close

  • Być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczypospolitej Polskiej

     

  • BIAŁORUŚ

  • Białoruś

  •  

     Informacje o kraju


     

     

    1.1.Położenie geograficzne, ludność, obszar, stolica, języki urzędowe.

     

    Położenie geograficzne: Republika Białorusi (RB) położona jest w zachodniej części Niziny Wschodnioeuropejskiej. Nie posiada dostępu do morza. Łączna długość granic: 2969 km. Graniczy z dwoma krajami WNP: Rosją (990 km) i Ukrainą (975 km) oraz z trzema krajami UE: Litwą (462 km), Łotwą (143 km) i Polską (418 km). Rozciągłość równoleżnikowa kraju wynosi 650 km, południkowa 560 km.

     

    Ludność: 9,48mln osób (stan na grudzień 2014 r.). Gęstość zaludnienia: 45,8 os./km2. Najgęściej zaludnione jest miasto Mińsk, które ma status wydzielonej jednostki terytorialnej. Najgęściej zaludnionym obwodem jest obwód brzeski – 43 osób/km2, najsłabiej obwód witebski – 31 osób/km2. Utrzymującym się problemem jest niska liczba urodzeń. Duże znaczenie dla sytuacji demograficznej ma także emigracja zarobkowa (głównie do Rosji).

     

    Białorusini stanowią 83,7% populacji. Najliczniejsze mniejszości: Rosjanie (8,2%), Polacy (3,1%), Ukraińcy (1,6%), Żydzi (0,1%). Liczba Polaków szacowana jest na 294 tys. Największe skupiska: w obwodzie grodnieńskim (78,3% ogółu Polaków) i brzeskim (5,9%).

     

    Obszar: 207,6 tys. km⊃2;.

     

    Stolica: Mińsk

     

    Języki urzędowe: Białoruski i rosyjski. Wg spisu powszechnego z 2009 r. białoruski uważany za język ojczysty przez 60,8 % Białorusinów, 2,8% Rosjan, 58,2% Polaków, 7,9% Ukraińców i 9,1% Żydów. W handlu zagranicznym używany jest rosyjski, w mniejszym zakresie angielski.

     

    1.2.Warunki klimatyczne.

     

    Klimat umiarkowanie kontynentalny. Średnia temperatura w styczniu waha się od -4° C na północnym zachodzie do -8° C na północnym wschodzie, a w lipcu od 17° C na północy do 19° C na południu. Roczne opady wahają się w granicach od 550 do 700 mm, maksimum przypada na okres letni.

     

    1.3.Główne bogactwa naturalne.

     

    Udokumentowano ok. 5 tys. złóż surowców mineralnych. RB posiada złoża soli potasowych (ponad 40 mld t.), torfu (ok. 5 mld t.), gliny (200 mld t.), piasków, dolomitu, kredy oraz ropy naftowej. Występują źródła wód leczniczych i balneologicznych oraz gęsta sieć rzek. Liczba jezior przekracza 11 tys., ich łączna powierzchnia wynosi około 2 tys. km2. Oprócz naturalnych zbiorników wodnych wybudowano 130 sztucznych. Występują również: bursztyn (głównie techniczny złoża w Gatcza-Osowo), krzemień (od ciemnożółtego do ciemnobrunatnego i czarnego), złoto oraz tzw. czarny dąb.

     

    1.4.System walutowy, kurs i wymiana.

     

    Walutą RB jest białoruski rubel (BYN, skrót białoruski руб.). Kontrolę nad rynkiem walutowym sprawuje Rada Ministrów RB, wspólnie z Narodowym Bankiem RB (NBRB). 1 lipca 2016 roku przeprowadzona została denominacja białoruskiej waluty w relacji 1 BYN (nowy białoruski rubel) = 10 000 BYR (stary białoruski rubel). Stare oraz nowe nominały białoruskiej waluty pozostaną w obiegu do końca 2016 roku.

     

    Istnieje konieczność uzyskania zezwolenia banku centralnego, przy większości operacji kapitałowych. (np. zakup przez rezydenta zagranicznych papierów wartościowych, otwarcie rachunku w banku nie będącym rezydentem). Rejestracja operacji walutowych wymagana jest w transakcjach handlu zagranicznego. Ceny walut są ustalane na podstawie fixingu, na Białoruskiej Giełdzie Papierów Wartościowych i Walut, który jest także oficjalnym kursem NBRB. Operacji na giełdzie dokonywać mogą jedynie banki. Wymiany waluty można dokonywać w oddziałach banków i w punktach wymiany walut.

     

    Średni kurs oficjalny w sierpniu 2017 r.: 10 PLN = 5,37 BYN,  1 USD = 1,94 BYN, 1 EUR =  2,29 BYN,

     

    1.5.Religia.

     

    Struktura wyznaniowa: prawosławni – 60%, katolicy – 8%, pozostali (niewierzący, protestanci, in.) – 32%. Trwają negocjacje pomiędzy białoruskim rządem a przedstawicielami Watykanu dot. podpisania przez Białoruś konkordatu. Stosowne porozumienie rząd białoruski podpisał z władzami kościoła prawosławnego.

     

    1.6.Infrastruktura transportowa (przejścia graniczne, lotniska, porty).

     

    Na granicy RP-RB funkcjonuje 12 przejść: Białowieża-Piererow (drogowe, osobowe: piesze i rowerowe), Bobrowniki-Bierestowica (drogowe, osobowe i towarowe), Czeremcha-Wysokolitowsk (kolejowe, osobowe i towarowe); Kuźnica-Grodno (kolejowe, osobowe i towarowe), Kukuryki-Kozłowiczy (drogowe, towarowe), Kuźnica-Bruzgi (drogowe, osobowe i towarowe), Połowce-Pieszczatka (drogowe, osobowe, jedynie dla obywateli RP i RB, bez autobusów), Rudawka-Lesnaja (wodne, osobowe, od maja do października), Siemianówka-Swisłocz (kolejowe, towarowe), Sławatycze-Domaczewo (drogowe, osobowe, bez autobusów), Terespol-Brześć (drogowe i kolejowe, osobowe i towarowe, samochodami do 3,5 t) i Zubki-Bierestowica (kolejowe, towarowe).

     

    Z dniem 1 października 2014 r. Białoruś odstąpiła jednostronnie od ruchu pieszego przez punkty graniczne z krajami UE.

     

    Samochody wielkogabarytowe oraz te z naciskiem ponad 10 t. na oś mogą poruszać się tylko po wyznaczonych trasach m.in.: Kozłowicze – Brześć – Mińsk – granica Rosji; Bruzgi – Grodno – Mińsk; Łog (granica z Litwą) – Mińsk – Homel; Kobryń – Homel – granica z Rosją (przejście Sieliszcze). W kraju jest 7 lotnisk w sąsiedztwie  miast stanowiących siedziby władz obwodów, w tym 2 międzynarodowe (Mińsk i Brześć).

     

    1.7.Obowiązek wizowy

     

    W 2003 r. wprowadzono obowiązek wizowy dla obywateli RP. Od 2008 r. podczas tranzytu przez terytorium RB polscy obywatele obowiązani są posiadać wizy tranzytowe. Informacje wizowe: http://poland.mfa.gov.by/pl/belec/wizy/.

     

    Od 12 lutego 2017 roku obywatele Unii Europejskiej mogą przekraczać punkt graniczny przez port lotniczy w Mińsku w ruchu bezwizowym. Pobyt w ramach ruchu bezwizowego przez lotnisko w Mińsku możliwy jest na terenie całej Białorusi do pięciu dni kalendarzowych.  

     

    Od 26 października 2016 roku możliwy jest ruch bezwizowy do turystyczno-rekreacyjnego parku "Kanał Augustowski", obejmującego również Grodno. Bezwizowy wjazd na okres 5 dni  może się odbywać przez przejścia graniczne z Polską: Lesnaja (Rudawka), Bruzgi (Kuźnica Białostocka), z Republiką Litewską: przez przejścia graniczne Prywałka (Szandubra), Prywałka (Rajgardas). Aby wjechać w rejon Kanału Augustowskiego należy posiadać ważny paszport oraz specjalne zezwolenie na prawo do przebywania w strefie bezwizowej. Dokument będzie wydawany przez białoruskie firmy turystyczne działające na terytorium Grodna i Parku „Kanał Augustowski”. Zamówienia na wycieczki można składać drogą elektroniczną. Szczegółowe informacje można znaleźć na stronie GRODNO VISA FREE

     

    Od 12 czerwca 2015 roku obowiązuje możliwość ruchu bezwizowego do białoruskiej części Puszczy Białowieskiej na pobyt do 3 dni przez przejście rowerowo-piesze Białowieża/Pererow, szczegóły dotyczące przekraczania granicy w tym punkcie można znaleźć na stronie Białowieskiego Parku Narodowego.

     

    1.8.Wykaz świąt państwowych

     

    1 stycznia – Nowy Rok; 7 stycznia – Boże Narodzenie (prawosławne); 8 marca – Dzień Kobiet; 1 maja – Święto Pracy; 9 maja – Dzień Zwycięstwa; 3 lipca – Dzień Niepodległości (wyzwolenie Mińska spod okupacji wojsk III Rzeszy); 7 listopada –Dzień Rewolucji Październikowej; 25 grudnia – Boże Narodzenie (katolickie).

     

    Dodatkowo dni wolne od pracy obowiązują w przypadku ruchomych świąt Wielkanocnych (marzec lub kwiecień) oraz prawosławnego Święta Zmarłych (kwiecień).

     

    Białoruś jest jedynym krajem, gdzie dzień wolny od pracy przysługuje zarówno w katolickie, jak i prawosławne święta Bożego Narodzenia (po jednym dniu).

     

    System administracyjny


     

    2.1        Ustrój polityczny.

     

    Deklaracja O państwowej niezawisłości Republiki Białorusi, została przyjęta w dniu 12 lipca 1990 r. Podstawą ustroju jest Konstytucja, z 30 marca 1994 r. Nowela z 1996 r. zwiększyła uprawnienia prezydenta, a z 2004 r. zniosła ilościowe ograniczenie sprawowania tego urzędu przez tą samą osobę.

     

    Głową państwa jest Prezydent, wybierany w powszechnym głosowaniu. Od lipca 1994 r. stanowisko to piastuje Alaksandr Łukaszenka. Ostatnie wybory prezydenckie miały miejsce 11 października 2015 r., A. Łukaszenka uzyskał 84,09% głosów przy frekwencji 87,2%. Kolejne wybory prezydenckie spodziewane są w 2020 roku.

     

    Władza ustawodawcza należy do dwuizbowego parlamentu – Zgromadzenia Narodowego (Nacjonalnoje Sobranie), złożonego z: Rady Republiki (Sowiet Respubliki) i Izby Przedstawicieli (Pałata Predstawitelej). Rada Republiki liczy 64 członków: 8 mianowanych przez prezydenta i 56 wybieranych przez deputowanych lokalnych rad na 4-letnią kadencję. Izba Przedstawicieli liczy 110 członków wybieranych w wyborach powszechnych na 4-letnią kadencję. Ostatnie wybory miały miejsce 11 września 2016 roku. W rezultacie absolutnie dominującą pozycję uzyskali kandydaci obozu władzy. Po raz pierwszy w parlamencie znalazły się też dwie przedstawicielki środowiska opozycyjnego - Aliona Anisim, wiceprzewodnicząca Towarzystwa Języka Białoruskiego oraz Anna Konopacka z ramienia Zjednoczonej Partii Obywatelskiej. Najbliższe wybory spodziewane są w 2020 roku.

     

    Władzę wykonawczą sprawuje Rada Ministrów na czele z premierem, mianowanym przez prezydenta. Od grudnia 2014 roku stanowisko piastuje Andrej Kobiakow. Rząd podlega nadzorowi ze strony prezydenta i parlamentu.

     

    Prezydent i Izba Przedstawicieli mianują 12-osobowy skład Sądu Konstytucyjnego. Do sądów należą: Sąd Najwyższy, sądy obwodowe, Miński Sąd Miejski, sądy okręgowe i sądy wojenne. Sędziowie mianowani są przez prezydenta. W wypadku sędziów SN i Najwyższego Sądu Gospodarczego wymagana jest zgoda Rady Republiki.

     

    Struktury opozycyjne funkcjonują poza obiegiem parlamentarnym.

     

    2.2        Administracja gospodarcza.

     

    Najważniejsze centralne organy administracji gospodarczej i ich kierownicy (stan z lutego 2015 roku, bez oznaczenia stanowiska – minister):

     

    Ministerstwa:

     

    Ministerstwo Spraw Zagranicznych – Uladimir Makiej;

    Ministerstwo Architektury i Budownictwa – Anatolij Czernyj;

    Ministerstwo Energetyki – Uladimir Potopczuk;

    Ministerstwo Finansów – Uladimir Amarin;

    Ministerstwo Gospodarki – Uladmir Zinowskij;

                Narodowa Agencja Inwestycji i Prywatyzacji – Dyrektor Natalia Nikandorwa;

    Ministerstwo Gospodarki Komunalnej – Aleksandr Terechow;

    Ministerstwo Gospodarki Leśnej – Michaił Amielianowicz;

    Ministerstwo Handlu – Władimir Koltowicz;

    Ministerstwo Łączności i Informatyzacji – Sergiej Popkow ;

    Ministerstwo Podatków i Opłat – Sergiej Naliwajko;

    Ministerstwo Pracy i Ochrony Społecznej – Marianna Szczetkina;

                Departament Państwowej Inspekcji Pracy – Dyrektor Anatolij Sadowniczy;

    Ministerstwo Przemysłu – Witalij Wowk;

    Ministerstwo Rolnictwa i Żywności – Leonid Zajac

                Departament Nadzoru Weterynaryjnego i Spożywczego (w randze wiceministra rolnictwa) – Aleksandr Subbotin;

    Ministerstwo Sportu i Turystyki – Aleksandr Szamko;

    Ministerstwo Transportu i Komunikacji – Anatolij Siwak;

    Ministerstwo Zasobów Naturalnych i Ochrony Środowiska – Andrej Kovchuto

    Ministerstwo Zdrowia – Walery Malaszko

     

    Inne:

    Komitet Kontroli Państwowej – Przewodniczący Leonid Anifimow;

    Narodowy Komitet Statystyczny – Przewodnicząca Inna Miedwiediewa;

    Państwowy Komitet Celny – Przewodniczący Jurij Seńko;

    Państwowy Komitet ds. Nauki i Technologii – Przewodniczący Aleksandr Szumilin;

    Państwowy Komitet ds. Standaryzacji – Przewodniczący Wiktor Nazarenko;

    Państwowy Komitet ds. Własności – Przewodniczący Andrej Gajew;

    Państwowy Komitet Pograniczny – Przewodniczący Leonid Malcew;

    Narodowy Bank RB – Prezes Zarządu Paweł Kallaur.

     

    Organy sądownictwa gospodarczego:

     

    Najwyższy Sąd Gospodarczy, Obwodowe Sądy Gospodarcze i Miński Miejski Sąd Gospodarczy.

     

    2.3        Podział administracyjny.

     

    Białoruś podzielona jest na 6 obwodów (odpowiadającym polskim województwom): brzeski, homelski, grodzieński, mohylewski, miński, witebski oraz wydzielone na prawach obwodu miasto Mińsk. Następnie 118 rejonów, 112 miast, 24 rejony w miastach, 95 osiedli typu miejskiego i 23823 wsi.


     

     

    Gospodarka


     

    3.1.      Ogólna charakterystyka sytuacji gospodarczej.

     

    W II kwartale 2017 roku doszło do umocnienia pozytywnej dynamiki większości wskaźników makroekonomicznych, zapoczątkowanej jeszcze pod koniec ub.r. Produkt krajowy brutto za okres styczeń-maj 2017 r. okazał się większy o 0,9% w porównaniu do analogicznego okresu 2016 r. W kolejnych miesiącach pierwszego półrocza br. doszło do ożywienia w przemyśle. Wartość produkcji przemysłowej w samym kwietniu była wyższa niż w analogicznym miesiącu 2016 r. aż o 8,7%; w maju: o 8,4% wyższa niż przed rokiem. W rezultacie, produkcja przemysłowa za okres styczeń-maj br. była większa niż w okresie styczeń-maj ub.r. aż o 6%. Wynik ten jest też zasługą przemysłu przetwórczego, którego wartość wzrosła o 6,5%, przede wszystkim branż: maszynowej (+19,3%), drzewno-papierniczej i poligraficznej (+18,5%) i chemicznej (+17,9%). Spadki odnotowano w nielicznych sektorach. Największy w przemyśle koksowniczym i produktów naftowych: wyniósł on 25%.

     

    Wzrost cen od grudnia 2017 r. do maja br. wyniósł 2,7%. Według danych Ministerstwa Pracy, według stanu na koniec maja poziom zarejestrowanego bezrobocia zmniejszył się do 0,9% i wiązał się z oficjalnym brakiem pracy dla zaledwie 37,5 tys. bezrobotnych w skali całego kraju. W I półroczu 2017 roku znacząco (o 33%) wzrósł poziom rezerw walutowych, do nieco ponad 6,56 mld USD.

     

    W I półroczu br. odnotowana została poprawa wyników handlu zagranicznego. Według wstępnych danych białoruskiego urzędu statystycznego za okres styczeń–maj 2017 r., wartość obrotów towarowych zwiększyła się o 21,8%, do niemal 23,7 mld USD. Najszybciej rozwija się wymiana towarowa z krajami Wspólnoty Niepodległych Państw (+24,9%), w tym przede wszystkim w ramach Euroazjatyckiej Unii Gospodarczej (+25,2%) i Rosją (+24,4%). Znacznie wolniej rozwija się handel towarowy z pozostałymi krajami świata (+17,2%), przede wszystkim z Unią Europejską (+12%).

     

    Najważniejszymi partnerami Białorusi w wymianie handlowej pozostają Rosja (51,9%), Ukraina (7,4%), Chiny (4,5%), Niemcy (4,3%), Wielka Brytania (4,2%) oraz Polska (4%).

     

    3.2.      Podstawowe wskaźniki makroekonomiczne.

    Wyszczególnienie

    2010

    2015

    2016

    PKB wartość globalna (mld USD)

    55,2

    56,3

    54,68

    PKB per capita (ceny rynkowe, tys. USD)

    5,8

    5,94

    5,78

    PKB per capita wg. PPP (tys. USD)

    13,8

    18,34

    17,99

    Tempo wzrostu PKB (%)

    7,7

    -3,88

    -2,99

    Stopa inflacji (indeks cen konsumpcyjnych CPI)

    9,9

    11,97

    10,57

    Stopa bezrobocia (%)

    0,7

    1,52

    0,8

    Wartość obrotów handlu zagranicznego (mld USD)

    60

    57

    51,1

    Wartość eksportu (mld USD)

    25,2

    26,6

    23,5

    Wartość importu (mld USD)

    34,8

    30,2

    27,6

    Relacja deficytu/nadwyżki na rachunku obrotów bieżących do PKB (%)

    -15

    -3,79

    -2,9

    Źródło: Międzynarodowy Fundusz Walutowy, Państwowy Komitet Statystyczny Belstat

     

    3.3.      Główne sektory gospodarki.

     

    Główny udział w tworzeniu PKB RB posiada produkcja przemysłowa. Najistotniejsze są przemysły: paliwowy, chemiczny oraz elektromaszynowy, a także rolnictwo.

     

    Przemysł paliwowy

    Białoruski sektor przerobu ropy naftowej ma istotne znaczenie dla bilansu handlowego Białorusi oraz budżetu kraju. Ropa importowana z Rosji przerabiana jest w rafineriach „Naftan” (Obwód Witebski) i „Mozyr” (Obwód Homelski). Przerabiają one ok. 22/23 mln t ropy/rok.

     

    Przemysł chemiczny i chemii ropy naftowej

    Sektor opiera się na koncernie „Belneftechim”, obejmującym 83 organizacje i wytwarzającym 92,6% produkcji gałęzi chemicznej w Białorusi. Najistotniejszym elementem sektora jest holding  „Bielaruskalij” – jeden z największych na świecie producentów nawozów i soli potasowych, eksportowanych m.in. do krajów UE, Indii i Chin. W 2014 r. „Belaruskalij” sprzedał za granice 5,7 mln ton  nawozów po średniej cenie 468 USD za tonę. Innym istotnym przedsiębiorstwem sektora nawozów sztucznych jest także producent nawozów azotowych „Grodno-Azot”.

    Eksport nawozów (w szczególności potasowych) stanowi drugą istotną gałąź białoruskiego przemysłu. W okresie styczeń-maj 2017 roku wolumen eksportu nawozów potasowych zwiększył się aż o 42% i wyniósł prawie 2,64 mln ton, eksport nawozów azotowych zmniejszył się aż o 55,2%, do 38,4 tys. ton, a eksport nawozów mieszanych wzrósł o 23,3% do 401,8 tys. ton. Wg. danych:

    • ponad 98% nawozów potasowych z BY trafia do krajów tzw. dalekiej zagranicy;
    • 78,65% nawozów azotowych (30,2 tys. ton) trafia do krajów zw. dalekiej zagranicy;
    • 61,55% (247,3 tys. ton) nawozów mieszanych sprzedawanych jest na rynki tzw. dalekiej zagranicy.

    Wyłącznym producentem chlorku potasu w BY jest państwowy koncern Biełaruskalij, sprzedający swą produkcję poprzez spółkę OAO Biełoruskaja kalijna kompanija. Nawozy azotowe produkowane są przez  spółkę OAO Grodno Azoty.

     

    Przemysł elektromaszynowy

    Sektor elektromaszynowy zorientowany jest przede wszystkim na eksport do krajów WNP, w szczególności do Rosji. Do największych przedsiębiorstw należą: „Minskij Avtomobilnyj Zawod” (MAZ), „Bielaruskij Avtomobilnyj Zavod” (BielAZ) oraz „Minskij Traktornyj Zawod” (MTZ). Najważniejsze miejsce w eksporcie zajmują traktory i ciągniki siodłowe, pojazdy specjalnego znaczenia i  maszyny rolnicze. Dodatkowo od 2013 roku na Białorusi produkowane są samochody osobowe Geely przez białorusko-chińskie przedsiębiorstwo BelGee utworzone w 2011 roku.

     

    Rolnictwo

    Użytki rolne stanowią 44,9% powierzchni Białorusi, z czego grunty orne - 30%. Sektor jest silnie zależny od bezpośredniego i pośredniego wsparcia władz białoruskich (m.in.: tanie kredyty, restrukturyzacja zadłużenia, niskie ceny nawozów). W sektorze rolnictwa dominują przede wszystkim przedsiębiorstwa państwowe.

     

    3.4.            Uczestnictwo w wielostronnych organizacjach i porozumieniach o charakterze ekonomicznym.

     

    Integracja na obszarze WNP

    Ważnym wydarzeniem gospodarczym w 2014 r. było utworzenie Eurazjatyckiej Unii Gospodarczej. Umowę o powołaniu ugrupowania podpisały 29 maja w Astanie Białoruś, Kazachstan i Rosja. 10 października do umowy przystąpiła Armenia, a 23 grudnia Kirgistan. Porozumienie zaczęło obowiązywać 1 stycznia 2015 roku.

     

    Według oficjalnych wypowiedzi władz, Białoruś traktuje w/w współpracę przede wszystkim w kategoriach gospodarczych.  Dla Białorusi najważniejsza sprawą w tym kontekście pozostaje: zapewnienie  dostępu do zakupu węglowodorów po cenach  rosyjskich i kazachskich, świadczenia bez ograniczeń usług transportowych i eksportu towarów rolnych. Obecnie Białoruś sprawuje przewodnictwo EAUG.   

     

    Białoruś angażuje się także we współpracę w ramach Państwa Związkowego Rosji i Białorusi (PZ).

     

    Międzynarodowy Fundusz Walutowy (MFW)

    W styczniu 2009 r. MFW udzielił Białorusi kredytu, w wysokości ok. 3,44 mld USD w ramach programu stand-by, który zakończył się w lutym 2010 r. Niezależni analitycy podkreślali, że władze białoruskie nie wypełniły mało wymagających warunków, postawionych w ramach tego programu.

     

    Przez pewien okres strona białoruska wyrażała zainteresowanie nowym programem MFW. Jednak w marcu 2012 r. N. Koliadina, stała przedstawicielka MFW w RB, poinformowała, że mimo zainteresowania strony białoruskiej nowym programem „stand by” rozpoczęcie takich rozmów wymaga „jasnej deklaracji chęci przeprowadzenia reform” ze strony wszystkich najważniejszych decydentów politycznych, a ponadto „MFW musi być przekonane, że jest realna potrzeba finansowania” białoruskiej gospodarki.

     

    17-28 kwietnia 2014 r. w Mińsku odbyła się misja MFW, której przewodniczył D. Hofman. Był to szósty i zarazem ostatni monitoring białoruskiej gospodarki od udzielenia kredytu w ramach  programu stand by. W lipcu 2017 roku MFW poinformowało o zawieszeniu rozmów z białoruskimi władzami na temat nowego programu współpracy oraz kredytu.

     

    Bank Światowy (BŚ)

    Białoruś jest członkiem BŚ od 1992 r. W maju 2009 r. BŚ udzielił RB pożyczki w wysokości 125 mln USD na realizację projektu dot. efektywności energetycznej oraz w grudniu 2009 r., o wysokości 200 mln USD na cele rozwojowe.  W 2013 r. Rada Dyrektorów BS zatwierdziła nowy program „Strategia partnerstwa dla Białorusi na lata finansowe 2014-2017”. Ze środków Banku Światowego realizowana jest modernizacja trasy M6 (do klasy autostrady) na trasie Mińsk - Grodno, granica państwa (PL-BY), zakończenie prac planowane jest na jesień 2018 roku.

     

    Międzynarodowa Korporacja Finansowa (MKF)

    Białoruś jest członkiem tej organizacji od 1992 r. Korporacja m.in. otworzyła linie kredytowe dla Priorbanku (kapitał austriacki), Bielgazprombanku (kapitał rosyjski) oraz Bielaruskogo Banka Małogo Biznesa (którego jest współudziałowcem). W połowie 2010 r. MKF zakupiła 205 udziałów Białoruskogo Narodnogo Banka (kapitał gruziński).

     

    Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju (EBOiR)

    EBOR jest jednym z najważniejszych kredytorów realnego sektora białoruskiej gospodarki. Kredytowane przez EBOR inwestycje są obliczone na wiele lat i posiadają solidne zaplecze merytoryczne i finansowe. Od rozpoczęcia działalności na Białorusi (1992 r.) uczestniczył w 66 projektach, a wartość  inwestycji z udziałem środków EBOR wyniosła ok. 1,62 mld EUR. Od 2014 r. Bank wspiera też rozwój małego i średniego biznesu (na wsparcie którego przeznaczył w 2014 roku 220 mln EUR). W ostatnich latach EBOR uczestniczy w kilku kluczowych inwestycjach zagranicznych realizowanych przez takie koncerny jak: Haineken, Stadler i Kronspan.

    Od 2017 roku realizowany jest program współpracy mający na celu wdrożenie na Białorusi modelu partnerstwa publiczno-prywatnego przy realizacji projektów infrastrukturalnych. W oparciu o ten system planowana jest modernizacja trasy M10 (do klasy autostrady) na trasie granica państwa (RU/BY) - Homel - Kobryń (wjazd na trasę M1 do Brześcia). Rozpisanie przetargu na pierwszy odcinek trasy planowane jest w 2017 roku. Więcej o rozwoju modelu partnerstwa publiczno-prywatnego na Białorusi we współpracy z EBOR można znaleźć na www.pppbelarus.by  

     

    Proces akcesji do WTO

    Zamiar przystąpienia do WTO Białoruś zgłosiła w 1993 r. Rozmowy negocjacyjne rozpoczęły się w 1997 r. W kwietniu 2012 r. z-ca Ministra SZ RB, Aleksander Gurianow, poinformował, że Białoruś planuje do połowy  roku wznowić indywidualne negocjacje dot. wstąpienia do WTO. Równocześnie podkreślił, że „przynajmniej w sferze dostępu do rynku towarów” strona białoruska oczekuje identycznych warunków akcesji do WTO, jak te, wynegocjowane przez FR.

     

     

    3.5.            Relacje z UE.

     

    Białoruś jest państwem o relatywnie ograniczonych relacjach z Unią Europejską. Jako członek Eurazjatyckiej Unii Gospodarczej nie aspiruje do samodzielnego kształtowania relacji handlowych z UE. Ograniczone pozostają relacje polityczne, choć w ostatnim okresie ulegają one pewnej dynamizacji. Proces ten nasilił się zwłaszcza po wypuszczeniu przez Mińsk ostatnich więźniów politycznych w sierpniu 2016 r., co zaowocowało krokiem w postaci zniesienia przez Brukselę większości sankcji unijnych. Od tego czasu kontakty polityczne pomiędzy UE i jej państwami członkowskimi a Białorusią są częstsze, odbywają się na wyższym poziomie. Tym niemniej utrzymują się zastrzeżenia wobec Mińska w kwestii rządów prawa, stanu swobód obywatelskich i przestrzegania praw człowieka.

     

    Białoruś jest aktywnym członkiem Partnerstwa Wschodniego – biorąc czynny udział w pracach wielostronnych w tym formacie. Pomimo deklarowanego otwarcie braku aspiracji członkowskich lub stowarzyszeniowych, Białoruś pozostaje zainteresowana współpracą sektorową, zwłaszcza w takich sferach jak transport i komunikacja, wysokie technologie, sektor finansowy.

     

    Na relatywnie dobrym poziomie utrzymuje się współpraca transgraniczna i regionalna. Białoruś aktywnie uczestniczy w programach trójstronnych PL-UA-BY oraz LT-LV-BY, realizując projekty kulturalne, społeczne, infrastrukturalne i gospodarcze. Na wysokim poziomie pozostają kontakty społeczne – kilkanaście tysięcy Białorusinów studiuje w państwach UE, średnio rocznie przedstawicielstwa dyplomatyczne państw UE wydają ok. 900 tys. wiz dla obywateli Białorusi.

     

    UE jest drugim, po Rosji, partnerem gospodarczym dla Białorusi pod względem obrotów handlowych z udziałem około 25%. Wyraźnie zauważalny w ostatnim okresie trend spadkowy został zatrzymany, w dalszym ciągu jednak na stosunkowo niewielkim poziomie utrzymują się inwestycje zagraniczne z państw UE. Stosunkowo mało zróżnicowany jest białoruski eksport – obejmuje głównie produkty ropopochodne, produkty przemysłu chemicznego, drzewnego i metalurgicznego. Bardzo zróżnicowany jest białoruski import z państw UE.

     

    Dokładniejsze informacje dostępne są na stronie

    http://ec.europa.eu/trade/policy/countries-and-regions/countries/belarus/

     

     

    Dwustronna współpraca gospodarcza


     

    4.1        Gospodarcze umowy dwustronne.

     „Porozumienie w sprawie organizacji przewozów” – Mińsk, 30 marca 1992 r.

     „Traktat o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy” – Warszawa, 23 czerwca 1992 r.

    „Umowa w sprawie unikania podwójnego opodatkowania” – Mińsk, 18 listopada 1992 r.

    „Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Białoruś o międzynarodowych przewozach drogowych.” – Mińsk, 20 maja 1992 r.

    „Umowa między Rządem RP a Rządem Republiki Białorusi o współpracy gospodarczej.” – Warszawa, 30 kwietnia 2004 r.

    „Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Białorusi o transporcie wodnym śródlądowym”  - Brześć, 20 lutego 2012 r.

    Wszystkie umowy dostępne są w polskiej wersji językowej na stronie https://traktaty.msz.gov.pl/

     

    4.2        Handel zagraniczny.

     

    Białoruś pozostaje trzecim partnerem handlowym Polski na obszarze WNP. Polska pozostaje natomiast czwartym partnerem Białorusi pod względem eksportu na białoruski rynek oraz szóstym pod względem importu.  Wartym odnotowania jest fakt, iż Białoruś nie przyłączyła się do wprowadzonego przez Rosję towarów rolno-spożywczych z UE.

     

    W 2016 roku wymiana handlowa między Polską i Białorusią wyniosła 2,15 mld USD (spadek o 0,7% w ujęciu rocznym), w tym eksport 1,35 mld USD (wzrost o 2%) oraz import 797,4 mln USD (spadek o 5,1%).

     

    Najważniejszymi sektorami po stronie polskiego eksportu były wyroby przemysłu elektromaszynowego, artykuły rolno-spożywcze oraz wyroby przemysłu chemicznego. Wśród artykułów rolno-spożywczych najważniejszym towarem eksportowym pozostały owoce, warzywa  oraz produkty mleczarskie.

     

    Po stronie importu najważniejszymi punktami były produkty mineralne, wyroby przemysłu drzewno-papierowego (oraz wyroby przemysłu chemicznego.

     

    4.3        Inwestycje polskie na Białorusi.

     

    Najbardziej perspektywiczne sektory białoruskiej gospodarki dla polskich inwestycji zagranicznych  i współpracy  to przetwórstwo rolne, obróbka drewna i produkcja mebli, technologie komputerowe, produkcja materiałów budowlanych, przemysł tekstylny, wyroby z drewna, transport. Najwięcej polskich inwestycji ulokowanych jest w swobodnej strefie ekonomicznej w Brześciu, Grodnie i Mińsku. Polskie firmy lokują swoje bezpośrednie inwestycje głównie w specjalnych strefach ekonomicznych.

     

    Cechą charakterystyczną polsko-białoruskiej współpracy gospodarczej jest fakt, że po polskiej stronie zasadniczą większość zaangażowanych podmiotów stanowią małe i średnie przedsiębiorstwa. Polscy przedsiębiorcy nie zgłaszali zasadniczych problemów, które wynikałyby z pobudek politycznych, a nie z charakteru białoruskiej gospodarki.

     

    Polska zajmuje ósme miejsce pod względem ogólnego napływu inwestycji na Białoruś (w pierwszym kwartale 2017 roku z Polski do Białorusi napłynęło 54,5 mln USD kapitału) oraz szóste miejsce pod względem napływu bezpośrednich inwestycji zagranicznych (w pierwszym kwartale 2017 roku wyniósł on 51,8 mln USD).

     

    Pod względem kumulacji inwestycji Polska zajmuje piętnastą pozycję (w pierwszym kwartale 171,8 mln USD), w tym 10 pozycję pod względem kumulacji BIZ (w pierwszym kwartale 135,8 mln USD).

     

    Na Białorusi działa Zrzeszenie Polskiego Biznesu, reprezentujące interesy zrzeszonych polskich inwestorów. Szerzej o działalności klubu można przeczytać na: http://www.klubpb.pl/

     

    4.4         Współpraca regionalna.

     

    Współpraca regionalna polsko-białoruska realizowana jest przede wszystkim poprzez współpracę transgraniczną. Do jej głównych form należą:

     

    Program Współpracy Transgranicznej Polska-Białoruś-Ukraina

    Obecnie realizowana jest edycja programu na lata 2014 – 2020, obejmująca następujące cele tematyczne:

     

    1. Promocja kultury lokalnej i zachowanie dziedzictwa historycznego
    2. Poprawa dostępności regionów, rozwój trwałego i odpornego na klimat transportu oraz sieci i systemów komunikacyjnych
    3. Wspólne wyzwania w obszarze bezpieczeństwa i ochrony
    4. Promocja zarządzania granicami oraz zarządzanie bezpieczeństwem, mobilnością i migracjami.

    Obszar geograficzny programu obejmuje:

     

    w Polsce:

    podregiony główne: krośnieński i przemyski (w województwie podkarpackim), białostocki, łomżyński i suwalski (w województwie podlaskim), bialski i chełmsko-zamojski (w województwie lubelskim), ostrołęcko-siedlecki (w województwie mazowieckim);

    podregiony przyległe: rzeszowski i tarnobrzeski (w województwie podkarpackim); puławski i lubelski (w województwie lubelskim);

     

    na Białorusi:

    obwody główne: grodzieński i brzeski;

    obwody przyległe: miński (łącznie z miastem Mińsk) oraz homelski;

     

    na Ukrainie: 

    obwody główne: lwowski, wołyński, zakarpacki;

    obwody przyległe: rówieński, tarnopolski, iwanofrankowski.

     

    Więcej o funkcjonowaniu Programu można przeczytać na: http://www.pbu2020.eu/pl

     

    Euroregion Bug

     

    Został utworzony w 1995 r., jako pierwszy tego typu projekt w Europie Wschodniej. Początkowo realizowany był przez Polskę i Ukrainę, w 1998 r. dołączyła do nich Białoruś. W ramach euroregionu realizowane są projekty o charakterze gospodarczym, społecznym, kulturalnym, naukowo-oświatowym, a także związane z ochroną środowiska i zachowaniem czystości wód. W jego skład wchodzą ze strony polskiej – województwo lubelskie, ze strony białoruskiej – obwód brzeski, a ze strony ukraińskiej – obwód wołyński i część obwodu lwowskiego.

    Od czerwca 1996 r. Euroregion Bug jest członkiem Stowarzyszenia Europejskich Regionów Granicznych, a od 1998 r. posiada swego przedstawiciela we władzach tego Stowarzyszenia.

     

    Strona internetowa – www.euroregionbug.pl

     

    Euroregion Niemen

    Utworzony w 1997 r. przez województwo suwalskie, powiaty Olita i Mariampol (Litwa) oraz obwód grodzieński (Białoruś). Obecnie w jego skład wchodzą: po stronie polskiej województwo podlaskie bez części byłego województwa łomżyńskiego oraz część województwa warmińsko-mazurskiego (gminy wchodzące w skład byłego województwa suwalskiego), ze strony białoruskiej obwód grodzieński, po stronie litewskiej rejony Alytus, Mariampol i Wilno, a ze strony rosyjskiej, pięć rejonów obwodu kaliningradzkiego (Federacja Rosyjska dołączyła do euroregionu w kwietniu 2002 r.). Strona polska reprezentowana jest przez Stowarzyszenie Samorządów Polskich Euroregionu Niemen. Siedzibami biur euroregionu są miasta: Suwałki, Mariampol, Grodno i Czerniachowsk.

     

    Współpraca w ramach Euroregionu Niemen ma na celu przede wszystkim przezwyciężanie ujemnych skutków peryferyjnego położenia i izolacji, wspieranie wzrostu i rozwoju gospodarczego, podnoszenie stopy życiowej mieszkańców pogranicza oraz szybką asymilację ze zintegrowaną Europą przy zachowaniu szerokiej niezależności.

     

    Strona internetowa – www.niemen.org.pl

     

    Euroregion Puszcza Białowieska

    Powstał w 2002 r. Stronę polską reprezentuje Stowarzyszenie Samorządów Euroregionu Puszcza Białowieska, siedzibą Sekretariatu jest Hajnówka. W skład tego Euroregionu wchodzą ze strony Polski: powiat hajnowski, gmina miejska Hajnówka, gmina i miasto Kleszczele, gminy Białowieża, Czeremcha, Czyże, Dubicze Cerkiewne, Hajnówka, Narew i Narewka. Ze strony Białorusi: rejony Kamieniecki, Prużański i Świsłocki.

     

    Celem współpracy w ramach Euroregionu Puszcza Białowieska jest wspieranie rozwoju gospodarczego, zbliżanie mieszkańców i instytucji po obu stronach granicy oraz stworzenie warunków dla lepszej współpracy władz i samorządów obu państw. Podejmowane są wspólne działania w zakresie:

     

    1. ochrony środowiska naturalnego i racjonalnego wykorzystania zasobów naturalnych;
    2. turystyki ekologicznej i kulturalnej;
    3. współpracy społeczno-gospodarczej, kulturalnej i naukowo-oświatowej;
    4. zbliżenia narodów obu państw;
    5. zachowania unikalnego kompleksu przyrodniczego Puszczy Białowieskiej.

    Strona internetowa: www.euroregion-pb.pl

     

    4.5        Współpraca samorządów gospodarczych.

     

    Współpraca samorządów gospodarczych Polski i Białorusi opiera się na kilku izbach gospodarczych: Polsko-Białoruskiej Izbie Handlowo-Przemysłowej (www.pbihp.pl), jak również regionalnych: Bialskopodlaska Izba Gospodarcza w Białej Podlaskiej (www.bpig.bialapodlaska.pl) oraz Izba Przemysłowo-Handlowa w Białymstoku (www.iph.bialystok.pl).

     

    Wśród partnerów polskich samorządów gospodarczych należy wymienić Białoruską Izbę Handlowo-Przemysłową (www.cci.by), Miński Stołeczny Związek Przedsiębiorców i Pracodawców (www.allminsk.biz), Miński Oddział Białoruskiej Izby Handlowo-Przemysłowej (www.tppm.by), Związek Biznesowy Przedsiębiorców i Pracodawców im. M. S. Kuniawskiego (www.bspn.by) oraz Białoruski Związek Przedsiębiorców (bae.iatp.by).

     

    Flagowym wydarzeniem biznesowym jest Polsko-Białoruskie Forum "Dobrosąsiedztwo", którego ostatnia edycja odbyła się w październiku 2016 roku w Mińsku z udziałem wicepremiera RP M. Morawieckiego oraz wicepremiera RB M. I. Rusego. Organizatorami wydarzenia są: Polsko-Białoruska Izba Handlowo-Przemysłowa oraz Białoruska Izba Handlowo-Przemysłowa.

     

     

    Dostęp do rynku


     

    5.   Dostęp do rynku.

    W opublikowanym przez Bank Światowy zestawieniu „Doing Business 2017”, Białoruś pod względem warunków sprzyjających do prowadzenia działalności gospodarczej, zajmuje 37 pozycję wśród 190 ujętych w rankingu gospodarek świata. W odniesieniu do kategorii handel zagraniczny, Białoruś zajmuje 30.

     

    Na Białorusi funkcjonują preferencyjne obszary do wykorzystania przez inwestorów, w tym zagranicznych. Należą do nich: wolne strefy ekonomiczne, Park Wysokich Technologii, Park Turystyczno-rekreacyjny „Kanał Augustowski”, Chińsko-Białoruski Park Przemysłowy.

     

    5.1 Dostęp do rynku dla polskich towarów i usług.

    Zasady dostępu do białoruskiego rynku są, na obecnym etapie, determinowane przez uczestnictwo Białorusi w Euroazjatyckiej Unii Gospodarczej.

     

    Bariery

     

    • Dozwolona płatność za towar z importu dopiero po jego odprawie celnej; 
    • Stosunkowo drogi kredyt w rublach białoruskich dla firm na finansowanie importu;
    • Obowiązujące wysokie cła na niektóre grupy towarów (wspólna taryfa celna EAUG).
    • Zakaz dostaw mięsa wieprzowego z Polski, obowiązujące od 2014 roku;
    • Czasowe ograniczenie na import drobiu i produktów drobiowych w związku z rozprzestrzenianiem się grypy ptaków HPAI
    • Ograniczenie wwozu dodatków paszowych dla psów i kotów, jak również gotowej karmy dla psów i kotów, która też została poddana obróbce termicznej i została wyprodukowana z surowca, pochodzącego z terytorium całej Polski
    • Wymogi dodatkowych certyfikatów przy imporcie produkcji zza granicy (cement, wyroby gipsowe).

    Równocześnie polscy inwestorzy pozytywnie oceniają funkcjonowanie na miejscowym rynku.

     

    Dostęp do białoruskiego rynku polskich towarów

    Obecnie dla Białorusi obowiązuje Wspólna Taryfa Celna UC: www.tsouz.ru/db/ettr/tnved2012/Pages/default.aspx  (jęz. ros.);

    oraz wspólny Kodeks Celny: www.tsouz.ru/Docs/kodeks/Pages/default.aspx (jęz. ros. oraz nieoficjalne tłumaczenie na jęz. ang).

    Dodatkowo Białoruś posiada własne instrumenty ograniczana importu:

    • wprowadzane okresowo ograniczenia walutowe (np. wymóg uzyskania zgody na zakup waluty w celu opłaty awansu za import, ograniczanie możliwości uzyskiwania kredytów walutowych na opłacanie importu), wymogi zastosowania przy produkcji wyrobów gotowych towarów miejscowych;
    • subsydia i dotowanie eksportu, system zamówień państwowych oraz dyskryminacyjnej polityka podatkowa.

    W szczególności:

     

    1) W marcu 2017r. opublikowana została Uchwała Rady Ministrów Republiki Białoruś z dnia 07.03.2017 r. nr 183: „O licencjonowaniu importu oddzielnych rodzajów wyrobów z płyt gipsowych i zmian do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lutego 2012 r.  nr 156”, wprowadzająca od dnia 10.03.2017 r. na okres 6 miesięcy licencjonowanie przy imporcie wyrobów z gipsu (kod TN VED TS: 6809 11 000 0,  6809 19 000 0).

    http://www.government.by/upload/docs/file0c40952427c25112.PDF

     

    2) W lutym 2015 r. Białoruś wprowadziła licencjonowanie importu wyrobów gipsowo-kartonowych (niezależnie od kraju pochodzenia, nie dotyczy tyko dostaw z krajów Euroazjatyckiej Unii Gospodarczej), przedłużane cyklicznie co 6 miesięcy. Uzyskanie takiej licencji warunkowane jest ustanowieniem przez eksporterów ceny minimalnej dostarczanych wyrobów, akceptowalnej dla strony białoruskiej.

     

    3) 10 sierpnia 2015 r. Białoruś wprowadziła nowe zasady importu materiałów budowlanych (rozporządzenie Rady Ministrów Republiki Białoruś nr 658 z 4 sierpnia 2015 r.), zgodnie z którym wprowadzony został wymóg uzyskiwania certyfikatu każdorazowo dla pojedynczej partii towaru, wwożonej na Białoruś.

     

    Z zasad tych zwolnione są materiały budowlane dostarczane z krajów-stron Umowy o wolnym handlu krajów WNP z dnia 18 października 2011 r.

     

    4) W sierpniu 2015 r. Białoruś wprowadziła zmiany w procedurze przeprowadzenia ekspertyzy higienicznej szeregu importowanych towarów (rozporządzenie Rady Ministrów Republiki Białoruś nr 666 z dnia 6 sierpnia 2015 r. Wprowadzony został obowiązek przeprowadzenia ekspertyzy higienicznej oraz uzyskania osobnego certyfikatu dla każdej partii towaru wwożonej na terytorium Białorusi.

     

    W celu uzyskania certyfikatu ekspertyzy higienicznej konieczne jest dostarczenie protokołu z badań laboratoryjnych wydanych przez laboratoria akredytowane w ramach krajowego systemu akredytacji RB. Okres ważności takiego protokołu wynosi jeden rok od daty jego wystawienia.

     

    5) Od 1 czerwca 2014 roku Białoruś wprowadziła wymóg uzyskania licencji importowej dla importowanych: słodyczy i surowców do ich produkcji, jak również dla szkła płaskiego typu „float” i szklanych pojemników, importowanych z krajów z poza Unii Celnej Rosji, Białorusi i Kazachstanu. Import ww. towarów, określonych w Postanowieniu Rządu Białoruskiego z 16.05.2014 nr. 468, wymaga uzyskania jednorazowej licencji importowej.

     

    6) Od dnia 10 marca 2015  Państwowy Komitet Celny Republiki Białoruś wprowadził nowe ograniczenia dotyczące wwozu towarów na Białoruś przez osoby fizyczne. Zgodnie z nowymi regulacjami osoby fizyczne mogą bez cła wwieźć na własne potrzeby raz na trzy lata następujące rodzaje towarów: kuchenki gazowe i elektryczne, płyty kuchenne, wyciągi kuchenne (wentylatory), roboty kuchenne, kuchenki mikrofalowe, wanny, kabiny prysznicowe, zlewy, bidety, sedesy, bojlery, lodówki, zamrażarki, zmywarki, pralki, ekspresy do kawy, maszyny do szycia, monitory ciekłokrystaliczne, notebooki, tablety, domowe drukarki (ksera), zestawy telewizyjne, klimatyzacje, kosiarki, odkurzacze, spawarki domowe, myjki ciśnieniowe, agregaty prądotwórcze, wózki dziecięce (każdego rodzaju – w zależności od wieku dziecka), silniki do łodzi, broń palna do użytku cywilnego i jej części.

     

    W ciągu dwóch lat kalendarzowych do 4 sztuk: (2 lub trzech w przypadku motocykli lub motocykli z koszem) : opon letnich lub kół z oponami letnimi, w tym używanymi, lub, opon zimowych lub kół z oponami zimowymi, w tym używanymi, na każdy środek transportu będący własnością osoby dokonującej przewozu, pod warunkiem udokumentowania prawa własności środka transportu.

     

    Naliczanie okresu wwozu rozpoczął się z datą wsteczną - od 31 marca 2014 r.

     

    5.2 Dostęp do rynku pracy, świadczenie usług i zatrudnienie obywateli RP.

     

    Świadczenie usług na terytorium RB w większości przypadków wymaga uzyskania licencji, które wydaje MSW RB. Nie stanowi licencjonowanego rodzaju działalności delegowanie przez zagraniczne osoby prawne osób do prowadzenia montażu (demontażu) dostarczanego na terytorium RB wyposażenia. Jeśli zagraniczna osoba prawna lub osoba fizyczna uznana za stałego przedstawiciela organizacji zagranicznej prowadzi działalność, która z mocy prawa RB tworzy stałe przedstawicielstwo lub otwiera rachunki w bankach Republiki Białoruś, to taka organizacja jest zobowiązana do rejestracji w białoruskich organach podatkowych. Firmy zagraniczne mogą też działać na terytorium Białorusi poprzez otwarcie przedstawicielstwa za zgodą MSZ RB.

     

    Podmiot, zatrudniający w RB zagraniczną siłę roboczą, musi najpierw uzyskać licencję na taki rodzaj działalności. Poza tym, osoba zatrudniana powinna uzyskać zezwolenie na prawo wykonywania działalności zarobkowej w RB. Zezwolenie takie wydają organy ds. obywatelstwa i migracji na wniosek pracodawcy. Obywatel polski musi także otrzymać z Wydziału Konsularnego Ambasady RB w Polsce lub któregoś z Konsulatów Generalnych RB w Polsce „wizę na zatrudnienie w RB”.

     

    W niektórych przypadkach cudzoziemiec przebywający czasowo na terytorium Republiki Białoruś może ubiegać się o czasowe zezwolenie na wykonywanie działalności gospodarczej. Zezwolenia wydają: Wydział ds. Obywatelstwa i Migracji Departamentu Spraw Wewnętrznych Mińskiego Miejskiego Komitetu Wykonawczego lub departamenty spraw wewnętrznych obwodowych komitetów wykonawczych. Maksymalny okres ważności takiego zezwolenia wynosi 1 rok.

     

    Między Polską i Białorusią działa podpisana w 1995 r. umowa o czasowej działalności zarobkowej i socjalnej ochronie obywateli, pracujących za granicą. Reguluje ona tryb i warunki ubezpieczenia socjalnego, opieki medycznej, opłaty wydatków z tytułu podróży, przewozu mienia, narzędzi pracy, wypłaty wynagrodzenia i transferu środków pieniężnych.

     

    5.3 Nabywanie i najem nieruchomości.

     

    Zasadnicza część ziemi na Białorusi (ok. 87%) nie może zostać sprzedana na własność, lecz oddana w arendę (najdłuższy okres – 99 lat). Cudzoziemcy mogą kupować nieruchomości w przypadku posiadania zezwolenia na zamieszkanie na terytorium Białorusi lub prowadzenia działalności gospodarczej, tj. posiadania zarejestrowanej spółki. Umowa najmu nieruchomości podlega rejestracji. Zakupy obywają się na identycznych zasadach jak w przypadku obywateli białoruskich lub białoruskich osób prawnych. Nabywanie i najem nieruchomości stanowiących mienie państwowe przez polskie firmy nie będące rezydentami jest możliwe w przypadkach określonych przepisami omówionymi na stronie Państwowego Komitetu ds. Własności RB www.gki.gov.by.

     

    Na Białorusi funkcjonuje szereg agencji pośrednictwa i wynajmu nieruchomości. Przykładowa ich lista: www.realt.by i www.realting.com.

     

    5.4 System zamówień publicznych.

     

    Organizatorami przetargów na zakupy państwowe mogą być tylko organizacje oraz podmioty upoważnione, określone w rozporządzeniu „O niektórych zagadnieniach zakupów towarów (prac, usług) przez przedsiębiorstwa unitarne, zjednoczenia państwowe i spółki handlowe”.

     

    Ich listę publikuje na swojej stronie internetowej Ministerstwo Gospodarki RB pod adresem:

     

    Podmioty prywatne i państwowe przystępują do przetargów na równych prawach. Ogłoszenia o przetargach publikowane są na stronach internetowych lub w wydawnictwach władz regionalnych oraz na stronach Narodowego Centrum Marketingu i Koniunktury Cen (www.icetrade.by) i Państwowego Koncernu „Belresursy” (www.belres.by).

     

    Nadzór nad prawidłowością przetargów sprawują: Ministerstwo Przemysłu i Ministerstwo Spraw Zagranicznych. Ministerstwo Przemysłu w konsultacji z innymi resortami ustala listy surowców, towarów i usług podlegających przetargom oraz sprawuje kontrolę ich przebiegu w przedsiębiorstwach, jak również pełni funkcję jednostki koordynacyjno-konsultacyjnej. Ministerstwo Spraw Zagranicznych, poza bliżej niesprecyzowaną funkcją kontrolną, nadzoruje ww. Narodowe Centrum Marketingu i Koniunktury Cen.

     

    Dokumentacja przetargowa udostępniana jest zainteresowanym kontrahentom po wpłaceniu odpowiedniego wadium. Przetargi przeważnie mają charakter otwarty, co oznacza możliwość uczestniczenia w nich również polskich przedsiębiorców. Potwierdzają to przedstawiciele firm z udziałem kapitału polskiego funkcjonujące na terenie Białorusi.

     

    Część usług, na które zgłaszane jest zapotrzebowanie w formie przetargów wymaga licencji, udzielanych wyłącznie firmom białoruskim. Dobrym rozwiązaniem w takich sytuacjach, stosowanym przez firmy zachodnie, szczególnie niemieckie, jest utworzenie spółki mieszanej przejmującej na siebie rolę uczestnika krajowych przetargów.

     

    Funkcjonuje „Białoruska Uniwersalna Giełda Towarowa” (www.butb.by), która realizuje transakcje kupna-sprzedaży towarów w trzech sekcjach: drewno i jego produkty, produkty z metalu i produkty rolne. Przedsiębiorstwa sprzedające i kupujące za pośrednictwem Giełdy zwolnione są z procedur przetargowych.

     

    5.5 Ochrona własności intelektualnej i przemysłowej.

     

    Białoruś jest stroną konwencji i umów międzynarodowych w zakresie ochrony własności intelektualnej, w tym umów dwustronnych w ramach Światowej Organizacji Własności Intelektualnej, Konwencji ONZ ds. oświaty, nauki i kultury, umów wielostronnych w ramach Wspólnoty Niepodległych Państw, umów o współpracy ze Światową Organizacją Własności Intelektualnej, dwustronnych umów międzyrządowych, dwustronnych umów międzyresortowych, dwustronnych umów o wymianie dokumentacji patentowej (informacji) w sferze własności intelektualnej.

     

    Z Polską podpisano międzyresortowe porozumienie o współpracy w sferze ochrony własności przemysłowej pomiędzy Urzędem Patentowym RP a Państwowym Urzędem Patentowym Republiki Białoruś. Ponadto Białoruś jest sygnatariuszem szeregu umów międzynarodowych w zakresie ochrony własności intelektualnej i przemysłowej.

     

    Zgodnie z Dekretem Prezydenta Republiki Białoruś nr 66 z dnia 12 lutego 2004 r., ochronę praw własności intelektualnej zapewnia Narodowe Centrum Własności Intelektualnej (NCWI). Rozpatrywaniem sporów w zakresie stosowania prawa własności intelektualnej zajmuje się Wydział Apelacyjny NCWI.

     

    Na Białorusi działają następujące organizacje zarządzające własnością intelektualną:

     

    • Narodowe Centrum Własności Intelektualnej: www.belgospatent.org.by;
    • Państwowy Komitet ds. Nauki i Technologii Republiki Białoruś – realizuje politykę państwa w sferze ochrony prawa do własności intelektualnej: www.gknt.org.by;
    • Kolegium Sądowe Sądu Najwyższego ds. własności intelektualnej – specjalistyczne kolegium zajmujące się rozpatrywaniem sporów wynikających ze stosowania prawa w dziedzinie stosunków własności intelektualnej i wynikających z wytworzeniem, ochroną prawną i wykorzystaniem obiektów stanowiących własność intelektualną;
    • Republikańska Biblioteka Naukowo-Techniczna – organizacja pełniąca funkcję archiwum dokumentów patentowych: www.rlst.org.by;
    • Rzecznicy patentowi – obywatele Republiki Białoruś posiadający prawo reprezentowania osób fizycznych i osób prawnych przed organami patentowymi Republiki Białoruś: www.belgospatent.org.by/index.php?option=com_content&view=article&id=136&Itemid=55;
    • Białoruskie Stowarzyszenie Wynalazców i Racjonalizatorów – organizacja społeczna sprawująca nadzór organizacyjny i opiekę normatywno-metodyczną nad działalnością racjonalizatorską.

    5.6 Informacja o aktach prawnych

     

    Informacje nt. sytuacji prawnej w sferze gospodarki oraz teksty aktów prawnych znaleźć można na poniższych stronach internetowych:

     

    rejestracja podatnika www.nalog.by/taxation/judicial/register/ (język rosyjski);

     

    podatki płaconych przez organizacje: www.nalog.by/taxation/judicial/taxes/ (język rosyjski);


     

     

    Przydatne linki i kontakty


     

    Ministerstwa

     

    www.government.gov.by – Rada Ministrów;

    www.mas.gov.by – Ministerstwo Architektury i Budownictwa;

    www.minenergo.gov.by – Ministerstwo Energetyki;

    www.minfin.gov.by – Ministerstwo Finansów;

    www.economy.gov.by – Ministerstwo Gospodarki;

    www.mjkx.gov.by – Ministerstwo Gospodarki Komunalnej;

    www.mlh.by – Ministerstwo Gospodarki Leśnej;

    www.mintorg.gov.by – Ministerstwo Handlu;

    www.mpt.gov.by – Ministerstwo Łączności i Informatyzacji;

    www.nalog.gov.by – Ministerstwo Podatków i Opłat;

    www.mintrud.gov.by – Ministerstwo Pracy i Ochrony Społecznej;

    www.minprom.gov.by – Ministerstwo Przemysłu;

    www.mshp.gov.by – Ministerstwo Rolnictwa i Żywności;

    www.mst.gov.by – Ministerstwo Sportu i Turystyki;

    www.mintrans.gov.by – Ministerstwo Transportu i Komunikacji;

    www.minpriroda.gov.by – Ministerstwo Zasobów Naturalnych i Ochrony Środowiska;

     

    Inne

     

    www.gtk.gov.by – Państwowy Komitet Celny;

    www.investinbelarus.by/en/ - Narodowa Agencja Inwestycji i Prywatyzacji

    www.gosstandart.gov.by – Państwowy Komitet ds. Standaryzacji;

    www.dvpn.gov.by – Departament Nadzoru Weterynaryjnego i Spożywczego

    www.gpk.gov.by – Państwowy Komitet Pograniczny;

    www.nbrb.by – Narodowy Bank;

    www.gki.gov.by – Państwowy Komitet ds. Własności;

     www.belstat.gov.by – Narodowy Komitet Statystyczny;

    www.court.by – Najwyższy Sąd Gospodarczy;

    w1.economy.gov.by/fiac/ – Rada Konsultacyjna ds. Inwestycji Zagranicznych przy Radzie Ministrów RB.

     

    Administracja regionalna

     

    www.minsk.gov.by/ru/ - Miński Miejski Komitet Wykonawczy

    www.brest-region.gov.by/ - Brzeski Obwodowy Komitet Wykonawczy

    www.gomel-region.gov.by/ru/ - Homelski Obwodowy Komitet Wykonawczy

    www.region.grodno.by/ru/ - Grodzieński Obwodowy Komitet Wykonawczy

    www.minsk-region.gov.by/ru/ - Miński Obwodowy Komitet Wykonawczy

    www.mogilev-region.gov.by/ - Mohylewski Obwodowy Komitet Wykonawczy

    www.vitebsk-region.gov.by/ru/ - Witebski Obwodowy Komitet Wykonawczy

     

    Specjalne strefy ekonomiczne

     

    www.grodnoinvest.com/eng - Wolna Grodzieńska Strefa Ekonomiczna

    www.fez.brest.by/en/ - Wolna Brzeska Strefa Ekonomiczna

    www.fez-vitebsk.by/pol/ - Wolna Strefa Ekonomiczna Witebsk

    www.fezmogilev.by/page-679-en.html - Wolna Strefa Ekonomiczna Mohylew

    www.gomelraton.com/en - Wolna Strefa Ekonomiczna Gomel-Raton

    www.fezminsk.by/ - Wolna Strefa Ekonomiczna Mińsk

     

    Otoczenie biznesu

     

    www.cci.by – Białoruska Izba Handlowo-Przemysłowa;

    www.belsp.com – Białoruski Związek Przedsiębiorców;

    www.bspn.by – Związek Biznesowy Przedsiębiorców i Pracodawców im. M. S. Kuniawskiego;

    www.bnpa.info – Białoruski Związek Naukowo-Przemysłowy;

    www.allminsk.biz – Miński Stołeczny Związek Przedsiębiorców i Pracodawców.

     

    Prasa ekonomiczna

     

    www.prime-tass.by – agencja informacyjna „Prime-Tass”;

    www.naviny.by – agencja informacyjna „Nawiny”

    www.bel.biz – „Belorusskiy Delovoy Portal”, informacje codzienne;

    www.neg.by – „Ekonomicheskaya Gazeta”, informacje codzienne;

    www.belmarket.by – Tygodnik „Belorusy i Rynok”.

     

    Strony o charakterze ekonomicznym

     

    www.minsk.trade.gov.pl/pl/ – Wydział Promocji Handlu i Inwestycji Ambasady RP w Mińsku;

    www.b2b.by – wyszukiwarka firm, towarów i usług na Białorusi;

    www.belinstitute.eu – Białoruski Instytut Studiów Strategicznych, analizy dot. polityki zagranicznej, społecznej i gospodarczej;

    www.research.by – Centrum Analityczne Instytutu Prywatyzacji i Zarządzania, m.in. comiesięczny przegląd gospodarki Białorusi.

    19 lutego 2015 (ostatnia aktualizacja: 2 sierpnia 2017)

    Drukuj Drukuj Podziel się treścią: