close

  • Polsce – służyć, Europę – tworzyć, Świat – rozumieć

     

  • CZECHY

  • Czechy

    •  

       Informacje o kraju


       

      1.1. Położenie geograficzne, ludność, obszar, stolica, języki urzędowe

      Republika Czeska (RCz) znajduje się w Europie Środkowej. Graniczy z Polską, Republiką Słowacji, Republiką Austrii oraz z Republiką Federalną Niemiec. Kraj ten zamieszkiwało wg stanu na 31 marca 2013 r. 10 512 782 mln mieszkańców. Wśród nich (wg wyników spisu ludności z 15.12.2011 r.) 63,7% deklarowało narodowość czeską (w 2001 r. - 90,4%), 4,9% - morawską (w 2001 r. – 3,7%), 1,4% - słowacką (w 2001 r. – 1,9%), 0,4% - polską (w 2001 r. – 0,5%), 0,4% - niemiecką (b.z.), 0,1% - śląską (b.z.), 26,0% - o nieustalonej narodowości (w 2001 r. – 2,8%). Powierzchnia RCz, przeważnie o charakterze górzystym, wynosi 78 866 km kw. Stolicą państwa jest Praga, licząca 1 246 240 stałych mieszkańców (stan na 31 marca  2013 r.). Powierzchnia Pragi wynosi 496 km2. Gęstość zaludnienia RCz to 133 osoby na km2, a Pragi 2 513 osób na km2. Administracyjnie RCz dzieli się na 14 większych jednostek samorządowych, tzw. krajów (odpowiedniki polskich województw) – w tym miasto stołeczne Praga - oraz na 6 246 gmin.

      Językiem urzędowym jest jęz. czeski, natomiast dla Czechów zasadniczo zrozumiały jest też język słowacki. Do innych najczęściej używanych języków można zaliczyć: j. angielski, j. niemiecki oraz j. rosyjski

       

      1.2. Warunki klimatyczne

      Klimat RCz jest umiarkowany, kontynentalny, ze średnią temperaturą roczną od 6,6 do 9,7 stopni C. Temperatury latem wynoszą średnio +20 stopni C, w zimie natomiast spadają do –5 stopni C. Średnie opady roczne wynoszą od 490 do 690 mm. Strefa czasowa w RCz: czas środkowoeuropejski GMT+1 (czas letni GMT+2).

       

      1.3. Główne bogactwa naturalne

      Do głównych bogactw naturalnych RCz należą: złoża węgla brunatnego i kamiennego, glinki kaolinowej, rudy uranu i piasków szklarskich. Czesi wydobywają także rudy żelaza, gaz ziemny, ropę naftową, rudy metali kolorowych, rudy srebra, rtęci oraz grafit.

       

      1.4. System walutowy, kurs i wymiana.

      Walutą obowiązującą na terytorium RCz jest korona czeska (Kč, CZK), dzieląca się na 100 halerzy (h). W obiegu znajdują się banknoty o nominałach: 100 CZK, 200 CZK, 500 CZK, 1 000 CZK, 2 000 CZK oraz 5 000 CZK, a także monety o nominałach: 1 CZK, 2 CZK, 5 CZK, 10 CZK, 20 CZK oraz 50 CZK (monetę o nominale 50 halerzy wycofano z obiegu z dniem 31 sierpnia 2009 r., natomiast banknoty 50 CZK zostały wycofane z obiegu w połowie 2011 r.). Podobnie jak w innych krajach UE możliwa jest wymiana CZK na inne waluty świata. Wymiany dokonuje się w bankach bądź w wyznaczonych licznych kantorach. Aktualny kurs CZK (na dzień 24 czerwca 2013 r.) wynosi: za 1 USD – 19,59 CZK oraz 1 EUR- 25,82 CZK.

       

      1.5. Religia

      Bezwyznaniowość deklaruje 34,2% społeczeństwa, a przynależność do danej denominacji religijnej deklaruje 13,9 %, w tym odpowiednio: katolicyzm - 10,3%, husytyzm -0,4%, protestantyzm - 0,5%. Wierzących, ale niepraktykujących jest 6,7% ludności. Ok. 45,2% badanych (w spisie ludności 2011) nie zaznaczyło żadnej odpowiedzi. Ponadto przynależność do danego wyznania zgłaszają: protestanci - 0,26%, wyznawcy filozofii rycerzy Jedi – 0,14%, świadkowie Jehowy - 0,12%, Bracia Kościoła – 0,09%, wspólnota chrześcijańska – 0,09%, buddyzm – 0,06%, islam - 0,03% judaizm - 0,02% i inne.

      Udział zadeklarowanych wierzących, w porównaniu do danych z poprzedniego spisu ludności w 2001 roku, znacząco spadł. Znacznie zmniejszyła się liczba osób niedeklarujących żadnej religii. Nowość spisu z 2011 r., czyli możliwość zgłoszenia się jako wierzący bez przynależności do konkretnego kościoła, wykorzystało 7% ludności. Natomiast zwiększyła się liczba osób, które zdecydowały się nie odpowiadać na to pytanie.

      Deklaracje wyznaniowe Czechów nie pokrywają się jednak z praktykami religijnymi. Wg kościelnych statystyk w nabożeństwach regularnie uczestniczy około 5% obywateli. W pozostałych wyznaniach bywa podobnie. Najbardziej religijnym regionem Czech jest Kraj Zliński (36,8%).

      Ciekawostką jest to, że najbardziej religijną grupą narodowościową w Czechach są Polacy – przynależność do kościoła lub związku wyznaniowego zadeklarowało 79,1% czeskich Polaków. Aż 18,1% czeskich Polaków stanowią ewangelicy wyznania augsburskiego.

       

      1.6. Infrastruktura transportowa

      RCz posiada bardzo dobrze rozwiniętą sieć dróg, w tym szereg autostrad oraz dróg I, II, i III kategorii. Całkowita długość sieci drogowej (stan na 1.01.2013 r.) wynosi 55 716,5 km, w tym 751,2 km stanowią autostrady, 442,1 km - drogi ekspresowe, 5 807,9 - drogi I kategorii, 14 542,9 - drogi II kategorii oraz 34 172,3 - drogi III kategorii. Przejazdy autostradami i drogami ekspresowymi są płatne poprzez zakup winiet naklejanych na szyby samochodów osobowych lub dla samochodów ciężarowych poprzez użytkowanie sygnalizatorów mikrofalowych. Winiety można wykupić na stacjach paliw na okres 10 dni - cena obowiązująca od 1.01.2013 r. wynosi 310 CZK, 1 miesiąca - 440 CZK oraz 1 roku - 1500 CZK.

      Sieć kolejowa w RCz liczy około 9 468 tys. km (stan na 31.12.2012 r.), w tym ok. 33% jest zelektryfikowanych. W sieci kolejowej funkcjonuje 8507 przejazdów kolejowych (57% oznaczonych jedynie znakiem krzyża, 8% rogatki, 25% sygnalizacja świetlna bez rogatek, 10% sygnalizacja świetlna z rogatkami) oraz 2833 stacji i przystanków, w tym 30 są to stacje graniczne.

      Transport lotniczy na terenie RCz wykorzystuje (stan na 1.06.2013 r.) 100 lotnisk, w tym 65 krajowych lotnisk publicznych, 7 międzynarodowych lotnisk publicznych, 13 krajowych lotnisk niepublicznych oraz 15 międzynarodowych lotnisk niepublicznych. Do największych lotnisk należą następujące: w Pradze, Ostrawie, Brnie oraz w Karlowych Warach.

       

      1.7. Obowiązek wizowy

      Kwestie wizowe w RCz są regulowane w ramach Umowy z Schengen, której strona czeska jest sygnatariuszem.

       

      1.8. Wykaz świąt państwowych

      Ważniejsze święta w RCz (dni wolnych od pracy):

      Nowy Rok / Powstanie Państwa Czeskiego - 1 stycznia

      Poniedziałek wielkanocny – 20 kwietnia (2014 r.)

      Święto Pracy – 1 maja

      Dzień wyzwolenia Republiki Czechosłowackiej - 8 maja

      Dzień Apostołów Słowiańskich Cyryla i Metodego - 5 lipca
      Dzień spalenia mistrza Jana Husa  - 6 lipca

      Święto Państwowości Czeskiej (św. Wacława) - 28 września

      Dzień powstania niepodległego państwa czechosłowackiego – 28 października

      Dzień walki o wolność i demokrację  - 17 listopada

      Wigilia Bożego Narodzenia – 24 grudnia

      Boże Narodzenie – 25-26 grudnia

       

      System administracyjny


       

      2.1. Ustrój polityczny

      RCz jest republiką o ustroju demokracji parlamentarnej.

      Na czele państwa stoi Prezydent Republiki wybierany przez Zgromadzenie Narodowe (połączone Izba Poselska i Senat) na pięcioletnią kadencję, z możliwością wyboru na drugą kadencję. Reprezentuje on państwo na arenie międzynarodowej. Prezydent ma prawo powoływać i odwoływać premiera oraz członków rządu, rozwiązać Izbę deputowanych, powoływać i odwoływać sędziów oraz powoływać członków Czeskiego Banku Narodowego. W wyniku pierwszych bezpośrednich wyborów prezydenckich (pierwsza tura 11 i 12 stycznia, druga 25 i 26 stycznia) od 8 marca 2013 r. prezydentem RCz jest Miloš Zeman.  

       

      2.2. Władza ustawodawcza

      Najwyższą władzę ustawodawczą sprawuje dwuizbowy Parlament. W izbie niższej Parlamentu – Izbie Poselskiej zasiada 200 posłów, wybieranych na 4–letnią kadencję, wyłanianych za pomocą systemu proporcjonalnego, metodą przeliczania głosów d’Hondta.

      Przewodniczący Izby Poselskiej: Jan Hamáček (ČSSD)

      Podział mandatów wg partii politycznych po wyborach 25-26.10.2013

       

      Czeska Partia Socjaldemokratyczna

      CzSSD

      50

      Stowarzyszenie Niezadowolonych Obywateli

      ANO

      47

      Komunistyczna Partia Czech i Moraw

      KSCzM

      33

      Tradycja Odpowiedzialność Prosperity

      TOP 09

      26

      Obywatelska Partia Demokratyczna

      ODS

      16

      Świt Demokracji Bezpośredniej

      Usvit

      14

      Unia Chrześcijańskich Demokratów - Czechosłowackie Stronnictwo Ludowe

      KDU-CzSL

      14

       

      W izbie wyższej Parlamentu – Senacie zasiada 81 senatorów, wybieranych na 6 lat, wyłanianych w wyborach większościowych. Skład izby jest w 1/3 odnawiany poprzez wybory co 2 lata. Stan na 24 czerwca 2013 r. Przewodniczący Senatu jest po prezydencie drugim w hierarchii przedstawicielem państwa.

      Przewodniczący Senatu: Milan Štěch (CzSSD)

      Podział mandatów wg klubów senackich (24.06.2013)

      Czeska Partia Socjaldemokratyczna

      CzSSD

      46

      Obywatelska Partia Demokratyczna

      ODS

      15

      Unia Chrześcijańskich Demokratów – Czechosłowackie Stronnictwo Ludowe

      KDU-CzSL

      9

      Burmistrzowie i Niezależni + Ostravak

      STAN, Ostravak

      5

      Partia Praw Obywatelskich „Zemanowcy” + Komunistyczna Partia Czech i Moraw + Czechy Północne

      SPOZ, KSCzM, S.cz

      5

       

      2.3. Władza wykonawcza

      Organem wykonawczym jest rząd, na czele którego stoi premier. Od stycznia 2014 r. władzę sprawuje rząd koalicyjny, który został sformowany po wyborach do Izby Poselskiej w październiku 2013 r. W skład koalicji rządowej wchodzą socjaldemokraci z CzSSD, populistyczna partia biznesmena A. Babisza ANO 2011, oraz chadekowie-ludowcy z KDU-CzSL.

      Premierem jest Bohuslav Sobotka z CzSSD, wicepremierami Andrej Babisz z ANO (równocześnie minister finansów) oraz Pavel Bielobradek z KDU/CzSL odpowiedzialny za badania i rozwój.

       

      2.4. Struktura administracji gospodarczej

      W ramach struktury administracji gospodarczej RCz działają następujące instytucje: Ministerstwo Przemysłu i Handlu, Ministerstwo Spraw Zagranicznych, Ministerstwo Finansów (w zakresie nadzoru właścicielskiego nad EGAP i CEB), Czeska Agencja Wspierania Handlu CzechTrade wraz z przedstawicielstwami zagranicznymi, Agencja Wspierania Przedsiębiorczości i Inwestycji CzechInvest wraz z przedstawicielstwami zagranicznymi, Korporacja Gwarancji i Ubezpieczeń Eksportowych S.A. (EGAP), Czeski Bank Eksportu S.A. (CEB) oraz Wydziały Ekonomiczno-Handlowe Ambasad i Konsulatów.

      Ministerstwo Przemysłu i Handlu RCz jest centralnym organem administracji państwowej właściwym m.in. w zakresie zagranicznej polityki gospodarczej (koordynuje zagraniczną politykę gospodarczą w kontekście bilateralnym, odpowiada za współpracę w zakresie polityki handlowej z organizacjami międzynarodowymi). Realizuje zadania związane ze wspieraniem i promocją eksportu i inwestycji zarówno w sferze analityczno-programowej, jak i wykonawczej. Opracowuje rządowe programy działań związanych z promocją i wspieraniem eksportu i inwestycji (np. Strategia Eksportu Republiki Czeskiej na lata 2012-2020, Program Operacyjny Gospodarka i Innowacje 2007-2013). Nadzoruje wdrażanie programów przez podległe instytucje (CzechTrade i CzechInvest). Wdraża bezpośrednio wybrane narzędzia wspierania eksportu i inwestycji. Zgodnie z ustawą o zachętach inwestycyjnych, podejmuje decyzje w sprawie udzielenia wsparcia dla inwestorów. W strukturze Ministerstwa 10 departamentów zajmuje się bezpośrednio i pośrednio zagadnieniami współpracy gospodarczej z zagranicą (pion handlu zagranicznego, pion funduszy strukturalnych, pion Unii Europejskiej) oraz 14 departamentów zajmuje się sprawami gospodarczymi, przemysłu oraz energetyki.

      Ministerstwo Spraw Zagranicznych RCz uczestniczy w procesie koordynowania i kierowania działalnością centralnych organów administracji państwowej w zakresie stosunków gospodarczych z zagranicą. W ramach Ministerstwa zagadnieniami tymi zajmuje się Sekcja Ekonomiczna, która poprzez podległe departamenty i jednostki organizacyjne formułuje, koordynuje i realizuje politykę zagraniczną RCz w obszarze zewnętrznych stosunków gospodarczych, w tym współpracy rozwojowej i pomocy humanitarnej; zarządza działalnością ambasad i konsulatów RCz i jej wydziałów ekonomicznych w realizacji przez nie polityki zagranicznej Republice Czeskiej w dziedzinie zewnętrznych stosunków gospodarczych. Zadania te realizują: Departament Dwustronnych Stosunków Gospodarczych i Wspierania Eksportu, Departament Wielostronnych Stosunków Gospodarczych, Departament Współpracy Rozwojowej i Pomocy Humanitarnej, Czeska Agencja Rozwoju,  Pełnomocnik ds. Nauki i Technologii oraz Biuro Generalnego Komisarza ds. udziału RCz na EXPO 2015.

      W świecie działa 110 szefów placówek zagranicznych zajmujących się problematyką ekonomiczną (94 ambasadorów, 14 konsulów generalnych i 2 konsulów), co stanowi 23% wszystkich dyplomatów, ponadto – 15% dyplomatów na stanowiskach ekonomicznych, 9% dyplomatów na stanowiskach łączonych (w tym ekonomicznych), 13% dyplomatów na stanowiskach ekonomicznych na stałych misjach przy organizacjach międzynarodowych i 40% - pozostali dyplomaci. Największa ilość dyplomatów pracuje w Europie (45%) , następnie w Azji (40%), Ameryce (15%), Afryce (12%) i 2% w Australii.

      Korporacja Gwarancji i Ubezpieczeń Eksportowych S.A. (EGAP), która jest spółką prawa handlowego ze 100% udziałem skarbu państwa, ubezpiecza działalność eksportową i inwestycyjną przedsiębiorców czeskich od ryzyka politycznego i handlowego.

      Czeski Bank Eksportu S.A. (CEB) - jest spółką akcyjną, w której 73% akcji należy do skarbu państwa, natomiast 27% do EGAP. Jest instytucją bankową, która udziela kredytów na finansowanie działalności eksportowej i inwestycyjnej za granicą.

       

      2.5. Sądownictwo gospodarcze

      O sprawach spornych w dziedzinie gospodarczej rozstrzyga Sąd Arbitrażowy (SA) umocowany przy Izbie Gospodarczej i Izbie Rolnej RCz. Instytucja ta została utworzona w 1949 r. i do chwili obecnej rozpatrzyła ponad 15 tys. spraw dotyczących kwestii spornych w dziedzinie handlu międzynarodowego. Od roku 2005 kompetencje SA zostały rozszerzone na wszystkie kraje UE i może on rozstrzygać spory we wszystkich językach unijnych. SA jest jedynym sądem w RCz, któremu Ministerstwo Przemysłu i Handlu przyznało uprawnienia rozstrzygania sporów konsumenckich.

       

      Gospodarka


       

      3.1. Ogólna charakterystyka sytuacji gospodarczej

      Czechy to mała, silnie uprzemysłowiona i otwarta gospodarka proeksportowa o stabilnej pozycji na rynkach finansowych.

      Udział zatrudnionych w II sektorze oscyluje w RCz wokół 37-38%, z których ok. 30% przypada niezmiennie na przemysł. Są to jedne z najwyższych wartości tych wskaźników w UE. (W I sektorze zatrudnione są zaledwie 3%, natomiast w III sektorze 60% ludności czynnej zarobkowo). Jeśli chodzi o udział poszczególnych sektorów w PKB (w rozumieniu wartości dodanej) proporcje te są bardzo podobne – w 2013 r. w I sektorze wytworzono niecałe 4%, w II sektorze niecałe 36%, natomiast w III sektorze niespełna 61% PKB.

      Wartość eksportu Czech tradycyjnie sięga powyżej 80% PKB, przy czym dominującą rolę odgrywa handel z krajami Unii Europejskiej, a wśród nich przede wszystkim Niemcami, które zarówno w eksporcie, jak i imporcie są zdecydowanie najważniejszym partnerem handlowym Czech. W 2014 r. do Niemiec trafiło 32% eksportu Czech, co jest wielkością stabilną w czasie. Oznacza to, że sam eksport z Czech do Niemiec osiąga wartość bliską 25% czeskiego PKB. Tak silne powiązanie z gospodarką Niemiec (poza więzami handlowymi szczególne znaczenie mają także relacje inwestycyjne i kapitałowe) zwłaszcza w okresie kryzysu gospodarczego w strefie euro było często określane jako znaczne źródło ryzyka dla rozwoju gospodarczego Czech. W okresach prosperity jest to jednak równocześnie główny motor czeskiego wzrostu gospodarczego.

      Dobra kondycja finansowa państwa jest w dużej mierze wynikiem bolesnej dla społeczeństwa konsolidacji finansów publicznych przez prawicowe rządy w latach 2010-2014. Przejawia się to nie tylko niskim deficytem budżetowym (na koniec 2014 r. 2,8 mld euro, tj.  69% założeń z ustawy budżetowej) oraz długiem publiczny, w wysokości 60 mld euro, tj. 37,5% PKB. Ponadto Czechy mają najniższe w UE po Niemczech koszty długu. Rentowność czeskich obligacji 10-letnich wynosiła na 31.12.2014 zaledwie 0,67%. Według agencji ratingowych rating RCz wynosi: Standard&Poor AA-, Moody’s A1, Fitch A+.

      Mankamentem pozostaje jednak kiepskie wykorzystanie funduszy UE (nie osiąga nawet 40%). 

       

      3.2. Tabela głównych wskaźników makroekonomicznych

      Wyszczególnienie

      2010

      2011

      2012

      2013

      2014

      PKB wartość nominalna (mld EUR)

      150

      156

      152

      157

      160*

      Tempo wzrostu PKB (w %)

      2,5

      1,9

      -1,3

      -0,9

      2,0*

      Deficyt/nadwyżka budżetu państwa (w mld EUR)

      -7,22

      -5,09

      -5,19

      -3,13

      -2,8

      Relacja deficytu/nadwyżki budżetu państwa do PKB (%)

      -4,8

      -3,3

      -3,4

      -1,9

      -1,8

      Relacja długu państwa do PKB (%)

      38,4

      41,4

      46,2

      46,7

      37,5

      Deficyt/nadwyżka finansów publicznych (w mld EUR)

      -7,1

      -5,0

      -6,4

      -2,2

      .

      Relacja deficytu/nadwyżki finansów publicznych do PKB (%)

      -4,73

      -3,20

      -4,20

      -1,44

      .

      Relacja długu finansów publicznych do PKB (%)

      38,1

      41,2

      43,4

      43,7

      .

      Stopa inflacji (indeks cen konsumpcyjnych CPI)

      1,5

      1,9

      3,3

      1,4

      0,4

      Średnia stopa bezrobocia (%)

      9,0

      6,7*

      6,8

      7,7

      6,1

      Wartość obrotów handlu zagranicznego (mld EUR)

      195,9

      226,3

      231,5

      230,8

      245,6

      Wartość eksportu (mld EUR)

      100,3

      117,1

      121,94

      122,1

      130,9

      Wartość importu (mld EUR)

      95,5

      109,3

      109,6

      108,6

      114,7

      Relacja deficytu/nadwyżki na rachunku obrotów bieżących bilansu płatniczego do PKB (%)

      -3,9

      -2,7

      -2,4

      -1,4

      0,0

      Wartość rocznego napływu zagranicznych inwestycji bezpośrednich (mln EUR)

      5 121,1

      3889,9

      8 247,8

      3 760,1

      .

      Wartość rocznego odpływu zagranicznych inwestycji bezpośrednich (mln EUR)

      1 285,4

      829,3

      1 043,9

      2 482,0

      .

      Skumulowana wartość zagranicznych inwestycji bezpośrednich w RCz (mln EUR)

      96 152,5

      93 184,2

      103 455,7

      .

      .

      Skumulowana wartość zagranicznych inwestycji bezpośrednich RCz za granicą (mln EUR)

      11 165,7

      10 213,0

      13 164,1

      .

      .

      Kurs walutowy EUR/CZK

      25,29

      24,58

       

      25,14

      25,97

      .

      * Dane szacunkowe

            

       

      3.3. Główne sektory gospodarki w tworzeniu PKB

      Najistotniejszymi sektorami gospodarki Czech pod względem udziału w tworzeniu PKB (rozumianym jako wartość dodana) są przemysł przetwórczy (24,9% ), handel hurtowy i detaliczny wraz z usługami naprawy i utrzymania samochodów (10,3%) oraz obrót nieruchomościami (9,0%). Dane Czeskiego Urzędu Statystycznego za 2013 r.

       

      3.4. Uczestnictwo w wielostronnych organizacjach i porozumieniach o charakterze ekonomicznym

      RCz jest członkiem 40 organizacji międzynarodowych o charakterze ekonomicznym, takich m.in. jak: Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD, od 1995 r.), Światowa Organizacja Handlu (WTO, od 1995 r.), Międzynarodowy Fundusz Walutowy (od 1993 r.), Bank Światowy (od 1993 r.), Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju (od 1993 r.), Europejski Bank Inwestycyjny, Unia Europejska (od 2004 r.). Do innych najważniejszych z punktu widzenia strony Czeskiej należą: Europejska Organizacja ds. Badań Nuklearnych (CERN) oraz Wspólny Instytut ds. Badań Nuklearnych (JINR), Międzynarodowa Agencja ds. Energii Atomowej (IAEA), Międzyrządowa Organizacja ds. Międzynarodowych Przewozów Koleją (OTIF), Konferencja Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego (ECAC) oraz Międzynarodowe Forum Transportu.

       

      Dwustronna współpraca gospodarcza


       

      4.1. Gospodarcze umowy dwustronne

      Stosunki gospodarcze między Polską i RCz regulują następujące umowy: Umowa między Rządem RP a Rządem RCz o w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu, podpisana w dniu 13.09.2011 r. w Warszawie (weszła w życie 1 stycznia 2013 r.); Umowa między Rządem RP a Rządem RCz o popieraniu i wzajemnej ochronie inwestycji, podpisana w dniu 16.07.1993 r. w Pradze; Umowa między Rządem RP a Rządem RCz o prowadzeniu robót geologicznych w rejonie wspólnej granicy państwowej, podpisana w dniu 19.08.2008 r.

      W związku z uzyskaniem przez oba kraje członkostwa w Unii Europejskiej, od 1 maja 2004 r. kontakty gospodarcze między RP i RCz są także regulowane przepisami unijnymi.

       

      4.2. Handel zagraniczny

      Obroty handlowe RCz z Polską w okresie styczeń – kwiecień 2013 r. spadły międzyrocznie o 5,2% i wyniosły 4,85 mld euro, w tym czeski eksport spadł o 7,5% (wyniósł 2,34 mld euro) oraz czeski import z Polski spadł o 3% (2,51 mld euro). Wg danych Czeskiego Urzędu Statystycznego w okresie pierwszych czterech miesięcy 2013 r. Czechy utrzymują ujemne saldo w wysokości 166,7 mln euro. W strukturze towarowej w czeskim eksporcie do Polski tradycyjnie najważniejsze miejsce zajmują urządzenia i środki transportu (spadek o 8,4%), wyroby rynkowe przemysłowe (spadek o 10,7%), chemikalia i wyroby pokrewne (spadek o 1,4%) oraz przemysłowe art. konsumpcyjne (wzrost o 5,9%). W czeskim imporcie z Polski dominują wyroby rynkowe przemysłowe (spadek o 2,8%), urządzenia i środki transportu (spadek o 5,4%), artykuły spożywcze i zwierzęta żywe (wzrost o 4,1%) oraz chemikalia i wyroby pokrewne (spadek o 5,1%).

       

      4.3. Inwestycje

      Po niekorzystnych dla rozwoju inwestycji kapitałowych latach 2008 i 2009, od 2010 roku odnotowuje się ożywienie w polsko-czeskich stosunkach inwestycyjnych. Według danych Czeskiego Banku Narodowego w 2012 r. napłynęło do Czech z naszego kraju łącznie 96,8 mln euro bezpośrednich inwestycji kapitałowych. Środki lokowano głównie w formie reinwestowanych zysków (133,6 mln euro) oraz kapitałów zakładowych (33,5 mln euro), przy równoczesnym wycofywaniu pozostałego kapitału (-70,4 mln euro).

      Skumulowana wartość polskich inwestycji w Czechach na koniec 2012 roku wynosiła prawie 1,5 mld euro. Udział polskich inwestycji w bezpośrednich inwestycjach zagranicznych na tym rynku jest wprawdzie niewielki i wynosi ok. 1,5%, ale ich wartość jest porównywalna do inwestycji takich państw jak Szwecja, Japonia czy Korea Południowa i znacznie wyższa niż np. Włoch, Danii, Węgier, Norwegii czy Rosji.

      Według danych czeskiej agencji analiz rynkowych „Soliditet”, na koniec 2012 roku w Republice Czeskiej zarejestrowanych było ogółem 1157 aktywnych spółek prawa handlowego, w których udział kapitału polskiego przekraczał 25%. Liczba podmiotów ze 100% kapitałem polskim wynosiła 793 i stanowiła 68,5% ogółu; z kapitałem polskim w przedziale od 51% do 99% było 58 spółek, z 50% kapitałem polskim – 175 spółek; o udziale polskim w przedziale 25-49% było 131. Ogólna wartość zainwestowanego kapitału pochodzenia polskiego, wniesionego na poczet kapitałów zakładowych spółek, wyniosła 22,8 mld CZK, tj. 933 mln euro.

                  Do największych polskich inwestycji na rynku czeskim należą m.in. PKN Orlen S.A.(zakup 63 % akcji czeskiego koncernu petrochemicznego Unipetrol), Dwory Oświęcim S.A. (zakup czeskiej firmy chemicznej Kaučuk a.s. z siedzibą w Kralupach nad Wełtawą), Asseco Poland S.A. przejęcie od PROKOM Software Zakładu Techniki Obliczeniowej PVT oraz zakup większościowych udziałów w dwóch firmach informatycznych: LCS International i Berit), Zakłady Azotowe ANWIL Spółka Akcyjna (zakup czeskiej firmy chemicznej SPOLANA a.s. w Neratowicach), AB S.A. (zakup 100% akcji firmy komputerowej AT Computers Holding a.s.), mBank (bank rozpoczął działalność równocześnie na rynku czeskim i słowackim), Tymbark-Maspex S.A. (zakup czeskiego największego producenta soków i napojów, firmy Walmark). Poza ww. podmiotami należy również wymienić liczną grupę polskich firm z branży odzieżowej, obuwniczej i meblarskiej, które posiadają własne salony sprzedaży w najbardziej prestiżowych centrach handlowych Pragi, Brna i Ostrawy: LPP (marka Reserverd), KAN (marka Tatuum), CCC, Ryłko, Alpinus, Sun Suits, Reporter, Gino Rossi, Kler, Vox.

                  W 2012 r. w postaci bezpośrednich inwestycji kapitałowych napłynęło z RCz do Polski ogółem 6,34 mln euro (w 2011 r. 20,56 mln euro), w tym odpływ kapitału zakładowego wyniósł 7,81 (w 2011 r. odpływ 6,54 mln euro), napływ 11,44 mln euro w postaci reinwestowanego zysku (w 2011 r. 40,19 mln euro) oraz napływ 2,71 mln euro w postaci pozostałego kapitału (w 2011 r. odpływ 13,09 mln euro).

                  Skumulowana wartość polskich inwestycji w RCz na koniec 2011 r. wyniosła ok. 436,7 mln euro, co stanowiło ok. 2,5% ogółu bezpośrednich inwestycji zagranicznych w RCz.

      Do największych inwestycji czeskich w Polsce należy: ČEZ a.s. (zakup większościowych udziałów Elektrociepłowni „Elcho” i Elektrowni „Skawina”, nabycie większościowego udziału w spółce Eco-Wind Construction), Fundusz kapitałowy Penta Investments a.s. (przejęcie sieci sklepów ogólno-spożywczych „Żabka”, sieci kablowej Stream Communications, sieci aptek Dr. Max, zakładów bukmacherskich Fortuna Holding, operatora wirtualnego Mobilking oraz przedsiębiorstwa Okna Rąbień), EPH (zakup kopalni Silesia od Kampanii Węglowej), NWR Karbonia (zakup kopalni Dębieńsko), Kofola a.s.(wybudowanie fabryki produkującej napoje bezalkoholowe w okolicach Kutna).

       

       

      4.4. Współpraca regionalna

                  Polsko –czeska współpraca transgraniczna i międzyregionalna odbywa się na kilku płaszczyznach. Na podstawie porozumienia między rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Czeskiej o współpracy trans granicznej z 8.09.1994 r. powołana została Polsko-Czeska Komisja do Spraw Współpracy Transgranicznej. Komisja określa kierunki i podstawowe założenia rozwoju współpracy trans granicznej, opracowuje wspólne programy działania, mające na celu rozwój współpracy między władzami regionalnymi i lokalnymi administracji państwowej i organami samorządu terytorialnego. Komisja opracowuje propozycje w zakresie tworzenia sprzyjających warunków prawnych, ekonomicznych, finansowych i handlowych dla korzystnego współdziałania między regionami.

      Współpraca trans graniczna odbywa się także m.in. poprzez współpracę euroregionów – na granicy polsko-czeskiej jest 6 euroregionów: Nysa, Glacensis, Pradziad, Silesia, Śląsk Cieszyński i Beskidy.

      W ramach działań euroregionów, realizowany jest np. wspólny projekt "EUREGIO PL-CZ", zawierający analizę problemów systemowych współpracy transgranicznej na polsko-czeskiej granicy, którego głównym celem jest pogłębienie wzajemnej współpracy oraz zdobywanie nowych doświadczeń przez Euroregiony na pl-cz pograniczu, które stanowić będą podstawę do przygotowania na przyszły okres programowania po 2013 roku. W projekcie uczestniczy 11 partnerów reprezentujących euroregiony pogranicza polsko – czeskiego.

      Tworzone są także Europejskie Ugrupowania Współpracy Terytorialnej - EUWT „TRITIA” (Województwo Opolskie i Województwo Śląskie oraz czeski Kraj Morawsko-Śląski i słowacki Samorządowy Kraj Żyliński). Głównym celem powołania ugrupowania jest ułatwianie i wspieranie współpracy pomiędzy członkami oraz wspieranie spójności społecznej i gospodarczej regionów. Również samorząd Województwa Dolnośląskiego wraz z partnerami czeskimi dąży do utworzenia EUWT (w skład EUWT mają wchodzić graniczące z Dolnym Śląskiem regiony czeskie: Kraj Kralowohradecki, Kraj Pardubicki, Kraj Ołomuniecki oraz Kraj Liberecki, jak również polska i czeska część euroregionu Nysa i  euroregion Glacensis).

       

      Realizowana jest bezpośrednia współpraca poszczególnych województw z czeskimi krajami. Na przykład Kraj Morawskosląski ma podpisane umowy o współpracy z województwem opolskim i województwem śląskim, dotyczące takich obszarów jak: ochrona środowiska, transport i komunikacja, rozwój ruchu turystycznego, zarządzanie kryzysowe  współpraca służb ratowniczych (straż pożarna). Kral Liberecki współpracuje z Województwem Dolnośląski, a Kraj Środkowoczeski z Województwem Mazowieckim i Opolskim.

       

      Współpraca taka odbywa się również w ramach miast partnerskich (134) oraz na poziomie gmin, np. Związek Gmin Śląska Opolskiego zrealizował projekt pn. „Polsko-Czeskie partnerstwo dla gospodarczej aktywizacji gmin”. Celem projektu było promowanie inicjatyw zwiększających aktywność gospodarczą na terenie miast i gmin w ramach współpracy partnerów z Województwa Opolskiego i z Republiki Czeskiej (38 gmin Śląska Opolskiego zawarło umowy partnerskie z miastami czeskimi).

       

      Dostęp do rynku


       

      5.1. Dostęp do rynku dla polskich towarów i usług

      Po wejściu obu krajów do UE nie istnieją w Republice Czeskiej bariery dla polskich towarów i usług.

       

      5.2. Dostęp do rynku pracy. Świadczenia usług i zatrudnienie obywateli RP

      Liczba legalnie zatrudnionych cudzoziemców na terenie Republiki Czeskiej na koniec grudnia 2011 r. (są to ostatnie dostępne dane statystyczne – od stycznia 2012 r. urzędy pracy nie rejestrują zatrudnienia cudzoziemców – nie zakończono procesu integracji systemów). wyniosła 310 921 osób (w tym 217 862 zarejestrowanych w urzędach pracy oraz 93 059 osób prowadzących działalność gospodarczą). Na systematycznie zmniejszającym sie poziomie utrzymuje się od początku 2011 r. ilość ofert pracy dla cudzoziemców legalnie przebywających na terenie RCz. W styczniu 2011 r. na 31,4 tys. ofert dla 571,9 tys. bezrobotnych 196 przeznaczonych było dla cudzoziemców, w grudniu 2011 r. na 35,8 tys. wolnych miejsc dla 508,5 tys. bezrobotnych tylko 148 przypadało cudzoziemcom.

      Pod względem struktury geograficznej zatrudnienia w tym okresie polscy pracownicy, podobnie jak w poprzednich latach, plasowali się na trzecim miejscu za Słowacją i Ukrainą wśród innych cudzoziemców zatrudnionych w RCz (wśród krajów UE na 2 miejscu po Słowacji). W stosunku do grudnia 2010 r. (19 049) zatrudnienie Polaków uległo nieznacznemu wzrostowi – w grudniu 2011 r. wyniosło 19 718 (oraz 1 712 osób prowadzących działalność). Dalsze pozycje zajmowali odpowiednio: Bułgarzy, Rumuni, Rosjanie, Niemcy, obywatele Mongolii, Wietnamu i Mołdawii. W ciągu ostatnich dwóch lat struktura geograficzna zatrudnienia uległa jedynie niewielkim zmianom.

      W grudniu 2011 r. (podobnie jak w poprzednich latach) najwięcej Polaków uzyskało zatrudnienie w przemyśle przetwórczym, wydobywczym, budownictwie, w zakresie administrowania i działalności wspierającej oraz w handlu. W porównaniu do grudnia 2010 r. wzrosło zatrudnienie naszych obywateli w górnictwie, przemyśle przetwórczym, handlu, informacji i komunikacji oraz w transporcie, zmalało natomiast zatrudnienie w budownictwie, w działalności naukowo-badawczej oraz działalności w zakresie usług administrowania.          

      Wg stanu na grudzień 2011 r. polscy pracownicy byli zatrudniani głównie w następujących dziedzinach (wg klasyfikacji NACE): przetwórstwo przemysłowe (9 165 osób), górnictwo i wydobywanie (3 143 osoby), budownictwo (1 459 osób), działalność w zakresie administrowania i działalność wspierająca (1 296 osób), handel hurtowy i detaliczny, naprawa pojazdów samochodowych i motocykli (1 158 osób), działalność profesjonalna, naukowa i techniczna (842 osoby).

      Według kategorii zatrudnienia (klasyfikacja zawodów i specjalności ISCO) Polacy w omawianym okresie zatrudnieni byli głównie w następujących zawodach: operatorzy i monterzy maszyn i urządzeń (9 211 osób), robotnicy przemysłowi i rzemieślnicy (4 540 osób), pracownicy przy pracach prostych (2 280 osoby), specjaliści (1 269 osób).

       

      5.3. Nabywanie i wynajem nieruchomości

      Do połowy 2011 r. obowiązywał przepis § 17 ust. 2 ustawa Prawo dewizowe nr 219 /1995, zgodnie z którym nabywanie nieruchomości przez cudzoziemców było ograniczone – nieruchomości, inne niż grunty rolne, mogły być nabywane przez cudzoziemców posiadających obywatelstwo czeskie, cudzoziemców posiadających pozwolenie na pobyt w RCz oraz cudzoziemców - osoby prawne, które założą w RCz przedsiębiorstwo lub przedstawicielstwo firmy zagranicznej i mają uprawnienia do prowadzenia działalności gospodarczej w RCz. Ograniczenie to (przez 7-letni okres przejściowy) zawarte było w umowie o akcesji RCz do UE.

      Nowelizacja ustawy, która weszła w życie 19 lipca 2011 r., wykreśliła ten przepis. Oznacza to, że cudzoziemcy mogą obecnie nabywać nieruchomości w RCz bez ograniczeń.

       

      5.4. System zamówień publicznych

      W systemie zamówień publicznych RCz obowiązują dwa podstawowe akty prawne: ustawa nr 137/2006 o zamówieniach publicznych oraz ustawa nr 139/2006 dot. o umowach koncesyjnych i procedurze koncesyjnej tzw. ustawa koncesyjna. W 2010 r. wprowadzono zmiany do ww. aktów mające na celu zwiększenie transparentności zawierania umów koncesyjnych oraz likwidacji najważniejszych przeszkód biurokratycznych w procedurze przyznawania koncesji. Od 1 kwietnia 2012 r. weszły w życie zmiany do ustawy 137/2006, w wyniku których nastąpiło zaostrzenie procesu zamówień publicznych oraz zwiększenie transparentności wydawania środków publicznych. Obniżona została wartość zamówienia, od której należy stosować procedurę zamówień (dla dostaw i usług – od 1 mln koron, dla prac budowlanych od 3 mln koron). Wprowadzona została definicja znaczącego zamówienia publicznego, przekraczającego wartość 300 mln koron w przypadku zamówień jednostek sektora rządowego i 50 mln koron w przypadku jednostek samorządu terytorialnego. Usunięty został przepis, umożliwiający ograniczenie liczby oferentów na podstawie zaostrzenia wymogów kwalifikujących ofertę lub poprzez losowanie ofert.

      Ministerstwo Rozwoju Regionalnego (MMR) odpowiada za zarządzanie procesem zamówień i współtworzy stosowne przepisy. MMR ponadto bierze udział w tworzeniu krajowej polityki w dziedzinie współpracy sektora publicznego i prywatnego.  Odpowiada za "System Informacji o zamówieniach publicznych" oraz za „Portal zamówień publicznych i koncesji”.

       

      5.5. Ochrona własności przemysłowej i intelektualnej

      Centralnym organem administracji państwowej odpowiedzialnym w RCz za ochronę własności przemysłowej jest Urząd Własności Przemysłowej. Ochronie własności przemysłowej podlegają wyniki twórczej pracy technicznej (wynalazki i użyteczne wzory), produkty przemysłowe (wzory przemysłowe), jak również prawa do oznaczania (znaki ochronne tzw. Znaki towarowe, oznaczenie pochodzenia towaru) oraz topografie układów scalonych. Wynalazki, które spełniają kryterium nowości oraz stosowalności przemysłowej
      i są wynikiem działalności wynalazczej, uzyskują patenty. Na terenie Czech opatentować można zarówno nowe produkty i technologie, jak i materiały chemiczne, leki, produkcyjne mikroorganizmy przemysłowe, procesy biotechnologiczne i produkty powstałe za ich pomocą. Opatentowaniu nie podlegają odkrycia i teorie naukowe, programy komputerowe, nowe gatunki roślin i zwierząt oraz sposoby leczenia roślin i zwierząt. Funkcję znaku ochronnego może pełnić każdy symbol graficzny (przede wszystkim słowo, nazwa osobista, kolorystyka, rysunek, litery, cyfry, kształt produktu lub jego opakowania), o ile za jego pomocą można odróżnić dane wyroby lub usługi od innych. Wniosek o zarejestrowanie znaku ochronnego może podać osoba fizyczna lub prawna. Ochrona wzoru przemysłowego poprzez jego rejestrację dotyczy rozwiązań sztuki użytkowej, a poprzez wpis do rejestru państwowego nabywa on cech przedmiotu prawa publicznego. Właściciel prawa z rejestracji wzoru przemysłowego otrzymuje zaświadczenie z Urzędu Patentowego o wpisie do rejestru. Wzór oznacza postać całego lub części produktu, wynikającą w szczególności z cech linii, konturów, kolorystyki, kształtu, tekstury i/lub materiałów samego produktu i/lub jego ornamentacji. Istnieje łatwiejszy, szybszy i tańszy sposób ochrony niż patent – wzór użytkowy, który stosuje się w odniesieniu do rozwiązań o charakterze technicznym o niższym stopniu wynalazczości czy o mniejszym znaczeniu gospodarczym. Ochroną wzoru użytkowego mogą być objęte nowe i użyteczne rozwiązania techniczne, uznane przez ekspertów. W odróżnieniu od patentu, ochronie wzorem użytkowym nie podlegają żadne sposoby działalności produkcyjnej i rzemieślniczej oraz reprodukcyjny materiał biologiczny. Uzyskanie prawa do ochrony własności przemysłowej wymaga stosownej decyzji Urzędu Własności Przemysłowej (Úřad průmyslového vlastnictví) http://www.upv.cz/, natomiast uzyskane prawa wpisuje się do ogólnodostępnego rejestru prowadzonego przez Urząd.

       

      Przydatne linki i kontakty


       

      6.1. Administracja publiczna

      Kancelaria Rządu – www.vlada.cz; Prezydent RCz – www.hrad.cz; Sejm – www.psp.cz; Senat – www.senat.cz; Ministerstwo Spraw Zzagranicznych RCz – http://www.mzv.cz; Ministerstwo Przemysłu i Handlu RCz – http://www.mpo.cz; Ministerstwo Finansów RCz – http://www.mfcr.cz; Ministerstwo Rozwoju Regionalnego RCz – http://www.mmr.cz; Ministerstwo Pracy i Spraw Społecznych RCz – http://www.mpsv.cz; Ministerstwo Transportu RCz – http://www.mdcr.cz; Ministerstwo Rolnictwa RCz – portal eagri.cz; Ministerstwo Zdrowia RCz – http://www.mzcr.cz; Ministerstwo Środowiska RCz – http://www.mzp.cz; Ministerstwo Spraw Wewnętrznych – www.mvcr.cz; Ministerstwo Obrony – www.army.cz; Ministerstwo Sprawiedliwości – portal.justice.cz; Ministerstwo Edukacji, Młodzieży i Wychowania Fizycznego – www.msmt.cz; Ministerstwo Kultury – www.mkcr.cz; Sąd Arbitrażowy umocowany przy Izbie Gospodarczej i Izbie Rolnej RCz – www.soud.cz; CzechTrade – www.czechtrade.cz; CzechInvest – www.czechinvest.org; Czeski Urząd Górniczy – www.cbusbs.cz; Czeski Urząd Telekomunikacji – www.ctu.cz; Urząd Regulacji Energetyki – www.eru.cz; Urząd Ochrony Konkurencji – www.compet.cz; Urząd Własności Przemysłowej – www.upv.cz.

       

      6.2. Samorządy gospodarcze

      Izba gospodarcza miasta Praga - http://www.hkp.cz, Regionalna Izba Gospodarcza Czech Południowych w Czeskich Budejovicach – www.jhk.cz; Regionalna Izba Gospodarcza Moraw Południowych w Brnie- http://www.khkjm.cz; Regionalna Izba Gospodarcza regionu Karlowarskiego Poohří - http://www.rhkpoohri.cz; Regionalna Izba Gospodarcza Regionu Hradeckiego w Hradcu Kralove - http://www.komora-khk.cz; Regionalna Izba Gospodarcza Regionu Libereckiego w Libercu - http://www.khkliberec.cz; Regionalna Izba Gospodarcza Regionu Morawsko-Śląskiego w Ostrawie - http://www.khkmsk.cz; Regionalna Izba Gospodarcza Regionu Ołomunieckiego w Ołomuńcu - http://www.khkok.cz; Regionalna Izba Gospodarcza Regionu Pardubickiego w Pardubicach - http://www.khkpce.cz; Regionalna Izba Gospodarcza Regionu Pilzeńskiego w Pilźnie - http://www.khkpk.cz; Regionalna Izba Gospodarcza Regionu Środkowo - Czeskiego w Przibram I - http://www.khkstrednicechy.cz; Regionalna Izba Gospodarcza Regionu Usteckiego w Usti n/Łabą - http://www.khk-usti.cz; Regionalna Izba Gospodarcza Wysoczyzny w Jihlawie - http://www.hkjihlava.cz; Regionalna Izba Gospodarcza Regionu Zlińskiego w Zlinie - http://www.khkzlin.cz.

       

      6.3. Oficjalna prasa ekonomiczna

      Do ważniejszych tytułów prasowych odnoszących się do problematyki gospodarczej, wydawanych w formie papierowej, należą: dziennik Hospodarskie Noviny (nie ukazuje się w weekendy) – w tym wydawane przez tę redakcję magazyny ekonomiczne: Exporter, ICT Revue, Energetyka, Leasing oraz Kariera; dzienniki zawierające także informacje na tematy gospodarcze Lidove Noviny oraz Mlada Fronta Dnes, przy czym oba tytuły są wydawane również w soboty; tygodniki: Ekonom (łącznie z miesięcznikiem dotyczącym bankowości – Top Finance), Euro oraz Profit; miesięczniki: Financni Zpravodaj, Osobni Finance; rocznik Dotace oraz wydawnictwo Czech TOP 100 – Czech Business Forum. Ponadto są dostępne w formie elektronicznej: codzienne wiadomości na tematy gospodarcze (IHNed.cz) – www.ihned.cz. multimedia (iDnes) – www.idnes.cz; informacje Czeskiej Agencji Informatycznej – www.ceskenoviny.cz/news, ekonomiczny serwer CzTK – www.financninoviny.cz.

       

      6.4. Inne oficjalne strony o charakterze ekonomicznym

      Portal o RCZ – portal.gov.cz, Czeski Bank Eksportowy – www.ceb.cz; Gwarancje Eksportowe i Ubezpieczenia (EGAP) – www.egap.cz; Czeski Bank Narodowy – www.cnb.cz; rejestr handlowy RCz – http://portal.justice.cz/Justice2/Uvod/uvod.aspx, rejestr działalności gospodarczej w RCz – www.rzp.cz; rejestr podmiotów gospodarczych ARES - http://wwwinfo.mfcr.cz/ares/ares.html.en; rejestr płatników VAT - www.mfcr.cz/cps/rde/xchg/mfcr/xsl/platci_dph.html, Izba Gospodarcza RCz – www.hkcr.cz; informator celny RCz – http://www.celnisprava.cz/cz/Stranky/default.aspx ; baza danych patentów i użytecznych wzorów: http://www.upv.cz/cs/sluzby-uradu/databaze-on-line.html; urząd własności przemysłowej (wzory przemysłowe, patenty) - http://www.upv.cz/cs.html; centralny rejestr dłużników - http://www.centralniregistrdluzniku.cz.

      27 czerwca 2013 (ostatnia aktualizacja: 24 lutego 2015)

      Drukuj Drukuj Podziel się treścią: