrobotnych liczy się państwo ostatniego miejsca pracy. Stamtąd powinien być dokonywany jego transfer (formularz U2), jeżeli osoba uprawniona wyjedzie do innego państwa członkowskiego w celu poszukiwania pracy. Natomiast według zmienionych przepisów zasiłki dla bezrobotnych wypłacane będą bezpośrednio przez instytucje zagraniczną do rąk uprawnionego.

      W praktyce osoba , która pracowała w Austrii i z tego tytułu uprawniona jest do zasiłku dla bezrobotnych otrzymywać będzie z austriackiego  AMS zasiłek dla bezrobotnych. Zasiłek może być transferowany np. do Polski nie dłużej niż przez trzy miesiące. Natomiast według nowych przepisów przewiduje się możliwość przedłużenia tego okresu o kolejne trzy miesiące,  o ile instytucja właściwa państwa, z którego przekazywany jest zasiłek podejmie taką decyzję. Zainteresowana tym osoba powinna złożyć wniosek w tej sprawie przed upływem pierwszych trzech miesięcy. Jeżeli tego nie zrobi, będzie musiała powrócić do państwa, z którego transferowany jest zasiłek np. do Austrii – inaczej go utraci. Nadal obowiązywać będzie zasada, że osoba, która wyjeżdża z państwa, w którym ma prawo do zasiłku dla bezrobotnych (np. z Austrii), musi się zarejestrować jako poszukująca pracy w urzędzie zatrudnienia państwa, do którego przyjeżdża ( np. w Polsce) i w ciągu 7 dni od wyjazdu przedłożyć stosowny formularz U2. Okresy zatrudnienia w państwach członkowskich będą nadal sumowane. Nowością będzie możliwość doliczenia okresów pracy na własny rachunek.

      W zakresie świadczeń socjalnych należy odnotować następujące istotne zmiany.

      Od 1.09.2009 r. pomoc socjalna przyznawana jest w formie  tzw. nowego zabezpieczenia minimalnego (Mindestsicherung). Regulacja powyższa wprowadzana jest sukcesywnie w całej federacji (aktualnie stosowana jest przez trzy kraje związkowe: Wiedeń, Dolną Austrię  oraz Salzburg).

      Poprzez zabezpieczenie minimalne państwo zapewnia potrzebującym pomoc w pokrywaniu bieżących potrzeb (wydatki na żywność, odzież, środki higieny, ogrzewanie i energię elektryczną oraz czynsz mieszkaniowy). Świadczenia w postaci zabezpieczenia minimalnego są w świetle przepisów prawnych przyznawane osobom, które nie dysponują odpowiednimi środkami koniecznymi do pokrycia podstawowych potrzeb własnych wzgl. członków najbliższej rodziny. Osoby zdolne do pracy muszą jednak wykazać gotowość do jej podjęcia. W przypadku, kiedy osoba pobierająca ww. świadczenia nie zamierza podjąć proponowanej jej pracy, kwota pomocy socjalnej może zostać zmniejszona o połowę. W niektórych przypadkach istnieje możliwość całkowitej utraty prawa do świadczeń.
      Analogicznie jak w przypadku swobodnego przepływu pracowników Austria i Niemcy jako jedyne państwa członkowskie UE-15 wprowadziły ograniczenia dla nowych państw członkowskich UE-8 w zakresie delegowania pracowników w ramach transgranicznego świadczenia usług. Zgodnie z postanowieniami Traktatu Akcesyjnego ograniczenia po stronie Austrii dotyczą świadczenia usług w zakresie: ogrodnictwa, obróbki kamienia, produkcji konstrukcji stalowych i z metali lekkich, budownictwa i pokrewnych gałęzi, przemysłu, służb ochrony,sprzątania/czyszczenia budynków, inwentarza trwałego i środków transportu, domowego pielęgnowania chorych, pomocy społecznej (wolontariatu).

      Szeroki zakres wprowadzonych na 7 lat ograniczeń spowodował marginalizację aktywności firm z nowych państw członkowskich w Austrii i przeniesienie swojej działalności do innych państw członkowskich względnie realizację kontraktów w sektorach zliberalizowanych lub w ramach samozatrudnienia. Dodatkową barierą było ograniczenie procedury zezwoleń do tzw. personelu kluczowego, tj. osób posiadających szczególne i poszukiwane przez miejscowy rynek wykształcenie, specjalne umiejętności i biegłość zawodową potwierdzone doświadczeniem. Za personel kluczowy nie są w Austrii uznawani zwykli specjaliści bez dodatkowych kwalifikacji, osoby przyuczone do zawodu czy siły pomocnicze.

      Od 1 maja 2011 r. zniesione będą dotychczasowe regulacje przejściowe dotyczące delegowania pracowników z nowych państw członkowskich i wprowadzona będzie pełna swoboda świadczenia usług. Przestaną obowiązywać procedury zezwoleń dla pracowników delegowanych, kontyngenty, czy procedury dopuszczenia kontraktów usługowych.

      W zakresie zabezpieczenia społecznego pracowników delegowanych dotyczyć będą zmiany jakie zostały dokonane w prawie wspólnotowym z dniem 1 maja 2010. Prawo wspólnotowe pozwala na pozostanie pracownika przejściowo delegowanego na terytorium innego państwa członkowskiego w systemie ubezpieczeń społecznych państwa wysyłającego. Po zmianie przepisów okres podlegania ubezpieczeniu w państwie wysyłającym został przedłużony do 24 miesięcy. Istotne pozostaje to, aby pracownik delegowany był zatrudniony u pracodawcy państwa wysyłającego oraz aby firma prowadziła w państwie, w którym opłaca składki za delegowanego, znaczącą część działalności. Oddelegowanym może być zarówno pracownik, jak też osoba prowadząca działalność na własny rachunek. Pracodawca może ponownie delegować tę samą osobę do tej samej pracy po przerwie wynoszącej co najmniej dwa miesiące.

      Dla firm i pracowników z Polski rozważających możliwość podjęcia działalności wzgl.  pracy w austriackiej branży budowlanej istotne są informacje nt. obowiązku uiszczania składek do austriackiej kasy urlopowej pracowników budowlanych BUAK (Bauarbeiter-Urlaubs- und Abfertigungskasse), która zajmuje się  prowadzeniem rejestru pracowników budowlanych w zakresie nabywania praw do urlopu, ekwiwalentów za niewykorzystany urlop oraz odszkodowań za niepogodę. Obowiązek składkowy wynika z przepisów ustawy Bauarbeiter Urlaubs- und Abfertigungsgesetz. Każda firma zatrudniająca, wzgl. delegująca pracowników do wykonywania prac w branży budowlanej jest zobowiązana do zgłaszania pracowników do kasy BUAK i odprowadzania ww. składek. Z danych przedstawionych przez BUAK wynika, że w 2010r. w Austrii w branży budowlanej  pracowało 3336 obywateli Polski (głównie w formie samozatrudnienia). Wśród pracowników polskich delegowanych do AT w 2012 r. odnotowano 929 zgłoszeń (wymaga tego oficjalna procedura AT), co oznaczało 2.948 obywateli PL i 7.020 delegowanych do AT przez polskie firmy (zgodnie z przyjęta praktyką usługodawca np. z Polski może delegować pracowników-obywateli innych pcz, a nawet państw trzecich).

      Austriacka ustawa o zwalczaniu dumpingu płacowego i socjalnego (Lohn- und Sozialdumping-Bekämpfungsgesetz, LSDB-G), od 1 maja 2011 r., wprowadza istotne obostrzenie warunków zatrudniania w Austrii pracowników z nowych krajów członkowskich UE. Przewiduje ona całkowite zrównanie stawek płacowych i obowiązkowych stawek na ubezpieczenia społeczne pracowników z wyżej wymienionych krajów ze stawkami obowiązującymi rodzimych austriackich pracowników. Wysokość stawek płacowych austriackich pracowników są określane przez stosowne ustawy, rozporządzenia lub płacowe umowy taryfowe zawierane w ramach poszczególnych branż (tzw. Kollektivverträge). Dla pracodawców zarówno austriackich jak i pracodawców nie zarejestrowanych i nie mających własnej siedziby na terenie Austrii nie przestrzegających zapisów wymienionej wyżej ustawy są przewidziane różnorodne kary, włącznie z zakazem prowadzenia działalności gospodarczej na terenie Austrii co najmniej przez jeden rok.

       

       

      5.3. Nabywanie i wynajem nieruchomości.

      Podstawowym aktem prawnym regulującym w Austrii nabywanie własności, jak również innych praw rzeczowych, jak służebności (Servituten), prawa wzniesienia
      i użytkowania budynku na cudzym gruncie (Baurecht, Superädifikate) i prawa zabezpieczania wierzytelności (Pfandrechte, Hypotheken) jest austriacki Kodeks Cywilny (ABGB, Allgemeines Bürgerliches Gesetzbuch), pochodzący z 1811 r. i obowiązujący do dziś.

      Istotne są również przepisy prawne obowiązujące w poszczególnych krajach związkowych, regulujące m.in. możliwość nabywania nieruchomości przez cudzoziemców (Landesgrundverkehrgesetze).

      Nabywanie nieruchomości w Austrii przez obywateli EU podlega zasadniczo takim samym procedurom, jak w przypadku obywatela austriackiego. Obywatel EU czy EOG musi jedynie uzyskać z właściwego urzędu dzielnicowego, względnie magistratu urzędu stosowne zaświadczenie o możliwości nabycia nieruchomości bez zezwolenia (Negativbestätigung). Nabycie nieruchomości wymaga formy pisemnej, a podpisy stron umowy muszą być potwierdzone przez notariusza lub sąd. Tytuł do nieruchomości przechodzi na nowego właściciela tylko wtedy, gdy dana transakcja została zgłoszona do ewidencji gruntów. Transakcje kupna-sprzedaży gruntów podlegają opodatkowaniu w wysokości 3,5%.

      W Austrii istnieje dobrze rozwinięty system ewidencji gruntów. Elektroniczne księgi wieczyste prowadzone są przez Sądy Rejonowe (Bezirksgerichte) i stanowią tak zwane dokumenty publiczne (tj. z pełnym prawem wglądu).

      Prawo własności to prawo do dysponowania rzeczą i do czerpania z tego tytułu korzyści
      z wyłączeniem osób trzecich. Prawo austriackie rozróżnia współwłasność (Miteigentum) oraz własność mieszkaniową (Wohnungseigentum). Austriacka ustawa najmu (Mietrechtsgesetz, BGBl 520/1981, nowelizacja: BGBl 124/2006) znacznie ogranicza swobodę kształtowania warunków najmu na korzyść najemcy. Wynajmujący nie może dowolnie dyktować wysokości czynszu, ograniczeniom podlegają również kwestie dotyczące warunków rozwiązania umowy. Od przepisów wspomnianej ustawy strony nie mogą odstąpić, jeżeli wywołałoby to niekorzystne dla najemcy skutki.

       

      5.4. System zamówień publicznych.

      Kompleksowa regulacja tematyki zamówień publicznych nastąpiła w Austrii z dniem
      1 stycznia 1995 r., tj. z dniem przystąpienia tego kraju do EOG. Do tego czasu formalnie obowiązywało tak zwane zarządzenie C-K Ministra ds. Ogólnych z 1909 r. o ogłaszaniu przetargów publicznych. Przystąpienie Austrii do UE oraz konieczność dalszych dostosowań prawa zamówień publicznych do dyrektyw UE (w tym 2001/78/WE) spowodowały, że
      w 2002 r. uchwalono nową ustawę, która weszła w życie 1 września 2002 r. (Bundesvergabegesetz - BGBl 99/2002). Ustawa ta reguluje jednak tylko zamówienia udzielane na szczeblu federalnym, gdyż kraje związkowe dysponują własnymi przepisami.

      Ustawa z 2002 r. wprowadza generalną zasadę równości oferentów, a zamawiający ma prawo do wyboru między przetargiem nieograniczonym a ograniczonym według własnego uznania. Nowa ustawa uwzględnia ponadto - przyjęte we wcześniejszych nowelizacjach ustawy
      z 1994 r., a istotne z punktu widzenia małych i średnich przedsiębiorstw – zasady: przejrzystości postępowania, konkurencyjności i stosowania środków odwoławczych, jak również zasadę minimalnej liczby oferentów w przetargach ograniczonych oraz
      w negocjacjach z zachowaniem konkurencji. W ustawie zniesiono również dotychczasowy przepis warunkujący złożenie protestu w Urzędzie ds. Zamówień (Bundesvergabeamt BVA) wcześniejszym postępowaniem pojednawczym przed tak zwaną Federalną Komisją Kontrolną Zamówień Publicznych BVKK. Komisja jest instytucją polubownego załatwiania kwestii spornych oraz wyjaśniania wątpliwości, ale tylko do momentu wyznaczonego terminem składania ofert. Protest w kwestiach rozstrzygnięcia składa się natomiast już tylko do BVA. W skład BVKK wchodzą m.in. przedstawiciele samorządu gospodarczego, pracobiorców oraz zleceniodawców. Rozwiązanie to jest niewątpliwie specyfiką austriacką.

      Ponadto dużym ułatwieniem dla przedsiębiorstw jest w Austrii system Centralnego Rejestru Dostawców i Wykonawców ANKÖ z internetowym dostępem dla zamawiających. Rejestracja w ANKÖ i poddanie się obwiązującej tam procedurze weryfikacji jest swoistą przepustką do postępowań przetargowych i dowodem na kompetencję i solidność danego przedsiębiorstwa. Dla zarejestrowanych firm oznacza to także oszczędność kosztów ponoszonych przy każdorazowym potwierdzaniu w postępowaniu przetargowym warunków spełnienia minimalnych wymogów ustawowych.

      W Austrii od 2001 r. istnieje ponadto Federalna Agencja Zakupów Publicznych BBG (spółka skarbu państwa), która dokonuje centralnych zakupów dla ministerstw i urzędów centralnych (poza resortem obrony).

       

      5.5. Ochrona własności przemysłowej i intelektualnej.

      W Austrii ochronę własności intelektualnej i przemysłowej regulują przepisy:

          Prawo własności (Urheberrecht, UrhG):

      stanowi istotny wyjątek wśród innych praw ochrony własności intelektualnej, gdyż nie wymaga meldowania, rejestracji przedmiotu ochrony. W przeciwieństwie do patentu nie chroni pomysłu, lecz konkretną formę produktu. Prawo własności nie wygasa przez okres ok. 70 lat po śmierci ostatniego właściciela.

          Prawo do marki (Markenrecht, MSchG):

      marka to znak charakterystyczny przedsiębiorstwa, który pozwala odróżnić jego produkty od produktów innych przedsiębiorstw. Prawo do marki przyznawane jest na okres 10 lat, może jednak być nieskończenie wiele razy przedłużane o kolejne 10 lat. Marki mogą przyjmować różne formy, np. czysty tekst, grafika, grafika z tekstem, dźwięk, formy trójwymiarowe.

          Prawo patentowe (Patentrecht, PatG):

      aby opatentować wynalazek, musi on spełniać 4 warunki: produkt musi być nowy, musi być stworzony w wyniku działalności innowacyjnej, winien być użyteczny oraz pomysł i tajniki produkcji muszą zostać całkowicie ujawnione. Przyznanie patentu na dany produkt nie jest jednoznaczne z udzieleniem wyłączności na używanie tego produktu. Prawo patentowe obowiązuje tylko wewnątrz kraju, tj. ochrona nie rozciąga się poza granicę państwa.

          Prawo użytkowe (Gebrauchsmusterrecht, GMG, tzw. "kleines Patent"):

      to „mały patent“, dla którego udzielenia nie jest konieczne osiągnięcie tak wysokiego poziomu innowacyjności, jak w przypadku zwykłego patentu.

          Prawo ochrony typografii  mikrochipów (Halbleiterschutz, HlSchG):

      ten szczególny przepis chroni trójwymiarową strukturę mikroelektronicznych półprzewodników (topografię chipów). Chroniona jest wyłącznie konkretna forma/kształt półprzewodnika. Poza ochroną pozostaje natomiast koncept, metody i systemy produkcji, zastosowana technologia i zapisane informacje. Aby zapewnić ochronę informacji tajnych, dostęp może zostać częściowo ograniczony poprzez zaopatrzenie niektórych elementów opisem „poufne”. Ochrona trwa maksymalnie 10 lat, a formalną kontrolą przed jej rozpoczęciem zajmuje się Urząd Patentowy.

          Prawo ochrony gatunków (Sortenschutz, SortSchG):

      szczególne prawo ochrony gatunków roślin, dla których nie obowiązuje prawo patentowe. Chronione są: produkcja, sprzedaż, wywóz, import, magazynowanie. Okres ochrony wynosi 25 lat (dla ziemniaków i chmielu 30 lat). Zameldowanie odbywa się w Urzędzie Federalnym Bezpieczeństwa Żywienia (Bundesamt für Ernährungssicherheit).

          Certyfikaty ochronne (Schutzzertifikate, SchZG - Arzneimittelpatente):

      patenty na leki oraz środki ochrony roślin, które przyznawane są na okres 5 lat.

          Prawo ochrony pierwowzoru (Geschmacksmusterrecht, MuSchG):

      chroniony jest wygląd produktu (design). Prawo to chroni produkt maksymalnie przez 25 lat (przydzielane jest na 5 lat i może być pięciokrotnie przedłużane).

       

       

      Przydatne linki i kontakty


       

       

      6. Przydatne kontakty i linki.

       

      6.1. Administracja gospodarcza.

          Federalne Ministerstwo ds. Gospodarki, Rodziny i Młodzieży: www.bmwfj.gv.at,

          Federalne Ministerstwo Finansów: www.bmf.gv.at,

          Federalne Ministerstwo ds. Pracy, Spraw Socjalnych i Ochrony Konsumentów: www.bmask.gv.at,

          Federalne Ministerstwo ds. Transportu, Innowacji i Technologii: www.bmvit.gv.at,

          Federalne Ministerstwo ds. Rolnictwa, Leśnictwa, Środowiska i Gospodarki Wodnej: www.lebensministerium.at.

       

      6.2. Samorządy gospodarcze.

          Austriacka Izba Gospodarcza WKÖ (Wirtschaftskammer Österreich): www.wko.at,  

          Austriackie Stowarzyszenie Przemysłowców IV (Industriellenvereinigung):

      www.iv-net.at,

          Federalna Izba Rolna LK (Landwirtschaftskammer):www.agrarnet.info.

       

      6.3. Oficjalna prasa ekonomiczna.

          dziennik gospodarczy Wirtschaftsblatt: www.wirtschaftsblatt.at,

          tygodnik gospodarczy Format: www.format.at,

          wkładka ekonomiczna dziennika Der Standard: www.derstandard.at,

          wkładka ekonomiczna dziennika Kurier: www.kurier.at,

          wkładka ekonomiczna dziennika Die Presse: www.diepresse.com.

       

      6.4. Oficjalne strony o charakterze ekonomicznym.

          system informacji prawnej (Rechtinformationssystem): www.ris.bka.gv.at,

          portal informacyjny dla obywateli (Help): www.help.gv.at,

          Federalny Urząd ds. Zatrudnienia (Abeitsmarktservice Österreich): www.ams.at,

          Urząd Statystyczny (Statistik Austria): www.statistik.at,

          Narodowy Bank Austrii (Oesterreichsiche Nationalbank): www.oenb.at,

          Austriacki Instytut Badań Gospodarczych WIFO (Österreichisches Institut für Wirtschaftsforschung): www.wifo.ac.at,

          Wiedeński Instytut Międzynarodowych Porównań Gospodarczych WIIW (Wiener Institut für Internationale Wirtschaftsvergleiche): www.wiiw.ac.at,

          Instytut Studiów Wyższych IHS (Institut für Höhere Studien): www.ihs.ac.at,

          Austriacki Instytut ds. Polityki Międzynarodowej OIPP: (Österreichisches Institut für Internationale Politik): www.oiip.at,

          Organizacja ds. Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych OIER (Organisation für Internationale Wirtschaftsbeziehungen): www.oier.eu,

          Austriacki Instytut ds. Planowania Przestrzeni ÖIR (Österreichisches Institut für Raumplanung): www.oir.at,

          Federalna Agencja ds. Wspierania Przedsiębiorczości ABA (Austrian Business Agency): www.aba.gv.at,

          Federalna Agencja ds. Wspierania Rozwoju i Innowacyjności AWS (Austria Wirtschaftservice): www.awsg.at,

          Federalna Agencja Energii (Österreichische Energieagentur): www.energyagency.at,

          Austriackie Forum Ekologiczne (Ökosoziales Forum Österreich): www.oesfo.at,

          Stowarzyszenie Pracowników (Arbeiterkammer): www.arbeiterkammer.at

      29 czerwca 2013 (ostatnia aktualizacja: 5 listopada 2013)

      Drukuj Drukuj Podziel się treścią: