close

  • Polsce – służyć, Europę – tworzyć, Świat – rozumieć

     

  • CYPR

  • Cypr

    •  

       Informacje o kraju


       

       

      1. Położenie geograficzne, warunki klimatyczne, główne bogactwa naturalne, ludność, obszar, stolica, języki urzędowe, system walutowy.

       

      Położenie geograficzne, warunki klimatyczne, główne bogactwa naturalne: Cypr jest wyspą położoną we wschodniej części Morza Śródziemnego. Dużą część Cypru zajmuje centralnie położona równina Mesaoria, ograniczona przez Góry Kyreńskie (najwyższy szczyt 1024 m) i Troodos (1951 m). Rzeźba terenu jest urozmaicona, a gleby urodzajne. Panuje tu przyjemny klimat – latem jest gorąco i słonecznie, zimą umiarkowanie wilgotno. Warunki zewnętrzne sprzyjają uprawie takich roślin jak oliwki, tytoń i winogrona. Do głównych zasobów naturalnych należą: miedź, piryt, azbest, gips, drewno, sól i marmur.

       

      Ludność: Liczba ludności w Republice Cypryjskiej wynosi 865,9 tys. mieszkańców. Na Północy Cypru zamieszkuje 294 tys. osób (dane z 2012 roku). Obecnie ponad 21,4 % mieszkańców południowej części wyspy to przedstawiciele innych narodowości. Ponad 62% z nich stanowią obywatele krajów UE (Grecji, Wielkiej Brytanii, Rumunii oraz Bułgarii), natomiast ponad 37% pochodzi z krajów trzecich (Filipin, Rosji, Sri Lanki i Wietnamu).

       

      Obszar: Powierzchnia wyspy wynosi 9 250 km⊃2;.

       

      Stolica: Stolicą Republiki Cypryjskiej jest podzielona Nikozja.

       

      Języki urzędowe: Językami urzędowymi są grecki i turecki. Na południu kraju dominuje język grecki, na północy turecki. Do lat 70. zarówno wielu Greków, jak i Turków posługiwało się oboma językami, jednak polityczny konflikt doprowadził do wzrostu barier lingwistycznych. W miarę jak niezgoda rosła, fakt posługiwania się językiem "wroga" uważany był za przejaw postawy niepatriotycznej. Językiem angielskim posługuje się większość Cypryjczyków.

       

      System walutowy: 1 stycznia 2008 roku Republika Cypryjska przystąpiła do strefy euro. W bankach bez problemu można wymienić dolary, funty brytyjskie, jeny, franki szwajcarskie.

       

      2. Religia.

      Większość Greków zamieszkujących Cypr należy do Autokefalicznego Kościoła Cypryjskiego (prawosławie), podczas gdy większość Turków to suniccy muzułmanie. Cypr jest jednym z najbardziej religijnych krajów Unii Europejskiej. Święta Bożego Narodzenia obchodzone są tak, jak w Polsce 25-26 grudnia, natomiast Wielkanoc przypada zgodnie z kalendarzem prawosławnym.

       

      3. Infrastruktura transportowa.

      W Republice Cypryjskiej działają dwa międzynarodowe porty lotnicze w Larnace i Pafos obsługujące ruch towarowy oraz turystyczny. Główne porty morskie znajdują się w Limassol (główny port handlowy) i w Larnace.

       

      4. Obowiązek wizowy.

      Od obywateli krajów Unii Europejskiej oraz obywateli Szwajcarii, Islandii, Lichtensteinu, oraz Norwegii nie jest wymagana wiza wjazdowa, mogą oni dostać się na terytorium Republiki Cypryjskiej po okazaniu paszportu lub dowodu osobistego. Lista krajów, których obywatele mają obowiązek posiadania wizy oraz krajów, których obywatele zwolnieni są z tego obowiązku znajduje się na stronie internetowej MSZ RC:

      http://www.mfa.gov.cy/mfa/mfa2006.nsf/All/BCD9E71A8FBBA8DCC225720B001D9AFE?OpenDocument

      Cypr nie należy do strefy Schengen.

       

      5. Wykaz świąt państwowych.

      Świętem narodowym Cypryjczyków jest Dzień Niepodległości obchodzony 1 października. Święta narodowe Grecji są również dniami wolnymi od pracy.

      1. 25 marca Dzień Niepodległości Grecji
      2. 1 kwietnia Cypryjski dzień narodowy 
      3. 1 maja Dzień pracy
      4. 1 października  Dzień Niepodległości Republiki Cypryjskiej
      5. 28 października Narodowy dzień Grecji

       

       

       

      System administracyjny


       

      2.1. Ustrój polityczny, władza ustawodawcza, władza wykonawcza.

       

      Od 1974 roku wyspa jest podzielona. Południe, czyli Republika Cypryjska, jest stabilnym państwem demokratycznym, w którym wybory przeprowadza się regularnie, z zachowaniem zasad konstytucyjnych. W maju 2004 roku Republika Cypryjska została przyjęta do Unii Europejskiej. Ustrój polityczny to republika prezydencka, a funkcję głowy państwa sprawuje prezydent (wyłaniany w wyborach powszechnych na 5-letnią kadencję), który jest jednocześnie szefem rządu.

      Władzę ustawodawczą sprawuje Izba Reprezentantów wybierana na 5 letnią kadencję - jednoizbowy parlament.

      Północ wyspy jest od 1974 roku okupowana przez Turcję i powstała tam w 1983 r. samozwańcza, nie uznawana przez żadne państwo (oprócz Turcji), Turecka Republika Północnego Cypru. W systemie władzy obowiązującym na Cyprze Północnym przewidziano miejsca dla prezydenta i premiera.

       

      2.2. Struktura administracji gospodarczej.

       

      Ministerstwa.

      Na Cyprze funkcjonuje 11 ministerstw, z których 3 zajmują się sprawami ściśle związanymi z gospodarką: Ministerstwo Finansów, Ministerstwo Energii, Handlu, Przemysłu i Turystyki, Ministerstwo Pracy i Ubezpieczeń Społecznych.

       

      Organy niezależne (niepodlegające ministerstwom) zajmujące się sprawami gospodarczymi:

      • Prezes Banku Centralnego – mianowany przez prezydenta na 5-letnią kadencję, odpowiedzialny za politykę monetarną Banku Centralnego, przewodniczący Rady Administracyjnej i Rady Polityki Pieniężnej BC
      • Biuro Audytu – zajmuje się audytem oraz inspekcją rachunków pieniężnych i innych aktywów znajdujących się pod administracją RC
      • Skarb Państwa (The Treasury) – zajmuję się kontrolą i nadzorem operacji księgowych wspomagając efektywną implementację polityki gospodarczej oraz finansowej. W strukturze urzędu wyróżnia się 3 dyrektoriaty: Dyrektoriat Zamówień Publicznych, Dyrektoriat Wynagrodzeń i Emerytur, Dyrektoriat Usług Księgowych i Finansowych
      • Cypryjska Komisja ds. Bezpieczeństwa i Wymiany (Cyprus Securities and Exchange Commission) – nadzoruje i kontroluje operacje i transakcje przeprowadzane na Giełdzie Papierów Wartościowych
      • Trybunał Podatkowy – kontroluje decyzje naczelnika Urzędu Skarbowego (Inland Revenue Department) oraz rozpatruje odwołania od tych decyzji

       

      Izby gospodarcze.

      • Cypryjska Izba Handlu i Przemysłu

       

      Inne organizacje użyteczności publicznej.

      • Komisja Ochrony Konkurencji
      • Cypryjska Organizacja Płatności Rolniczych
      • Wewnętrzny Urząd Usług Audytowych (Internal Audit Service)
      • Urząd Kontroli Przetargów (Tenders Review Authority)

       

      2.3. Sądownictwo gospodarcze.

       

      W Republice Cypryjskiej sporami gospodarczymi zajmują się sądy okręgowe. Na Cyprze jest 6 sądów okręgowych, po jednym w każdym z administracyjnych okręgów państwa. Do kompetencji sądów okręgowych należy rozpatrywanie w pierwszej instancji wszystkich spraw cywilnych poza tymi, które leżą w kompetencji Trybunału Kontroli Rent (Rent Control Tribunal - zajmuje się m.in. sporami dotyczącymi odzyskiwania własności nieruchomości oraz ustalaniem uczciwego czynszu) oraz Trybunału Sporów Przemysłowych (Industrial Disputes Tribunal - ma wyłączne kompetencje do rozpatrywania spraw wynikających z umowy o pracę) oraz Sądu Rodzinnego.

       

       

      Gospodarka


       

       

      3. Gospodarka.

       

      3.1. Ogólna charakterystyka sytuacji gospodarczej.

       

      Już w pierwszym kwartale 2014 r. cypryjski kryzys gospodarczy wszedł w fazę normalizacji. Mimo, iż wyspa jest nadal w głębokim impasie ekonomicznym (najszybciej rosnący w UE dług publiczny, który przekroczył już 110% PKB,  ponad 16% bezrobocie, upadek 30% MiŚP) odczuwalne są pierwsze sygnały stabilizacji. W drugiej połowie roku, dzięki wzrostowi przyjazdów turystycznych, recesja wyniosła zaledwie -0,3% PKB w porównaniu do pierwszych miesięcy 2014. Był to najniższy spadek PKB od I kw. 2012 r. Szacowane PKB na 2014 r. wynosi -2,3% w porównaniu do -5,4% w 2013 r.  Wg MF aktualne perspektywy dla cypryjskiej gospodarki są znacznie lepsze niż wcześniej spodziewała się Troika. Pomimo nieznacznego wzrostu wydatków, cele fiskalne zostały osiągnięte, a rok 2014 zakończył się spadkiem długu publicznego w relacji do PKB do 106% (wg Troiki 117%). Oczekuje się również spadku bezrobocia do 15,5%, zamiast przewidywanych 18,6 %. Od strony fiskalnej w miesiącach styczeń-październik 2014 r. rząd zdołał wygenerować nadwyżkę w wys. 679,8 mln euro (3,8% PKB) - głownie za sprawą ograniczenia środków na wynagrodzenia dla służby cywilnej oraz przywileje socjalne. Pomimo cieć płac pracowników sektora publicznego w wys. 9%-15% oraz redukcji zatrudnienia w administracji centralnej, stosunek wynagrodzenia pracowników publicznych do PKB jest czwarty co do wielkości wśród krajów UE.

      W drugiej połowie roku, po 3 latach nieobecności na rynkach międzynarodowych, RC wyemitowała 5-letnie obligacje o wartości 750 mln euro. Ostatecznie oprocentowanie zostało ustalone na poziomie 4,75% (zakładano 5% - 5,25%). Emisja spotkała się z pozytywną reakcją agencji Fitch, która zaznaczyła jednak, iż nie ma pewności co do trwałej obecności Cypru na rynkach międzynarodowych, a wysoki poziom ryzyka kraju odzwierciedla ocena „B”. Lepsze dane statystyczne znajdują potwierdzenie w nastawieniu społeczeństwa. Wg sondaży Eurobarometru Cypryjczycy bardziej optymistycznie oceniają aktualną sytuację ekonomiczną kraju, a także własną kondycję finansową w porównaniu do roku ubiegłego. Na lepsze wyniki ekonomiczne zareagowali również przedsiębiorcy; do końca listopada br. 139 przedsiębiorstw złożyło wnioski upadłościowe w porównaniu do 189 firm w całym roku 2013. Znacznie spadła natomiast liczba bankrutujących osób fizycznych-120 w porównaniu do 364 w roku ubiegłym. W listopadzie zarejestrowano o 6,5% więcej spółek niż w tym samym okresie 2013 r. Mimo kryzysu, od początku roku w RC powstało ponad 10 tysięcy nowych firm.  

      W lipcu 2014 r. międzynarodowy pożyczkodawca przeprowadził piątą ocenę programu dostosowawczego RC. Była to ostatnia kontrolna wizyta w minionym roku.  Zarówno szósta kontrola jak i kolejne transze zostały zawieszone ze względu na brak implementacji ustawy dot. przejęć przez instytucje kredytowe zadłużonych nieruchomości. Opóźnienie warunków implementacji MoU jest niekorzystne dla finansów publicznych oraz osłabia wiarygodność międzynarodową kraju. 

      MFW przewiduje lepsze od zakładanych wyniki ekonomiczne RC. W czwartym raporcie World Economic Outlook Fundusz szacuje wzrost gospodarczy na poziomie 0,4% PKB w roku bieżącym oraz recesję na poziomie 3,2 % PKB w roku ubiegłym. Prognoza troiki w aktualnym MoU mówi o 4% dekoniunkturze gospodarczej w 2014 r.  Agencja ratingowa Fitch podniosła ocenę Cypru ze stabilnej do pozytywnej. S&P natomiast podniósł noty obligacji w walucie obcej oraz państwowej z B do B+ z perspektywą stabilną. Obie agencje powołują się na lepsze niż oczekiwano wyniki finansów publicznych oraz mniejszy deficyt budżetowy. Wg oceny MFW Cypr wykazuje oznaki stabilizacji finansowej dzięki sukcesywnemu i konsekwentnemu wdrażaniu postanowień MoU. Głównymi zagrożeniami pozostaje bardzo wysoki odsetek niespłacanych kredytów  (ok. 140% rocznego PKB), bezrobocie oraz trudny do przewidzenia rozwój relacji UE-Rosja (ryzyko wprowadzenia kolejnych sankcji). Analitycy już teraz korygują przyszłoroczne prognozy ze względu na silne relacje RC z Rosją, które nie pozostaną bez wpływu zwłaszcza na sektor usług finansowych oraz sektor turystyczny.

      Wg szacunków Ministerstwa Finansów zawartych w projekcie przyszłorocznego budżetu deficyt fiskalny wyniesie mniej niż 3% PKB, dług publiczny wzrośnie do 105% PKB a bezrobocie obniży się do 14,8%. Rząd planuje zmniejszyć zatrudnienie w sektorze publicznym głównie poprzez nieobsadzanie etatów osób emerytowanych. Wg ministra finansów konsolidacja gospodarki oraz planowany na rok bieżący szereg reform strukturalnych (m.in. prywatyzacja, Narodowy Plan Zdrowia) oraz poprawa pozycji RC na rynkach międzynarodowych może przywrócić niezależność finansową już w 2016 r.

       

       

      Tab. 1 Współczynnik wzrostu PKB
      (zał. stałych cen, porównanie do tego samego kw. okresu poprzedniego)

       

      ROK 2010

      Kwartał

      I

      II

      III

      IV

      -0,1

      1,1

      2,1

      2,4

      ROK 2011

      Kwartał

      I

      II

      III

      IV

      1,3

      1,3

      -0,4

      -1,1

      ROK 2012

      Kwartał

      I

      II

      III

      IV

      -1,3

      -2,5

      -2,2

      -3,6

      ROK 2013

      Kwartał

      I

      II

      III

      IV

      -5,4

      -6,1

      -5,0

      -4,9

      ROK 2014

      Kwartał

      I

      II

      III

      IV

      -3,6

      -1,9

      -1,7

       

                     

      Źródło: Statistical Service of the Republic of Cyprus

       

       

      Od kilkunastu miesięcy odnotowuje się deflację mimo wzrostu podatku VAT, akcyzy na wyroby tytoniowe i alkohol. W pierwszych miesiącach 2014 roku odnotowywano systematyczny spadek cen, a następnie w II poł. roku ceny zaczęły się nieznacznie zwiększać aż do grudnia, w którym inflacja wyniosła -1%. Mimo to, Cypr pozostaje jednym z najdroższych krajów Unii Europejskiej. Wg danych statystycznych zgromadzonych przez EUROSTAT poziom cen podstawowych towarów i usług na Cyprze wyniósł w 2013 r. 91% średniej unijnej.

       

       

       

       

       

       

      Tab.2 Miesięczna inflacja w latach 2014-2015

       

      Inflacja (indeks cen konsumpcyjnych HICP) w poszczególnych miesiącach 2014 i 2015 roku

      I

      II

      III

      IV

      V

      VI

      VII

      VIII

      IX

      X

      XI

      XII

      -1,6

      -1,3

      -0,9

      -0,4

      -0,1

      0,0

      0,9

      0,8

      0,0

      0,3

      0,0

      -1,0

      I

      II

      III

      IV

      V

      VI

      VII

      VIII

      IX

      X

      XI

      XII

      -0,7

      -

      -

      -

      -

      -

      -

      -

      -

      -

      -

      -

      Źródło: Statistical Service of the Republic of Cyprus

       

      Pomimo, iż w 2014 r. nadal utrzymywała się negatywna tendencja na rynku pracy bezrobocie wydaje się stopniowo stabilizować. Wg danych opublikowanych przez EUROSTAT osoby pozostające bez pracy stanowiły 16,4% społeczeństwa w porównaniu do 16,6% w korespondującym okresie roku 2013 r. Za główną przyczynę poprawy uznaje się rządowe projekty zatrudniania wśród ludzi młodych (5 tys. miejsc pracy w 2014 r.) oraz rosnącą emigrację (wg szacunków EUROSTAT 12 tys. osób opuściło Cypr w 2013 r.). Dużym problemem pozostaje znalezienie zatrudnienia przez osoby do 25-tego roku życia. Bezrobocie w najniższej grupie wiekowej wynosi 40%, pomimo iż 90% osób wkraczających na rynek pracy ma wyższe wykształcenie.  

       

               W okresie I-XII 2014 roku bilans handlowy RC zamknął się deficytem przekraczającym 3,4 mld euro (0,5 mld euro więcej w porównaniu z tym samym okresem roku 2013). Nieznaczne pogorszenie stanu rachunków obrotów bieżących wynikało w główniej mierze z wyższej wartości produktów importowanych (import zwiększył się o ponad 0,3 mld euro w porównaniu z rokiem poprzednim i wyniósł 4,7 mld euro) oraz niższej wartości eksportu. Całkowita wartość eksportu wyniosła 1,3 mld euro w porównaniu z 1,5 mld euro w okresie styczeń-listopad 2013 r.

       

      Import I-XI 2014

      W badanym okresie odnotowano nieznaczny, 7% wzrost wartości importu do poziomu 4,73 mld euro w porównaniu z rokiem poprzedzającym. Wiodącą rolę w strukturze towarowej importu odgrywają zakupy artykułów konsumpcyjnych (35,2% całości importu). Na drugim miejscu plasują się ropa naftowa, paliwa i smary (prawie 25%) a następnie dobra pośrednie (20%), dobra kapitałowe (9,5%), oraz środki transportu (ponad 7%). W strukturze geograficznej cypryjskiego importu dominują państwa Unii Europejskiej, z których pochodziło ponad 69% importu (głównie Grecja, W.Brytania, Niemcy, Włochy) oraz Izrael i Chiny.

       

      Eksport I-XI 2014

      Wartość eksportu zmalała o 13% i wyniosła 1,3 mld euro, przy czym eksport krajowy (towary wyprodukowane na Cyprze) stanowił ok. 50% sprzedaży za granicą. Wysoki udział reeksportu jest tradycyjną cechą cypryjskiej wymiany handlowej. W strukturze cypryjskiego eksportu krajowego główną rolę odgrywają produkty pochodzenia przemysłowego stanowiące ponad 43% eksportu, z których największą grupę stanowią produkty farmaceutyczne (16% eksportu) produkowane na Cyprze przez firmy izraelskie.  Kolejną dużą grupą towarów w cypryjskim eksporcie tworzą surowe produkty rolnicze, których udział wynosi ok. 13%. Największy udział w tej grupie produktów stanowią ziemniaki oraz owoce cytrusowe. Cypryjski eksport kierowany jest głównie (ponad 43%) do państw Unii Europejskiej (Grecja, W.Brytania, Niemcy, Włochy, Słowacja, Szwecja) oraz na Bliski Wschód (Izrael, Liban, Zjednoczone Emiraty Arabskie). Z pozaunijnych krajów europejskich głównym odbiorcą cypryjskich produktów jest Szwajcaria oraz Rosja.

       

      3.2 Tabela najważniejszych wskaźników ekonomicznych

       

      Wyszczególnienie

      2013

      2014

      PKB wartość globalna

      18,12 mld €

      17,66 mld €

      PKB wartość na 1 mieszkańca

      22 469 €

      20 925 €

      Tempo wzrostu PKB w %

      -5,4%

      -2,3%

      Relacja deficytu/nadwyżki finansów publicznych do PKB w %

      -5,4%

      0,8%

      Relacja całkowitego długu publicznego do PKB w %

      102,2%

      105,8%

      Stopa inflacji (indeks cen konsumpcyjnych HICP)

      0,4%

      -0,3%

      Stopa bezrobocia w %

      7,9%

      11,9%

      Wartość obrotów handlu zagranicznego

             I-XI 2013

      -2,9 mld €

      I-XI 2014

      -3,4 mld €

      Wartość eksportu

             I-XI 2013

       1,5 mld €

      I-XI 2014

       1,32 mld €

      Wartość importu

             I-XI 2013

       4,4 mld €

      I-XI 2014

       4,73 mld €

      Bilans płatniczy na rachunku obrotów bieżących

      -1,7% PKB

      0,0% PKB

      Wartość rocznego napływu zagranicznych inwestycji bezpośrednich

      b.d

      b.d

      Wartość rocznego odpływu zagranicznych inwestycji bezpośrednich

      b.d

      b.d

      Skumulowana wartość zagranicznych inwestycji bezpośrednich w kraju urzędowania (inward)

      2,63 mld €

      b.d

      Skumulowana wartość zagranicznych inwestycji bezpośrednich kraju urzędowania za granicą (outward)

      2,61 mld €

      b.d

       

       

       

      ŹRÓDŁA: Statistical Service of the Republic of Cyprus, EUROSTAT, Bank of Cyprus, Sapienta Economics, EC The Economic Adjustment Programme for Cyprus

       

       

       

      3.3. Główne sektory gospodarki.

      Struktura tworzenia cypryjskiego produktu krajowego brutto w ostatnich latach zasadniczo nie ulega większym zmianom. Podstawowym źródłem wzrostu jest szeroko rozumiany sektor usług, którego udział od lat przekracza 75%, a największe znaczenie w sektorze ma działalność związana z rynkiem nieruchomości oraz usługi finansowe.

      Porównując znaczenie sektora usług w gospodarce cypryjskiej i średnio w gospodarce krajów UE, a w szczególności jego strukturę, można stwierdzić, że pod tym względem gospodarka cypryjska wykazuje cechy nowoczesnej gospodarki z dobrze rozwijającym się sektorem trzecim.

      Strukturę gospodarki Cypru charakteryzuje niski udział w tworzeniu PKB tzw. sektorów tradycyjnych: rolnictwa, rybołówstwa i przemysłu wydobywczego. W 2012 roku udział rolnictwa, łowiectwa i rybołówstwa kształtował się na poziomie ok. 2,3%, a przemysłu wydobywczego utrzymywał się na poziomie ok. 0,3%.  Spadkową tendencję obserwuje się od lat dla przemysłu, jego udział oscyluje w granicach 6%. Sektor ten obejmuje: przetwórstwo, elektryczność i gaz oraz budownictwo. Trwający kryzys gospodarczy był odczuwalny w niemal wszystkich sektorach gospodarki: w przemyśle zanotowano 4,1% spadek, prawie 20% spadek odnotowano w sektorze budowlanym i 32% w przemyśle wydobywczym. Minimalny wzrost gospodarczy dotyczył sektora usług finansowych (1,3%), sektora usług związanych z zakwaterowaniem i gastronomią (2,3 %) oraz sektora nieruchomości (1,9%).  Poprawę zanotowano również w sektorze turystycznym, który od 2008 roku bardzo wyraźnie odczuwał skutki kryzysu światowego. Sektor turystyczny, jako jedyny w czasach kryzysu, zanotował wzrost w 2012 r., głównie dzięki rosyjskim turystom.

      Analiza sektorowa pokazuje, że ożywienie w 2014 r. jest nierównomierne a recesja nadal dotyka prawie wszystkie sektory gospodarki (w sektorze budowlanym odnotowano 40% spadek transakcji w stosunku do 2012 r. oraz średnio 13% spadek cen nieruchomości, po restrukturyzacji przeprowadzonej w 2013 r. o 26% skurczył się sektor bankowy). W pierwszej połowie roku jedynie sektor turystyczny oraz shippingowy notowały wzrost. Dochody z tytułu turystyki wzrosły w  pierwszych sześciu miesiącach roku prawie o 9% natomiast przyjazdy turystyczne zwiększyły się o 6%. Pomimo, iż statystyki nie potwierdzały początkowych obaw dot. zmniejszenia liczby turystów w związku z kryzysem na Ukrainie (w pierwszych miesiącach 2014 r. odnotowano znaczny wzrost przyjazdów z tego kraju – 5200 ukraińskich turystów w okresie I-IV 2014 w porównaniu do 3300 w tym samym okresie 2013 r.), druga połowa roku pokazała, że jest się czego obawiać.  Wg stowarzyszenia cypryjskich biur podróży ze względu na upadek rosyjskich biur oraz niekorzystny kurs rubla liczba rosyjskich turystów, którzy zdecydują się odwiedzić Cypr latem 2015 będzie mniejsza nawet o ok. 30-40 procent. Obecnie w okresie zimowym odnotowano spadek o ok. 50-60 procent w porównaniu do roku ubiegłego.  Cypryjska Organizacja Turystyczna (CTO) zapowiedziała podjęcie intensywnych działań promocyjno-marketingowych mających na celu zrekompensowanie strat związanych z przewidywanym spadkiem w 2015 roku. Jako najbardziej obiecujące rynki zdefiniowano: Izrael, Holandię, Polskę (w bieżącym roku zostanie utworzone dodatkowe połączenie lotnicze z Katowic), Austrię, Szwajcarię i Francję. CTO obawia się, że unijne sankcje spowodują bezpowrotny odpływ rosyjskich turystów, którzy rezygnując z Cypru wybiorą Egipt lub Turcję. W ujęciu całorocznym można więc mówić o stagnacji w sektorze turystycznym. Dochody z zarządzania sektorem shippingowym w II poł. 2013 r. wzrosły o 3,72 % w porównaniu do I poł. tego samego roku i wyniosły 417 mln euro. Wg danych BC zarządzanie flotą stanowiło 5,1% PKB i było sektorem, którego nie dotknęła recesja gospodarcza. Należy się jednak spodziewać, że spadające ceny ropy wpłyną negatywnie na całoroczne wyniki sektora shippingowego. Podsumowując, w III kw. ubiegłego roku niewielki wzrost odnotowano w handlu detalicznym i hurtowym, sektorze nieruchomości oraz sektorze usług profesjonalnych.

       

      3.4. Uczestnictwo w wielostronnych organizacjach i porozumieniach o charakterze ekonomicznym.

       

      Republika Cypryjska jest członkiem WTO od 30 czerwca 1995 roku, natomiast cypryjski wniosek o członkostwo w OECD jest wetowany przez Turcję od 1995 roku.

       

      3.5. Relacje gospodarcze z UE.

       

      Z dniem przystąpienia Republiki Cypryjskiej do UE 1 maja 2004 roku utrzymywane są bliskie relacje polityczne, kulturalne i gospodarcze z pozostałymi krajami członkowskimi.

      Formalne relacje Republiki Cypryjskiej z UE zostały zapoczątkowane w 1972 roku podpisaniem z EWG  Porozumienia o Stowarzyszeniu (Association Agreement), które było właściwie porozumieniem handlowym. W 1987 roku zostało podpisane Porozumienie o Unii Celnej (Customs Union Agrement) pomiędzy Cyprem a Unią Europejską. Relacje RC z UE wkroczyły w nowy wymiar wraz  z momentem złożenia przez Cypr wniosku o pełne członkostwo w Unii  w lipcu 1990 roku. Negocjacje akcesyjne rozpoczęły się  w 1998 roku i zostały pomyślnie zakończone w kwietniu 2003 roku. Cypr sprawował Prezydencję w UE 1 lipca 2012 roku jako trzeci kraj w trio Polska-Dania-Cypr.

       

       

       

       

       

      Dwustronna współpraca gospodarcza


       

       

      4. Dwustronna współpraca gospodarcza.

       

      4.1. Gospodarcze umowy dwustronne.

       

      W dniu 4 czerwca 1992 r. została sporządzona w Warszawie Umowa pomiędzy Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Cypru w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodów i majątku. W marcu 2012 r. w Nikozji podpisano Protokół o zmianie Umowy. Główną zmianą jest usunięcie klauzuli tax sparing, promującej zakładanie fikcyjnych spółek, oraz wprowadzenie pełnej klauzuli wymiany informacji podatkowych, która umożliwia uzyskanie informacji o dochodach Polaków w relacjach z Cyprem. Protokół wprowadził także zmiany w sposobie opodatkowania dochodów członków zarządów spółek oraz obniżył stawkę podatku u źródła w odniesieniu do dywidend.

       

      4.2. Handel zagraniczny.

       

       Cypr nie jest znaczącym partnerem w polskiej wymianie handlowej, świadczy o tym wskaźnik udziału wymiany handlowej miedzy Cyprem a Polską, który wynosi zaledwie 0,17% całkowitego eksportu i  0,2% całkowitego importu Polski. Dwustronna wymiana handlowa charakteryzowała się zawsze znaczną nadwyżką polskiego eksportu.

      Charakteryzując ogólnie poziom wymiany handlowej w ostatnich latach, można stwierdzić, że w dużej mierze był on uzależniony od współpracy w zakresie usług remontowych dla jednostek pływających. Ich udział w eksporcie Polski cykliczne wahał się od 40% do nawet 90% w 2002 roku. Z ogólnej wartości polskiego eksportu na Cypr ponad 41%  przypadała na obroty usługami dla jednostek pływających. Na wysokość tych obrotów nie ma większego wpływu ani ogólna koniunktura gospodarcza (na Cyprze lub w Polsce) ani też działalność marketingowa czy promocyjna. Są one funkcją koniunktury na rynku żeglugowym, oraz związane są z faktem, że Cypr jest krajem tzw. dogodnej bandery, gdzie zarejestrowanych jest szereg polskich statków, których remonty odbywają się w stoczniach polskich. Przesunięcia czasowe pomiędzy momentem rozpoczęcia remontu (dostawa w celu uszlachetnienia), a jego zakończeniem (dostawa po uszlachetnieniu) powodują wystąpienie w polskich statystykach sezonowych wahań wzajemnego salda bilansu obrotów.

      Z danych statystycznych Ministerstwa Gospodarki wynika, że w 2013 roku poziom eksportu z Polski na Cypr kształtował się na poziomie ok. 201,9 mln euro  (203,2 mln euro w 2012 r.), a wielkość importu z Republiki Cypryjskiej wyniosła ok 188,6 mln euro (173,1 mln euro w 2012 r.). Obroty handlowe pomiędzy dwoma krajami zamknęły się dodatnim dla Polski saldem w wysokości 13 mln euro (30 mln euro w 2012 r. i 72 mln euro w 2010 roku).

      Import towarów cypryjskich przez wiele  lat  miał praktycznie charakter śladowy. Znaczący jego wzrost i dynamikę obserwuje się dopiero w ostatnich kilku latach, głównie dzięki  rosnącemu zapotrzebowaniu w Polsce na cypryjskie  owoce cytrusowe oraz na (zwłaszcza w okresie  zimowym)  cypryjskie  ziemniaki.

      Wśród towarów eksportowanych z Polski w 2013 dominowały statki, łodzie i jednostki pływające, maszyny i urządzenia elektryczne oraz żeliwo i stal. Z Cypru najchętniej importowaliśmy  biopaliwo, statki, łodzie oraz konstrukcje pływające, paliwa oraz przetwory spożywcze.

       

       

       

       

       

       

       

      Główne towary importowane z Cypru w 2013 r.

      Wartość  mln €

      1

      BIODIESEL I JEGO MIESZANINY

      97,6

      2

      STATKI, ŁODZIE ORAZ KONSTRUKCJE PŁYWAJĄCE

      45,3

      3

      PALIWA, OLEJE MINERALNE I PRODUKTY ICH DESTYLACJI

      15,0

      4

      RÓZNE PRZETWORY SPOŻYWCZE

      4,1

      5

      MASZYNY I URZĄDZENIA ELEKTRYCZNE

      3,5

      6

      REAKTORY JĄDROWE, KOTŁY, MASZYNY I URZĄDZENIA MECHANICZNE

      3,5

      7

      PRODUKTY FARMACEUTYCZNE

      2,9

      8

      NARZĘDZIA, PRZYBORY, SZTUĆCE Z METALI

      2,2

      9

      ZIEMNIAKI

      1,9

      10

      MIĘSO I PODROBY JADALNE

      1,14

      Źródło: GUS

       

      Główne towary eksportowane na Cypr w 2013 r.

      Wartość mln €

      1

      STATKI, ŁODZIE ORAZ KONSTRUKCJE PŁYWAJĄCE

      82,9

      2

      MASZYNY I URZĄDZENIA ELEKTRYCZNE (GŁ. APARATURA DO TELEFONII)

      25,0

      3

      ŻELIWO I STAL

      19,1

      4

      PALIWA I OLEJE MINERALNE I PROD. ICH DESTYLACJI

      12,0

      5

      WYROBY Z ŻELIWA I STALI

      7,3

      6

      NAPOJE BEZALKOHOLOWE, ALKOHOLOWE, OCET

      6,5

      7

      REAKTORY JĄDROWE, KOTŁY, MASZYNY I URZĄDZENIA MECHANICZNE

      4,4

      8

      POJAZDY NIESZYNOWE ORAZ ICH CZĘŚCI

      4,4

      9

      OBUWIE

      2,5

      10

      TWORZYWA SZTUCZNE I ARTYKUŁY Z NICH

      2,5

      Źródło: GUS

      Obroty handlowe Polska-Cypr
       

       

      mln Euro

      2012

      2013

       

      Dynamika

      2012=100

      Obroty

      376,3 mln €

      390,5 mln €

      103,8%

      Eksport

      203,2 mln €

      201,9 mln €

      99,4%

      Import

      173,1 mln €

      188,6 mln €

      108,9%

      Saldo

      30,2 mln €

      13,3 mln €

      44%


      Źródło: Ministerstwo Gospodarki

       

      4.3. Inwestycje wzajemne.

       

      Dochody cypryjskich inwestorów bezpośrednich z tytułu zaangażowanego w Polsce kapitału wyniosły w 2013 roku 289,1 mln euro w porównaniu do 514 mln euro w 2012 roku.

      Zobowiązania z tytułu cypryjskich inwestycji bezpośrednich w Polsce na koniec 2013 r. wyniosły 6 mld euro w porównaniu do 5,9 mld euro w 2012 roku.

      Cypryjskie inwestycje bezpośrednie netto w Polsce w 2013 roku wyniosły ogółem 56,9 mln euro w porównaniu do ok. 513 mln euro w 2012 r.

      Polskie inwestycje bezpośrednie na rynku cypryjskim w 2013 roku wyniosły 444 mln euro (dla porównania w 2011 r. kwota ta wyniosła 1,25 mln euro). Republika Cypryjska zajęła tym samym pierwsze miejsce wśród krajów, które zaabsorbowały polski kapitał. Również największe dochody osiągnięto z inwestycji na Cyprze (293 mln euro). Wysokie miejsce Cypru wśród krajów wybieranych przez polskich inwestorów wynika z korzystnych warunków prowadzenia działalności jakie w dalszym ciągu oferuje Cypr, głównie w postaci preferencji podatkowych. Zagraniczne podmioty lokują na Cyprze jedynie siedziby spółek holdingowych  czego nie należy utożsamiać ze szczególnie dużym zainteresowaniem tym rynkiem. (patrz punkt 4.1) (na podstawie danych NBP).

       

      Dostęp do rynku


       

      5.1. Dostęp do rynku dla polskich towarów i usług /bariery/. Nabywanie i wynajem nieruchomości.

       

      Wobec akceptacji przez Cypr trzech swobód wynikających z wejścia do UE praktycznie nie występują formalne przeszkody i bariery w eksporcie, współpracy gospodarczej, wynajmie czy zakupie nieruchomości na terytorium RC.

       

      5.2. Dostęp do rynku pracy. Świadczenie usług i zatrudnienie obywateli RP.

       

      Z dniem przystąpienia Republiki Cypryjskiej do UE, władze wdrożyły w pełni unijną zasadę swobodnego przepływu osób, co oznacza, że nie wprowadzono żadnych restrykcji ani okresów przejściowych odnoszących się do ruchu osobowego z krajów rozszerzonej UE. Oznacza to możliwość swobodnego poszukiwania i podejmowania pracy przez obywateli UE (w tym Polski) w Republice Cypryjskiej (grecka część wyspy). Obywatele polscy mogą być zatrudniani na ogólnych zasadach obowiązujących Cypryjczyków tj. bez żadnych ograniczeń (z uwzględnieniem ogólnie obowiązującego w ramach Unii Europejskiej prawa).

       Zgodnie z prawem Republiki Cypryjskiej, warunki zatrudnienia (zwłaszcza wynagrodzenie) pracowników uzgadniane są bądź bezpośrednio pomiędzy pracodawcą i pracownikiem (w takim przypadku warunki dla obcokrajowców nie mogą być dyskryminujące i różnić się od warunków oferowanych obywatelom cypryjskim) bądź oparte są na zbiorowych porozumieniach podpisanych pomiędzy pracodawcami a branżowymi związkami zawodowymi (dotyczy to na przykład zatrudnienia w hotelarstwie i gastronomii, którego warunki są ściśle określone w umowie zbiorowej). Dla niektórych zawodów wynagrodzenie minimalne określane jest szczegółowymi przepisami. O przestrzeganie tych zasad dba zarówno resort pracy jak i cypryjskie związki zawodowe kontrolujące warunki umów o pracę. Do tych instytucji można się też zgłaszać z uzasadnionymi skargami i zażaleniami na niedotrzymywanie warunków zatrudnienia przez pracodawcę.

      Republika Cypryjska dotychczas nie podjęła, ani nie ogłosiła planów podjęcia działań zaostrzających w obszarze swobody przepływu osób oraz swobody świadczenia usług. Nie należy jednak wykluczyć takich posunięć w najbliższej przyszłości ze względu na pogłębiający się kryzys oraz rosnące najszybciej w UE bezrobocie, które w  2014 r. wyniosło 16% .

      Niepokojące jest również nasilanie się postaw ksenofobicznych. Przez lata Cypr przyjmował imigrantów z niemal każdego zakątka świata traktując ich jak tanią siłę roboczą. Obecnie coraz wyraźniej odczuwane są postawy nacjonalistyczne. Zdarzało się, że osoby publiczne w oficjalnych wystąpieniach apelowały o zatrudnianie Cypryjczyków tłumacząc, iż zwiększy to poziom oferowanych usług. Placówka obserwuje również zaostrzenie interpretacji oraz skuteczniejszą egzekucję przepisów migracyjnych. Coraz więcej obywateli UE, w tym Polaków, jest deportowanych w związku z niedopełnieniem procedur rejestracyjnych. Należy podkreślić, że w Republice Cypryjskiej co piaty mieszkaniec to obcokrajowiec (180 tys. osób).

      Każdy obywatel polski, który ma zamiar przyjechać na Cypr w celu poszukiwania pracy powinien, w jego własnym interesie, zapoznać się z wszelkimi dostępnymi informacjami przed opuszczeniem kraju. Informacje takie są udostępnione na stronie internetowej Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej. Szczegóły dotyczące zasad i warunków zatrudnienia pracowników na Cyprze po 1.05.2004r. udostępnione są także na stronie internetowej Ambasady RP w Nikozji oraz na stronie cypryjskiego Ministerstwa Pracy: www.mlsi.gov.cy

       

       

      5.3. System zamówień publicznych.

       

      Nad prawidłowym funkcjonowaniem systemu zamówień publicznych czuwa tzw. Treasury of the Republic of Cyprus – jednostka niezależna mająca za zadanie zarządzać i nadzorować wszystkie operacje księgowe Republiki Cypryjskiej. Regulacje prawne dot. zamówień publicznych na Cyprze oraz praktyczny przewodnik w języku angielskim dostępny jest na stronie internetowej: http://www.publicprocurementguides.treasury.gov.cy

       

      5.4. Ochrona własności przemysłowej i intelektualnej.

       

      Nad ochroną własności przemysłowej oraz intelektualnej czuwa Sekcja ds. Ochrony  Własności Intelektualnej i Przemysłowej (The Intellectual and Industrial Property Section) w Departamencie Rejestracji Przedsiębiorstw Ministerstwa Handlu Przemysłu i Turystyki RC, która zajmuje się znakami towarowymi, patentami, projektami przemysłowymi oraz prawami autorskimi.

      Rejestracja znaków towarowych oraz znaków usługowych (service mark) odbywa się zgodnie z regulacją nr 268 oraz z Międzynarodową Konwencją Paryską o Ochronie Własności Przemysłowej (regulacje 63/65 oraz 66/83). Regulacje chronią znaki towarowe zarówno obywateli RC jak i obywateli innych krajów.

      1 kwietnia 1998 roku weszła w życie Ustawa Patentowa nr 16(I)/98, zgodnie z którą każda osoba prywatna lub organizacja może złożyć wniosek do Departamentu Rejestracji Przedsiębiorstw Ministerstwa Handlu, Przemysłu i Turystyki RC o zarejestrowanie wynalazku w celu przyznania patentu. Departament również rejestruje oraz chroni patenty wydane przez Europejskie Biuro Patentowe (EPO).

      W Republice Cypryjskiej prawa autorskie są rejestrowane automatycznie. Prawo o ochronie praw autorskich nr 59/76 chroni publikacje obywateli RC wydane na całym świecie oraz publikacje obywateli innych krajów wydawane na Cyprze. Właściciele praw autorskich mają wyłączne prawo do powielania, tłumaczenia oraz oferowania swoich prac do publicznej wiadomości. Zgodnie z regulacją ochronie podlegają: prace naukowe, prace literackie, prace muzyczne prace artystyczne, filmy kinematograficzne, fotografie, nagrania dźwiękowe, audycje.

       

      Republika Cypryjska jest członkiem Europejskiego Biura Patentowego (EPO) oraz Światowej Organizacji Własności Intelektualnej (WIPO) ponadto współpracuje z Urzędem ds. Harmonizacji Rynku Wewnętrznego (OHIM).

       

       

      Przydatne linki i kontakty


       

       

      Rządowa strona internetowa o charakterze informacyjnym:                   www.cyprus.gov.cy

      Strona Cypryjskiej Izby Handlowej:                                                              www.ccci.org.cy

      Strona Cypryjskiej Agencji Promocji Inwestycji:                                        www.investincyprus.gov.cy

      Strona Targów Cypryjskich:                                                                           strona obecnie niedostępna

      Prasa ekonomiczna:                                                                                          www.financialmirror.com

      Oficjalna prasa o charakterze informacyjnym:
      Cyprus News Agency:                                                                                       http://www.cna.org.cy/website/english/index.asp

      Press and Information Office:                                                                        http://www.moi.gov.cy/moi/pio/pio.nsf/ll_news_en?OpenForm

      Cypryjska Agencja Promocji Inwestycji :                                                     www.cipa.org.cy

      Polsko-Cypryjska Izba Handlowa                                                                  www.polandcyprus.com

      2 marca 2015 (ostatnia aktualizacja: 6 marca 2015)

      Drukuj Drukuj Podziel się treścią: