close

  • Polsce – służyć, Europę – tworzyć, Świat – rozumieć

     

  • ESTONIA

  • Estonia

    •  

       Informacje o kraju


       

      Oficjalna nazwa kraju:               

      Republika Estońska

       

      Stolica:                                        

      Tallinn

       

      Położenie geograficzne:             

      Europa Wschodnia, nad Zatoką Fińską Morza Bałtyckiego pomiędzy Łotwą, Rosją. Odległości z Tallinna: do Helsinek 85 km, Rygi 310 km, St. Petersburga 350 km, Sztokholmu 375 km. Lasy pokrywają 55% kraju, Estonia posiada 1.521 wysp

       

      Ludność:                                           

      1 311 759 (dane na 1 stycznia 2016 r.). Gęstość zaludnienia wynosi  29 osób na km2

       

      Powierzchnia:                                    

      45.227 km2

       

      Główne miasta:                                   

      Tallinn, Tartu, Narva, Kohtla-Järve, Pärnu

       

      Podział administracyjny:                  

      15 prowincji, 33 miasta, 194 obszary wiejskie

       

      Język urzędowy:                                 

      estoński, powszechny język rosyjski, możliwość ograniczonego porozumienia się  w języku angielskim i fińskim

       

      Klimat:                                                

      wilgotny, umiarkowany. Średnie temperatury: -2ᵒC zimą, +19ᵒC latem, bywają mroźne zimy poniżej -20ᵒC i ciepłe lata powyżej +30ᵒC

       

      Główne bogactwa naturalne:                 

      drewno, łupki bitumiczne, fosforany, piaskowiec, torf

       

      System walutowy:                                  

      euro (od 1 stycznia 2011 r.)

       

      Religia:                                                    

      dominujący ateizm, prawosławie i luteranizm

       

      Infrastruktura transportowa:

      krajowa sieć dróg na dobrym poziomie, niektóre drogi lokalne są poniżej standardu europejskiego. Główne lotniska: Tallin, Tartu, Parne, Kuressaare, Kärdla. Estonia posiada 14 portów,  w tym 4 w Tallinnie (Muuga, Kopli, Paldiski, Miejski) oraz w Pärnu, Kunda, Sillamae

       

      Obowiązek wizowy:                              

      Estonia należy do strefy Schengen - swobodny przepływ obywateli UE

       

      Święto narodowe:                                  

      Dzień Niepodległości - 24 lutego. Dni wolne od pracy: 1 stycznia, 1  maja, 23-24 czerwca, 20 sierpnia, 24-26 grudnia.

       

       

       

      System administracyjny


       

      Ustrój polityczny: Demokracja parlamentarna


      Głowa państwa: Prezydent wybierany przez parlament
       

      Władza ustawodawcza:  Jednoizbowy parlament Riigikogu (101 posłów)
       

      Władza wykonawcza:  Rada ministrów
       

      Instytucje związane  z gospodarką:

       

      Ministerstwa: Gospodarki i Infrastruktury, Sprawiedliwości, Finansów, Edukacji i Badań, Środowiska,
      Rolnictwa.  

       

      Urzędy: Ochrony Konkurencji,  Ziemi, Dróg, Zamówień Publicznych, Leków, Ubezpieczenia Socjalnego, Transportu Morskiego, Patentowy, Ochrony Konsumentów, Podatków i Ceł, Pracy.

       

      Inne: Centrum Standaryzacji, Centrum Akredytacji, Inspekcja Nadzoru Technicznego, Zarząd Weterynarii i Żywności, Centrum Rozwoju Przedsiębiorczości, Rejestr Handlowy, Departament Rejestrów Sądu Miejskiego w Tallinnie.
       

      Sądownictwo:  

       

      I poziom:   sądy wojewódzkie, miejskie i administracyjne,  II poziom:  sądy apelacyjne, III poziom: sąd najwyższy
       

       

      Gospodarka


       

      OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA

       

      Podstawami gospodarki estońskiej jest jej otwartość, liberalna polityka gospodarcza, sprzyjający przedsiębiorczości i inwestycjom system podatkowy oraz bankowy. Powrót gospodarki Estonii na ścieżkę wzrostu po kryzysie finansowym opiera się na stworzeniu warunków sprzyjających wzrostowi przedsiębiorczości. Należy podkreślić, że tempo wzrostu gospodarczego jest niskie, w 2016 r. osiągnie poziom 1,5%. Estonia stara się zwiększyć wydajność gospodarki oraz promować rozwój własnej produkcji i usług.

       

      Estonia charakteryzuje się relatywnie zrównoważonym budżetem, w 2014 r. nadwyżka 1% PKB,  w 2015 r. deficyt 1,5%, w I p. 2016 r. deficyt 0,2% i niskim długiem publicznym ok. 10% PKB, najniższym w UE. Średnie wynagrodzenie miesięczne brutto w 2016 r. wynosiło 1.220 euro, stopa inflacji obniżyła się z poziomu 5% w 2011 r. praktycznie do zera, na koniec I p. 2016 r. r. -0,2%, stopa bezrobocia systematycznie spada, z 16% w 2010 r. do 4,1% na koniec września 2016 r.

       

      W strukturze gospodarki Estonii dominują usługi, które są głównym składnikiem PKB (71%), przemysł wytwarza 25% PKB, pozostałe gałęzie gospodarki, w tym rolnictwo 4% PKB. Gospodarka Estonii w dużej mierze korzysta ze swoich zasobów, jakimi są lasy i łupki bitumiczne. Estonia jest krajem najmniej zależnym w UE od importu energii, jedynie 12% zapotrzebowania stanowi import, 78% produkcji energii pochodzi z wydobywanych na miejscu łupków bitumicznych, 15% ze źródeł odnawialnych. Do największych partnerów handlowych Estonii należą Szwecja, Finlandia, Rosja, Niemcy, Łotwa i Litwa.

       

      Estonia przystąpiła do strefy euro w 2011 r. Przyjmując wspólną walutę założono, że gospodarka jest zbyt mała by móc w pełni korzystać z monetarnej suwerenności. Przyjęcie wspólnej waluty zlikwidowało bariery monetarne w handlu zagranicznym i poprawiło wiarygodność kraju wobec międzynarodowych rynków finansowych.

       

      Estonia jest jednym z wiodących krajów w Europie Środkowej i Wschodniej w zakresie bezpośrednich inwestycji zagranicznych na mieszkańca. Do końca I p.  2016 r. do Estonii napłynęło ponad 17,6 mld euro FDI.

       

      Estonia zajmuje wysoką pozycję w międzynarodowych rankingach:

      International Tax Competitiveness Index - 1 miejsce, Economic Freedom of the World 2016 - 19, Digital Economy and Society Index - 7; Ease of Doing Business – 22; Global Competitiveness – 32; Corruption Perceptions – 23, Digital Economy and Society Index – 7.

      Estonia ma jedne z najwyższych międzynarodowych ratingów kredytowych w regionie: Standard&Poor: AA-/A-1+ z perspektywą stabilną; Moody’s: A1; Fitch IBCA: A+.

       

      Estonia przoduje wśród państw UE pod względem zastosowania nowoczesnych rozwiązań informatycznych np. podpis elektroniczny, e-Podatki, e-recepty, e-ID, m-parking, system X-Road łączący cyfrowo instytucje publiczne oraz ich rejestry, I-Voting, 99% transakcji bankowych jest przeprowadzana elektronicznie, praktycznie cała sfera publiczna jest objęta cyfryzacją.

       

      Do ambitnych zamierzeń Estonii w najbliższych latach należy zaliczyć projekt budowy szybkiej kolei Rail Baltic, rozbudowę Via Baltica, projekt budowy tunelu pod dnem morskim pomiędzy Tallinnem i Helsinkami, przygotowanie się do wdrożenia w telefonii standardu 5G.

       

       

      RELACJE ESTONII Z UNIĄ EUROPEJSKĄ

       

      Estonia odniosła spory sukces w reintegracji z Europą. W 2004 roku stała się członkiem UE, a już w 2010 r. spełniła wymagane kryteria i z dniem 1 stycznia 2011 roku przyjęła wspólną walutę. Strona estońska stoi na stanowisku, że przystąpienie do strefy euro przyniosło korzyści w skali kraju i jednocześnie przyczyniło się do umacniania, równoważenia i rozwoju państw należących do grupy euro. Estonia uważa poszerzenie UE o nowe kraje za naturalną drogę wyboru wspólnych wartości, demokracji, wolnorynkowej gospodarki, nowoczesnego społeczeństwa, które patrzy w przyszłość i z chęcią podzieli się swoimi doświadczeniami w zakresie wprowadzania reform ze wszystkimi zainteresowanymi krajami aspirującymi do wejścia do UE. Priorytetami rządu Estonii w UE jest umacnianie podstaw gospodarki europejskiej, budowa jednolitego rynku, agenda cyfrowa, poszerzenie strefy euro, bezpieczeństwo energetyczne, Partnerstwo Wschodnie. Estonia aktywnie uczestniczy w pracach Rady Państw Morza Bałtyckiego, podkreślając priorytet ochrony środowiska, konkurencyjności, infrastruktury i bezpieczeństwa. Zagadnieniem z agendy unijnej, które nabrało istotnego znaczenia dla Estonii jest polityka migracyjna wspólnoty. W wyniku zawartego we wrześniu porozumienia, Tallinn zobowiązał się do przyjęcia w ciągu 2 lat ok. 550 ubiegających się o azyl w krajach Unii Europejskiej. Do końca września 2016 r. Estonia przyjęła 60 uchodźców. Estonia popiera też ideę powołania Europejskiej Straży Granicznej, przeciwna jest natomiast stałemu mechanizmowi relokacji. W sprawach klimatycznych, Estonia zdaje sobie sprawę, że nie wywiera znaczącego wpływu na zmiany w skali globalnej, jednakże wspiera wszelkie działania mogące przyczynić się do redukcji emisji gazów cieplarnianych i wprowadzania przyjaznych środowisku technologii. W Estonii panuje przekonanie, że początkowo kosztowne przedsięwzięcia przyniosą w dalszej perspektywie wymierne korzyści i dla środowiska i dla gospodarki. W energetyce, ważnym z punktu widzenia Estonii jest realizacja założeń przyjętego planu Bałtyckiego Połączenia Rynku Energetycznego w celu integracji państw bałtyckich z sieciami europejskim i utworzenia wspólnego rynku Nordic-Baltic. W stolicy Estonii ma siedzibę centrala Agency for the long term operational management of large-scale IT systems in the area of freedom, security and justice. W strukturach europejskich Estonia ma 1 komisarza, 6 europosłów, 2 sędziów w europejskim trybunale sprawiedliwości i 1 przedstawiciela w europejskim trybunale obrachunkowym (obsada  stanowiska jest w trakcie realizacji). Estonia przygotowuje się do unijnej prezydencji, która będzie miała miejsce w II p. 2017 r. (o sześć miesięcy wcześniej, zamiast Wielkiej Brytanii).  Przyjęte priorytety prezydencji obejmują: rozwój jednolitego rynku i rynku cyfrowego, utworzenie unii energetycznej, rozwój wspólnej polityki zagranicznej i inicjatywy Partnerstwa Wschodniego.

       

       

      AKTUALNA SYTUACJA EKONOMICZNA

       

      Czynnikami, które wpływają na wzrost gospodarczy Estonii są m.in. zależność Estonii od eksportu, niski poziom inwestycji sektora publicznego, negatywny wpływ rosyjskich sankcji, problemy w rolnictwie (nadprodukcja i spadek cen mleka, epidemia ASF), struktura produkcji, technologia i wyposażenie, niewystarczające tempo wzrostu wydajności pracy, spadek liczby ludności i podaży na rynku pracy. Wzrost najbardziej napędza konsumpcja wewnętrzna, która wzrasta dzięki przyrostowi dochodów gospodarstw domowych, co z kolei wynika z wysokiego tempa wzrostu płac,  stopniowej redukcji bezrobocia oraz niskiej inflacji. Wynagrodzenia wzrastają trzy razy szybciej niż cała gospodarka.

       

      W ostatnich kilku latach w Estonii dominowała deflacja, obecnie zauważa się zmianę trendu, pojawiły się zjawiska inflacyjne rzędu 0,2%. Wpływy podatkowe zwiększyły się, dzięki czemu sytuacja budżetowa uległa poprawie, rząd będzie kontynuował politykę równowagi budżetowej. W najbliższym czasie dojdą dodatkowe wydatki budżetowe wynikające z estońskiej prezydencji unijnej oraz zwiększonej obecności wojskowej NATO w Estonii. Estoński dług publiczny wynosi 10% PKB i  nie zmienił się przez 4-5 lat. Poziom długu stawia Estonię na czele najmniej zadłużonych krajów unijnych, (średnia w UE wynosi 85%). W dyskusji nad rozwojem gospodarczym pojawiają się opinie, że Estonia nie korzysta z niskich obecnie stóp procentowych a powinna zdecydować się na śmielsze kredyty, które mogłyby sfinansować wyższe nakłady inwestycyjne.

       

      Obecny poziom tempa rozwoju gospodarczego nie jest zadowalający i nie odpowiada potencjałowi kraju. Wg prognoz rządu, wzrost PKB w roku bieżącym wyniesie on 1,3-1,5 %, w latach następnych 2,5-3%. Wcześniejsze przewidywania, również ze strony analityków i ekspertów bankowych, szacowały wzrost gospodarczy w 2016 r. na poziomie 2-2,5%, jednak warunki gospodarowania w porównaniu z początkiem roku nie uległy poprawie, nakłady inwestycyjne zwolniły tempo. Estonia jest małą gospodarką i w dużym stopniu zależy od koniunktury w krajach sąsiednich, która jak dotąd nie polepsza się. Wzrost PKB Estonii będzie ograniczany przez relatywnie słabe wyniki eksportu i zbyt wolne tempo wzrostu nakładów inwestycyjnych. Wyniki gospodarcze Estonii ulegną poprawie proporcjonalnie do polepszania się sytuacji ekonomicznej największych partnerów handlowych Estonii w UE, w szczególności Finlandii.

       

      Produkcja przemysłowa jest ciągle poniżej możliwości, W 2015 r. Estonia odnotowała spadek produkcji przemysłowej o 2,2% w porównaniu z rokiem poprzednim. W I połowie 2016 r. zwiększyła się o 2%. Najwyższy wzrost nastąpił w przemyśle drzewnym, tekstylnym i urządzeń elektrycznych. Spadki odnotowano w przemyśle wydobywczym, głównie z powodu obniżenia wyników sektora olejowego opartego na rodzimych łupkach bitumicznych, branży elektronicznej, remontów statków, przemysłu spożywczego. Spadek światowych cen ropy naftowej z jednej strony miał pozytywny wpływ na ogólną obniżkę kosztów, ale z drugiej strony spowodował szereg trudności dla krajowych przedsiębiorstw eksportujących produkty naftowe pochodzące z rodzimych łupków olejowych. Wyniki przemysłu mogą być poprawione o ile nastąpi ożywienie zapotrzebowania na estońskie produkty, 70% całej produkcji przemysłowej jest  sprzedawane na rynkach zewnętrznych.

       

      Zasadniczymi przeszkodami w rozwoju ekonomicznym kraju jest brak wystarczającej liczby wykwalifikowanych pracowników, stosukowo niska międzynarodowa konkurencyjność, słaby popyt zewnętrzny. Do wyzwań stojących przed Estonią zalicza się niekorzystną sytuację demograficzną oraz zwolnienie tempa wzrostu wydajności pracy. Ministerstwo gospodarki Estonii zdaje sobie sprawę z istniejących problemów i uważa ich rozwiązanie za priorytetowe.

       

      Tabela głównych wskaźników makroekonomicznych Estonii

      Wskaźniki

      2013

      2014

      2015

      2016  I p.

       PKB na 1 mieszkańca (w tys. euro)

      13,8

      14,5

      15,6

      -

       PKB (w mld euro)

      18,7

      19,5

      20,5

      10,3

       PKB (dynamika w %)

      1,6

      2,1

      1,1

      0,5

       Nadwyżka/deficyt budżetu (% PKB)

      -1,6

      0,6

      -1,5

      -0,2

       Dług publiczny (% PKB)

      9,8

      10,6

      9,9

      10

       Inflacja (w %)

      2,8

      -0,1

      - 0,5

      0,2

       Stopa bezrobocia (w %)

      8,6

      7,4

      6,2

      6,5

       Eksport towarów (w mld euro)

      12,3

      12,1

      11,6

      5,8

       Import towarów (w mld euro)

      13,8

      13,7

      13,1

      6,7

       FDI w Estonii (mld euro)

      15,2

      15,9

      16,3

      17.6

       FDI Estonii (mld euro)

      4,6

      5,2

      5,5

      5,6

        Dane: Statistics Estonia

       

       

       

       

      HANDEL ZAGRANICZNY

       

      Dane statystyczne pokazują, że eksport towarów i udział Estonii w rynkach eksportowych nie wzrasta w pożądanym tempie. Stosunkowo słabe wyniki eksportu powodują spadek zysków firm, co przy wyższych kosztach pracy zmniejsza konkurencyjność. Powodem trudności w handlu zagranicznym jest nie ulegający zwiększeniu popyt z zagranicy na estońskie towary i usługi. Prognozy wskazują na możliwą umiarkowaną poprawę wyników estońskiego eksportu, zwłaszcza na rynku europejskim i Stanów Zjednoczonych. Firmy zależne od rynku rosyjskiego i światowych cen ropy naftowej nie mogą obecnie  liczyć na polepszenie sytuacji. Ponad 70% eksportu stanowią produkty wytworzone w Estonii. Prognozy wskazują na zmianę trendu w handlu zagranicznym, w 2016 r. eksport wzrośnie o 1,2%, import o 3,1%, w roku przyszłym odpowiednio 3,5% i 3,3%. OECD uważa, że główni partnerzy handlowi Estonii, Finlandia i Rosja, mogą odnotować dłuższy od spodziewanego okres spowolnienia gospodarczego.

       

      Estonia: handel zagraniczny (mln euro)

       

      2013

      2014

      2015

      2016 I p.

      Eksport

      10.330,0

      12.084,9

      11 628 ,8

      5.802,4

      Import

      11.492,7

      13.725,4

      13 072,9

      6.706,0

      Saldo hz

      -1.162,7

      -1.640,5

      -1.444,1

      -903,6

      Dane: Statistics Estonia

       

      W pierwszej połowie 2016 r. wartość eksportu w cenach bieżących wyniosła 5,8 mld euro, importu 6,7 mld euro, deficyt handlu zagranicznego 0,9 mld euro. W skali całego roku może oznaczać to podobny wynik w eksporcie co w roku 2015, w imporcie może nastąpić niewielki wzrost. Saldo obrotów może zwiększyć się o 25%. Prognozy wskazują, że w 2016 r. eksport wzrośnie o 1,2%, import o 3,1%, w roku przyszłym odpowiednio 3,5% i 3,3%.

       

      Główni partnerzy handlowi Estonii w 2016 I połowa roku (mln euro)

      Kraj

      Estoński eksport

      % całości eksportu

      Estoński import

      % całości importu

      Chiny

      101

      1,31

      383

      4,32

      Dania

      232

      3,01

                  170

      1,92

      Finlandia

      1.227

      15,91

      1.205

      13,60

      Francja

      131

      1,7`

      160

      1,81

      Germany

      435

      5,64

      1.004

      11,34

      Łotwa

      772

      9,37

      714

      8,06

      Litwa

      467

      6,06

      841

      9,49

      Holandia

      187

      2,42

      538

      6,07

      Norwegia

      315

      4,09

      61

      0,69

      Polska

      180

      2,34

      645

      7,28

      Rosyjska Federacja

      477

      6,18

      474

      5,35

      Szwecja

      1.444

      18,73

      734

      8,28

      Wlk. Brytania

      189

      2,46

      219

      2,48

      USA

      213

      2,77

      120

      1,35

      Dane: Statistics Estonia

       

      Tradycyjnie największym odbiorcą estońskich towarów jest Szwecja, Finlandia i Łotwa. Asortyment eksportu objął przede wszystkim urządzenia elektryczne, mechaniczne, optyczne, drewno i wyroby z drewna, produkty mineralne. Ponad 70% eksportu stanowiła produkcja wytworzona w Estonii. Do grup towarowych, które odnotowały spadki należy wyposażenie elektryczne, domy prefabrykowane, paliwa, urządzenia transportowe, produkty chemiczne. Odnotowano wzrost estońskiego eksportu do krajów pozaeuropejskich, największy nastąpił w sprzedaży do Nigerii i Meksyku. W imporcie Estonii główną rolę odgrywa Finlandia, Niemcy i Litwa. Największy spadek nastąpił w imporcie sprzętu optycznego z Finlandii i wyposażenia elektrycznego z Łotwy, wzrósł natomiast import z Chin. Największy spadek eksportu odnotowano do Holandii, największy spadek importu nastąpił z Polski.

       

       

      ROLNICTWO

       

      Tegoroczne zbiory zboża w Estonii będą o połowę niższe niż w roku ubiegłym, powodem jest długotrwała susza na wiosnę i intensywne deszcze w lecie, w szczególności w pierwszej połowie sierpnia. Opady, które w ciągu dwóch tygodni zwykle przeznaczonych na zbiory, przekroczyły dwumiesięczną średnią, spowodowały duże straty. Z kolei wiosenna susza miała negatywny wpływ na wegetację zboża, w szczególności pszenicy. Rolnicy twierdzą, że w bieżącym roku rzadkością jest zebranie ziarna dobrej jakości i przewidują trudności ze skupem. Do grupy farmerów już mających problemy tj. producentów mleka i trzody chlewnej, dołączają  rolnicy uprawiający zboże. W ciągu ostatnich trzech lat plany były dobre, a rekordowe zbiory osiągnięto w 2015 roku, kiedy po raz pierwszy w historii  przekroczono poziom 1,5 mln ton. Estoński eksport zboża osiągnął wartość 137,8 mln euro, głównie do Algierii, Arabii Saudyjskiej i Iranu.

       

      Sprzedaż mleka poniżej kosztów produkcji jest jednym z przykładów nieuczciwego handlu, sklepy sprzedają od ponad roku najtańsze mleko (35 centów/l), co wyraźnie nie odzwierciedla faktycznych kosztów produkcji. „Wojna cenowa”, która ma miejsce w handlu uderza mocno w krajową produkcję mleka, pogarsza sytuację sektora i obniża perspektywy egzystencji i rozwoju farm. Producenci mleka mówią „chcemy pracować, ale rynek płaci tak mało, że aby dotrwać do następnego dnia używamy wszystkiego co mamy”. Członkowie organizacji NGO Estonian Young Farmers zorganizowali akcje protestacyjne w Tallinie i w Tartu. M.in. przed parlamentem ułożono 10 tys. butelek mleka symbolizujących taką samą liczbę krów mlecznych, które zostały sprzedane lub oddane do rzeźni.

        

      Komisja Europejska przedstawiła nowy pakiet pomocowy dla rolnictwa o wartości 500 mln euro, kwota przypadająca na Estonię wynosi 8,1 mln. Środki są przeznaczone na pomoc dla rolników w sytuacji trudności rynkowych, w szczególności w zakresie produkcji mleka. Ministerstwo rozwoju wsi przyznało fundusze w wysokości 15 mln euro na stworzenie spółdzielczego sektora produkcji mleka. Wg ministerstwa rolnicy muszą otrzymywać wyższe ceny mleka, a jedyną drogą do osiągnięcia tego celu jest rozpoczęcie produkcji w formie spółdzielczej, w ten sposób można będzie lepiej panować nad dużą częścią całego łańcucha powiązań. Wsparcie kryzysowe dla sektora mlecznego pozwoli  dostosować się do nowej sytuacji rynkowej, ale w dłuższym okresie czasu potrzebne są bardziej energiczne działania w systemie produkcji i sprzedaży.

       

      Unijna komisja do spraw zdrowia zwierząt złagodziła  restrykcje związane z handlem wieprzowiną narzucone ze względu na wykryte przypadki ASF w południowej Estonii. Zgodnie z decyzją komisji, region Voru, Valga, a także miasta Viljandi i Tartu znajdujące się w trzeciej strefie zagrożenia, uzyskają dzięki wprowadzonym regulacjom obniżenie ich statusu do drugiego stopnia. W południowych województwach Estonii producenci wieprzowiny poradzili sobie z rozprzestrzenianiem się choroby i od ponad roku nie wykryto żadnego przypadku. To umożliwiło Radzie Weterynaryjnej wnioskowanie o zniesienie najwyższych restrykcji z tych obszarów. Decyzja UE znacząco złagodzi niełatwą sytuację producentów wieprzowiny i hodowców świń w południowej Estonii otwierając przed nimi możliwość eksportu. Zgodnie z unijnymi regulacjami, zniesienie 3 stopnia zagrożenia i powrót do 2 jest możliwy wtedy, gdy nie zostały wykryte nowe ogniska choroby w ostatnich 12 miesiącach. Przejście do 1 stopnia jest możliwe po kolejnych 12 miesiącach.

       

      W 2016 r. wykryto 6 nowych ognisk ASF w Estonii, podjęto standardowe działania tj. ustanowiono strefę ochronną, zwierzęta zostaną zutylizowane, budynki zdezynfekowane, prowadzone jest dochodzenie w jaki sposób doszło do infekcji. Nowe ograniczenia obejmą, poza działaniami zabezpieczającymi przed rozszerzaniem się występowania ASF, zakaz sprzedaży żywych świń w strefie II i sprzedaży wieprzowiny z farm w strefie III. 

       

       

      ENERGETYKA

       

      Rząd Estonii ogłosił narodowy program energetyki, który określa strategię do 2030 roku. Plan jest nakierowany na funkcjonowanie otwartego i wolnego rynku energii elektrycznej, w tym synchronizację z unijną siecią energetyczną, na oszczędności w konsumpcji energii, zwiększanie udziału odnawialnych źródeł energii, dywersyfikację zaopatrzenia w nośniki energii oraz redukowanie liczby niedoborów w podaży energii. Zmniejszenie zużycia energii elektrycznej nastąpi poprzez zmiany w konstrukcji budynków, modernizacje oświetlenia ulic, zwiększenie wydajności centralnego ogrzewania.

       

      Estonia używa do produkcji energii elektrycznej wydobywane w kraju łupki bitumiczne. Spadek cen ropy naftowej drastycznie zmniejszył konkurencyjność  produkowanego w Estonii oleju z łupków, dalsza produkcja będzie zależeć od sytuacji na rynkach światowych oraz poziomu krajowych podatków i opłat. Wobec zobowiązań międzynarodowych w zakresie zmian klimatycznych i ochrony środowiska, produkcja energii oparta na rodzimych łupkach olejowych będzie kontynuowana, jednakże większa uwaga będzie zwrócona na zmniejszanie emisji oraz rozwój alternatywnych źródeł energii.

       

      UE zatwierdziła przyznanie 187 mln euro na kluczową infrastrukturę energetyczną  Balticonnector, pierwszy gazociąg łączący Estonię i Finlandię. Wniosek został złożony przez Estonię i Finlandię w ramach  Connecting Europe Facility. Po ukończeniu inwestycji w 2020 roku, rurociąg o długości 150 km, w tym 80 po dnie morskim, wzmocni bezpieczeństwo dostaw w regionie wschodniego Morza Bałtyckiego. Pełne  wykorzystanie Balticonnectora zmniejszy zależność Estonii od dostaw gazu z Rosji.

       

      Udział energii odnawialnej w całości produkcji energii elektrycznej Estonii wynosi ponad 17%, w tym z elektrowni wiatrowych 43%. Planuje się, że do roku 2030 energia odnawialna osiągnie 50-procentowy udział w całości konsumpcji. Aby osiągnąć te cele potrzebna jest modyfikacja rynku energetycznego, zmiany podatków i cen emisji gazów cieplarnianych oraz inwestycje w OŹE.

       

      Największym zadaniem Estonii w najbliższej dekadzie pozostaje program całkowitego odcięcia się od sieci energetycznej Rosji i synchronizacji z Europą zachodnią, jest to projekt polityczny, który będzie bardzo kosztowny i niemożliwy do zrealizowania bez wsparcia finansowego  ze strony UE.

       

       

      TRANSPORT

       

      W pierwszej połowie 2016 r. nastąpiło znaczne ożywienie działań w realizacji projektu Rail Baltic, nowej szybkiej kolei (o europejskim rozstawie szyn),która będzie przewozić  rocznie 5 mln pasażerów i 16 mln ton ładunków. Rail Baltic jest dla Europy najważniejszym projektem infrastrukturalnym w krajach bałtyckich w tym stuleciu i jego zrealizowanie zapewni brakujące połączenie w kontynentalnej sieci kolejowej. Dla Estonii projekt Rail Baltic ma charakter priorytetowy a jego wykonanie uzależnione jest od ścisłej współpracy z Litwą i Łotwą. Realna kooperacja musi uwzględniać uzasadnione przedsięwzięcia partnerów, nawet jeśli nie są one w całości zgodne z interesem pozostałych stron. Estonia podkreśla znaczenie Rail Baltic dla rozwoju handlu, wymiany towarowej, przedsiębiorczości, turystyki. W opinii władz estońskich rozwijanie transportu kolejowego leży zarówno w interesie Estonii, jak i całej Europy, jest to środek transportu przyjazny środowisku, stabilny, bezpieczny oraz oszczędny pod względem kosztów eksploatacji. Przewiduje się, że budowa rozpocznie się w roku 2017/18, a kolej rozpocznie funkcjonowanie w 2025 roku, połączenie do Warszawy planowane jest na rok 2030. Rail Baltic jest projektem znaczącym i strategicznie ważnym, jednakże bardzo kosztownym i może być zrealizowany jedynie przy finansowym wsparciu UE. Nowoczesna kolej wysokich prędkości jest bardzo istotna nie tylko dla Estonii, Łotwy i Litwy, ale również dla wspólnoty europejskiej przyczyniając się do dalszej integracji państw bałtyckich z europejskimi partnerami i sojusznikami. W tym kontekście kraje bałtyckie liczą na ścisłą współpracę również z Polską i Finlandią, które w naturalny sposób są związane z projektem Rail Baltic. W szczególności dotyczy to zagadnień technicznych, inżynierskich, logistycznych jak również udziału w przetargach i zapatrzeniu budowy.

       

      W pierwszej połowie 2016 roku, wszystkie porty bałtyckie obsłużyły 73,2 mln ton ładunków, co stanowi 6,2% mniej niż w I p. roku ubiegłego. Na porty łotewskie przypada 43%, litewskie 33%, estońskie 34%. Największe obroty odnotował port w Kłajpedzie, drugie miejsce zajmuje port w Rydze. Port w Tallinnie przeładował 10,mln ton, o 11,4% mniej niż w 2015 r. Estońska firma spedycji morskiej Tallink Group, w I kwartale br. obsłużyła 1,95 mln pasażerów, stanowi to wzrost o 9% w porównaniu z rokiem poprzednim, przewozy cargo zwiększyły się o 3%. Liczba pasażerów, którzy korzystali z promów  na trasie Tallinn-Helsinki wzrosła o 6,8%, Tallinn-Sztokholm o 13,3%, na trasach pomiędzy Finlandią i Szwecją o 6,8%, do Łotwy o 12,5%.

       

      Wolumen kolejowego tranzytu pomiędzy Estonią i Rosją, w wyniku decyzji podjętej w Moskwie, uległ zmniejszeniu w ostatnim okresie o połowę, z 12 do 6 par pociągów dziennie. Dziesięć lat temu estońskie koleje przyjmowały dziennie średnio 32  pociągi z Rosji. Przyczyną może być wprowadzenie przez Rosję kontr-sankcji, ale jak dotąd oficjalnie nie potwierdzono takiej informacji. Bardziej realnym powodem ograniczeń jest spadek cen ropy naftowej powodujący zmniejszenie rosyjskiej produkcji ciężkich frakcji paliwowych, jak również przekierowanie przez Rosję sprzedaży i transportu produktów naftowych poprzez porty rosyjskie. Przewozy towarowe do Rosji maleją,  ilość pracy się zmniejsza, powstają obawy o miejsca pracy. Tak duże spadki wolumenu usług transportowych mają negatywny wpływ na inne sektory, przede wszystkim porty i żeglugę towarową oraz sektor wytwórczy. Kiedy następuje znaczny spadek przewozów, rosną gwałtownie ceny jednostkowe w transporcie, co zmniejsza konkurencyjność przedsiębiorstw. Konieczne jest podjęcie działań w celu kompensacji strat poniesionych przez państwową firmę Estonian Railways oraz podniesienie konkurencyjności np. poprzez obniżenie opłat przewozowych przynajmniej o połowę. W przeciwnym razie sektor będzie tracił klientów z Łotwy i Finlandii. Innym rozważanym rozwiązaniem jest pozyskanie większych zleceń na usługi transportowe z Chin i Kazachstanu. Po rozmowach prezesa Estonian Railways w Moskwie, obie strony stwierdziły, że spadek wzajemnych obrotów w tranzycie wynika z powodów ekonomicznych tj. spadku cen ropy, niższej produkcji paliw, większego wykorzystywania przez Rosję własnych portów. Estońska państwowa spółka przewozów kolejowych EVR Cargo odnotowała znaczny spadek obrotów (we wszystkich kategoriach towarów).

      Nowy narodowy przewoźnik estoński Nordica zakończy bieżący rok finansowy (październik 2015-grudzień 2016) ze stratą w wysokości 15 mln euro. Jak tłumaczy zarząd firmy, jest to spowodowane wysokimi kosztami początkowymi. Kiedy nowe linie lotnicze powstawały, spodziewano się deficytu 9-23 mln euro w pierwszym roku funkcjonowania. Przedstawiciele Nordica twierdzą, że straty były przewidywane, ale była nadzieja, że zamkną się w jednocyfrowej kwocie, obecnie przewiduje się iż firma wyjdzie „na prostą” dopiero w 2019 r. Do powiększenia deficytu przyczyniły się również ataki terrorystyczne w Brukseli, przez ponad dwa tygodnie wszystkie loty do Brukseli były odwołane, a miesiąc później tylko połowa była realizowana. Nordica konsekwentnie wdraża plan przygotowany jesienią ub. roku, niektóre elementy udaje się zrealizować zgodnie z harmonogramem, inne nie np. przygotowanie i szkolenie pilotów. Firma skupia się na przede wszystkim na obsłudze rejsów i pozyskiwaniu pasażerów, w dalszej kolejności jest rozszerzanie usług i działalność handlowa. W zależności od zmian w sytuacji na rynku i poziomu konkurencji, Nordica zamierza rozwijać się, jednakże raczej w sposób umiarkowany, nie planuje się powiększenia liczby własnych samolotów powyżej dziesięciu.

       

      Obiecującym projektem przyszłościowym jest podmorski tunel mający połączyć Tallinn i Helsinki. Szczegółowe analizy zostaną ukończone w 2018 roku i wtedy zostanie  podjęta decyzja o ew. podjęciu inwestycji. Projekt ma  dobre perspektywy, szczególnie w kontekście stworzenia wspólnej przestrzeni ekonomicznej, co leży w obopólnym interesie Estonii i Finlandii. Tunel łączący dwie stolice miałby kosztować 13 miliardów euro. Unia Europejska przyznała środki finansowe w wysokości 1 mln euro na opracowanie studium wykonalności tunelu. Analiza ma odpowiedzieć na pytanie czy przedsięwzięcie jest opłacalne, jakie są możliwości techniczne budowy, jaki wpływ projekt będzie miał na środowisko, czy można będzie zapewnić pełne bezpieczeństwo, jakie są alternatywne rozwiązania np. rozwinięcie połączenia promowego. Należy podkreślić, że warunkiem wstępnym powodzenia projektu jest ukończenie budowy szybkiej kolei Rail Baltic.

       

       

      INWESTYCJE BEZPOŚREDNIE

       

      Estonia jest krajem atrakcyjnym dla potencjalnych inwestorów, charakteryzuje się rozwiniętym transportem morskim, wysokim poziomem rozwoju technologicznego, niskimi kosztami pracy i dobrze wykwalifikowaną kadrą. Z punktu widzenia zagranicznego inwestora istotne jest również niskie zadłużenie skarbu państwa, duże możliwości rozwoju innowacyjnych technik, dobra znajomość języka angielskiego wśród pracowników w Estonii. Ograniczeniami są niewielki rozmiar rynku,  niewystarczająca ilość połączeń lotniczych, brak umów o unikaniu podwójnego opodatkowania z niektórymi państwami UE. W 2015 r. poziom FDI, które wpłynęły do Estonii wynosi ponad 16 mld euro. Największy strumień inwestycji płynie ze Szwecji i Finlandii, łącznie 45,4% ogółu. Inwestycje bezpośrednie w Estonii obejmują głównie obszar finansów i ubezpieczeń, nieruchomości, handlu detalicznego i hurtowego. Estońskie inwestycje zagraniczne osiągają wartość ponad 5,5 mld euro, są kierowane w większości na Cypr (24%), Litwę (19%) i Łotwę (18%) i do Finlandii (5%). Preferowane dziedziny estońskich FDI to usługi, nieruchomości, finanse i ubezpieczenia.

       

      Estonia: międzynarodowa pozycja inwestycyjna  (mln euro)

       

      FDI w Estonii

      Estońskie FDI

      Ogółem, w tym:

      17.614

      5.763

      UE 28

      14.483

      4.912

      Strefa euro

      9.191

      4.576

      Wybrane kraje:

       

       

      Chiny

      8,3

      4,4

      Cypr

      674,8

      1.258,4

      Dania

      393,8

      48,0

      Finlandia

      3.950,8

      363,8

      Francja

      251,6

      38,3

      Niemcy

      234,0

      46,2

      Łotwa

      569,9

      1.086,6

      Litwa

      621,6

      1.284,6

      Luxemburg

      488,6

      10,6

      Holandia

      1.701,2

      234,4

      Norwegia

      549,7

      59,1

      Polska

      50,4

      50,8

      Rosja

      740,9

      231,0

      Szwecja

      4.464,9

      72,0

      Wlk. Brytania

      353,6

      43,8

      USA

      250,2

      92,5

       

      Estonia: międzynarodowa pozycja inwestycyjna (mln euro)

       

      FDI w Estonii

      Estońskie FDI

      Ogółem

      17.614

      5.763

      Rolnictwo, leśnictwo, rybołówstwo

      334

      14

      Kopalnie i kamieniołomy

      73

      68

      Produkcja przemysłowa

      2.410

      771

      Elektryczność, gaz, klimatyzacja

      148

      221

      Zaopatrzenie w wodę

      121

      X

      Budownictwo

      181

      288

      Handel hurtowy i detaliczny

      2.368

      243

      Transport i składowanie

      898

      214

      Zakwaterowanie, wyżywienie

      94

      80

      Łączność i komunikacja

      602

      87

      Finanse i ubezpieczenia

      4.684

      847

      Nieruchomości

      3.183

      743

      Nauka, technika

      1.414

      117

      Usługi administracyjne

      643

      1.278

      Edukacja

      2

      x

      Zdrowie

      30

      x

      Kultura, sztuka, rekreacja

      23

      162

      Inne

      8

      5

      Niesklasyfikowane

      396

      437

      Dane: Bank of Estonia (na dzień 30.06.2016)

       

       

      TURYSTYKA

       

      Ponad 1,6 mln zagranicznych turystów odwiedziło Estonię w drugim kwartale br. co stanowi 4-procentowy wzrost w porównaniu z takim samym okresem ub. roku, wydatkując na miejscu 390 mln euro, 5% więcej niż rok wcześniej. Najwięcej osób przyjechało z Finlandii (33% ogółu wizyt). Nastąpił wzrost przyjazdów turystów z krajów UE zwłaszcza z Hiszpanii i Portugalii. Obywatele Rosji odwiedzali Estonię podobnie do roku poprzedniego (220 tys.), przyjazdy turystów z Azji i USA dalej wykazują tendencję zwyżkową. Spadła liczba turystów z Turcji i Białorusi. Wizyty z noclegami wzrosły o 6%,  średnia długość pobytu wyniosła cztery dni. Z kolei wyjazdy Estończyków do innych krajów wyniosły 950 tys., liczba wizyt w krajach ościennych  nie zmieniła się, zmniejszyły się podróże do Belgii, Francji i Włoch oraz Turcji. Wzrosła liczba Estończyków wybierających Grecję, Bułgarię i Chorwację. Obywatele Estonii pozostawili w innych krajach w II kw. 2016 r. ok. 185 mln euro. Rok 2016 zapowiada się jako najlepszy w historii dla turystyki w Estonii jeśli chodzi o przyjezdnych z Finlandii, jak również z Łotwy i Rosji. W pierwszych pięciu miesiącach roku 1,1 mln osób korzystało z noclegów w Estonii, wykorzystanie bazy hotelowej sięga 90%. Liczba osób odwiedzających Estonię jest faktycznie większa (nawet o 30%), ponieważ statystki nie ujmują turystów korzystających z kwater prywatnych i wynajmowanych apartamentów. Oprócz Tallinna, wiele osób wybiera jako miejsce pobytu w Estonii miejscowości Tartu i Parnu. W I połowie 2016 r. liczba osób wjeżdżających do Estonii poprzez porty w Tallinnie wzrosła o 5%, do 4,6 mln pasażerów. Estoński operator promowy Tallink Silja Line planuje rozszerzenie oferty na rejsy pomiędzy Tallinnem, Helsinkami i Sztokholmem w sezonie zimowym. Oferta jest skierowana do turystów z Azji, którzy chcą odwiedzić Skandynawię aby obejrzeć zorzę polarną. Biura podróży mają nadzieję, że turyści azjatyccy przynajmniej w części zrekompensują ubytek przychodów spowodowany zmniejszeniem się liczby przyjezdnych z Rosji. Szczyt sezonu turystycznego w lipcu br. okazał się lepszy niż ubiegłoroczny o ponad 6%.  Odnotowano 488 tys. noclegów, o 29 tys. więcej niż rok temu w lipcu. Zagraniczni turyści stanowili dwie trzecie korzystających z estońskich hoteli i pensjonatów,  wśród nich 51% stanowili Finowie, 8% Niemcy, 6% Rosjanie, 5% Łotysze.

       

       

       

      Dwustronna współpraca gospodarcza


       

      Relacje gospodarcze Polski z Estonią są bardzo dobre i rozwijają się we właściwym kierunku. Pomimo pewnej nierównowagi w bilansie handlowym, firmy polskie i estońskie współpracują i starają się wzbogacać swoją ofertę. Warto podkreślić, że przy stosunkowo niewielkim rynku estońskim, Polska znajduje się na wysokim miejscu w kategorii partnerów Estonii. Ostatnio odnotowano wzrost zainteresowania polskich inwestorów rynkiem estońskim (np. budowa domów pasywnych).

      Obroty handlowe pomiędzy Polską i Estonią  wykazują stopniowy wzrost, przy czym od wielu lat Polska odnotowuje znaczną nadwyżkę eksportu do Estonii nad importem z tego kraju. Saldo na 30 czerwca 2016 r. wynosiło 465,2 mln euro, w skali całego roku przekroczy 900 mln euro. Należy podkreślić, że dane urzędu statystycznego Estonii różnią się od informacji podawanych przez Insigos, polskie statystyki wskazują na wyższy eksport i niższy import.

       

      Polska - Estonia obroty handlowe  (mln euro)

       

      2013

      2014

      2015

      2016 I p.

      2016 I-VII *)

      Eksport

      838

      1.034

      963

      645,2

      669,6

      Import

      134

      236

      264

      180,0

      128,2

      Obroty

      972

      1.270

      1.227

      825,2

      797,9

      Saldo

      704

      798

      699

      465,2

      541,4

      Dane: Statistics Estonia

               *) Insigos

               

      Najważniejszą grupę towarów w polskim eksporcie do Estonii stanowią urządzenia mechaniczne i elektryczne, produkty przemysłu chemicznego i metalowego, pojazdy, tworzywa sztuczne, artykuły spożywcze. Towary wyeksportowane z Polski stanowią 7,28% całego estońskiego importu. Warto podkreślić, że Orlen dostarcza do Estonii 80% całego zaopatrzenia w paliwo. Dotychczasowe obserwacje zdają się potwierdzać tezę o konkurencyjności polskiego eksportu, a zwłaszcza jego korzystnej relacji jakości do ceny, co jest istotnym kryterium dokonywania wyboru. Odnotować należy rosnącą aktywność polskich przedsiębiorstw, którzy poszukują nowych partnerów w Estonii. Import z Estonii jest niewielki, obejmuje głównie maszyny i urządzenia, drewno i wyroby z drewna, celulozę, papier, tekturę, wyroby metalowe.

      Na lokalnym rynku funkcjonują poprzez swoich miejscowych agentów takie firmy jak LPP, PZU, LOT, Solaris, jednakże jest to bardziej poszerzanie rynków zbytu, pozyskiwanie nowych klientów lub podtrzymywanie wcześniej rozwiniętych relacji handlowych niż bezpośrednie inwestycje. W sklepach różnych sieci można znaleźć towary wyprodukowane w Polsce, ale są one często sprzedawane pod obcą marką.

       

      Obroty handlowe Polska – Estonia   (tys. euro)

       

       

      2015

      2016 (do 30.06)

      Nr

      Sekcje CN

      Eksport

      Import

      Eksport

      Import

       

      Ogółem

      962.636

      264.437

      645.224

      180.050

      I

      zwierzęta żywe; produkty pochodzenia zwierzęcego

      20.161

      9.574

      19.153

      5.368

      II

      produkty pochodzenia roślinnego

      16.883

      2.245

      11.329

      495

      III

      tłuszcze, oleje pochodzenia zwierzęcego i roślinnego

      3.764

      4

      2.226

      364

      IV

      gotowe artykuły spożywcze, napoje

      72.312

      3.787

      38.324

      1.261

      V

      produkty mineralne

      4.647

      5.117

      7.055

      1.168

      VI

      produkty przemysłu chemicznego i przemysłów pokrewnych

      113.285

      13.091

      87.716

      8.804

      VII

      tworzywa sztuczne i wyroby z nich; kauczuk i wyroby z kauczuku

      71.436

      10.770

      46.536

      7.259

      VIII

      skóry; wyroby z nich; art. podróżne, torby, pojemniki

      2.540

      257

      1.857

      222

      IX

      drewno i wyroby z niego; wyroby z korka, słomy, wyroby koszykarskie

      15.875

      25.807

      15.069

      18.240

      X

      ścier drzewny, papier i tektura

      17.771

      20.230

      13.819

      13.975

      XI

      materiały i wyroby włókiennicze

      39.901

      6.226

      36.401

      4.126

      XII

      obuwie, nakrycia głowy, parasole, laski, pióra, sztuczne kwiaty

      7.589

      135

      6.659

      184

      XIII

      wyroby z kamieni gipsu, cementu, azbestu, wyroby ceramiczne, szkło

      38.701

      887

      24.203

      1.258

      XIV

      perły; metale i kamienie szlachetne i półszlachetne; sztuczna biżuteria

      2.236

      23.842

      2.140

      11.093

      XV

      wyroby nieszlachetne i wyroby z metali nieszlachetnych

      96.627

      18.739

      64.175

      15.808

      XVI

      urządzenia mechaniczne i elektryczne

      313.887

      99.109

      177.797

      71.774

      XVII

      pojazdy, statki powietrzne, jednostki pływające, urządzenia

      81.009

      14.428

      61.929

      10.973

      XVIII

      przyrządy, aparaty optyczne, kinematograf., pomiarowe

      9.742

      1.130

      8.024

      801

      XIX

      broń i amunicja; części i akcesoria

      0

      0

      0

      6

      XX

      wyroby różne

      34.250

      9.050

      21.586

      6.869

      XXI

      dzieła sztuki, przedmioty kolekcjonerskie

      3

      0

      3

      0

      XXII

      pozostałe

      8

      0

      6

      0

      Dane: Statistics Estonia

      Do 10 największych polskich eksporterów należą Flextronics International Poland, Renault Polska, Przedsiębiorstwo Handlowe A-T, Bayer, Animex Food, Wadwicz, LPP, ABC Data, Saint-Gobain Sekurit Hanglas, Mercedes-Benz Polska. W grupie 10 przedsiębiorstw, które importują towary z Estonii znajdują się: Henkel Polska, ABB, Alstom Power, Ensto Pol, Fabryka Papieru Kaczory, O-I Sprzedaż i Dystrybucja, Orion Polyurethanes, Zap Sznajder Batterie.

      Na 30 czerwca 2016 r. zaangażowanie inwestycyjne Polski w Estonii wynosiło 50,4 mln euro (wzrost o 30% w porównaniu ze stanem na koniec 2015 r.), największe odnotowuje się w sektorze produkcyjnym, budownictwie, handlu i nieruchomościach. Poziom bezpośrednich inwestycji estońskich w Polsce również wzrósł do 50,8 mln euro (o 10%), najwięcej w handlu, w sektorze finansowym i ubezpieczeniowym oraz produkcji przemysłowej.

       

      Inwestycje bezpośrednie Polski i Estonii  (mln euro)

       

      Polskie FDI w Estonii

      Liczba firm

      Polskie FDI w Estonii

      Liczba firm

      FDI Estonii w Polsce

      Liczba firm

      FDI Estonii w Polsce

      Liczba firm

       

      Wg stanu na 30.06.2016

      Wg stanu na 31.12.2015

      Wg stanu na 30.06.2016

      Wg stanu na 31.12.2015

      Ogółem

      50,4

       

      38,3

       

      50,8 

       

      46,0

       

      Rolnictwo, leśnictwo,

      x

      x

      x

      x

      -

      -

      -

      -

      Kopalnie

      x

      x

      x

      x

      x

      x

      x

      x

      Produkcja przemysł.

      21,5 

      32

      11,6

      31

      12,1

      5

      12,1

      5

      Zaopatrzenie w wodę

      x

      x

      x

      x

      -

      -

      -

      -

      Budownictwo

      4,4

      15

      4,4

      15

      -

      -

      -

      -

      Handel

      12,9

      97

      3,9

      95

      15,0

      14

      14,1

      12

      Transport i skład.

      -0,2

      12

      0,5

      11

      0,4

      3

      0,7

      3

      Łączność

      1,3

      12

      5,5

      10

      x

      x

      x

      x

      Finanse i ubezpieczenia

      2,4

      28

      2,6

      26

      7,3

      9

      14,2

      10

      Nieruchomości

      4,4 

      6

      4,5

      6

      1,3

      4

      0,9

      3

      Nauka, technika

      1,5

      32

      3,3

      25

      1,5

      5

      0,8

      4

      Usługi administracyjne

      0,0

      21

      0,8

      22

      x

      x

      x

      x

      Kultura, sztuka,

      0,2

      3

      0,3

      5

      x

      x

      x

      x

      Niesklasyfikowane

      1,2

      x

      1,7 

      x

      2,1

      x

      2,1

      x

        Dane: Bank of Estonia,  x – dane zakwalifikowane przez BoE jako poufne

       

       

       

      Gospodarcze umowy dwustronne:

      -  umowa między Rzeczpospolitą Polską a Republiką Estońską w sprawie unikania podwójnego opodatkowania

         i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku z 9 maja 1994 r.

      -  umowa między Rzeczpospolitą Polską a Republiką Estońską w sprawie wzajemnego popierania i ochrony

         inwestycji z dnia 6 maja 1993 r.

      -  umowa między Rzeczpospolitą Polską a Republiką Estońską o pomocy prawnej i stosunkach prawnych w

         sprawach cywilnych, pracowniczych i karnych z 27.11.1998 r.

      -  umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Estońskiej o współpracy w dziedzinie

         turystyki z 22.09.2004 r.

       

      Dostęp do rynku


       

      Estonia jest krajem o przyjaznym nastawieniu władz dla przedsiębiorczości, prowadzenia handlu, zagranicznych inwestycji, w szczególności kierowanych do sektorów nastawionych na eksport, innowacje i rozwój regionalny. Obowiązujące w biznesie i handlu zasady oparte są na uregulowaniach unijnych. Od momentu przystąpienia Polski i Estonii do UE nie odnotowano utrudnień w eksporcie polskich towarów, ani innych przeszkód dla polskich podmiotów gospodarczych. Estonia nie stosuje ograniczeń w dostępie do rynku pracy (swoboda świadczenia pracy dla obywateli krajów członkowskich UE). Pobyt dłuższy niż 6 miesięcy wymaga rejestracji w miejscowym urzędzie wojewódzkim. Zagraniczne osoby prawne i fizyczne mogą swobodnie nabywać nieruchomości, przy czym w przypadku nabycia ziemi na wybrzeżu niezbędne jest dokonanie uzgodnień z władzami samorządowymi. Nabycie ziemi rolnej lub zalesionej reguluje ustawa o ograniczeniach w nabyciu nieruchomości. Estonia stosuje analogiczne do innych krajów UE rozwiązania w zakresie zamówień publicznych oraz ochrony praw autorskich i pokrewnych, kraj jest stroną konwencji Paris Convention for the Protection of Industrial Property, Estonia ratyfikowała także konwencję Międzynarodowej Organizacji Własności Intelektualnej (WIPO). Akty prawne oraz przepisy wykonawcze znajdują się na stronie internetowej http://www.legaltext.ee.

       

      INFORMACJE NA TEMAT PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ W ESTONII

       

      Zakładanie firmy

      Najbardziej powszechne są przedsiębiorstwa zorganizowane w formie:

      • prywatna spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (OÜ) – kapitał min. 2.500 euro (firmy małe lub średnie, prosta struktura zarządzania);
      • publiczna spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (AS) – kapitał min. 25.000 euro (duże przedsiębiorstwa, forma obowiązkowa dla banków i towarzystw ubezpieczeniowych,  rozbudowany system zarządzania i nadzoru).

      Innym rodzajami firm mogą być spółki jawne, spółki komandytowe, stowarzyszenia handlowe lub filie. Firmy mogą być w 100% własnością cudzoziemców. Obowiązuje wpis do Rejestru Handlowego (elektronicznie, rejestracja trwa do 2 godz.). Faktyczne ustanowienie firmy w Estonii zabiera zwykle kilka dni, przy niewielkiej liczbie procedur (5). 

      Zgodnie z estońskim kodeksem handlowym rozróżnia się dwa typy nabycia firmy, poprzez jej zakup lub w drodze nabycia akcji. W każdym przypadku zalecane jest uzyskanie dokładnych informacji na temat wartości firmy, składników majątkowych, zobowiązań i należności. Przejęcie przedsiębiorstwa może być pełne lub częściowe. Zgodnie z przepisami ustawy o zobowiązaniach (Law of Obligations Act), przeniesienie prawa własności dotyczące aktywów oznacza jednoczesne przejęcie zobowiązań. Nabywca jest zobowiązany do uregulowania zobowiązań, które powstały przed zakupem i których termin spłaty mieści się w granicach 5 lat od nabycia.

      Nie ma statutowej formy zapisu transakcji, jedynie przy transferze nieruchomości obowiązuje akt notarialny. Zakup udziałów spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, (OÜ) wymaga sporządzenia umowy w formie aktu notarialnego, w przypadku spółek akcyjnych (AS) wystarcza pisemna umowa obejmująca transfer akcji.

      Aspekt prawny nabywania firm na terenie Estonii nie odbiega od standardów unijnych i nie ma specjalnych restrykcji dotyczących zagranicznego kapitału, zagraniczni inwestorzy mają takie same prawa i obowiązki jak przedsiębiorcy miejscowi.

       

      Handel zagraniczny

      Informacje ogólne:

      • Wszystkie procedury celne są realizowane w formie elektronicznej;
      • Do wszystkich towarów importowanych do UE obowiązują wspólne taryfy celne;
      • Importerzy o dużej skali obrotów mogą ubiegać się o odłożenie opodatkowania;
      • Podatek VAT nie jest nakładany na import towarów, które są składowane, pod warunkiem , że właścicielem składu jest odbiorcą importowanych towarów;
      • Eksporterzy i importerzy musza posiadać rejestrację EORI (Wspólnotowy System Rejestracji i Identyfikacji Podmiotów Gospodarczych).

      Estonia nie posiada listy towarów podlegających ograniczeniom, jedynie niektóre produkty jak lekarstwa, ekwipunek wojskowy, niebezpieczne odpady, produkty chronione konwencją CITES, wymagają zezwoleń, które są udzielane przez odpowiednie władze.

      Jako członek UE, Estonia stosuje uregulowania wspólnotowe, nie ma specyficznych, krajowych zaleceń polityki celnej. Priorytetem estońskiej służby celnej jest  walka z przemytem, zwłaszcza tytoniu i alkoholu. Wspólnotowe taryfy celne są stosowane powszechnie, import z krajów EFTA, Szwajcarii, krajów kandydujących lub stowarzyszonych z UE jest bezcłowy. Stawki celne dla towarów z innych obszarów wynoszą od 0 do 10%. Dodatkowe narzuty są stosowane w przypadkach stwierdzonego dumpingu.  Wszystkie aspekty związane z cłami podlegają przepisom UE (TARIC) i WTO (Customs Valuation Agreement), w ramach których prawodawstwo dot. taryf, handlu, rolnictwa itp. jest zintegrowane, a baza informacyjna daje podmiotom gospodarczym jasne wskazówki co do procedur eksportowych i importowych.

      Towary przeznaczone do re-eksportu lub zadeklarowane do wolnego obrotu mogą być całkowicie lub częściowo zwolnione z ceł importowych i podatków.

       

      System podatkowy

      Estoński Urząd Podatków i Ceł jest organem zarządzającym podatkami na szczeblu centralnym, podatki lokalne są w gestii władz samorządowych. Płatnicy podatków są zakwalifikowani jako osoby prawne lub fizyczne w podziale na rezydentów i nierezydentów. Estońska filia zagranicznego przedsiębiorstwa ma status  nierezydenta, osoba fizyczna jest uważana za rezydenta jeśli posiada stałe miejsce zamieszkania w Estonii i  jest obecna co najmniej 183 dni w ciągu roku.

      Estonia pobiera podatki: dochodowy, VAT, socjalny, gruntowy, od hazardu, opłaty celne, akcyza, od pojazdów o dużej ładowności. W Estonii nie stosuje się podatku od darowizn i nieruchomości. Pracodawcy i pracownicy są obowiązani do opłacania składek emerytalnych i na fundusz bezrobocia. Niektóre samorządy wprowadzają podatki w postaci opłat parkingowych, za posiadanie zwierząt, drogowych, od ogłoszeń, itp.

       

      Podatek VAT

      Zasady funkcjonowania podatku VAT w Estonii są oparte na dyrektywie europejskiej EC VAT Directive (2006/112/EEC). Standardowa stawka wynosi 20% wartości towarów i usług w obrocie na terenie Estonii, obniżona 9% (dotyczy książek, określonych lekarstw, zakwaterowania). Zerowa stawka VAT obowiązuje przy eksporcie, obrocie towarów i usług wewnątrz UE, usług które nie są świadczone w Estonii.

       

      System prawny

      Estońskie prawodawstwo w sferze gospodarczej nakierowane jest na tworzenie przyjaznego środowiska do prowadzenia biznesu i przyciągania zagranicznych inwestorów.  Przyjęto system, który jest przychylny dla przedsiębiorców i sformułowany w duchu przedsiębiorczości. Wszystkie podmioty zagraniczne mogą ustanowić firmę i prowadzić biznes w Estonii bez ograniczeń i różnic w stosunku do przedsiębiorstw estońskich.

       

      System bankowy

      Centralnym bankiem Estonii jest Eesti Pank (Bank of Estonia), którego głównym zadaniem wynikającym z przynależności do UE, jest prowadzenie polityki monetarnej zgodnie z ustaleniami UE i Europejskiego Banku Centralnego. Bank of Estonia zajmuje się ponadto zarządzaniem rezerwami walutowymi oraz nadzorem nad funkcjonowaniem i stabilizacją systemu płatniczego. Sektor bankowy Estonii jest zdominowany przez dwa banki Swedbank i SEB, które łącznie obsługują 62% rynku. Na dalszych pozycjach pod względem wielkości znajdują się fińska grupa Nordea i duński Danskie Bank.

      Banki w Estonii oferują szeroką gamę usług, podobną do banków Zachodniej Europy. Estońska bankowość może poszczycić się znaczącymi sukcesami w zastosowaniu elektronicznego systemu transakcji. Dobra współpraca pomiędzy bankami i operatorami usług mobilnych wprowadziła wiele innowacyjnych rozwiązań, liczba klientów banków korzystających z internetu stale rośnie.

       

      Rynek kapitałowy

      Wszystkie estońskie spółki akcyjne (typu AS) są wpisane do estońskiego Centralnego Rejestru Papierów Wartościowych. Rynek akcji funkcjonuje w postaci Bałtyckiej Giełdy prowadzonej przez grupę NASDAQ OMX. Inwestorzy mogą korzystać z uproszczonego i praktycznie bez barier dostępu do operacji na rynku Estonii. Litwy i Łotwy, gdzie stosowane są jednolite procedury i zasady dla wszystkich trzech krajów.

       

      Konkurencja i kontrola cen

      Estońska polityka w zakresie przestrzegania zasad konkurencyjności jest zgodna z rozwiązaniami przyjętymi w UE. Sprawami związanymi z nadzorem i regulacjami dotyczącymi konkurencji zajmuje się Estoński Urząd Konkurencji, złożony z wydziałów Konkurencji, Regulacji Energii i Wody oraz Komunikacji. Estonia jest jednym z niewielu krajów unijnych, gdzie porozumienia naruszające zasady konkurencyjności, tzw. kartele, są przedmiotem postępowania karnego. Corocznie sądy rozpatrują kilka przypadków tego typu. Zgodnie z estońskim prawem (ustawa o konkurencji Competition Act), zabronione jest zawieranie umów, które zawierałyby praktyki ustalenia stałych cen lub innych warunków handlowych, taryf, opłat, odsetek itp. Nie jest naruszeniem przepisów podawanie wykazu cen maksymalnych lub rekomendowanych.

       

      Ochrona konsumentów

      Estońskie przepisy dotyczące ochrony konsumentów (Consumer Protection Act, Trading Act, Advertisinf Act, Law of Obligations Act) są zgodne z wytycznymi ONZ i uregulowaniami unijnymi. Sprawami ochrony praw konsumentów i wdrażaniem obowiązującej polityki władz w tym zakresie zajmuje się estoński Urząd Ochrony Konsumenta (CPB), który nadzoruje rynek, rozpatruje skargi oraz prowadzi akcje informacyjne wśród konsumentów, wspiera poszkodowanych w postępowaniach cywilnych przed sądami. CPB ma uprawnienia nakładania kar, a wydane przez Urząd zalecenia są wytycznymi dla firm handlowych. Wspólnie z innymi instytucjami rządowymi i samorządowymi CPB monitoruje reklamy, mogące wprowadzać konsumentów w błąd, umowy zawierane przez klientów, usługi sektora publicznego, znakowanie towarów itp.

       

      Patenty, znaki handlowe

      Podstawowymi przepisami z zakresu własności intelektualnej są Copyright Act, Patents Act, Trademark Act. Znaki firmowe i tajemnica handlowa jest chroniona w ramach kodeksu handlowego i ustawy dot. konkurencji (Competition Act).

      Znaki handlowe i usługowe, używane w celu odróżnienia towarów i usług danego podmiotu gospodarczego od innych używanych marek, mają prawo do ochrony jeśli są zarejestrowane w estońskim Rejestrze Znaków Handlowych oraz Międzynarodowej Organizacji Własności Intelektualnej i Europejskim Urzędzie Regulacji Rynku Wewnętrznego

      Prawa autorskie w dziedzinie nauki, sztuki, literatury itp. są przedmiotem ochrony w momencie wytworzenia produktu, nie ma znaczeniu tu data publikacji czy rejestracji. Estońskie prawo zapewnia ochronę zarówno wartości intelektualnej zarówno w aspekcie moralnym jak i ekonomicznym.

       

      Anty-dumping

      Estonia stosuje politykę handlową wdrożoną w UE, w tym rozwiązania anty-dumpingowe i wyrównawcze. Zgodnie z przepisami estońskimi, dumping oznacza wwóz towarów do obrotu na terytorium estońskiego obszaru celnego poniżej ich normalnej wartości wg kodeksu celnego. Przeciwdziałanie temu procederowi polega na stosowaniu opłat wyrównawczych, kompensujących straty dla strony estońskiej wynikłe ze stosowania dumpingu. Polityka handlowa prowadzona przez UE jest dość liberalna, ale niektóre towary wymagają wprowadzenia pozwoleń importowych. Istniejące ograniczenia dotyczą produktów rolnych i zostały wprowadzone przez UE w ramach Common Agricultural Policy.  

       

      Windykacja należności

      Generalnie, firmy muszą dochodzić swoich roszczeń poprzez upoważnionych reprezentantów prawnych. Jedną z możliwych ścieżek postępowania może być skorzystanie z usług polskich (lub estońskich) firm zajmujących się windykacją długów w imieniu poszkodowanego. Wyspecjalizowana firma może na podstawie analizy dokumentów i przepisów prawa, w tym unijnego, wskazać właściwy sposób postępowania, ocenić  jakie są możliwość zwrotu należności, czy istnieje droga polubownego załatwienia sprawy, czy zostały wyczerpane wszystkie możliwości wynikające z estońskim przedsiębiorcą, czy należy złożyć pozew sądowy i jeśli tak, czy w Polsce czy w Estonii itp. W przypadku posiadania przekonywujących dowodów na nieuczciwe, niezgodne z prawem postępowanie partnera estońskiego, po otrzymaniu dokumentacji, Ambasada będzie mogła wystąpić na drodze administracyjnej do właściwego urzędu w Estonii z prośbą o wyjaśnienie zaistniałej sytuacji, będzie to prośba, która nie obliguje strony estońskiej do udzielenia odpowiedzi.

       

      Poniżej podajemy mogące się przydać linki i adresy internetowe:

       

      Estońska Izba Adwokacka:

      https://www.advokatuur.ee/eng/advocates/find-advocates

       

      Wykaz kancelarii prawnych, które zajmują się prawem handlowym:

      http://www.blf.ee/eng /

      http://claudiuslaw.com/en/legal-services-in-tallinn-estonia

      http://www.iuring.ee/en/

      http://www.kjlaw.ee/teenused_eng.html

      http://www.janliko.ee/files/ru/teenused.html

      http://aiwil.ee/en/areas-activity/

      http://www.be.ee/en/

      http://companion.ee/

      http://www.infratum.ee/index_en.html

      http://www.klassen.ee/rus.html

      http://www.iustus.ee/ru/

      http://www.cityoigusabi.ee/?lang=ru

      http://www.buldakov.ee/3en.html

      http://www.amellojuriidika.ee/en/services

      http://www.aleksislaw.ee/

      http://www.agd.ee/ru

      http://www.kalashnikov.ee/yuridicheskoye-byuro/uslugi

      http://www.averconsultoigusburoo.ee/

      https://www.advokatuur.ee/est/advokaadid/eesti-advokaadid.a/jelena-benevolenskaja

      [ostatnia z ww. kancelarii posługuje się również jęz. polskim]

       

      Estoński Rejestr Handlowy i Estoński Rejestr  Dłużników: https://ariregister.rik.ee/ettevotja.pyhttp://firmaparing.krediidiinfo.ee

       

      Wykaz estońskim firm windykacyjnych:

      Intrum Justitia AS (w Polsce www.intrum.pl

      Tel: 6060990, WWW: http://www.intrum.com

      E-mail: mail@intrum.ee

      Drazgo Inkasso

      Tel: 680 6985 E-mail: drazgo@hot.ee

      Inkassokeskus

      Tel: 6828143. WWW: http://www.inkassokeskus.ee

      E-mail: info@inkassokeskus.ee

      Kreeditor

      Tel: 6313338 WWW: http://www.kreeditor.ee

      E-mail: info@kreeditor.ee

      Lindorff Eesti AS

      Tel: 6161800 WWW: http://www.lindorff.ee 

      E-mail: info.eesti@lindorff.ee

      Akord Inkasso

      Tel: 6816266 WWW: http://www.akordinkasso.ee 

      E-mail: info@akordinkasso.ee

      Proinfo

      Tel: 6462231 WWW: http://www.proinfo.ee 

      E-mail: proinfo@proinfo.ee

       

      Przydatne linki i kontakty


       

      Looking for partner: http://www.tradewithestonia.com/

      Invest in Estonia: http://www.investinestonia.com/en/

      Trade with Estonia:  http://www.tradewithestonia.com/ 

      Visit Estonia: http://www.visitestonia.com/en/

       

      Estońskie bazy danych:
       

      Firmy, wykazy z podziałem na branże:

      www.1182.33

      https://ariregister.rik.ee/index.py?lang=eng

      www.infoatlas.ee/eng

       

      Centrum informacji biznesowej: http://www.eas.ee/en/eas/information-centre

      Przetargi: https://riigihanked.riik.ee/register/Home.html

      Targi: http://10times.com/estonia

      Przepisy prawne: http://www.legaltext.ee, https://www.riigiteataja.ee/en/

       

      Izba Handlowo-Przemysłowa Estonii: www.koda.ee

      Izba Rolno-Handlowa Estonii: www.epkk.ee

      Zrzeszenie Małych i Średnich Przedsiębiorstw: www.evea.ee

      Związek Handlu Zagranicznego Estonii: www.etc.ee

      Związek Firm Turystycznych Estonii: www.etfl.ee

      Związek Firm Budowlanych Estonii: www.eeel.ee

      Związek Tłumaczy Estonii: www.ettl.ee

      Związek Notariuszy Estonii: www.notar.ee

       

      Administracja gospodarcza

      Ministerstwo Edukacji i Badań: www.hm.ee

      Ministerstwo Sprawiedliwości: www.just.ee

      Ministerstwo Środowiska: www.envir.ee

      Ministerstwo Gospodarki i Komunikacji: www.mkm.ee

      Ministerstwo Rozwoju Wsi: www.agri.ee

      Ministerstwo Finansów: www.fin.ee

      Ministerstwo Spraw Wewnętrznych: www.sisemin.gov.ee

      Ministerstwo Spraw Zagranicznych: www.vm.ee

      Urząd Ochrony Konkurencji: www.konkurentsiamet.ee

      Urząd Ziemi: www.maaamet.ee

      Urząd Dróg: www.mnt.ee

      Urząd Leków: www.sam.ee

      Urząd Ubezpieczenia Socjalnego: www.ensib.ee

      Urząd Transportu Morskiego: www.vta.ee

      Urząd Patentowy: www.epa.ee

      Urząd Ochrony Konsumentów: www.consumer.ee

      Urząd Ceł i Podatków: www.customs.ee

      Krajowy Urząd Pracy: www.tootukassa.ee

      Centrum Standaryzacji: www.evs.ee

      Inspekcja Nadzoru Technicznego: www.tja.ee

      Zarząd Weterynarii i Żywności: www.vet.agri.ee

      Rejestr Handlowy: https://ariregister.rik.ee/index.py

      Departament Rejestrów w Tallinie: http://www.just.ee/6907

       

      Banki

      Swedbank: www.swedbank.ee

      SEB: www.seb.ee

      AS Hansapank: www.hansa.ee

      LHV Bank:  https://www.lhv.ee

       

      Prasa ekonomiczna

      Baltic Business News: www.balticbusinessnews.com

      AS Äripäev: www.aripaev.ee

      Postimees: http://news.postimees.ee/?r=1478

      ERR: http://news.err.ee/l/economy

       

      Oficjalne strony o charakterze ekonomicznym

      Główny Urząd Statystyczny: www.stat.ee

      Bank Estonii: www.bankofestonia.info

      Estoński Instytut Koniunktur: www.ki.ee

      Fundacja Rozwoju Przedsiębiorczości: www.eas.ee

      Centrum Rozwoju Turystyki: www.visitestonia.com

      26 czerwca 2013 (ostatnia aktualizacja: 3 listopada 2016)

      Drukuj Drukuj Podziel się treścią: