close

  • Być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczypospolitej Polskiej

     

  • BOŚNIA I HERCEGOWINA

    •  

       Informacje o kraju


       

      Położenie geograficzne, ludność, obszar, stolica, języki urzędowe

      Położenie: Europa Południowo-Wschodnia; zachodnia część Półwyspu Bałkańskiego; granice z: Chorwacją (932 km), Serbią (312 km) i Czarnogórą (215 km).

      Powierzchnia kraju:- 51.209 km2: całkowita; powierzchnia lądu: 51 197 km2; powierzchnia morza: 12,2 km2

      Ludność: 3 531 159 (dane spisu powszechnego w 2013r., Agencja Statystyczna BiH)

      - FBiH: 2 219 220 osób (62,85% wszystkich mieszkańców BiH);

      - Republika Serbska 1 228 423 osoby (43,79% wszystkich mieszkańców BiH);

      - Dystrykt Brczko 83 516 (2,37% wszystkich mieszkańców BiH).

      Stolica: Sarajewo (275 524 mieszkańców). Inne główne miasta: Banja Luka (185 042), Tuzla (110 979), Zenica (110 663), Bijelina (107 715), Mostar (105 077), Brczko (83 516).

      Ukształtowanie terenu: kraj górzysty (Alpy Dynarskie); najwyższe wzniesienie – Maglić (2387 m n.p.m.); dostęp do morza (miasto Neum) – linia brzegowa 20 km (Morze Adriatyckie). Około 53% powierzchni kraju zajmują lasy. Największe rzeki: Sawa, Neretwa, Drina.

      Podział administracyjny: BiH jest podzielona na dwie 3 części administracyjne, 2 tzw. entitety: Federację Bośni i Hercegowiny (FBiH) i Republikę Serbską (RS), oraz Dystrykt Brčko. Ponadto FBiH jest podzielona na 10 kantonów i 79 gmin. RS – 62 gminy.

      Języki urzędowe: bośniacki, serbski, chorwacki

      Alfabety urzędowe: łaciński, cyrylica

      Grupy etniczne: Boszniacy (bośniaccy muzułmanie, Muzułmanie – obie nazwy wyszły z oficjalnego obiegu), Serbowie, Chorwaci i inni (17 uznanych konstytucyjnie mniejszości narodowych, w tym również mniejszość polska licząca około 300 osób).

      Narodowości:

      - w sumie w BiH: 50,11% Boszniacy; 30,78% Serbowie; 15,43% Chorwaci;

      - FBiH: 70,4% Boszniacy, 22,4% Chorwaci, 3,6% Serbowie;

      - Republika Serbska: 81,5% Serbowie, 13,99% Boszniacy, 2,41% Chorwaci;

      - Dystrykt Brczko: 42,36% Boszniacy, 34, 58% Serbowie, 20,66% Chorwaci.

      Numer kierunkowy do Bośni i Hercegowiny: +387

      Warunki klimatyczne

      Klimat w centralnej i północnej części kraju umiarkowany kontynentalny, na południu kraju śródziemnomorski, z długim okresem lata i łagodnymi zimami. W centralnej i północnej części kraju zimy mogą być bardzo zimne i śnieżne, zwłaszcza na wzgórzach i w górach. Lato ciepłe, często gorące. Powyżej 200 dni w roku jest słonecznych.

      Główne bogactwa naturalne

      Węgiel brunatny, ruda żelaza, boksyt, miedź, ołów, cynk, chrom, kobalt, magnez, nikiel, glina, gips, piasek, sól, drewno.

       

      System walutowy, kurs i wymiana

      KM – oficjalna nazwa środka płatniczego. Konwertybilna Marka (KM) nazwa w użyciu. Waluta obowiązująca na terenie całej BiH. Kurs waluty jest stały, związany z kursem EURO i wynosi: 1 EURO = 1,95 KM.

      Religie

      Najważniejsze religie w państwie to: islam, prawosławie, katolicyzm, judaizm i inne.

      Infrastruktura transportowa (przejścia graniczne, lotniska, porty)

      Sieć drogowa: około 23 879 km (2012), w tym 3.788 km to drogi główne, 4.842 km drogi regionalne, 14000 km drogi lokalne. Drogi szybkiego ruchu (E-roads) o długości 995 km (E-59, E-65, E-73 E-661, E-761, E-762); autostrada: (A-1 Zenica – Tarcin, A-1 Zvirovici – Bijaca, M16/E661 Banja Luka – Gradiszka, odcinek Prnjavor - Doboj) o łącznej długości ok. 160 km.

      Sieć kolejowa: długość 1.042 km. Główne trasy – z Północy na Południe Šamac-Sarajewo-Čaplina (Ploče) i z Zachodu na Wschód – Novi Grad-Doboj-Tuzla-Zvornik.

      Porty lotnicze: cztery główne lotniska spełniające standardy ICAO, wszystkie obsługują transport międzynarodowy: Sarajewo, Banja Luka, Mostar i Tuzla.

      Sarajewo obsługuje ponad 68% ruchu lotniczego. Roczny transport pasażerów (dane na 2016 r.): Sarajewo – około 839 tys. osób, Tuzla – ok. 311 tys. osób, Mostar – ok. 53,5 tys. osób, Banja Luka około 21,5 tys. osób.

      Transport rzeczny: Rzeka Sawa – długość umożliwiająca transport – 333 km, dwa porty: Šamac oraz Brčko. Cześć europejskiej sieci drogi wodnej VII Trans European Transport Corridor.

      Transport morski: Brak portu morskiego. Do transportu tą drogą używany jest port Ploče w Chorwacji.

      Obowiązek wizowy

      Obywatele BiH by wjechać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, lub innych państw Grupy Schengen od grudnia 2010 r. nie muszą ubiegać się o przyznanie wizy Schengen, jeśli będą przebywać na terenie strefy Schengen do 90 dni. Ruch bezwizowy dla obywateli BiH udających się do państwo grupy Schengen jest możliwy tylko i wyłącznie na podstawie paszportu biometrycznego. W przypadku jego braku, obowiązują wizy.

      Obywatele UE mogą wjeżdżać na terytorium BiH z dowodem osobistym i przebywać przez 90 dni na terenie BiH bez wizy. Istnieje obowiązek meldunkowy (tzw. bijeli karton).

      Wykaz świąt państwowych i religijnych

      BiH nie posiada ustawy o świętach narodowych. W Federacji BiH, obejmującej stolicę, Sarajewo, obchodzone są: Dzień Państwowości 25.11. upamiętniający proklamację Republiki BiH w 1943 r. oraz Dzień Niepodległości 1.03., upamiętniający referendum niepodległościowe z 1992 r. Oba święta nie są uznawane przez Republikę Serbską BiH, która obchodzi swój Dzień Republiki 9.11, uznany w 2015 przez Sąd Konstytucyjny za niezgodny z ustawą zasadniczą. Wymienione święta państwowe są w odpowiednich entitetach dniami wolnymi od pracy. W FBiH ponadto obchodzi się oficjalnie święta muzułmańskie (Bajram – dwa razy w roku, święto ruchome) oraz katolickie (w tzw. chorwackich kantonach). W Republice Serbskiej oficjalne obchodzone są święta prawosławne i są one dniami wolnymi od pracy na terenie całego entitetu. W Dystrykcie Brčko świętem oficjalnym jest 8. marca – Dzień utworzenia Dystryktu Brčko oraz muzułmańskie, katolickie i prawosławne święta religijne. Na terytorium całej BiH ponadto dni wolne to 1 i 2 stycznia (Nowy Rok) oraz 1 i 2 maja (Święto Pracy).

       

       

      System administracyjny


       

      Ustrój polityczny

      Zgodnie z postanowieniami Porozumienia Pokojowego z Dayton (1995 r.), które zakończyło trwającą od 1992 r. wojnę, Bośnia i Hercegowina składa się z dwóch jednostek administracyjnych tzw. entitetów: zamieszkałej głównie przez Boszniaków i Chorwatów - Federacji Bośni i Hercegowiny (FBiH), zwanej powszechnie Federacją oraz Republiki Serbskiej (RS) zdominowanej przez Serbów. Późniejsze decyzje wspólnoty międzynarodowej doprowadziły do wyodrębnienia Dystryktu Brčko (DB), który zamieszkują wszystkie trzy narody. Na czele państwa stoi kolektywne Prezydium BiH, w którego skład wchodzą wybrani na czteroletnią kadencję przedstawiciele trzech tzw. narodów konstytucyjnych: Chorwatów, Boszniaków i Serbów. Każdy z członków Prezydium pełni rotacyjnie funkcje przewodniczącego kolejno przez 8 miesięcy (a więc dwukrotnie w trakcie kadencji). Przedstawiciele trzech narodów są wybierani do prezydium w wyborach powszechnych. Od listopada 2014, w ramach ośmiomiesięcznej kadencji, przewodniczącym Prezydium BiH jest Mladen Ivanić (Serb), pozostałymi członkami Prezydium BiH są: Dragan Čović (Chorwat) oraz Bakir Izetbegović (Boszniak). Ostatnie wybory parlamentarne odbyły się 12 października 2014 r.

      Władza ustawodawcza

      Parlament BiH składa się z dwóch izb wybieranych na 4 lata: niższej – Izby Reprezentantów (42 deputowanych – 28 z FBiH i 14 z RS) i wyższej – Izby Narodów (15 osobowej). Skład Izby Reprezentantów jest proporcjonalny do głosów oddanych na partie w powszechnym głosowaniu. Izba Narodów natomiast skupia po 5 przedstawicieli trzech narodów konstytucyjnych, którzy są wybierani przez parlamenty FBiH i RS.

      Parlamenty funkcjonują także w obu częściach składowych BiH: Federacji i Republice Serbskiej oraz w Dystrykcie Brčko oraz w każdym z 10 kantonów FBiH.

      Władza wykonawcza

      Rada Ministrów BiH, zgodnie z ustawą, obowiązującą od grudnia 2002 r. składa się z przewodniczącego proponowanego przez Prezydium BiH i następnie zatwierdzanego przez Parlament BiH oraz 9 ministrów, spośród których wyłaniani są dwaj zastępcy przewodniczącego, reprezentujący narody konstytucyjne inne niż przewodniczący. Obsada personalna Rady Ministrów, podobnie jak większości instytucji centralnych, odbywa się według zasady parytetu narodowościowego. W odróżnieniu od przewodniczącego Prezydium BiH, stanowisko premiera nie podlega rotacji.

      Entitety tj. FBiH i RS posiadają rządy. FBiH składa się z premiera oraz 16 ministrów (16 ministerstw), natomiast w skład Rządu RS wchodził premier oraz 16 ministrów (16 ministerstw). Również w Dystrykcie Brčko i kantonach FBiH funkcjonują rządy składające się z kilku lub kilkunastu ministrów. Ponadto nadzór nad sytuacją w BiH sprawuje powołany przez Radę Bezpieczeństwa ONZ Urząd Wysokiego Przedstawiciela (OHR). Obecnie funkcję sprawuje Austriak Valentin Inzko. Od 2011 roku Specjalnym Przedstawicielem UE jest osoba pełniąca funkcję szefa Delegatury UE w BiH. Od kwietnia 2015 r. funkcje sprawuje Lars Gunnar Wigemark.

      System administracyjny Bośni i Hercegowiny jest bardzo skomplikowany, dzieli przestrzeń gospodarczą kraju oraz stanowi wyzwanie w procesie integracji z UE i NATO.

      Struktura administracji gospodarczej.

      W Radzie Ministrów Bośni i Hercegowiny spośród 9 ministerstw sprawami ekonomicznymi zajmują się następujące instytucje: Ministerstwo Handlu Zagranicznego i Stosunków Ekonomicznych, Ministerstwo Transportu i Komunikacji oraz Ministerstwo Finansów; w FBiH: Ministerstwo Handlu, Ministerstwo Finansów, Ministerstwo Transportu i Komunikacji, Ministerstwo Rolnictwa; w RS: Ministerstwo Handlu i Turystyki, Ministerstwo Transportu i Komunikacji, Ministerstwo Spraw Ekonomicznych i Koordynacji, Ministerstwo Planowania Urbanistycznego, Inżynierii i Ekologii. Wspólną instytucją finansową dla całego kraju jest Bank Centralny BiH.

      Sądownictwo gospodarcze.

      W Bośni i Hercegowinie nie działają sądy gospodarcze na szczeblu państwowym. W FBiH sporami gospodarczymi zajmują się, w zależności od zasięgu i charakteru sprawy, sądy powiatowe lub sądy kantonalne. W RS od 2010 roku sprawami gospodarczymi zajmują się rejonowe sądy gospodarcze oraz Wyższy Sąd Gospodarczy. Ponadto w 2004 roku ustanowiono w BiH szereg centrów administracyjnych zajmujących się mediacjami w spornych sprawach gospodarczych. Wprowadzony system mediacji przyspiesza rozwiązywanie głównie drobnych spraw spornych.

       

       

      Gospodarka


       

      Ogólna charakterystyka sytuacji gospodarczej

      • PKB – 29 089 mln KM (2016)
      • PKB per capita – 8 291 KM (2016)
      • Stopa wzrostu PKB – 3,34% (2016)
      • Inflacja – 1% (2017)
      • Stopa bezrobocia – 25,76 % (2016) (wg danych z Banku Światowego)
      • Średnia wysokość miesięcznych zarobków netto – 839 KM (2016)

        Kurs waluty – 1 EUR = 1,95 KM

      • Dług publiczny 12 799,17 mln KM, ok. 44% PKB (2016) (wg danych MFW)

       

      Tendencje zmian PKB

       

      w mld KM

      w %

      2014

      27,126

      1,08%

      2015

      28,148

      2,77%

      2016

      29,089

      3,34 %

       

       

      Bośnia i Hercegowina jest określana jako kraj z wyższym dochodem średnim. Gospodarka zniszczona w czasie wojny 1992-95, w ciągu ostatnich 22 lat powoli, lecz konsekwentnie odbudowuje się. W latach 1998-2008 zanotowano znaczący wzrost gospodarczy – PKB wzrosło o ponad dwie trzecie w ujęciu realnym, a poziom biedy spadł z prawie 20% do 14%. Jednak, pomimo dobrych wyników gospodarczych, początek globalnego kryzysu finansowego z 2008 roku miał i nadal ma negatywny wpływ na gospodarkę kraju.

      Gospodarka Bośni i Hercegowiny od 2009 roku notuje stosunkowo niski jak na rozwijający się kraj wzrost wahający się od ok. 1-3%. Wyjątkiem był rok 2012, gdzie gospodarka zmniejszyła się o ok. 1%. Na pogorszenie wyników w 2014 roku wpłynęły z kolei powodzie oraz niepokoje społeczne. Wzrost PKB w 2015 roku wyniósł 2,77%, przy prognozach MFW 3,5% i Banku Odbudowy i Rozwoju 2,7%. Dług publiczny w BiH przekroczył w 2016 roku 12 mld KM (ok. 44% PKB). Poza stopniowym wzrostem poziomu eksportu, odnotowuje się pozytywny trend w produkcji przemysłowej – sięga ok. 4% w skali rocznej. Przeciętne wynagrodzenie w BiH wyniosło w roku 2015 – 830 KM netto, a w roku 2016 – 839 KM netto (ok. 423 euro). To plasuje BiH wśród krajów o niższych zarobkach w skali europejskiej. Przy wysokiej stopie bezrobocia, która wynosi aż 25,76 % (wg metodologii ILO), BiH pozostaje wciąż jednym z biedniejszych krajów w regionie.

      Tabela głównych wskaźników makroekonomicznych

      Podstawowe wskaźniki makroekonomiczne (lata 2014-2016)

       

      2014

      2015

      2016

      Produkt Krajowy Brutto

      27 126 mln KM

      28 148 mln KM

      29 089 mln KM

      Stopa wzrostu produkcji przemysłowej

      1,8%

      3,5%

      4%

      Średnia inflacja roczna

      -0,90%

      -1%

      1%

      Stopa bezrobocia

      27,5%

      27,5%

      25,76%

      Średnia płaca netto

      848 KM

      830 KM

      839 KM

      Dług zewnętrzny

      brak danych

      8 401 mln KM

      (29,83% PKB)

      8 460 mln KM

      (29,1% PKB)

      Eksport

      8 939 mln KM

      9 215 mln KM

      9 769 mln KM

      Import

      15 789 mln KM

      15 410 mln KM

      16 261 mln KM

       

       

      Handel zagraniczny Bośni i Hercegowiny (w tysiącach KM)

      Główni partnerzy handlowi BiH w roku 2016

      Według danych Izby Handlu Zagranicznego BiH wartość eksportu Bośni i Hercegowiny w 2016 roku wyniosła 9,8 mld KM, natomiast importu do BiH – 16,3 mld KM. W rezultacie deficyt handlowy wyniósł 6,5 mld KM, a pokrycie importu eksportem wyniosło 60,07%. Powyższe wskaźniki świadczą o zwiększeniu obrotu handlowego BiH w stosunku do roku 2015. Eksport zwiększył się o 6%, a import 5,6%, przez co deficyt zwiększył się o 4,95%. W roku 2016 największym partnerem eksportowym okazały się Niemcy (1,49 mld KM), Włochy (1,14 mld KM), Chorwacja (1,02 mld KM), następnie kraje takie jak Serbia, Słowenia, czy Austria. Największym partnerem importowym w roku 2016 była Chorwacja, z której do BiH sprowadzono towary za 2,56 mln KM, Serbia – 2,29 mld KM, Niemcy - 1,71 mld KM, następnie takie kraje jak: Słowenia i Włochy. Po wejściu Chorwacji do UE w lipcu 2013 r. doszło do znaczących zmian w obrazie wymiany handlowej BiH z tym krajem, jak również z krajami UE i CEFTA. Wskutek tego doszło do stanowczego zwiększenia udziału wymiany handlowej z rynkiem UE. W 2016 roku wymiana kształtowała się na poziomie 71% całkowitego eksportu i 70,5% całkowitego importu. Wstąpienie Chorwacji do UE, związane z wystąpieniem z CEFTA doprowadziło z kolei do zmniejszenia współpracy handlowej z krajami CEFTA. W 2016 roku było to zaledwie 15,5% całkowitego eksportu i 15,6% całkowitego importu.

       

       

      Wymiana handlowa z najważniejszymi partnerami (w tys. KM) w 2014r.

      (Dane Izby Handlu Zagranicznego)

      2014

      Eksport

      Import

      Udział w łącznej wymianie handlowej

      Niemcy

      1 384 839

      1 551 356

      11,9%

      Włochy

      1 202 234

      1 437 170

      10,7%

      Chorwacja

      981 317

      2 590 949

      14,5%

      Serbia

      849 846

      2 007 101

      11,6%

      Austria

      767 675

      970 758

      7%

      Słowenia

      711 630

      1 342 586

      8,3%

      Turcja

      234 438

      507 868

      3%

      Węgry

      186 828

      591 778

      3,2%

      Razem

      8 939 845

      15 789 140

       
       

       

       

      Wymiana handlowa z najważniejszymi partnerami (w tys. KM) w 2015r.

      (Dane Izby Handlu Zagranicznego)

      2015

      Import

      Eksport

      Udział w łącznej wymianie handlowej

      Niemcy

      1 412 906

      1 914 225

      13,4%

      Chorwacja

      925 166

      1 673 161

      10,5%

      Serbia

      770 695

      1 728 490

      10%

      Włochy

      1 214 930

      1 758 289

      12%

      Rosja

      170 838

      910 072

      4,4%

      Chiny

      369 539

      1 091 670

      5,9%

      Słowenia

      748 870

      773 559

      6,1%

      Austria

      743 062

      560 924

      5,3%

      USA

      205 814

      441 158

      2,6%

      Razem

      8 987 194

      15 851 692

       
       

       

       

       

      Dane o wymianie handlowej z najważniejszymi partnerami (w tys. KM) w 2016r.

      (Dane Izby Handlu Zagranicznego)

      2016

      Eksport

      Import

      Udział w łącznej wymianie handlowej

      Niemcy

      1 491 351

      1 711 926

      12,3%

      Włochy

      1 141 323

      1 528 933

      10,3%

      Chorwacja

      1 017 701

      2 555 363

      13,7%

      Serbia

      882 044

      2 289 619

      12,2%

      Słowenia

      822 525

      1 528 596

      9%

      Austria

      743 580

      821 687

      6%

      Turcja

      401 322

      597 235

      3,8%

      Razem

      9 769 023

      16 261 248

       

       

       

      Pomimo faktu, iż Bośnia cały czas notuje znaczną nadwyżkę importu nad eksportem, sytuacja ulega poprawie w ostatnich latach. Od drastycznego spadku bilansu handlowego w 2008 roku, nastąpił jego stabilny wzrost, który obecnie przewyższa stan bezpośrednio sprzed kryzysu. Wg danych Izby Handlowej BiH, najwięcej dóbr eksportuje się w dziedzinach: meble – 1,07 mld KM, drewno i produkty drewniane – 725 mln KM, reaktory jądrowe i urządzenia mechaniczne – 681 mln KM. Największy wzrost odnotowano w sferze eksportu produktów z żelaza i stali (34%), a największy spadek w sprzedaży aluminium (13%).

      W 2016 roku o 5,58% wzrosła wartość importu. Czołowymi dziedzinami pozostaje zakup paliw mineralnych i smarów – 1,9 mld KM, reaktorów jądrowych i urządzeń mechanicznych – 1,36 mld KM oraz maszyn i środków transportu – 1,1 mld KM. Najbardziej znaczący wzrost dotyczy kategorii produktów farmaceutycznych (46,8%), a największy spadek: paliwa mineralne i smary (7,17%).

      Eksport i import według najważniejszych gałęzi przemysłu w latach 2015-16 (w tys. KM)

      Eksport

      2015

      2016

      Import

      2015

      2016

      Meble

      969 233

      1 067 608

      Paliwa i oleje mineralne

      2 043 472

      1 897 056

      Drewno i produkty drewniane

      664 033

      724 926

      Reaktory jądrowe, kotły, urządzenia mech.

      1 314 048

      1 359 244

      Reaktory jądrowe, kotły, urządzenia mech.

      647 230

      681 361

      Maszyny i środki transportu

      902 530

      1 132 476

      Obuwie

      642 608

      676 974

      Maszyny elektryczne i części

      907 970

      992 586

      Paliwa i oleje mineralne

      643 320

      658 264

      Masa plastyczna

      807 527

      866 496

      Produkty z żelaza i stali

      381 762

      512 772

      Produkty farmaceutyczne

      345 568

      507 302

      Produkty chemiczne

      472 632

      493 373

      Produkty z żelaza i stali

      458 656

      462 250

      Aluminium

      568 121

      492 990

      Żelazo i stal

      382 332

      436 917

      Maszyny elektryczne i części

      444 216

      462 900

      Skóra

      348 818

      346 547

      Razem

      9 215 983

      9 769 023

       Razem

      15 401 937

      16 261 248

       

      Wybrane kierunki eksportu i importu Bośni i Hercegowiny w 2016 roku

      2016

      REGION

      EKSPORT

      IMPORT

      ZAKRES

      SALDO

      POKRYCIE

      Wartość

      Udział

      Wartość

      Udział

      EU

      6 936 831

      71%

      11 462 197

      70,5%

      18 399 028

      -4 525 366

      60,5%

      CEFTA

      1 511 436

      15,5%

      2 536 930

      15,6%

      4 048 366

      -1 025 494

      59,6%

      EFTA

      183 504

      1,9%

      467 213

      2,9%

      650 717

      -283 709

      39,3%

      Pozostałe kraje

      1 137 253

      11,6%

      1 794 908

      11%

      2 932 161

      -657 655

      63,4%

       

       

      Bezpośrednie inwestycje zagraniczne

      Wartość bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ) w okresie 2013 – 2016 r. (dane FIPA)

      2013

      405 mln KM

      2014

      778 mln KM

      2015

      476 mln KM

      2016

      460 mln KM

       

       

      Według danych Centralnego Banku BiH (bh. Centralna banka BiH, CBBH) wartość bezpośrednich inwestycji zagranicznych w BiH na dzień 31.12.2016 wyniosła 12 201 mln KM (6 238 mln EUR). Napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych w 2016 roku wyniósł 460 mln KM (230 mln EUR).

      W obecności inwestycji zagranicznych przełom nastąpił w latach 2007-2009, kiedy ich wartość, na skutek kryzysu gospodarczego, spadła ponad 7-krotnie. Z ok. 2590 mln KM (1330 mln EUR) inwestycje obniżyły się w 2 lata do zaledwie 360 mln KM (180 mln EUR). Od tej pory nastąpił mały wzrost, jednak od 2010 roku wartości utrzymują się na stosunkowo niskim poziomie 400-800 mln KM (200-400 mln EUR), bez wyraźnego wzrastającego trendu.

      Struktura inwestycji zagranicznych na stan z końca grudnia 2016 roku pokazuje, że wśród krajów, których wartość inwestycji w BiH jest największa znajdują się: Austria, Serbia i Chorwacja. Kraje których wartość inwestycji w BiH była największa w ciągu pierwszych 9 miesięcy 2016 roku: Chorwacja (32,9 mln KM), Zjednoczone Emiraty Arabskie (20,1 mln KM), Austria (19,5 mln KM), Arabia Saudyjska (19,4 mln KM), Kuwejt (16 mln KM) i Słowenia (12,6 mln KM). Dzięki dobrej reputacji i długiej tradycji inwestycyjnej w BiH, największą część BIZ tworzą inwestycje w sektorze produkcji przemysłowej (32%). Znaczny udział w łącznej wartości BIZ stanowią także inwestycje w sektorze bankowym (22%). Największa wartość inwestycji zagranicznych w pierwszych 9 miesiącach 2016 roku została zarejestrowana w sektorze finansowej działalności usługowej (77,4 mln KM), produkcji i dostarczania energii elektrycznej (22,9 mln KM), sprzedaż hurtowa (21,9 mln KM) i produkcja chemikaliów i produktów chemicznych (15 mln KM).

      Rozwijające się sektory gospodarki Bośni i Hercegowiny

      Turystyka

      Bośnia i Hercegowina posiada wiele walorów turystycznych, na które składa się piękna i bardzo zróżnicowana przyroda (góry, rzeki, jeziora, morze), oraz zabytki kulturalne, historyczne i religijne.

      Turystyka zimowa: stoki narciarskie głównie w okolicach Sarajewa (Bjelasnica, Igman, Jahorina) – nowoczesne, oświetlone trasy zjazdowe, dobra infrastruktura hotelowa, stosunkowo niskie ceny karnetów, miejsce Igrzysk Olimpijskich w Sarajewie w 1984.

      Turystyka spa: wody mineralne, źródła termalne: m.in. Spa Fojnica, Banja Vrućica – Teslić, Gradačac, Mljćeanica – Dubica, Aquaterm – Olovo, Gata – Bihać, Guber – Srebrenica, Ilidža – Sarajewo, Kiseljak, Dvorovi – Bjeljina, Kulaši – Prnajvor, Laktaši – Banja Luka, SanskaIlidža – Sanski Most, Slatina – Banja Luka, VilinaVlas – Wyszegrad.

      Turystyka ekstremalna – rafting oraz spływy kajakowe na rzekach Neretva, Una, Vrbas.

      Turystyka górska – wbrew powszechnej opinii o niebezpieczeństwie minowym, BiH posiada wiele oznaczonych, bezpiecznych szlaków górskich o różnych stopniach trudności, z dobrą infrastruktura towarzyszącą (schroniska, wodopoje, przystanki na szlakach). W dużych miastach tj. Sarajevo, Mostar, Zenica czy Tuzla działają kluby górskie o długiej tradycji, które organizują grupowe wędrówki z przewodnikiem.

      Turystyka kulturalna - zabytkowe miasta: Mostar, Počitelj, Blagaj, Stolac, Jajce, Fojnica, Bobovac, Travnik, KraljevaSutjeska, Vranduk, Prusac, Tesanj, Maglaj, Banja Luka, Sarajewo, Gradacac i inne.

      Turystyka religijna – bardzo duże i nowocześnie zorganizowane, drugie na świecie pod względem liczby odwiedzających, centrum pielgrzymkowe Medjugorje z bardzo dobrym zapleczem hotelarskim i gastronomicznych. Rocznie do Medjugorja przybywa szacunkowo ok. kilkadziesiąt tysięcy pielgrzymów z Polski. 

      Agroturystyka – wciąż dynamicznie rozwijający się sektor na terenie całej BiH. Kwatery prywatne oferują wypoczynek w górach, nad dużymi jeziorami (Jablaničko Jezero, Ramsko Jezero, Prokoško Jezero), w kanionach rzek (Neretva, Una) oraz nad Morzem Adriatyckim w miejscowości Neum (konkurencyjność cenowa wobec wybrzeża chorwackiego, przy zachowaniu wysokiego standardu usług). Ponadto oferta agroturystyczna jest poszerzona często o ekologiczną kuchnię, bazującą na lokalnych, organicznych produktach.

      Uprawa ziemi, produkcja żywności

      1,2 miliona hektarów gruntów rolnych.

      100 tys. hektarów sadów i winorośli.

      500 tys. hektarów pastwisk.

      Duży potencjał przy produkcja żywności ekologicznej i organicznej.

      Sektor energetyczny

      Sektor energetyczny jest jednym z najsilniejszych sektorów gospodarczych BiH. Posiada długa tradycję i duży potencjał inwestycyjny.

      Bośnia i Hercegowina jest członkiem Energy Charter Conference (ECC) i sygnatariuszem Energy Charter Treaty (ECT) oraz Protokołu o efektywności energii i związanych z nią aspektów środowiskowych (Protocol on Energy Efficiency and Related Enviromental Aspects, PEEREA). BiH podpisała również Athens Memorandum of Understanding on the Regional Energy Market w Europie Południowo- Wschodniej.

      Źródła energii:

      - podstawowym źródłem energii jest węgiel (brunatny oraz lignit), szacowane rezerwy to 10x109 ton. Regiony wydobywania węgla: Tuzla, Centralna Bośnia, Gacko; Główne kopalnie: Kreka, Banovići, Kakanj, Zenica, Breza, Stanari, Ugljevik, Gacko i Miljevna.

      - BiH ze względu na uwarunkowania geograficzne (wiele dużych, wartkich, górskich rzek) ma duży potencjał w produkcji energii wodnej, który wynosi 6 000 MW. Jest on wykorzystywany jedynie w 35%.

      Elektrownie wodne: Ustikolina 3x22 MW, Vranduk 21 MW, Rmanj Monastir 2x36 MW, Vrilo2x26 MW, Glavaticevo 3x 9,5 MW, Bjelimici 2x50 MW+PH 2x300 MW, Dubrovnik2 2x152 MW, Buk Bijela&Foca 250 MW, Dabar 160 MW, Bileca 3 MW, Paunci 42,3 MW, Krupa & Banja Luka 48,5 MW + 37,2 MW, Mrsovo 43,8MW, Ulog 30 MW, Ugar 40 MW.

      - istnieje potencjał wykorzystania energii geotermalnej, choć jej zasoby nie są do końca zbadane

      - wstępne badania wykazują, że BiH posiada również złoża gazu i ropy, której rezerwy są szacowane na około 50 mln ton.

      BiH jest jednym z największych w regionie eksporterów energii elektrycznej. Eksport energii elektrycznej w 2016 roku zwiększył się w stosunku do 2015 roku o 11,2% (dane pochodzą z Agencji Statystycznej BiH).

      Przemysł drzewny

      Do największych naturalnych zasobów BiH należą lasy, które zajmują około  2 709 800 hektarów co stanowi 53% powierzchni kraju. Z drewna wytwarzane są materiały budowlane oraz meble, a także wytwarzany jest papier i biomasy. Drewno jest też jednym z popularnych źródeł energii w BiH, wykorzystywanej głównie w gospodarstwach prywatnych.

      Górnictwo

      Węgiel brunatny; wydobywany w Centralnej Bośni, Tuzli, Gacko, Bugojno; szacowane rezerwy 10 x 109 ton.

      Metale: żelazo, kobalt, magnez, nikiel, chrom, cynk, boksyt. Około 653 milionów ton złóż żelaza jest skoncentrowanych w okolicach Ljubija i Jablanicy. Złoża boksytu, rozlokowane w okolicach Vlasenicy i Jajce, a także Mostaru, Citluku, Posusje, Stolaca, Tomislavgradu itd., szacowane są na 120 milionów ton. Złoża cynku w okolicach Olovo, Vares, Srebrenicy szacuje się na 56 milionów ton. Rezerwy magnezu w okolicach Kladanja szacuje się na około 2 mln ton.

      Minerały przemysłowe: sól, wapień, gips, kaolin, azbest, glina, krzemionka, piasek, żwir, kamienie, dolomit. Sektor wymaga głębokich reform, wprowadzenia nowych technologii oraz znaczących inwestycji.

      Hutnictwo

      Żelazo i stal. Głównym producentem żelaza i stali w kraju jest Mittal Zenica, firma należąca do największego producenta stali na świecie – Mittal Steel. Roczna produkcja stali wynosi 2 mln ton żelaza i elementów stalowych.

      Aluminium. Głównym wytwórcą aluminium jest Aluminijd.d. Mostar, którego dzienna zdolność produkcyjna wynosi 700 ton anodyzowanego aluminium i 330 ton płynnego aluminium. Spółka zajmuje się głównie produkcją: anod, polan, kabli, sztab i płyt. Z kolei Birac Zvornik jest producentem tlenku glinu. Roczna zdolność produkcyjna fabryki wynosi 600 tys. ton tlenku glinu, 150 tys. ton zeolitu, 200 tys. ton szkła wodnego, 5 tys. ton granulowanego zoolitu i 1,5 tys. ton włókien ceramicznych.

      Około 40% rocznej produkcji metali jest przeznaczonych na eksport.

      Przemysł motoryzacyjny

      Zorientowany głównie na eksport do 30 krajów na świecie – (około 80% produkcji, części samochodowych itp.; niektóre zakłady nawet ponad 90% produkcji przeznaczają na eksport). Przemysł motoryzacyjny stanowi 15% całego eksportu towarów BiH.

      Szeroki zakres części samochodowych dla takich międzynarodowych koncernów jak MERCEDES, VW, MAN, RENAULT i PEUGEOT jest produkowanych w fabrykach w Bośni i Hercegowinie. Między innymi wytwarza się tu systemy hamulcowe i elementy hamulcowe, pompy, filtry, światła, części elektroniczne, tekstylia, wyroby ze skóry, aluminiowe felgi, opony, różnorodne małe części: śruby itp.

      Koncerny działające w BiH; ASA PREVENT GROUP (składający się z 19 firm), blisko współpracujący z VW Group. Koncern jest główną grupą prywatną w branży, działającą w południowo-wschodniej Europie. Około 95% pokrycia siedzeń i tapicerek do samochodów marki VW (Golf, Polo, Lupo), a także Renault i Peugeot jest wytwarzanych przez tę grupę.

      Inne koncerny mające swoje oddziały w BiH: MANN-HUMME, CIMOS group.

      Podatki

      VAT (PDV)

      Podatek VAT na terenie całej BiH wynosi 17%. Z płacenia podatku VAT na usługi są zwolnione organizacje pozarządowe (fundacje, stowarzyszenia).

      Akcyza:

      Paliwo: benzyna - 0,30 KM/litr, ropa – 0,40 KM/litr, benzyna bezołowiowa – 0,35 KM/litr;

      Napoje bezalkoholowe – 0,10 KM/litr, piwo – 0,20 KM/litr, wino – 0,25 KM/litr, wódki - 15 KM/litr;

      Tytoń – 42% podstawy podatku oraz specjalna akcyza w zależności od liczby pudełek;

      Kawa naturalna – 1,00 KM/kg, kawa palona i mielona – 2,5 KM/kg, esencja – 3,50 KM/kg.

      CIT

      Podatek CIT w całej BiH wynosi 10%. Istnieją także ulgi dla eksporterów w FBiH - jeżeli przedsiębiorca w roku podatkowym uzyska 30% dochodu z eksportu, to podlega zwolnieniu z podatku dochodowego za ten rok. Firma, która w ciągu 5 lat zainwestuje w FBiH co najmniej 20 mln KM, jest zwolniona z płacenia podatku od dochodu począwszy od pierwszego roku inwestowania, w którym powinna zainwestować nie mniej niż 4 mln KM. Od płacenia podatku dochodowego są zwolnieni również pracodawcy zatrudniający ponad 50% inwalidów.

      PIT

      Podatek PIT na terenie całej BiH wynosi 10% płacy netto (zgodnie z modelem brutto).

      Podatek od własności

      W Federacji Bośni i Hercegowiny podatek od zakupu nieruchomości jest inny w każdym kantonie.

      Podatek od własności we wszystkich kantonach wynosi 5% (z wyjątkiem Kantonu Zenicko-Dobojskiego, gdzie wynosi 8%).

      W Republice Serbskiej podatek od zakupu nieruchomości wynosi 3%.

       

      Taryfy celne

      Według informacji Ministerstwa Handlu Zagranicznego i Stosunków Gospodarczych BiH, od 1 stycznia 2015 r. Bośnia i Hercegowina wprowadziła nowe taryfy celne, dostosowane do nomenklatury unijnej. Nowe taryfy w stosunku do poprzednich zostały zmienione w oparciu o zasady Tymczasowego Porozumienia o Stabilizacji i Stowarzyszeniu, są także formą dostosowania  do Porozumienia o Wolnym Handlu pomiędzy BiH i Europejskim Stowarzyszeniem Wolnego Handlu (EFTA).

      Dokładne informacje o wysokości taryf celnych na konkretne produkty: http://www.uino.gov.ba/download/Dokumenti/Dokumenti/bos/Carina/Carinska_tarifa_BiH.pdf

      Większość produktów spożywczych z krajów UE jest zwolniona z opłat celnych.

      Strefy wolnocłowe

      Strefy wolnocłowe są częścią terytorium celnego BiH i mają osobowość prawną. Zgodnie z Ustawą O strefach wolnocłowych BiH założycielem może być jedna lub więcej krajowa lub zagraniczna osoba fizyczna. Użytkownicy strefy wolnocłowej nie płacą podatku VAT i cła na import urządzeń potrzebnych do obsługi strefy. Wszelkie inwestycje, transfer dochodów i kapitału są wolne. Zakładanie stref wolnocłowych je uzasadnione na podstawie ekspertyzy i innych wymaganych dokumentów, przy czym wartość produktów eksportowanych ze strefy musi wynosić przynajmniej 50% całkowitej wartości wyprodukowanych tam dóbr w ciągu 12 miesięcy.

      Strefy wolnocłowe: Slobomir (Bijeljina), Hercegovina (Mostar), Visoko, Vogošča.

      Giełda Papierów Wartościowych

      W Bośni i Hercegowinie działają dwie giełdy papierów wartościowych: Sarajewska Giełda Papierów Wartościowych (SASE) oraz Giełda Papierów wartościowych w Banja Luce (BLSE).

      Całkowity obrót papierów wartościowych na SASE w 2016 r. wyniósł 755 211 750,78 KM co stanowi  54,82 % całkowitego obrotu papierów wartościowych na giełdach BiH. W 6 847 transakcji uczestniczyło 49 635 868 papierów wartościowych. Całkowity obrót papierów wartościowych na BLSE w 2016 wyniósł 625 158 649 KM, co stanowi 45,18% całkowitego obrotu papierów wartościowych na giełdach BiH. W roku 2016 przeprowadzono 17 358 transakcji o przeciętnej wartości 36 015 KM.

       

      Inne informacje

      Pod względem klimatu inwestycyjnego, według oceny Banku Światowego w rankingu Doing business 2017, BiH zajęła 81 pierwsze miejsce na świecie, które jest zarazem ostatnie w Europie i o 2 pozycje gorsze niż w poprzednim roku. Warto jednak zaznaczyć, że w ogólnej punktacji BiH nieznacznie zyskała, zwłaszcza w kategorii „płacenie podatków”. Wprowadzono także ułatwienia dotyczące rozpoczęcia działalności gospodarczej – zmniejszono minimalny wymóg kapitałowy dla spółek z ograniczoną odpowiedzialnością. Wzrosła także efektywność systemu notarialnego. Wśród najpoważniejszych zagrożeń dla gospodarki BiH nadal wymienia się przede wszystkim szarą strefę. Pomimo pozytywnych zmian, jako cztery najważniejsze sfery wymagające dalszych reform, Bank Światowy wymienia: rejestrowanie własności, płatność podatków, pozwolenie na budowę i zamknięcie (likwidację) firmy.

       

      Uczestnictwo w wielostronnych organizacjach i porozumieniach o charakterze ekonomicznym

      Bośnia i Hercegowina jest członkiem m.in. Rady Europy (CE), Inicjatywy Środkowoeuropejskiej (CEI), Rady Partnerstwa Euroatlantyckiego (EAPC), Środkowoeuropejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (CEFTA), Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju (EBRD), Grupy 77, Międzynarodowej Agencja Energii Atomowej (IAEA), Międzynarodowego Banku Odbudowy i Rozwoju (IBRD), Międzynarodowego Trybunału Karnego (ICCt), Międzynarodowego Ruchu Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca (ICRM), Międzynarodowego Funduszu Walutowego (IMF), Międzynarodowej Organizacji Ruchomej Łączności Satelitarnej (IMSO), Interpolu, Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego (IOC), Międzynarodowej Organizacji do Spraw Migracji (IOM), Unii Międzyparlamentarnej (IPU), Międzynarodowej Organizacji Normalizacyjnej (ISO), Międzynarodowej Konfederacji Związków Zawodowych (ITUC), Agencji Wielostronnych Gwarancji Inwestycji (MIGA), jest obserwatorem przy Organizacji Współpracy Islamskiej (OIC), Organizacji ds. Zakazu Broni Chemicznej (OPCW), Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OSCE), Południowoeuropejska Inicjatywa Współpracy (SECI), Unii na rzecz Regionu Morza Śródziemnego (UfM), Organizacji Narodów Zjednoczonych (UN), Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), jest obserwatorem przy Międzynarodowej Organizacji Handlu (WTO). Ubiega się także o członkostwo w NATO i jest potencjalnym kandydatem do dołączenia do Unii Europejskiej.

       

       

      Dwustronna współpraca gospodarcza


       

      Dwustronna współpraca gospodarcza

      Umowy dwustronne pomiędzy Polską a BiH

      L.p.

      Tytuł umowy

      Data podpisania

      Data wejścia w życie

      1.

      Porozumienie o współpracy naukowo-technicznej między Rządem PRL a Rządem Federacyjnej Ludowej Republiki Jugosławii.

      1995-11-14

      1956-07-27

      2.

      Protokół zmieniający Porozumienie o współpracy naukowo-technicznej między rządem PRL a FLRJ.

      1965-03-25

      1965-07-14

      3.

      Umowa o komunikacji lotniczej między PRL a Federacyjną Ludową Republiką Jugosławii.

      1955-11-14

      1956-08-04

      4.

      Umowa o współpracy kulturalnej między PRL a Federacyjną Ludową Republiką Jugosławii.

      1956-07-06

      1957-02-19

      5.

      Umowa o współpracy w dziedzinie polityki społecznej między Rządem PRL a Rządem Federacyjnej Ludowej Republiki Jugosławii.

      1958-01-16

      1959-01-01

      6.

      Umowa o ubezpieczeniu społecznym między Rządem PRL a Rządem Federacyjnej Ludowej Republiki Jugosławii.

      1958-01-16

      1959-01-01

      7.

      Porozumienie w sprawie wykonania Umowy o ubezpieczeniu społecznym między Rządem PRL a Rządem FRLJ zawartej w Warszawie dnia 16 stycznia 1958.

      1961-11-12

      1959-01-01

      8.

      Umowa między PRL a Federacyjną Ludową Republiką Jugosławii o obrocie prawnym w sprawach cywilnych i karnych.

      1960-02-06

      1963-06-05

      9.

      Porozumienie między Rządem PRL a Rządem SFRJ o współpracy i wzajemnej pomocy w sprawach celnych.

      1967-05-09

      1967-11-04

      10.

      Porozumienie między Rządem PRL a Rządem SFRJ o współpracy w zakresie turystyki.

      1969-12-09

      1970-07-02

      11.

      Umowa między Rządem PRL a Rządem SFRJ o międzynarodowych przewozach drogowych.

      1969-12-18

      1970-07-02

      12.

      Umowa między Rządem PRL a Rządem SFRJ o wieloletniej współpracy w dziedzinie transportu.

      1979-10-25

      1980-04-08

      13.

      Konwencja Konsularna między Rządem PRL a Związkową Radą Wykonawczą Zgromadzenia SFRJ.

      1982-12-02

      1983-11-06

      14.

      Umowa między PRL a SFRJ w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku.

      1985-01-10

      1985-12-27

      15.

      Uznanie przez Rzeczpospolitą Polską Republiki Bośni i Hercegowiny.

      1992-04-30

      1992-04-30

      16.

      Porozumienie w formie wymiany not o ustanowieniu stosunków dyplomatycznych między RP i Republiką Bośni i Hercegowiny.

      1995-12-22

      1995-12-22

      17.

      Umowa między Rządem RP a Radą Ministrów Bośni i Hercegowiny o udzieleniu pomocy w odbudowie zniszczeń wojennych.

      1998-07-06

      1998-07-06

      18.

      Porozumienie w formie wymiany not między RP a Bośnią i Hercegowiną o zniesieniu obowiązku wizowego dla posiadaczy paszportów dyplomatycznych.

      1999-03-04

      1999-05-04

      19.

      Nota Bośni i Hercegowiny informująca o przejęciu w drodze sukcesji umów dwustronnych zawartych między Polską a byłą SFRJ.

      1999-01-15

      1999-01-15

      20.

      Protokół o współpracy pomiędzy Ministerstwem Spraw Zagranicznych RP a Ministerstwem Spraw Zagranicznych Bośni i Hercegowiny.

      2003-10-09

      2003-10-09

      21.

      Porozumienie w formie wymiany not między Rządem RP a Rządem Bośni i Hercegowiny o sukcesji prawnej Bośni i Hercegowiny w stosunku do umów podpisanych między RP a byłą Socjalistyczną Federacyjną Republiką Jugosławii.

      2006-12-22

      2008-02-19

      22.

      Umowa między Ministerstwem Rolnictwa i Rozwoju Wsi RP a Ministrem Handlu Zagranicznego i Stosunków Ekonomicznych Bośni i Hercegowiny o współpracy w dziedzinie rolnictwa.

      2010-07-15

      2010-07-15

      23.

      Umowa między Rządem RP a Rządem Republiki Serbskiej Bośni i Hercegowiny o udzieleniu kredytu w ramach pomocy wiązanej.

      2010-07-21

      2010-07-21

       

       

       

       

      24.

      Konwencja między RP a BiH w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobieganiu uchylania się od opodatkowania w zakresie podatku od dochodu i majątku.

      2014-06-04

      2014-06-04

       

      Wymiana handlowa pomiędzy Polską a BiH

       

       

      2013

      2014

      2015

      2016

      Eksport z Polski do BiH

      322 mln KM

      (ok. 160 mln EUR)

      344 mln KM

      (172 mln EUR)

      373 mln KM

      (186,5 mln EUR)

      413 mln KM

      (206,5 mln EUR)

      Import z BiH do Polski

      94 mln KM

      (47 mln EUR)

      88 mln KM

      (44 mln EUR)

      87 mln KM

      (43,5 mln EUR)

      100 mln KM

      (50 mln EUR)

       

       

       

      Wymiana handlowa Bośni i Hercegowiny z Polską wg najważniejszych kategorii (dane na 2016 rok)

      Eksport

      Wartość

      Import

      Wartość

      Odzież

      21 136 662 KM

      Mięso

      53 691 877 KM

      Produkty chemii nieorganicznej

      17 556 515 KM

      Meble

      41 130 231 KM

      Paliwa i oleje mineralne

      9 280 919 KM

      Reaktory jądrowe, kotły, urządzenia mech.

      38 402 190 KM

      Skóra

      8 233 848 KM

      Masa plastyczna

      26 897 038 KM

      Drewno i produkty drewniane

      8 230 191 KM

      Maszyny elektryczne i oprzyrządowanie

      25 340 333 KM

      Aluminium

      7 882 029 KM

      Produkty ze skóry

      16 186 520 KM

      Meble

      5 473 491 KM

      Paliwa i oleje mineralne

      15 447 727 KM

      Papier

      2 974 394 KM

      Miedź

      14 807 002 KM

      Produkty chemii organicznej

      2 233 631 KM

      Inne produkty

      11 793 776 KM

      Reaktory jądrowe, kotły, urządzenia mech.

      2 194 352 KM

      Kauczuk

      10 726 562 KM

      Razem:

      100 203 688 KM

      Razem:

      413 302 821 KM

       

       

      W eksporcie z Polski do BiH dominują produkty mięsne (53 mln KM), meble (41 mln KM) oraz reaktory jądrowe, kotły i urządzenia mechaniczne (38 mln KM). Natomiast w imporcie z BiH do Polski: odzież (21 mln KM), produkty chemii nieorganicznej (17,5 mln KM) oraz paliwa i oleje mineralne (9 mln KM).

      Według danych Izby Handlu Zagranicznego z 2016 roku, całość wymiany handlowej z Polską stanowi 1,97% całkowitej wymiany handlowej BiH.

      1. Bezpośrednie inwestycje zagraniczne Polski w BiH

      Według danych Banku Centralnego BiH łączna wartość inwestycji  Republiki Polski na stan z końca grudnia 2015 roku wyniosła 29.7 mln KM (15.2 mln EUR), co stanowi 0.24% łącznych BIZ. Na stan z grudnia 2015 roku na inwestycje z Republiki Polski składały się zobowiązania z tytułu inwestycji kapitałowych i zysków zatrzymanych (17 mln KM) oraz zobowiązania z tytułu pozostałego kapitału (12,7 mln KM).

      Przegląd polskich inwestycji bezpośrednich w BiH (dane Banku Centralnego BiH na 31.12.2015r.)

       

      Nowe BIZ z Polski                            (w skali roku)

      BiH przepływy

      Łączny stan

      BIZ z Polski (31.12.2015)

      BiH              stan

       
       

      Rok

      mln KM

      udział w BIZ

      mln KM

      mln KM

      udział w BIZ

      mln KM

       

      2013

      1.2

      0.3%

      416

      27.2

      0.23%

      11,9

       

      2014

      -0.4

      -

      798

      27

      0.23%

      11,9

       

      2015

      1.5

      0.3%

      488

      30.4

      0.24%

      12,4

       
       

       

      Rok 2013 oznaczał wzrost BIZ ze strony Polski o 1,2 mln KM (0,6 mln EUR). Był to wynik wzrostu o 0,8 mln KM pozostałego kapitału oraz zatrzymanego zysku o 0,4 mln KM. W 2014 roku inwestycje z Polski przyjęły ujemną wartość, -0,4 mln KM (-0,2 mln EUR). Znacznie zmniejszyły się udziały własnościowe, osiągając wartość 0,1 mln KM, a pozostały kapitał wynosił 0,8 mln KM. Główną przyczyną ujemnego wyniku były zatrzymane zyski, które spadły do poziomu -1,3 mln KM. W 2015 roku inwestycje z Polski zwiększyły się o 1,5 mln KM (0,7 mln EUR). W ramach tego udziały własnościowe zwiększyły się o 0,6 mln KM, zatrzymane zyski o 0,4 KM, podobnie jak pozostały kapitał.

       

      Według informacji Ministerstwa Handlu Zagranicznego i Stosunków Gospodarczych BiH zarejestrowany łączne polskie inwestycje na przestrzeni lat 1994-2016 wynosiły 4 mln KM.

      Według  danych tego samego ministerstwa, firmy, których kapitał przekracza 100 tys. KM to:

      • ORGANIKA BH z.o.o. Sarajewo (założyciel: Malborskie Zaklady Chemiczne "Organika" S.A.)
      • Aliplast Aluminium Systems z.o.o. Konjic (założyciel: Aliplast Spółka z.o.o., Lublin – z kapitałem 525 tys. KM oraz i osoba fizyczna z BiH (100 tys. KM);
      • POLIOLCHEM z.o.o. Tuzla (właściciel: Malborskie Zaklady Chemiczne "Organika" S.A.) – ogłoszenie upadłości.

        W 2016. roku zarejestrowane były także firmy:

      • INTER CARS z.o.o. Ilidža, Sarajevo (założyciel: INTER CARS S.A.) z kapitałem początkowym 100 tys. KM;
      • SUPERSNIJEG z.o.o. - SUPERSNOW Ltd. Vogošća, Sarajevo (założyciel: SUPERSNOW S.A.) z podstawowym kapitałem początkowym.

        Lista firm, które zostały zarejestrowane z polskim kapitałem znajduje się na stronie:

         

      • dla Federacji BiH i Dystryktu Brczko (od 2009 do 2017 roku było to 17 firm z polskim kapitałem): https://bizreg.pravosudje.ba/pls/apex/f?p=183:3:3108599438030027::NO:RP,3:P3_FIRSTTIME,P3_VISIBLE:TRUE,FALSE
      • dla Republiki Serbskiej (przy czym rejestr nie zawiera wyszczególnienia wg pochodzenia założyciela lub inwestora:

        http://bizreg.esrpska.com/Home/PretragaPoslovnogSubjekta

       

      Zapowiedziane inwestycje:

       

      • w ramach spotkania w Polsce w czerwcu 2017 roku, Minister Rolnictwa Republiki serbskiej rozmawiał o możliwości przejęcia Mleczarni Šnjegotina Teslić przez polską firmę Mlekovita i o możliwym rozpoczęciu produkcji przez firmę Pronar (zajmującą się produkcją maszyn komunalnych i rolniczych);
      • według zapowiedzi władzy Federacji BiH, prowadzone są wstępne rozmowy na temat możliwego dokapitalizowania firmy Aluminij S.A. Mostar z partnerami z Polski (październik 2016);
      • polska firma RE ALLOYS sp. z.o.o. wykazała zainteresowanie budową fabryki stopów żelaza na terenie gminy Gornji Vakuf;
      • polska firma Kris Line wykazała zainteresowanie wynajęciem zakładu produkcyjnego w Banja Luce i przeniesienie produkcji z Polski do Bośni. Zapowiedziano, że jeżeli plany zostaną zorganizowane, zatrudnionych zostanie 50 osób;
      • firma „Multico“ prowadzi rozmowy z władzami Republiki Serbskiej. Zainteresowana jest zainwestowaniem 100 mln euro w hydroenergetyczny sektor;
      • firma „EKK Wagon“ Zielona Góra prowadzi rozmowy z władzami Republiki Serbskiej i Kolejami RS o możliwości rozpoczęcia produkcji wagonów towarowych w RS.

         

       

      Dostęp do rynku


       

      Dostęp do rynku dla polskich towarów i usług

      Do założenia firmy w BiH trzeba dopełnić 12 procedur. Do załatwienia wszelkich formalności potrzebne jest 30 do 45 dni. Zdecydowaną walkę z biurokracją w procesie inwestycyjnym rozpoczęła Republika Serbska poprzez wdrażanie tzw. „gilotyny przepisów”, w ramach której zidentyfikowano 331 formalności, likwidując 50 z nich.

      Celem tej ustawy jest co najmniej czterokrotne zmniejszenie liczby obowiązujących przepisów i formalności biurokratycznych oraz skrócenie czasu rejestracji firmy do 5 dni.

      Poprawienie klimatu inwestycyjnego wymaga również harmonizacji przepisów pomiędzy jednostkami administracyjnymi. W 2008 r. ograniczanie obowiązujących przepisów biurokratycznych rozpoczęto także w FBiH.

      Podstawa prawna regulująca inwestycje zagraniczne w BiH nie rozróżnia inwestycji krajowych od zagranicznych, co oznacza, że inwestor zagraniczny podlega takim samym warunkom zakładania biznesu jak inwestor krajowy.

      Działalność gospodarcza musi zostać zarejestrowana. Procedura rejestracji formy prawnej przedsiębiorstwa jest uregulowana następującymi ustawami:

      Zakładanie działalności gospodarczej w BiH

      Podstawa prawna regulująca inwestycje zagraniczne w BiH nie rozróżnia inwestycji krajowych od zagranicznych, co oznacza, że inwestor zagraniczny podlega takim samym warunkom zakładania biznesu jak inwestor krajowy.

      Działalność gospodarcza musi zostać zarejestrowana. Procedura rejestracji formy prawnej przedsiębiorstwa jest uregulowana następującymi ustawami:

      • Ramowe prawo dotyczące rejestracji podmiotów gospodarczych w Bośni i Hercegowinie (Okvirni zakon o registraciji poslovnih subjekata u Bosni i Hercegovini)
      • Ustawa o rejestracji podmiotów gospodarczych w Federacji Bośni i Hercegowiny (Zakon o registraciji poslovnih subjekata)
      • Ustawa o rejestracji podmiotów gospodarczych w Dystrykcie Brčko (Zakon o registraciji poslovnih subjekata)

      Zakładanie działalności gospodarczej w BiH

      Zakładanie, prowadzenie, zarządzanie i rozwiązywanie działalności gospodarczej w BiH jest uregulowane następującymi dokumentami:

      Federacja Bośni i Hercegowiny

       

      Ustawa o spółkach Federacji Bośni i Hercegowiny (Zakon o privrednim društvima)

       

      Republika Serbska

      Ustawa o spółkach w Republice Serbskiej (Zakon o gospodarskim društvima)

       

      Dystrykt Brčko

       

      Ustawa o przedsiębiorstwach w Dystrykcie Brčko (Zakon o poduzećima Brčko Distrikta BiH)

       

      Przedsiębiorstwo może zostać założone przez:

      - krajowe osoby prawne i fizyczne;

      - zagraniczne osoby prawne i fizyczne;

      - krajowe i zagraniczne osoby prawne i fizyczne

       

      Formy prawne przedsiębiorstw:

      - spółka jawna (d.n.o.);

      - spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (d.o.o.);

      - spółka komandytowa (k.d.);

      - spółka akcyjna (d.d.)

       

      SPÓŁKA JAWNA (društvo s neograničenom solidarnom odgovornošću, d.n.o.)

      Republika Serbska

      Spółka założona aktem założycielskim dwóch lub więcej krajowych lub zagranicznych osób prawnych lub fizycznych. Odpowiedzialność za zobowiązania ponoszą całym swoim majątkiem solidarnie wszyscy wspólnicy wraz ze spółką z wyjątkiem sytuacji gdy trzecia strona ustaliła inaczej. Brak wymogów określających wartość wnoszonego wkładu w kapitał zakładowy spółki przez każdego ze wspólników.

      Federacja Bośni i Hercegowiny

       

      Spółka założona aktem założycielskim dwóch lub więcej krajowych lub zagranicznych osób prawnych lub fizycznych. Odpowiedzialność za zobowiązania ponoszą całym swoim majątkiem solidarnie wszyscy wspólnicy wraz ze spółką z wyjątkiem sytuacji gdy trzecia strona ustaliła inaczej. Brak wymogów określających wartość wnoszonego wkładu w kapitał zakładowy spółki przez każdego ze wspólników.

      Dystrykt Brčko

      Spółka założona aktem założycielskim dwóch lub więcej krajowych lub zagranicznych osób prawnych lub fizycznych. Brak wymogów określających wartość wkładów wnoszonych przez każdego ze wspólników. Odpowiedzialność za zobowiązania ponoszą całym swoim majątkiem solidarnie wszyscy wspólnicy wraz ze spółką z wyjątkiem sytuacji gdy trzecia strona ustaliła inaczej.

      SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ (društvo s ograničenom odgovornošću, d.o.o.)

      Republika Serbska

      Spółka założona przez jedną lub więcej krajową lub zagraniczną osobę prawną lub fizyczną. Odpowiedzialność za zobowiązania ponosi spółka całym swoim majątkiem. Wspólnicy  odpowiadają za zobowiązania spółki do wysokości kapitału zainwestowanego w spółkę. Wymagany kapitał początkowy to min. 1 KM.

      Federacja Bośni i Hercegowiny

      Spółka założona aktem założycielskim przez jedną lub więcej krajową lub zagraniczną osobę prawną lub fizyczną z kapitałem początkowym podzielonym na części. Wspólnicy  odpowiadają za zobowiązania spółki do wysokości kapitału zainwestowanego w spółkę. Wymagany kapitał początkowy w wysokości 2 000 KM. Minimalny wkład w kapitał zakładowy spółki każdego ze wspólników nie może być niższy niż 100 KM.

      Dystrykt Brčko

      Spółka założona przez jedną lub więcej krajową lub zagraniczną osobę prawną lub fizyczną. Odpowiedzialność za zobowiązania ponosi spółka całym swoim majątkiem. Wspólnicy  odpowiadają za zobowiązania spółki do wysokości kapitału zainwestowanego w spółkę. Spółka może mieć max. 50 członków. Wymagany kapitał początkowy to min. 2 000 KM.

      SPÓŁKA KOMANDYTOWA (komanditnodruštvo, k.d.)

      Republika Serbska

      Spółka założona przez dwie lub więcej osoby prywatne lub fizyczne. Za zobowiązania spółki wobec wierzycieli odpowiada w sposób nieograniczony co najmniej jeden wspólnik (komplementariusz), a odpowiedzialność co najmniej jednego wspólnika jest ograniczona (komandytariusz).Spółka ponosi odpowiedzialność za wszystkie swoje zobowiązania całym swoim majątkiem. Brak wymogów określających wartość wnoszonego wkładu w kapitał zakładowy spółki przez każdego ze wspólników.

      Federacja Bośni i Hercegowiny

       

      Spółka założona przez dwie lub więcej krajowe lub zagraniczne osoby prywatne lub fizyczne. Za zobowiązania spółki wobec wierzycieli odpowiada w sposób nieograniczony co najmniej jeden wspólnik (komplementariusz), a odpowiedzialność co najmniej jednego wspólnika jest ograniczona (komandytariusz). Brak wymogów określających wartość wnoszonego wkładu w kapitał zakładowy spółki przez każdego ze wspólników.

      Dystrykt Brčko

      Spółka założona aktem założycielskim przez dwie lub więcej krajowe lub zagraniczne osoby prywatne lub fizyczne. Za zobowiązania spółki wobec wierzycieli odpowiada w sposób nieograniczony co najmniej jeden wspólnik (komplementariusz), a odpowiedzialność co najmniej jednego wspólnika jest ograniczona (komandytariusz). Spółka ponosi odpowiedzialność za wszystkie swoje zobowiązania całym swoim majątkiem. Brak wymogów określających wysokość wkładów kapitał zakładowy spółki wnoszonego przez każdego ze wspólników.

      SPÓŁKA AKCYJNA (dioničko društvo, d.d.)

      Republika Serbska

      Spółka założona przez jedną lub więcej osób prawnych lub fizycznych, której kapitał początkowy podzielony jest na akcje. Spółka ponosi odpowiedzialność za wszystkie swoje zobowiązania całym swoim majątkiem. Wspólnicy  odpowiadają za zobowiązania spółki do wielkości kapitału zainwestowanego w spółkę. Spółki akcyjne dzieli się na zamknięte i otwarte. Akcje otwartej spółki akcyjnej dopuszczone są do obrotu publicznego. Wymagany kapitał początkowy w wysokości 50 000 KM. Akcje zamkniętej spółki akcyjnej emitowane są dla akcjonariuszy spółki. Liczba akcjonariuszy zamkniętej spółki akcyjnej nie może przekroczyć 100 osób. Wymagany kapitał początkowy w wysokości 20 000 KM. Spółka akcyjna może emitować akcje zwykłe i uprzywilejowane. Wartość nominalna akcji nie może być niższa niż 1 KM.

      Federacja Bośni i Hercegowiny

      Spółka założona aktem założycielskim przez jedną lub więcej osób prawnych lub fizycznych, której kapitał początkowy podzielony jest na akcje. Spółki akcyjne dzieli się na zamknięte i otwarte. Akcje otwartej spółki akcyjnej dopuszczone są do obrotu publicznego. Wymagany kapitał początkowy w wysokości 4 000 000 KM. Liczba akcjonariuszy otwartej spółki akcyjnej nie może być mniejsza od 40 osób. Akcje zamkniętej spółki akcyjnej emitowane są dla ograniczonej liczby akcjonariuszy. Wymagany kapitał początkowy w wysokości 50 000 KM. Spółka akcyjna może emitować akcje zwykłe i uprzywilejowane. Wartość nominalna akcji nie może być niższa niż 1 KM.

      Dystrykt Brčko

      Spółka założona aktem założycielskim przez jedną lub więcej osób prawnych lub fizycznych, której kapitał początkowy podzielony jest na akcje. Spółka ponosi odpowiedzialność za wszystkie swoje zobowiązania całym swoim majątkiem. Akcjonariusze nie odpowiadają za zobowiązania spółki z wyjątkiem zakontraktowanego, ale nie wpłaconego udziału w majątek spółki. Wymagany kapitał początkowy w wysokości 15 000 KM. Spółka akcyjna może emitować akcje zwykłe i uprzywilejowane. Wartość nominalna akcji nie może być niższa niż 1 KM.

      Procedura zakładania działalności gospodarczej w BiH:

      1. Zawarcie umowy/kontraktu notarialnego.
      2. Wpłata kapitału początkowego na konto bankowe.
      3. Rejestracja przedsiębiorstwa w sądzie gminnym zgodnie z jurysdykcją terytorialną siedziby przedsiębiorstwa.
      4. Wyrobienie pieczęci firmowej.
      5. Otwarcie konta bankowego w banku komercyjnym.
      6. Rejestracja przedsiębiorstwa i jego pracowników w administracji podatkowej.
      7. Uzyskanie zgody na rozpoczęcie działalności.

      Koszty założenia działalności gospodarczej

      - koszty administracyjne – ok. 500 EUR

      - koszty usług prawniczych i notarialnych – 500 – 1000 EUR

      Czas potrzebny na założenie działalności gospodarczej

      Procedura sądowa założenia działalności gospodarczej trwa 5 dni. W praktyce kompletna procedura założenia działalności gospodarczej może potrwać 30-45 dni.

      1. Dostęp do rynku pracy. Świadczenie usług i zatrudnienie obywateli RP

      Cudzoziemcy w BiH, w tym obywatele RP, aby pracować na terenie kraju muszą posiadać pozwolenie na pracę. Pozwolenie wydaje odpowiedni urząd znajdujący się w jednostce administracyjnej gdzie zarejestrowana jest działalność firmy (w zależności od entitetu: w RS jest to Urząd Pracy, w FBiH – Kantonalny Urząd Pracy). Pracodawca, w imieniu pracownika, składa wniosek o wydanie pozwolenia na pracę. Pozwolenie na pracę jest ważne do końca umowy pracodawcy z pracownikiem. Najdłuższy okres pozwolenia na pracę wynosi jeden rok i istnieje możliwość jego przedłużenia. Założyciele firmy, jeśli są cudzoziemcami niepozostającymi w stosunku pracy z firmą, nie potrzebują pozwolenia o pracę. O ile założyciel-cudzoziemiec zamierza pełnić funkcję dyrektora firmy działającej na terenie BiH, a co za tym, znajduje się w stosunku pracy, musi ubiegać się o pozwolenie o pracę. Zasady ubiegania się i wydawania pozwoleń o pracę reguluje Ustawa o poruszaniu i pobycie obcokrajowców na terenie BiH (Zakon o kretanju i boravkustranaca u BiH). Koszt pozwolenia na pracę w RS wynosi ok. 800 KM, a w FBiH, w zależności od kantonu od 400 do 1000 KM.

      Więcej informacji: http://www.fipa.gov.ba/publikacije_materijali/brosure/Steps_for_obtaining_work_permits_in_BH_16.09.2013.pdf

      1. Nabywanie i wynajem nieruchomości przez cudzoziemców

      W Federacji Bośni i Hercegowiny podatek od zakupu nieruchomości jest inny w każdym kantonie. Podatek od własności we wszystkich kantonach wynosi 5% (z wyjątkiem Kantonu Zenicko-Dobojskiego, gdzie wynosi 8%). W Republice Serbskiej podatek od zakupu nieruchomości wynosi 3%.

      Według Banku Światowego zarejestrowanie własności w BiH wymaga przedsięwzięcia 7 procedur na co potrzeba 128 dni.

      1. System zamówień publicznych

      Za system zamówień publicznych odpowiedzialna jest Agencja Zamówień Publicznych (Agencija za Javne Nabavke) mająca swą siedzibę w Sarajewie, oraz dwa lokalne oddziały: w Banja Luce i Mostarze. Do obowiązków agencji należy m.in. proponowanie poprawek do kodeksu o zamówieniach publicznych i ich wprowadzanie, całkowite monitorowanie wprowadzanych przepisów dot. zamówień publicznych, rozwijanie systemu zamówień publicznych, publikowanie dokumentów dotyczących standardów ofert przetargowych, publikowanie, zbieranie i analizowanie informacji dotyczących systemu zamówień publicznych oraz przyznawanie kontraktów publicznych. Drugą instancją Agencji Zamówień Publicznych (do której kieruje się m.in. odwołania od decyzji) jest Publiczna Komisja Rewizyjna, w skład której wchodzą Dyrektor Agencji oraz 7 członków rady (spośród których 3 to: Minister Finansów BiH, oraz Ministrowie Finansów FBiH oraz RS).

      Szczegółowe informacje: www.javnenabavke.ba

      1. Ochrona własności przemysłowej i intelektualnej

      Bośnia i Hercegowina jest członkiem następujących organizacji zajmujących się ochroną własności przemysłowej i intelektualnej:

      1. Światowej Organizacji Własności Intelektualnej (WIPO – World Intellectual Property Organization).

      2. Europejskiej Organizacji Patentowej (EPO – European Patent Organization).

      BiH posiada również zgodę Światowej Organizacji Handlu (WTO – World Trade Organization) na przystąpienie do porozumienia Trade Related Aspects of Intellectual Property Rights (TRIPS).

       

       

       

      Przydatne linki i kontakty


       

       

       

      Ambasada RP w Sarajewie: http://sarajewo.msz.gov.pl/pl/

      Ambasada BiH w Warszawie: http://pl.ambasadabih.pl/

      Wspólne Instytucje BiH – szczebel państwowy

      Prezydium BiH: http://www.predsjednistvobih.ba/Home.aspx

      Rada Ministrów BiH: http://www.vijeceministara.gov.ba/Default.aspx?pageIndex=1

      Parlament BiH: http://www.parlament.ba/default.aspx?langTag=bs-BA

      MSZ BiH: http://www.mfa.ba/default.aspx?pageIndex=1

      Dyrekcja ds. Integracji Europejskiej: http://www.dei.gov.ba/Default.aspx?pageIndex=1

      Instytucje na szczeblu entitetów

      Republika Serbska

      Prezydent RS: http://www.predsjednikrs.net/index.php?lang=rsyu

      Zgromadzenie Narodowe RS: http://www.narodnaskupstinars.net/lat/naslovna/naslovna.php

      Rząd RS: http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Pages/Default.aspx

      Izba Gospodarcza RS: www.komorars.ba

      Federacja Bośni i Hercegowiny

      Prezydent FBiH: http://www.predsjednikfbih.org/

      Parlament FBiH: http://www.parlamentfbih.gov.ba/bos/parlament/info/saopcenja.html

      Rząd FBiH: http://www.fbihvlada.gov.ba/bosanski/index.php

      Izba Gospodarcza FBiH: www.kfbih.com

      Dystrykt Brczko

      Zgromadzenie Dystryktu Brczko: http://skupstinabd.ba/ba/index.html

      Rząd Dystryktu Brczko: http://www.bdcentral.net/

       

      Instytucje gospodarcze

      Izba Handlu Zagranicznego BiH: www.komorabih.ba

      Agencja Promocji Inwestycji Zagranicznych BiH: www.fipa.gov.ba

      Instytut Praw Własności Intelektualnej BiH: http://www.ipr.gov.ba/en/

      Ministerstwo Komunikacji i Transportu BiH: http://www.mkt.gov.ba/

      Urząd ds. Podatków Pośrednich BiH: www.uino.gov.ba

      Ministerstwo Handlu Zagranicznego i Spraw Gospodarczych: www.mvteo.gov.ba

       

      Ogólne informacja nt. gospodarki BiH:

      Bank Światowy  Bośnia i Hercegowina: www.worldbank.ba

      Międzynarodowy Fundusz Walutowi Bośnia i Hercegowina: www.imf.org

      The World Facktbook Bośnia i Hercegowina: www.cia.gov/biH

      Aktualne dane makroekonomiczne dot. BiH: www.tradingeconomics.com/bosnia-and-herzegovina/

       

       

       

      15 maja 2015 (ostatnia aktualizacja: 13 lipca 2017)

      Drukuj Drukuj Podziel się treścią: