close

  • Polsce – służyć, Europę – tworzyć, Świat – rozumieć

     

  • DANIA

  • Dania

    •  

       Informacje o kraju


       

      1.1. Położenie geograficzne, obszar

       

      Królestwo Danii składa się z Danii właściwej oraz terytoriów zamorskich – Grenlandii o pow. 2 166 tys. km2 z ok. 56 tys. mieszkańców i Wysp Owczych o pow. 1399 km2 z ok. 47 tys. mieszkańców.

       

      Położenie geograficzne: Dania, państwo skandynawskie, jest położona w Europie Północnej, w 70% na Półwyspie Jutlandzkim, zaś pozostałą część kraju stanowi 406 wysp, z których 79 jest zamieszkanych. Otoczona jest przez Morze Bałtyckie i Morze Północne. Na północy Danię od Norwegii oddzielają cieśniny Kattegat i Skagerrak, a na wschodzie od Szwecji oddzielona jest cieśninami Kattegat i Øresund. Na południu Półwyspu Jutlandzkiego Dania graniczy z Niemcami wzdłuż jedynej granicy lądowej o długości 68 km. Największe i najważniejsze wyspy to Zelandia (na niej znajduje się stolica kraju, Kopenhaga), Fionia i Bornholm. Kraj ten posiada linię brzegową o długości 7314 km.

       

      Obszar: Powierzchnia całkowita kraju wynosi 43 098 km2. Morenowy krajobraz Danii jest zmienny, gdzieniegdzie pagórkowaty, choć przeważają tereny równinne, a najwyższy punkt wznosi się na 173 m n.p.m. Tylko z rzadka napotyka się tu tereny nietknięte ingerencją człowieka. Dwie trzecie obszaru Danii zajmują uprawy rolne (66%), lasy (głównie liściaste, z przewagą bukowych) i nieurodzaje zajmują 16% powierzchni, zaś tereny podmokłe z jeziorami, stawami, dwiema duńskimi rzekami (Gudenå i Skjern Å) i strumykami – 7% całkowitej powierzchni kraju. Na obszarze Danii panuje klimat umiarkowany typu morskiego, zdominowany wpływem klimatu atlantyckiego. Zimy są zazwyczaj stosunkowo łagodne, zaś lata ciepłe, jednak nie gorące, ze znaczną ilością opadów. Najcieplejszym miesiącem jest lipiec. Średnia temperatura zimą wynosi ok. 0ºC, a latem ok. 18-20ºC. Opady występują przez cały rok głównie w postaci deszczu, z największym nasileniem w miesiącach jesiennych. Średnia roczna suma opadów wynosi ok. 650 mm, a na Półwyspie Jutlandzkim 800 mm.

       

      1.2 Ludność i języki

       

      Dania liczy 5 756 170 mieszkańców (czerwiec 2017 r.), którzy zamieszkują głównie miasta (ok. 85% ludności). Ponad 750 tys. ludności Danii (ok 13%) to osoby pochodzące spoza tego kraju, w tym 481,6 tys. imigranci i ich potomkowie z krajów Azji, Afryki i Bliskiego Wschodu. Należy zaznaczyć, że populacja Danii staje się coraz bardziej zróżnicowana. O ile kilka lat temu wnioski o obywatelstwo składało ok. 1-1,5 tys. osób rocznie, to od trzech lat odnotowany jest regularny wzrost i w 2016 r. takie wnioski złożyło 15 tys. osób, z czego jedynie 1,1 tys. to obywatele UE.

       

      Gęstość zaludnienia kraju wynosi ok. 127 osób na km2.

       

      Stolicą Danii jest Kopenhaga położona na Zelandii, którą zamieszkuje 768 tys. osób, cały zespół miejski stolicy, tzw. Wielka Kopenhaga, skupia łącznie ponad 1,3 mln mieszkańców. Pozostałe największe miasta to Aarhus (ok. 250 tys. mieszkańców) na Płw. Jutlandzkim, Odense (167 tys.) na wyspie Fionii, Aalborg (ok. 104 tys.), Esbjerg (72 tys.) oraz Randers (60 tys.). Duńczycy stanowią nieco mniej niż 87% ludności i proporcja ta dość szybko ulega zmianie. Dla porównania jeszcze w 2014 r. stanowili 90% ludności.

       

      Polonia w Danii w statystykach duńskich ujęta jest w dwóch grupach – są to imigranci z Polski oraz ich potomkowie. Zgodnie z tymi statystykami, w 1999 r. Polonia duńska liczyła 12.106 osób, w 2005 r. – 14.518, w 2007 r. – 17.022 osoby, w 2009 r. – 27.198 osób. Według danych za 1 kwartał 2017 r., w Danii zamieszkuje 38 161 obywateli polskich. Polacy stanowią tym samym jedną z największych społeczności napływowych w Danii (zachowującą swoje obywatelstwo). W listopadzie 2016 r. w Danii pracowało łącznie 50.333 obywateli polskich (posiadających status rezydenta /25.674/ oraz pracowników transgranicznych i delegowanych /24.659/ nie posiadających statusu rezydenta). Polonia duńska oraz polscy migranci zarobkowi są mocno rozproszeni po całym kraju. Największe grupy mieszkają w gminach Kopenhaga, Aarhus, Vejle, Odense, Horsens i Aalborg.

       

      Języki urzędowe: językiem urzędowym jest duński. Na terytoriach zależnych Danii używane są języki miejscowe: grenlandzki i farerski. Duńczycy wykazują się powszechną znajomością języka angielskiego (80% osób dorosłych) i w mniejszym stopniu języka niemieckiego, szczególnie w Południowej Jutlandii.

       

      System administracyjny


       

      2.1 Ustrój polityczny

       

      Dania jest monarchią konstytucyjną od 5 czerwca 1849 r. Od 1972 r. panuje królowa Małgorzata II (Margrethe II) z dynastii Glücksburgów, córka króla Fryderyka IX i królowej Ingrid, zamężna z księciem Henrykiem. Para królewska ma dwóch synów, książąt Fryderyka (ur. 1968 r.) i Joachima (ur. 1969 r.), z których pierwszy jest następcą tronu. Królowa nie angażuje się w sprawy polityczne kraju i odgrywa przede wszystkim rolę reprezentacyjną. Rodzina królewska odgrywa natomiast istotną rolę, jeśli chodzi o wsparcie eksportu i promocję duńskich firm za granicą.

       

      Dania jest najstarszą europejską monarchią z zachowaną ciągłością dziedzicznej władzy monarszej. W Danii obowiązuje trójpodział władzy z podziałem na władzę ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą.

       

      Władza ustawodawcza jest sprawowana przez jednoizbowy parlament – Folketing (Izbę Wyższą, Landsting, zlikwidowano w 1953 r.), w którym zasiada 179 deputowanych, wybieranych na 4-letnią kadencję (z możliwością wcześniejszego skrócenia kadencji). Po dwóch posłów wybieranych jest na Grenlandii i Wyspach Owczych. Obowiązuje proporcjonalny system wyborczy z 2-proc. progiem uzyskanych głosów dla partii politycznych biorących udział w wyborach. W strukturze Folketingu działa 26 stałych komisji, których głównym zadaniem jest przygotowywanie aktów prawnych przyjmowanych w debacie plenarnej, w trzech czytaniach. Główną rolę odgrywają: Komisja Finansów, w której dyskutowany jest rządowy projekt budżetu państwa, a także Komisja Europejska, na forum której cotygodniowo zatwierdzane jest duńskie stanowisko w sprawach dotyczących problematyki Unii Europejskiej. Specyfiką duńskiego parlamentu jest funkcjonowanie dwóch komisji zajmujących się polityką zagraniczną państwa. Są to Komitet ds. Polityki Zagranicznej (ciało to ma umocowanie w konstytucji), z którym rząd musi konsultować kwestie szczególnego znaczenia w sferze polityki zagranicznej i obrony, oraz Komisja Spraw Zagranicznych (sprawująca bieżący nadzór nad realizacją zadań duńskiego MSZ, w tym również w obszarze handlu zagranicznego i współpracy rozwojowej).

       

      Władzę wykonawczą sprawuje rząd (zazwyczaj mniejszościowy) formowany przez zwycięską partię polityczną lub koalicję partii. Rząd powołuje formalnie królowa. Wybory odbywają się co 4 lata lub częściej, jeśli się na to zdecyduje premier, czy też w przypadku utraty przez gabinet poparcia w parlamencie.

       

      Ostatnie wybory parlamentarne odbyły się 18 czerwca 2015 r., przynosząc porażkę rządzącej w latach 2011-2015 centrolewicy. Powołany wówczas mniejszościowy, jednopartyjny gabinet Partii Liberalnej (Venstre) poszerzony został 28 listopada 2016 r. o dwie partie centroprawicowe. Od tego czasu w Danii funkcjonuje koalicyjny rząd mniejszościowy (53 mandaty na 179 w parlamencie), składający się z Venstre, Sojuszu Liberalnego (SL) i Konserwatywnej Partii Ludowej (PK), któremu udziela wsparcia parlamentarnego Duńska Partia Ludowa (DPL). Premierem jest od 28 czerwca 2015 r. Lars Løkke Rasmussen z Partii Liberalnej, który sprawował funkcję szefa rządu także w latach 2009-2011.

       

      W swej historii Dania przyjmowała konstytucję pięć razy (w 1849 r., 1866 r., 1915 r., 1920 r. i 1953 r.). Żadna z duńskich konstytucji nie była nigdy nowelizowana, jako że za każdym razem poprzednia ustawa zasadnicza była zastępowana przez kolejną. Głównym aktem prawnym Danii jest konstytucja uchwalona w 1953 r. (z późniejszymi poprawkami). Obowiązuje system prawa pisanego, stanowionego przez parlament.

       

      2.2 Władza sądownicza

       

      Władza sądownicza w Danii jest sprawowana przez niezawisłe i niezależne sądy (http://www.domstol.dk/). Dania jest podzielona na 24 okręgi sądowe, posiadające po jednym sądzie rejonowym funkcjonującym jako pierwsza instancja sądownicza. W Danii działają dwa sądy wyższej instancji – tzw. sądy krajowe. Są to: sąd zachodni (Vestre Landsret) dla Półwyspu Jutlandzkiego z siedzibą w Viborgu oraz wschodni (Østre Landsret) z siedzibą w Kopenhadze, obsługujący wyspy. Sąd Najwyższy to Højesteret mający siedzibę w Kopenhadze, który pełni funkcję sądu apelacyjnego dla wyroków i postanowień wydanych przez sądy krajowe oraz Sąd Morski i Handlowy.

       

      2.3 Struktura administracji gospodarczej

       

      W Danii centralnymi organami administracji rządowej odpowiedzialnymi za problematykę gospodarczą kraju są Ministerstwo Przemysłu, Biznesu i Spraw Finansowych (http://em.dk/english), Ministerstwo Finansów (https://uk.fm.dk/) mające w swoich kompetencjach nie tylko budżet państwa, ale także nadzór nad kluczowymi projektami inwestycyjnymi oraz cyfryzacją sektora publicznego, Ministerstwo Gospodarki i Spraw Wewnętrznych (http://english.oim.dk/responsibilities-of-the-ministry/), nadzorujące m.in. politykę strukturalną, finanse i zarządzanie nimi przez regiony.

       

      Odnośnie do działalności gospodarczej i kontaktu z przedsiębiorcami najwłaściwszą instytucją jest Ministerstwo Przemysłu, Biznesu i Spraw Finansowych (http://em.dk/english), którego zasadniczym celem funkcjonowania jest kreowanie warunków możliwie przyjaznych dla prowadzenia działalności gospodarczej i wzrostu gospodarczego, i któremu podlega wiele wyspecjalizowanych agencji.

       

      2.4 Sądownictwo gospodarcze

       

      W Danii sądownictwo gospodarcze pozostaje w gestii licznych sądów rejonowych i dwóch sądów krajowych oraz Sądu Morskiego i Handlowego (Sø- og Handelsretten, http://www.domstol.dk/) z siedzibą w Kopenhadze. Sąd Morski i Handlowy jest właściwy dla rozstrzygania międzynarodowych sporów gospodarczych. Do spraw stosunków pracodawców właściwy jest sąd pracy (Arbejdsretten, http://www.arbejdsretten.dk/), natomiast w sprawach dotyczących nieprzestrzegania umów o warunkach zatrudnienia i wynagrodzenia urzędników publicznych sądem właściwym jest Sąd Urzędniczy (Tjenestemandsretten), podległy Sądowi Pracy.

       

      Gospodarka


       

      3.1 Ogólna charakterystyka sytuacji gospodarczej

       

      Gospodarka duńska rozwija się, ale w niezbyt szybkim tempie. W 2016 r. PKB w DK wzrosło o 1,1%. W IV kw. 2016 r. gospodarka przyhamowała, co było spowodowane spadkiem wydatków publicznych i inwestycji. PKB w IV kw. spadło o 0,2% w stosunku r/r, po wzroście 0,7% w III kw. 2016 r. Motorem wzrostu duńskiej gospodarki pozostaje głównie konsumpcja prywatna, u której podstaw leżał wzrost miejsc pracy, co w połączeniu z niską inflacją doprowadziło do znacznego wzrostu dochodów gospodarstw domowych. Na wzrost PKB w 2016 r. pozytywnie wpłynął także handel zagraniczny oraz nakłady brutto na środki trwałe. W kolejnych latach spodziewany jest dalszy, stały wzrost PKB, który w 2017 r. wyniesie 1,7%, a w 2018 r. 1,8% PKB.

       

      W 2016 r. stopa inflacji w DK była najniższa od 1953 r. Ceny towarów i usług praktycznie się nie zmieniły. Od 2015 do 2016 r. wskaźnik cen konsumpcyjnych wzrósł zaledwie o 0,3% i był najniższy od 63 lat, jakkolwiek z ostatnich prognoz wynika, że inflacja będzie wzrastać – wzrost cen w 2017 r. wyniesie 1,4%, a w 2018 r. – 1,7%.

       

      Przewiduje się, że przez kolejne 2 lata konsumpcja prywatna będzie wzrastała o około 2% rocznie, nieznacznie szybciej niż dochody. Spodziewany wzrost wpłynie na zwiększenie zapotrzebowania na siłę roboczą oraz kapitał. Zatrudnienie stale wzrasta i nadal będzie rosło. Przewiduje się, że do 2018 r. wrośnie o 100 000 osób w porównaniu z 2015 r. Przez cały 2016 r. bezrobocia utrzymywało się na poziomie 4,2%. Wraz ze wzrostem produkcji i zatrudnienia przewiduje się powstanie luki popytowej. Znacznie zwiększone zatrudnienie doprowadziło już w niektórych sektorach do rosnącego niedoboru wykwalifikowanej siły roboczej, głównie specjalistów IT, programistów, inżynierów, mechaników, elektryków. Z tego powodu powstaje ryzyko, że firmy mogą rezygnować z zamówień, zmniejszać produkcję, odkładać plany rozwojowe. Wzrost płac pozostanie na stosunkowo niskim poziomie i wyniesie około 2,5 – 2,75%, co częściowo spowodowane jest umiarkowanym wzrostem wydajności, ale również faktem, że niska inflacja tłumi presję płacową w gospodarce duńskiej.

       

      Ożywienie gospodarcze poprawia bilans budżetu państwa. Przewiduje się, że deficyt nie przekroczy granicy 3% zapisanej w Pakcie Stabilności i Wzrostu. W 2016 r. deficyt strukturalny był na poziomie 0,3% PKB, a w 2017 r. będzie to 0,5% PKB. Handel międzynarodowy rośnie w tempie wolniejszym, niż to miało miejsce przed kryzysem finansowym, głównie z powodu wzrastającej liczby barier w handlu. Miało to wpływ na duński eksport, który ma kluczowe znaczenie dla DK, gdyż stanowi około połowę PKB. Łączna wartość duńskiego eksportu w latach 2015-2016 zmniejszyła się o 0,3%. Od 2011 r. wzrost duńskiego eksportu towarów był bardzo powolny, odnotowując nawet niewielkie roczne spadki. W 2016 r. duński eksport rósł w tempie 1,3% i wyniósł 634 mld DKK (ok. 330 mld PLN), podczas gdy import wzrósł o 2,2%. W latach 2017-2018 przewiduje się, że eksport wzrośnie o 2,5 – 2,75%. Z ostatnich prognoz Konfederacji Przemysłu Duńskiego (DI) wynika jednak, że eksport w br. wzrośnie nawet o 4,5%, głównie na rynki europejskie, co byłoby najwyższym wzrostem od 2011 r. i oznaczało dwukrotnie wyższy poziom wzrostu eksportu, niż prognozowany przez rząd. Największe grupy towarowe w duńskim eksporcie to maszyny, napoje oraz farmaceutyki.

       

      Niezmiennie od lat największym rynkiem eksportowym Danii są Niemcy. W 2016 r. całkowity eksport z Danii do Niemiec wyniósł 101 mld DKK (ok. 50 mld PLN), co stanowiło 16% całości duńskiego eksportu. Jest to nieznaczny spadek w porównaniu do roku 2015, jednak od 2000 r. duński eksport rośnie z roku na rok o ok. 24,5 mld DKK (ok. 13 mld PLN). Drugim co do wielkości rynkiem eksportowym jest Szwecja, do której całkowity eksport w 2016 r. wyniósł 75 mld DKK (ok. 38 mld PLN), co stanowiło 12% duńskiego eksportu. Oznacza to wzrost w porównaniu z 2015 r., w którym eksport wyniósł 73 mld DKK (ok. 37 mld PLN). Trzecim zaś – USA (w 2016 r. eksport osiągnął 52 mld DKK, tj. ok. 26 mld PLN, 8,3% całości eksportu DK). Eksport do USA jest obecnie większy o 12 mld DKK (ok. 6,5 mld PLN) niż do Wielkiej Brytanii, która tradycyjnie była trzecim największym rynkiem eksportowym dla Danii. Eksport do UK w 2016 r. wyniósł 40,5 mld DKK (ok. 21 mld PLN), co stanowiło 6,4% całości duńskiego eksportu.

       

      Duńskie firmy intensywnie eksportują także na odległe rynki pozaeuropejskie, takie jak Chiny, Meksyk i inne gospodarki wschodzące. Stało się tak po kryzysie finansowym, kiedy popyt na tradycyjnych rynkach eksportowych uległ znacznemu zmniejszeniu. I tak Chiny w 2000 r. zajmowały 19. pozycję na liście największych rynków eksportowych Danii, podczas gdy w 2016 r. zajęły już 7. pozycję. Z kolei Meksyk był w 2000 r. dopiero na 45. pozycji, zaś w 2016 r. już na 27. miejscu.

       

      3.2 Główne sektory gospodarki

       

      Sektor usług

       

      Ten dział gospodarki odgrywa w Danii szczególną rolę, znajduje w nim bowiem zatrudnienie ok. 76% siły roboczej i tworzy on ponad 72% PKB. Zdecydowanie główna część działalności największej duńskiej firmy, koncernu A.P.Møller-Mærsk, związana jest z transportem (Mærsk jest największą firmą kontenerową świata). W Danii znajduje się także największa w Europie firma zajmująca się sprzątaniem – ISS International Service Systems, firma Sophus Berendsen – gigant na rynku usług pralniczych. Światową renomą cieszą się także duńskie firmy doradcze i projektanckie jak COWI Consult, Rambøll czy Niras oraz biura architektoniczne, jak Utzon-Arkitekter czy Henning Arsen Architects A/S. Dania z pomocą oficjalnego programu rządowego „Invest in Denmark” (www.investindenmark.dk) zdecydowanie promuje dalszy rozwój usług, w tym lokalizację na jej terytorium centrów logistyczno-dystrybucyjnych, usług software’owych oraz kompleksowego świadczenia usług, tzw. „Shared Service Centers”. W 2015 r. firma Apple zdecydowała o utworzeniu zasilanego w 100% energią odnawialną centrum danych w mieście Viborg, w 2016 r. o otworzeniu kolejnego centrum danych (tym razem w Odense) zadecydował Facebook.

       

      Przemysł

       

      Dania jest krajem ubogim w surowce mineralne inne niż ropa naftowa i gaz naturalny. W związku z tym rozwój przemysłu, który nastąpił po II wojnie światowej, nie był związany z występowaniem konkretnych surowców. Ostatnie lata przyniosły dynamiczny rozwój gałęzi przemysłu związanych z wysoko wyspecjalizowaną produkcją (tworzywa sztuczne i metale), przez wykorzystanie nisz rynkowych, a także branż opartych na osiągnięciach naukowych, jak np. produkcja specjalistycznych chemikaliów i farmaceutyków, elektronika profesjonalna i projekty inżynierskie. Najważniejsze gałęzie przemysłu Danii to wydobycie ropy i gazu, przemysł stoczniowy, odzieżowy i obuwniczy, farmaceutyczny, maszynowy oraz elektroniczny. Duński sektor przemysłowy zatrudnia ok. 21% siły roboczej i ma ponad 25% udział w PKB.

       

      Rolnictwo

       

      Duńskie rolnictwo uważane jest za jedno z najbardziej rozwiniętych na świecie. Dominuje hodowla – produkcja zwierzęca, głównie mięsa wieprzowego, produkcja mleka i jego przetworów, co stanowi ok. 70% łącznej wartości sprzedaży. Na produkcję roślinną stanowiącą pozostałe 30% składa się głównie uprawa: pszenicy, jęczmienia, ziemniaków i buraków cukrowych. Duńskie rolnictwo charakteryzuje się trwałym powiązaniem rolników z odbiorcami ich produktów, mającym korzenie w rozwiniętym jeszcze w XIX wieku ruchu spółdzielczym. Rolnictwo w Danii zatrudnia ok. 3% siły roboczej i wytwarza 1,6% PKB. Duńskie rolnictwo przeznacza na eksport 2/3 produkcji.

       

      3.3 Mocne strony duńskiej gospodarki

       

      W ostatnich latach w Danii wzrost odnotowały sektory zaawansowanych technologii, oparte na wiedzy i innowacjach, takie jak biotechnologia, klimat, technologie informatyczne, elektronika. Duńskie rolnictwo wykazuje dużą zdolność do adaptacji do zmieniających się warunków handlu. Sankcje handlowe UE wobec Rosji i nałożone przez Rosję embargo na import produktów rolnych i spożywczych z UE, zmusiły duńskich producentów do poszukiwania nowych rynków zbytu. Eksport wieprzowiny – sztandarowego produktu duńskiego rolnictwa – w 80% udało się przekierować na inne rynki. Duński przemysł, charakteryzujący się wysokim standardem technicznym, w większości składa się z lekkiej produkcji i przetwarzania. Ze względu na kompleksowość struktur, duński przemysł wytwórczy nie jest tak podatny na zmiany na światowym rynku jak przemysł, który jest skoncentrowany tylko na kilku sektorach.

       

      Rolnictwo i przetwórstwo żywności

       

      Dania jest światowym liderem produkcji mleka i mięsa, co w ogromnej mierze sprzyja rozwojowi sektora przemysłowego produkującego wysokiej klasy sprzęt dla gospodarstw i zakładów przetwórczych.

       

      Konsulting

       

      Świadczenie usług doradczych jest znamienną cechą, nie tylko na rynku krajowym. Duński konsulting dysponuje wysoce zaawansowaną technologią i wiedzą, szczególnie w takich dziedzinach jak: infrastruktura, telekomunikacja, technologie środowiskowe oraz projektowanie przemysłowe. Również duńska architektura cieszy się światowym uznaniem (np. Opera w Sydney czy też pomnik Grande Arche de la Fraternité – „Wielki Łuk” – w biznesowej dzielnicy Paryża La Défense, współprojektowany przez duńskich architektów Erika Reitzela i Johanna Ottona von Spreckelsena).

       

      Elektronika

       

      Prawie połowa całkowitej produkcji obejmuje profesjonalny sprzęt elektroniczny (m.in. silniki i generatory elektryczne, przyrządy pomiarowe, urządzenia medyczne). Pozostała część to głównie elektronika użytkowa, wyróżniająca się wysokim standardem i nowoczesnym designem (np. telefony czy też aparaty słuchowe).

       

      Zielone technologie

       

      Dzięki swojej polityce energetycznej, Dania początkowo w 99% uzależniona od zagranicznych źródeł ropy, dziś jest całkowicie samowystarczalna w zakresie dostaw energii. Dodatkowo, przez ostatnie 25 lat, duńska gospodarka zanotowała 75% wzrost, przy prawie stałym poziomie zużycia energii na jednostkę PKB. Zgodnie z rządową strategią, Dania do 2050 r. ma być całkowicie niezależna od paliw kopalnych. Dania koncentruje się także na eksporcie zielonych technologii. Duński przemysł wiatrowy jest światowym liderem w tej dziedzinie (25% udziału, sama tylko grupa Vestas – 14%).

       

      Dania to jedno z pierwszych państw na świecie, które wprowadziło krajową ustawę o ochronie środowiska (Environmental Protection Act). Duńskie elektrownie i turbiny wiatrowe odznaczają się najlepszą wydajnością na świecie. W ostatnich latach, znacznie rozwinął się sektor zarządzania odpadami. Około 2/3 odpadów jest poddawane recyklingowi, jedynie 5% odpadów ląduje na wysypiskach śmieci.

       

      21 marca 2017 r. rząd duński ogłosił przyjęcie nowej strategii eksportu, której celem jest m.in. zwiększenie udziału duńskich eksporterów w szybko rosnącym światowym rynku technologii energetycznych i usług z nim związanych. Planowane jest zintensyfikowanie sprzedaży na 10 głównych rynkach, w tym w Niemczech, Wielkiej Brytanii i USA. Jak się zakłada, w 2030 r. Dania powinna eksportować zielone technologie za 140 mld DKK (ok. 75 mld PLN), tj. kwotę dwa razy wyższą, niż w roku 2015. Obecnie branża technologii energetycznych odpowiada za 11% duńskiego eksportu towarów, co czyni z Danii największego eksportera tego rodzaju technologii w UE. Unijne cele redukcji CO2 do 2030 r. oraz budowa Unii Energetycznej (wspólne ramy prawne unijnego rynku energetyki, oszczędność i efektywność energetyczna oraz OZE) stanowią kluczowe punkty odniesienia dla Danii w tym kontekście.

       

      Ogrzewanie rozproszone i gazy naturalne

       

      Większość duńskich konsumentów ma dostęp do bardzo wydajnych sieci dystrybucji energii, takich jak miejskie sieci ciepłownicze (district heating) i gaz ziemny. Dodatkowo, lokalne zakłady grzewcze są adaptowane do jednoczesnego wytwarzania energii elektrycznej i użytkowej energii cieplnej w elektrociepłowni (proces kogeneracji), przy wykorzystaniu gazu ziemnego, odpadów i biopaliw.

       

      Ropa i gaz

       

      Dania jest samowystarczalna w kwestii zaopatrzenia w ropę i gaz ziemny od 1992 r. Jako, że wiele złóż ropy naftowej znajduje się w warstwach kredy o niskiej przepuszczalności, duńska firma DUC (Dansk Undergrunds Consortium) opracowała specjalistyczne rozwiązania technologiczne w celu zwiększenia wydobycia oraz innowacyjne metody horyzontalnych wierceń i wtrysku wody w celu zwiększenia przepływu ropy.

       

      Poszukiwanie gazu łupkowego – w dwóch wytypowanych lokalizacjach na Jutlandii i Zelandii – zostało wstrzymane w 2014 r. ze względu na prowadzone analizy potencjalnego oddziaływania na środowisko metody szczelinowania oraz sprzeciw lokalnych społeczności.

       

      Sektor ropy i gazu w Danii znajduje się w kryzysie od co najmniej dwóch lat. Sektor zatrudnia kilka tysięcy osób, a jeśli brać pod uwagę poddostawców, usługodawców oraz pracowników nie tylko AP Møller-Maersk ale i Dong Energy i Hess – kilkadziesiąt tysięcy osób. W ocenie ekspertów, złoża w duńskiej części Morza Północnego nie zostały jeszcze wyczerpane i możliwe byłoby uruchomienie nowych ekstrakcji. Jednocześnie wydobycie – z powodu rosnących kosztów i niskich cen węglowodorów na świecie – nie jest w chwili obecnej zbyt opłacalne. Wiosną 2017 r. rząd DK oraz firma AP Møller-Maersk doszły do porozumienia ws. renowacji platformy Tyra, co umożliwi dalsze wydobycie ropy i gazu, w ocenach ekspertów –nawet do 2035 r. Ponadto od kilku miesięcy trwają przygotowania do konsolidacji duńskiego sektora ropy i gazu. Firma DONG Energy chce bowiem zrezygnować z aktywności biznesowej w sektorze ropy i gazu, koncentrując się w przyszłości m.in. na energetyce wiatrowej.

       

      Farmaceutyka i nauki przyrodnicze

       

      Duński przemysł farmaceutyczny jest jednym z najbardziej nowoczesnych i innowacyjnych na świecie. Dania sytuuje się wśród największych eksporterów produktów farmaceutycznych, dlatego też duży nacisk kładzie się na inwestycje w prace badawczo-rozwojowe. Z ponad 400 różnych produktów farmaceutycznych, wytwarzanych przez duńskie firmy, najważniejsze są: insulina, antybiotyki i leki psychotropowe. Dania jest liderem w zakresie badań dot. nauk przyrodniczych w Europie. Zajmuje drugie miejsce w światowym rankingu w zakresie patentów biotechnologicznych. Plasuje się również na najwyższej pozycji w Europie w zakresie wielkości inwestycji kapitału podwyższonego ryzyka (liczone jako procent PKB), związanego przede wszystkim z biotechnologią, oraz na trzecim miejscu w Europie w kwestii rozwoju handlu lekami. Duńsko-szwedzka współpraca określana jako Medicon Valley, skupia ponad 60% skandynawskiego przemysłu farmaceutycznego.

       

      Innym kluczowym elementem są duńskie uniwersytety, które silnie wspierają tradycje badawcze.

       

      Tekstylia i przemysł odzieżowy

       

      Duński przemysł tekstylny i odzieżowy cieszy się uprzywilejowaną pozycją, szczególnie na rynku europejskim. W ostatnich latach produkcja przeniosła się do Europy Wschodniej i Azji, a przemysł skierował uwagę przede wszystkim na projektowanie, kontrolę jakości, marketing i sprzedaż, które wymagają wykwalifikowanego personelu oraz zaawansowanych technologicznie urządzeń produkcyjnych. W rezultacie, duński przemysł tekstylny jest obecnie wysoce konkurencyjny.

       

      Transport

       

      Dania dysponuje szeroką siecią dystrybucji i handlu. Konkurencyjność branży transportowej oraz wydajność logistyczna, włączając w to służbę celną, to kluczowe elementy sukcesu. Infrastruktura w Danii charakteryzuje się efektywną siecią dróg, trakcji kolejowych, dziesięcioma portami ze strefą wolnego handlu oraz czterema międzynarodowymi lotniskami. Duńscy armatorzy dysponują jedną z najnowocześniejszych flot na świecie. Duńska flota handlowa składa się z ponad 500 statków o łącznej wyporności ponad 10 mln ton.

       

      Infrastruktura technologii informatycznych

       

      Dania jest jednym z najbardziej rozwiniętych państw na świecie w dziedzinie telekomunikacji i technologii informatycznych. Liberalizacja rynku telekomunikacyjnego oznacza, że Dania posiada jedne z najtańszych usług telekomunikacyjnych pośród państw OECD oraz jest jednym z liderów w zakresie użytkowania internetu, usług publicznych on-line oraz e-biznesu. Dania w 2014 r. zajęła 1. miejsce w EU Digital Agenda Scoreboard. W blisko 100 obszarach kontakt między obywatelem a władzami publicznymi może odbywać się już tylko drogą elektroniczną. Dania posiada ponad 9000 przedsiębiorstw branży teleinformatycznej, w których zatrudnionych jest prawie 100 000 osób.

       

      Eksport i import

       

      Ograniczona wielkość rynku krajowego, na wczesnym etapie skłoniła duńskich producentów do poszukiwania odbiorców za granicą. Obecnie z ogółu 300 tys. duńskich przedsiębiorstw eksport swoich towarów i usług prowadzi 30 tys. Duński przemysł wytwórczy jest wysoce zorientowany na eksport. Jedna czwarta duńskich miejsc pracy (ok. 725 tys.) zależy od eksportu. Rynek Unii Europejskiej stanowi prawie 70% odbiorców duńskich produktów, a najbliżsi sąsiedzi są najważniejszymi odbiorcami. Dla przykładu, Niemcy, Szwecja i Wielka Brytania stanowią 40% odbiorców duńskiego eksportu, gdzie tylko Niemcy stanowią 18%. Nowe rynki o stałym potencjale wzrostowym (w tym przede wszystkim Polska), zostały również dostrzeżone w Środkowej i Wschodniej Europie oraz na Dalekim Wschodzie.

       

      Duńskie produkty rolne, takie jak: ser, wieprzowina, ryby, masło oraz zboże są eksportowane od ponad wieku. Rolnictwo wytwarza bezpośrednio ok. 20% duńskiego eksportu. Znaczący jest także eksport maszyn i sprzętu dla przemysłu rolnego. Pozostałe 80% to głównie maszyny i sprzęt farmaceutyczny oraz elektroniczny.

       

      3.4 Uczestnictwo Danii w wielostronnych organizacjach i porozumieniach o charakterze ekonomicznym

       

      Dania, jako kraj założycielski, aktywnie uczestniczy w pracach OECD, monitorując działalność wielu komitetów. Dania jest także członkiem Komitetu ds. Rozwoju (DCD-DAC), Europejskiej Konferencji Ministrów Transportu (ECMT), Międzynarodowej Agencji Energii (IEA), Agencji Energii Nuklearnej (NEA) oraz Klubu Afryki Zachodniej i Sahelu (Sahel & West Africa Club). Ponadto, od 1 stycznia 1995 r. Dania jest członkiem Światowej Organizacji Handlu (WTO), uznając kompetencje wspólnotowe w obszarze polityki handlowej.

       

      Dania jest również członkiem i aktywnie uczestniczy w pracach regionalnych organizacji ekonomicznych: EWG / Unii Europejskiej (od 1973 r.); Rady Państw Morza Bałtyckiego z siedzibą w Sztokholmie (od czasu jej utworzenia w Kopenhadze w dniu 6 marca 1992 r.); Rady Nordyckiej (od momentu jej utworzenia w 1952 r.); Komisji Helsińskiej ds. ochrony środowiska Morza Bałtyckiego (HELCOM) – od wejścia w życie Konwencji Helsińskiej w 1980 r.; Współpracy Energetycznej Państw Regionu Morza Bałtyckiego – Baltic Sea Region Energy Cooperation (BASREC) – od utworzenia w 1999 r. przez Radę Państw Morza Bałtyckiego; Bałtyckiego Forum Rozwoju (Baltic Development Forum, BDF) utworzonego Kopenhadze w 1998 r. Poza tym, Dania jest udziałowcem i uczestniczy w działalności gospodarczej Grupy Banku Rozwoju Afryki (The African Development Bank Group), Grupy Banku Rozwoju Azji (The Asian Development Bank Group) oraz Grupy Banku Rozwoju Państw Ameryki (The Inter-American Development Bank Group).

       

      W 2015 r. Dania – jako pierwszy kraj nordycki – przystąpiła do tworzonego przez Chiny Asian Infrastructure Investment Bank (AIIB).

       

      1 czerwca 2017 r. Dania, jako jedno z pierwszych państw UE, ratyfikowała porozumienie o wolnym handlu z Kanadą (CETA). Ratyfikację tego porozumienia handlowego poparły największe centrale związkowe oraz Konfederacja Przemysłu Duńskiego (DI). Dania uznaje CETA za najbardziej ambitne porozumienie handlowe, wynegocjowane do tej pory przez UE, jak również za wzór dla przyszłych porozumień oraz polityki handlowej UE w następnych latach.

       

      W Kopenhadze ma swoje siedziby wiele organizacji międzynarodowych, których Dania jest członkiem:

       

      • Europejska Agencja ds. Środowiska (European Environment Agency, EEA);
      • Europejskie Biuro Radiokomunikacji (European Radiocommunications Office, ERO);
      • Europejska Organizacja Rybołówstwa (Eurofish);
      • Centrum Informacyjne Globalnej Bioróżnorodności (Global Biodiversity Information Facility, GBIF);
      • Biuro Obsługi Zamówień Publicznych UNDP (Inter-Agency Procurement Services Office, IAPSO UNDP);
      • Międzynarodowa Rada Badań Morza (International Council for the Exploration of the Sea, ICES);
      • Zgromadzenie Parlamentarne OBWE (Parliamentary Assembly of the Organization for Security and Cooperation in Europe, OSCE);
      • Nordyckie Biuro Łącznikowe Funduszu Ludnościowego ONZ (UN Population Fund);
      • Fundusz ONZ ds. Pomocy Dzieciom (United Nations Childrens Fund – UNICEF);
      • Agencja Zamówień Publicznych ONZ (United Nations Office for Project Services, UNOPS);
      • Światowy Program Żywnościowy (World Food Program, WFP);
      • Europejskie Biuro Regionalne Światowej Organizacji Zdrowia (Regional Office for Europe – World Health Organization, WHO).

       

      3.5 Relacje gospodarcze z UE

       

      W obszarze polityki monetarnej Dania korzysta z opcji wyłączenia (tzw. opt-out) i posiada własną walutę – duńską koronę (DKK). Dania utrzymuje stabilny kurs wymiany korony do euro w granicach wyznaczonych przez Exchange Rate Mechanism II (ERM II). Wg kursu z 13 czerwca 2017 r., 1 euro = 7,43605 DKK.

       

      Jednym z najważniejszych aspektów relacji gospodarczych Danii z UE jest kwestia kosztów i korzyści ze swobody przepływu osób i swobody świadczenia usług, stanowiących fundament Jednolitego Rynku. Duński model rynku pracy, jak również system zabezpieczenia społecznego, poddawany jest presji ze strony zagranicznej siły roboczej. Rząd Danii z zadowoleniem przyjmuje propozycje rozporządzenia i dyrektywy KE, które wprowadziłaby Europejską Kartę Usługową (EKU). Rząd Danii uważa za istotne, aby EKU doprowadziła do uproszczenia procedur administracyjnych dla dostawców usług. Dania chce utrzymać skuteczny nadzór nad m.in. warunkami podatkowymi i środowiskiem pracy zagranicznych przedsiębiorstw poprzez zobowiązanie do rejestracji zagranicznego usługodawcy w rejestrze usługodawców zagranicznych (RUT).

       

      W kontekście Brexit, Dania opowiada się za pewnym ograniczeniem swobodnego przepływu pracowników w UE, w tym przede wszystkim ich dostępu do instrumentów zabezpieczenia socjalnego (w tym indeksacją zasiłków na dzieci). Dania jest aktywnym uczestnikiem prac nad Labour Mobility Package.

       

      Dwustronna współpraca gospodarcza


       

      4.1 Gospodarcze umowy dwustronne

       

      Dwustronna współpraca gospodarcza Polski z Danią regulowana jest umowami zawartymi między rządami Rzeczypospolitej Polski i Królestwa Danii:

      - o wzajemnej ochronie i popieraniu inwestycji (z 1 maja 1990 r.) – obecnie w fazie wypowiadania;

      - o unikaniu podwójnego opodatkowania (z 6 grudnia 2001 r.).

       

      4.2 Handel zagraniczny

       

      Dania pozostaje ważnym partnerem handlowym Polski. Nasze obroty i nadwyżka w handlu z Danią rosną z roku na rok, co ilustruje tabela poniżej:

       

       

      W 2016 r. (podobnie jak w 2015 r.) Dania była 17. partnerem Polski w eksporcie oraz 19. w imporcie (w 2015 zajmowała 20 miejsce). W 2016 r. obroty między Polską a Danią wyniosły 5281,3 mln EUR, co oznacza wzrost o 1,3% w porównaniu z 2015 r. Polska utrzymuje od lat nadwyżkę w wymianie handlowej z Danią, która w 2016 r. wyniosła 1146,2 mln EUR. Eksport osiągnął najwyższy od lat pozom i wyniósł 3213,8 mln EUR (wzrost o 6,3 % w porównaniu do analogicznego okresu 2015 r.), a import 2067,5 mln EUR (spadek o 5,7% w porównaniu do 2015 r.).

       

      W 2016 r. w strukturze towarowej największy udział w polskim eksporcie do Danii miały wyroby przemysłu elektromaszynowego z udziałem 34% w całości eksportu, przy wzroście o 7,9% w porównaniu do 2015 r. Drugą pozycję zajęły artykuły rolno-spożywcze z udziałem 16%, odnotowując także wzrost o 7,6% w porównaniu do 2015 r. Na trzeciej pozycji znalazły się wyroby przemysłu chemicznego z udziałem 14,3% osiągając wzrost aż o 10,5% w porównaniu do 2015 r. Największe wartościowo pozycje w eksporcie do Danii w 2016 r. to: transformatory elektryczne, przekształtniki i wzbudniki (4,56% udziału w całkowitym eksporcie), meble do siedzenia, spania oraz ich części (4,2%), tablice, panele, konsole, pulpity do sterownia energią elektryczną (3,6%), konstrukcje z żeliwa lub stali (2,9%), leki (2,1%).

       

      Największe grupy towarowe w imporcie stanowią: artykuły rolno-spożywcze z udziałem 37,9% (wzrost o 13,8% w porównaniu do 2015 r.), wyroby przemysłu elektromaszynowego – 22,7% (spadek o 20,1%), wyroby przemysłu chemicznego – 16,9% (wzrost o 2,1%). Natomiast największe wartościowo pozycje w imporcie z Danii w 2016 r. stanowiły świnie żywe (13,8%), mięso wieprzowe świeże, schłodzone lub zamrożone (8,9%), leki (3,1%), ryby świeże lub schłodzone (2,9 %), wyroby walcowane na gorąco, płaskie z żeliwa lub ze stali niestopowej (2,5%).

       

      4.3 Inwestycje

       

      Według danych GUS w 2015 r. w Polsce prowadziło działalność gospodarczą 817 firm z kapitałem pochodzącym z Danii (w 2014 r. 863), w tym 127 firm, których kapitał przekroczył 1 mln USD. Podmiotów z duńskim kapitałem zatrudniających do 9 pracowników było 484, a z liczbą zatrudnionych 10 i więcej pracowników – 333. Kapitał duńskich udziałowców wynosił 4756,5 mln PLN, a udział kapitału duńskiego w kapitale zagranicznym ogółem zaangażowanym w Polsce wyniósł 2,33%. Najwięcej podmiotów z kapitałem duńskim ulokowało swoją działalność w województwie mazowieckim, zachodniopomorskim, wielkopolskim i pomorskim.

       

      Według danych NBP duńskie inwestycje bezpośrednie w Polsce w 2015 r. wyniosły: reinwestowane zyski netto 95,8 mln EUR, instrumenty dłużne netto 186,9 mln EUR, akcje i inne formy udziałów kapitałowych netto -143,1 mln EUR (znak „-”oznacza wycofane z Polski), co w rezultacie dało napływ kapitału netto w wysokości 139,6 mln EUR. Stan zobowiązań Polski z tytułu duńskich zagranicznych inwestycji bezpośrednich na koniec 2015 r. wyniósł 3203,8 mln EUR.

       

      Z kolei polskie inwestycje bezpośrednie w Danii w 2015 r. wyniosły: akcje i inne formy udziałów kapitałowych netto -14,2 mln EUR, reinwestowane zyski netto 14,3 mln EUR, instrumenty dłużne netto -248,0 mln EUR , co w rezultacie dało ogółem odpływ kapitału netto -247,9 mln EUR (gdzie znak ”-„ oznacza wycofane z Polski).

             

      W dalszym ciągu polskie inwestycje w Danii ograniczają się do dwóch dużych przedsięwzięć: Amica Wronki, która kupiła duńskiego producenta AGD – firmę GRAM Domestic A/S oraz Asseco Poland, które przejęło 51,65 proc. akcji w grupie IT Practice A/S i zmieniło nazwę spółki na Asseco Danmark A/S.

       

      4.4 Współpraca regionalna i samorządów gospodarczych

       

      Duńskie miasta mają obecnie 28 polskich miast partnerskich. Ze względu na samodzielność i silną pozycję duńskiej administracji lokalnej, kluczowe znaczenie ma budowanie bezpośrednich relacji partnerów duńskich z polskimi samorządami, zwłaszcza z obszaru Polski północnej i zachodniej. Aktywną współpracę z partnerami z Bornholmu prowadzą samorządy woj. warmińsko-mazurskiego.

       

      Od 2011 r. ,we współpracy z władzami samorządowymi, regularnie w Ambasadzie RP w Kopenhadze organizowane są spotkania i wydarzenia promocyjne poszczególnych województw. Ukierunkowane są one przede wszystkim na promocję inwestycji duńskich w Polsce, obecności firm polskich na rynku duńskim oraz wymianę doświadczeń. Przykładowo, w dn. 17-19 maja 2017 r. z wizytą w Danii przebywała delegacja samorządowa pod przewodnictwem wiceprezydenta Kielc p. Tadeusza Sayora. Celem wizyty było zapoznanie się z najlepszymi praktykami w zakresie funkcjonującego w Danii systemu kształcenia zawodowego oraz jego wpływu na gospodarkę i rynek pracy. Spotkania delegacji w szkołach kształcenia zawodowego w Aarhus, Aalborgu oraz Roskilde miały z kolei znaczenie z uwagi na wykorzystanie duńskich doświadczeń przy tworzeniu Centrum Kształcenia Praktycznego w Kielcach.

       

      Dostęp do rynku


       

      5.1 Dostęp do rynku towarów

       

      Dania stosuje zasady Jednolitego Rynku UE. Rynek duński jest jednak hermetyczny, wejście nań utrudniają specyficzne uwarunkowania, takie jak skala rynku konsumenckiego, związki dystrybutorów z producentami, rola pośredników handlowych w dystrybucji towarów, wymóg stosowania języka duńskiego, procedury administracyjne, czy krajowe standardy, które są często bardziej restrykcyjne niż obowiązujące przepisy unijne.

       

      W sektorze rolnym i spożywczym dominują duże firmy, powstałe w wyniku wieloletniego procesu fuzji i koncentracji, mające często formę prawną spółdzielni. Pośród nich na rynku mięsnym dominuje Danish Crown (94% udziału w rynku), na rynku mlecznym firma Arla (90% rynku mleka i jego przetworów), a na rynku napojów koncern Carlsberg. Duży stopień monopolizacji ma także swoje odbicie w sektorze handlu detalicznego, gdzie dominują dwie firmy handlowe – Coop Danmark i Dansk Supermarked. Obie firmy dysponują łącznie ponad 72% udziałem w rynku.

       

      Większe rozdrobnienie panuje w sektorze IT oraz nowych technologii. Dania jest jednym z krajów o najwyższym odsetku start-up’ów oraz firm z sektora IT, który rozwija się bardzo dynamicznie.

       

      W Danii obowiązuje system rejestracji przedsiębiorstw zagranicznych – także z państw członkowskich UE – świadczących usługi na terytorium tego kraju (tzw. RUT). Zagraniczne firmy, które wysyłają pracowników do pracy w Danii, muszą przekazywać szereg dodatkowych informacji o firmie i pracownikach do Urzędu ds. Działalności Gospodarczej (Danish Business Authority – Erhvervsstyrelsen). W szczególności dotyczy to usług w branży rolnej, leśnej, ogrodniczej oraz budowlanej, gdzie większość firm zagranicznych działających na lokalnym rynku to firmy polskie.

       

      5.2 Dostęp do rynku pracy. Świadczenie usług i zatrudnienie obywateli RP

       

      Od 1 maja 2009 r. zniesiono okres przejściowy dotyczący ograniczenia wolnego przepływu siły roboczej z nowych krajów członkowskich UE. Obecnie obywateli polskich obowiązują przepisy stosowane wobec wszystkich obywateli UE na równi.

       

      W Danii nie istnieje obowiązek uzyskiwania przez obywateli polskich zezwolenia na pobyt i pracę. Przy pobycie do 3 miesięcy, a w przypadku pobytu związanego z poszukiwaniem pracy do 6 miesięcy, nie istnieją w tym kraju żadne wymogi związane z koniecznością załatwiania formalności pobytowych. Osoby przyjeżdżające do Danii w celu podjęcia pracy na okres dłuższy niż 3 miesiące muszą najpóźniej przed upływem 3 miesięcy od wjazdu na terytorium tego kraju wystąpić do władz duńskich z wnioskiem o ich zarejestrowanie i wydanie stosownego zaświadczenia, tzw. dowodu rejestracji pobytu obywateli UE, stanowiącego dokumentację prawa legalnego pobytu i pracy w Danii powyżej 3 miesięcy. Rejestracja następuje po złożeniu formularza wniosku (OD1) z załączoną umową o pracę lub wystawionym przez pracodawcę zaświadczeniem o zatrudnieniu. Powyższy dowód rejestracji pobytu wystawiany jest bezterminowo i zachowuje swoją ważność, dopóki spełnione są warunki, które stanowiły podstawę jego wystawienia. Prawo do uzyskania dowodu rejestracji pobytu mają osoby pozostające w stosunku pracy, osoby prowadzące indywidualną działalność gospodarczą, osoby studiujące, a także osoby posiadające odpowiednie środki finansowe w zakresie wystarczającym na zapewnienie utrzymania i nie stanowiące ryzyka stania się obciążeniem dla finansów publicznych.

       

      Duński rynek pracy znacznie różni się od modelu polskiego. Bardzo ważną rolę pełnią w nim związki zawodowe i organizacje pracodawców. To one decydują o płacach i warunkach pracy. W Danii nie istnieje ustawowa płaca minimalna, wysokość wynagrodzenia jest ustalana w układach zbiorowych negocjowanych przez związki pracowników i pracodawców.

       

      Dania uzależnia od konkretnych okoliczności / analizy każdego przypadku, czy obywatel UE / EOG (w tym obywatel duński), jest uważany za pracownika na mocy prawa UE. Najważniejsze jest stwierdzenie faktu, czy dana osoba ma rzeczywiste zatrudnienie, czy wykonuje usługi dla- i pod kierownictwem innej osoby, od której otrzymuje wynagrodzenie. Zatrudnienie, które jest marginalne (mniej niż 10-12 godzin tygodniowo) jest wyłączone z zakresu problematyki swobody przepływu pracowników.

       

      Ustawa o oddelegowaniu pracowników do pracy za granicą, którą objęci są pracownicy delegowani w Danii, chroni pracowników przed niekorzystnym traktowaniem przez pracodawcę i zapewnia oddelegowanemu pracownikowi możliwość wniesienia w Danii sprawy do sądu w celu obrony praw pracowniczych. Pracownicy oddelegowani do pracy za granicą, którzy czasowo mają pracować w Danii, muszą mieć odpowiednie kwalifikacje do wykonywania swojej pracy. Niektóre zagraniczne kwalifikacje muszą być zatwierdzone przez Duńską Inspekcją Pracy, natomiast pracodawca musi upewnić się, że pracownik posiada inne, niezbędne kwalifikacje.

       

      Pracownicy delegowani mają prawo do pracy na takich samych zasadach, jak pracownicy duńscy, są także objęci duńskimi przepisami dotyczącymi równego traktowania i wynagrodzenia, niedyskryminacji oraz niektórymi przepisami dotyczącymi czasu pracy. Jeśli chodzi o prawo do urlopu, pracownicy delegowani są objęci przepisami regulującymi urlop w Polsce, ale mają też zagwarantowane minimalne zasady określone przez duńską Ustawę Urlopową.

       

      W pierwszej poł. 2017 r. gospodarze układów zbiorowych, tj. związki zawodowe, uzgodniły zasady dotyczące opłacania składek przez firmy zagraniczne. Wg uzgodnionych zasad firmy zagraniczne nie będą musiały płacić składek na fundusz urlopowy, jeżeli pracownicy zagraniczni będą mieli prawo do 2,8 dni urlopu w miesiącu (25 lub więcej dni w roku) i otrzymają za ten okres wynagrodzenie w wysokości 12,5% lub więcej. Jeżeli pracownik będzie miał mniej dni urlopu i będzie mu się należało (wg polskich przepisów) mniejsze wynagrodzenie za czas urlopu, wówczas różnicę trzeba będzie odprowadzać do duńskiego funduszu urlopowego. Takie rozwiązanie jest oczywiście wyjściem naprzeciw problemom polskich firm zw. z podwójnym oskładkowaniem, jakkolwiek z powodu różnic w przepisach w PL i DK takie rozwiązanie będzie powodowało trudności w wyliczaniu i porównywaniu zasad odnoszących się do urlopu i wynagrodzenia za urlop.

       

      5.3 Nabywanie i wynajem nieruchomości

       

      Zasady nabywania nieruchomości w Danii regulują: przepisy ustawy z 1959 r. o nabywaniu nieruchomości (w tym przez cudzoziemców, jako że zawierają wymóg stałego zamieszkania), ze zmianami wprowadzonymi rozporządzeniem z 28.08.1986 r., przepisy ustawy z 24.09.2009 r. o zagospodarowaniu przestrzennym, przepisy ustawy z 2007 r. o domach letniskowych i kempingach oraz przepisy ustawy z 01.06.2010 r. o nieruchomościach rolnych. Zgodnie z wymienionymi regulacjami prawnymi nieruchomości (w tym także domy letniskowe) mogą w Danii nabyć osoby lub firmy, które posiadały w tym kraju stałe miejsce zamieszkania lub miały tu swą siedzibę od minimum 5 lat. W przypadku okresu krótszego niż 5 lat obowiązuje ogólna zasada uzyskania zezwolenia na nabycie nieruchomości od duńskiego Ministerstwa Sprawiedliwości.

       

      W przypadku obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej prowadzących działalność gospodarczą w Danii, zezwolenie na zakup nie jest wymagane, jeżeli nieruchomość ma stanowić stałe zamieszkanie dla pracowników lub ma być wykorzystywana do prowadzenia działalności firmy.

       

      Reguły nabycia gospodarstw rolnych określa ustawa w sprawie gospodarstw rolnych z 1967 r., wielokrotnie nowelizowana, ostatnio w 2017 r. W 1973 r. wprowadzono wymóg stałego zamieszkania nabywcy gospodarstwa rolnego na terenie Danii, a w 1994 r. zaostrzono jej przepisy przez wzmocnienie zasady pierwokupu w nabywaniu nieruchomości rolnych. Nowelizacja ustawy w 2010 r. zniosła limit maksymalnej liczby zwierząt hodowlanych, limit obszaru gruntu, określenie maksymalnego obszaru w przypadku łączenia gospodarstw (dotychczas maksymalnie 400 ha) i liczby nabywanych gospodarstw. Ustawa ta gwarantuje odpowiednie wykorzystanie ziemi rolnej. Odnosi się ona do wszystkich gospodarstw powyżej 2 ha zarejestrowanych w krajowym rejestrze katastralnym. Nabywca ziemi rolnej musi być pełnoletni, posiadać obywatelstwo jednego z państw członkowskich Unii Europejskiej lub Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz spełnić wymóg osiedlenia się w gospodarstwie rolnym, nie później niż w ciągu 6 miesięcy od jego nabycia. Wszystkie zawarte w ustawie przepisy odnoszą się zarówno do cudzoziemców, jak i Duńczyków. Osoba ubiegająca się o prawo do kupna gospodarstwa rolnego musi uzyskać zezwolenie, jeśli mieszka w Danii krócej niż 5 lat.

       

      Osoba przebywająca w Danii ma możliwość dzierżawienia odpowiedniej dla siebie nieruchomości w oparciu o sporządzoną w tym celu pisemną umowę z właścicielem lub zarządcą nieruchomości.

       

       

      5.4 System zamówień publicznych

       

      Duńska Agencja ds. Konkurencyjności (Danish Competition Authority – www.ks.dk) jest instytucją administracji rządowej odpowiedzialną za stosowanie systemu zamówień i przetargów publicznych. Dania zaadoptowała unijne regulacje prawne dotyczące przetargów publicznych. Regulacje te dokładnie wyszczególniają wartości graniczne określone przez Komisję Europejską, dotyczące przetargów na prace konstrukcyjno-budowlane, na zakup towarów i usług, poniżej których obowiązują przepisy duńskie.

       

      Wszystkie przetargi publiczne organizowane wg procedur unijnych i część przetargów podlegających regulacjom duńskim są ogłaszane na stronie internetowej www.udbudsportalen.dk, należącej do Narodowej Agencji Budownictwa i Przedsiębiorstw (National Agency for Enterprise and Construction – www.ebst.dk). Wielu inwestorów – organizatorów przetargów podlegających duńskim regulacjom – preferuje jednakże ogłaszanie ich na własnych stronach internetowych lub/i w prasie regionalnej.

       

      5.5 Ochrona własności przemysłowej i intelektualnej

       

      Duńskie Biuro Patentów i Znaków Towarowych (Danish Patent and Trademark Office) jest organem administracji państwowej odpowiedzialnym za rejestrację patentów, wzorów użytkowych, zdobniczych i znaków towarowych, ochronę praw ich właścicieli, przygotowanie przepisów i udzielanie informacji. Współpracuje ono z biurami patentowymi innych krajów oraz obsługuje zainteresowane podmioty zagraniczne. Świadczy także usługi o charakterze komercyjnym w zakresie ochrony własności przemysłowej i sporządza ekspertyzy prawne i techniczne. Strona internetowa Duńskiego Biura Patentów (www.dkpto.dk) udostępnia regulacje prawne w zakresie Intellectual Property Rights, jak również zasad aplikowania o rejestrację patentów, wzorów użytkowych, zdobniczych i znaków towarowych. Biuro działa także w zakresie promocji rozwoju innowacji i poprawy pozycji konkurencyjności przedsiębiorstw duńskich.

       

      System ochrony własności przemysłowej w Danii regulowany jest ustawami: o patentach z 26 lutego 2017 r. (na jej podstawie autorzy wynalazków mających zastosowanie przemysłowe mogą występować o wydanie patentu i otrzymać wyłączne prawo używania go w celach komercyjnych); o wzorach użytkowych z 22 lutego 2017 r. (określa zasady ochrony nowych wzorów nadających się do zastosowania przemysłowego); o znakach towarowych z 26 lutego 2017 r. (dzięki niej osoby fizyczne i prawne mogą korzystać z wyłącznego prawa do używania znaku towarowego i nazwy handlowej); o wzornictwie z 28 stycznia 2009 r. (definiuje wzornictwo oraz zasady rejestracji i ochrony jego wytworów); o ochronie topografii półprzewodników z 9 grudnia 1987 r.

       

      Dania ratyfikowała Układ o Współpracy Patentowej, podpisany w Waszyngtonie w 1970 r., i Europejską Konwencję Patentową z Monachium z 1973 r. oraz podpisała Porozumienie Madryckie z 1981 r. i Protokół Madrycki z 1989 r. o międzynarodowej rejestracji znaków towarowych, jak również Porozumienie Genewskie z 1999 r. o międzynarodowej rejestracji wzorów zdobniczych.

       

      Prawa autorskie i własność intelektualna jest w Danii obszarem odpowiedzialności Ministerstwa Kultury. Problematyka ta uregulowana jest ustawą o prawie autorskim z 23 października 2014 r., która określa podlegające ochronie dzieło, jako utwór literacki lub artystyczny w formie pisanej, mówionej, graficznej, plastycznej, muzycznej, dramatycznej, filmowej, fotograficznej, albo jako dzieło architektury i sztuki stosowanej oraz w innych formach, np. programy komputerowe. Ustawa określa również zakres ochrony dzieła i warunki wykonywania kopii.

       

      Przydatne linki i kontakty


       

      6.1 Ministerstwa

       

      Ministerstwo Spraw Zagranicznych – www.um.dk

      Ministerstwo Gospodarki i Spraw Wewnętrznych – www.oim.dk

      Ministerstwo Imigracji i Integracji – www.uim.dk

      Ministerstwo Przemysłu, Biznesu i Spraw Finansowych – www.evm.dk

      Ministerstwo Finansów – www.fm.dk

      Ministerstwo Energii, Dostaw i Klimatu  – www.efkm.dk

      Ministerstwo Szkolnictwa Wyższego i Badań Naukowych – http://ufm.dk/

      Ministerstwo Środowiska i Żywności – www.mfvm.dk

      Ministerstwo Podatków – http://www.skm.dk/

      Ministerstwo Obrony – www.fmn.dk

      Ministerstwo Dzieci i Spraw Socjalnych– www.sm.dk

      Ministerstwo Sprawiedliwości – www.justitsministeriet.dk

      Ministerstwo Edukacji – www.uvm.dk

      Ministerstwo Transportu, Budownictwa i Mieszkalnictwa – www.trm.dk

      Ministerstwo Zatrudnienia – www.bm.dk

      Ministerstwo Zdrowia – www.sum.dk

      Ministerstwo Kultury – www.kum.dk

       

      6.2 Agencje rządowe

       

      Duński Urząd Statystyczny – www.dst.dk

      Trade Council – www.um.dk/en/tradecouncil

      Invest in Denmark – www.investindk.com

      VisitDenmark – www.visitdenmark.dk

      Duńska Agencja Energii – www.ens.dk

      Duński Nadzór Finansowy – www.ftnet.dk

      Duńskie Biuro Patentów i Znaków Handlowych – www.dkpto.dk

      Duńska Agencja ds. Konkurencji – www.kfst.dk

      Duńska Służba Celna – www.skat.dk

      Duńska Agencja ds. Przedsiębiorstw – www.erhvervsstyrelsen.dk

      Duński Zarząd Weterynaryjny i Żywności – www.foedevarestyrelsen.dk

      Duński Zarząd Regulacji Energetyki – www.energitilsynet.dk

      Agencja ds. Konkurencji i Konsumentów – www.forbrug.dk

      Duńska Agencja ds. Transportu – www.trafikstyrelsen.dk

      Duński Zarząd Morski – www.dma.dk

      Duńska Agencja Ochrony Środowiska – www.mst.dk

      Duńska Agencja ds. Zdrowia i Medycyny – www.sundhedsstyrelsen.dk

      Duńska Służba Imigracyjna – www.nyidanmark.dk

      Agencja ds. Cyfryzacji – www.digst.dk

       

      6.3 Samorządy gospodarcze

       

      Duńska Izba Handlowa – www.danskerhverv.dk

      Konfederacja Przemysłu Duńskiego – www.di.dk

      Duńska Federacja Małych i Średnich Przedsiębiorstw – www.dfsme.dk

      Konfederacja Pracodawców Duńskich – www.da.dk

      Danish Federation of Small and Medium-Sized Enterprises – www.hvr.dk

      Danish Food and Agriculture Council – www.lf.dk

       

      6.4 Prasa ekonomiczna i finansowa

       

      „Børsen” – dziennik, www.borsen.dk

      „Berlingske Business” – dziennik, www.business.dk

      „DI Business” – tygodnik Konfederacji Przemysłu Duńskiego, www.di.dk

      Kwartalnik Duńskiej Izby Handlowej – www.danskerhverv.dk

      27 czerwca 2013 (ostatnia aktualizacja: 5 lipca 2017)

      Drukuj Drukuj Podziel się treścią: