close

  • Polsce – służyć, Europę – tworzyć, Świat – rozumieć

     

  • HISZPANIA

  • Hiszpania

    •  

       Informacje o kraju


       

      1. Informacje ogólne. 

       

      1.1. Położenie geograficzne, ludność, obszar, stolica, języki urzędowe

       

      Położenie geograficzne:

      Hiszpania położona jest na Półwyspie Iberyjskim, na południowo-zachodnim krańcu Europy nad Oceanem Atlantyckim i Morzem Śródziemnym. Zajmuje około 85% powierzchni Półwyspu Iberyjskiego, Archipelag Balearów, Wyspy Kanaryjskie oraz miasta Ceuta i Melilla (terytoria zależne Hiszpanii, znajdujące się na północy Afryki). Graniczy z Francją, Portugalią, Andorą, Marokiem i Gibraltarem.

      Obszar:

      Ogólna powierzchnia kraju wynosi 506 030 km2, z czego 493 514 km2 to powierzchnia Półwyspu, 7 492 km2 przypada na Wyspy Kanaryjskie, 4 992 km2  zajmuje Archipelag Balearów  i 32 km2 Ceuta i Melilla.

      Ludność:

      Wg spisu powszechnego ze stycznia 2014 r. populacja Hiszpanii liczy 46 507 760 osób (co oznacza spadek o 1,5% w porównaniu do roku 2011), z czego obcokrajowcy stanowią 5 000 028 osób (tj. 10,7%).

      Stolica: Madryt

      Języki urzędowe: Status urzędowego mają języki: kastylijski (potocznie zwany hiszpańskim), kataloński, baskijski i galicyjski.

       

      1.2. Warunki klimatyczne

       

      Klimat Hiszpanii jest niezwykle zróżnicowany, od łagodnego i deszczowego na północnym zachodzie, po śródziemnomorski z gorącym, słonecznym latem i łagodną, wilgotną zimą na południu. Centrum kraju, ze względu na otaczające je pasma górskie utrudniające dostęp  mokrego powietrza, charakteryzuje się klimatem kontynentalnym. Występują duże amplitudy temperatur dziennych, jak i rocznych. Latem na całym obszarze kraju, z wyjątkiem północnego wybrzeża, jest gorąco i słonecznie. Średnie temperatury wynoszą 12°C w styczniu i 25° w lipcu, roczna ilość opadów sięga 250 mm.

       

      1.3. Główne bogactwa naturalne

       

      Na terenie Hiszpanii znajdują się złoża wielu bogactw naturalnych, aczkolwiek ich zasobność nie jest duża i nie wystarcza na pokrycie potrzeb krajowych. Na większą skalę wydobywa się tu jedynie żelazo, piryt, cynk, miedź i ołów.

       

      1.4. System walutowy, kurs i wymiana

       

      Od 1 marca 2002 r. prawnym środkiem płatniczym jest euro. Poprzednia waluta PESETA straciła ważność z dn. 28 lutego 2002 r. Kurs wymiany ustalono na 1 EURO = 166,386 ESP.

       

      1.5. Religia

       

      Art. 16 hiszpańskiej Konstytucji z 1978 r. gwarantuje każdemu obywatelowi wolność wyznania. Żadna religia nie posiada statusu religii narodowej.  Ponad 70% procent Hiszpanów deklaruje przynależność do Kościoła Rzymskokatolickiego, ok. 6% społeczeństwa stanowią wyznawcy islamu i wierni kościołów protestanckich, zaś 13% obywateli deklaruje ateizm.

       

      1.6. Infrastruktura transportowa

      Hiszpania posiada bardzo dobrze rozbudowaną infrastrukturę transportową. Ruch samochodowy obsługują nowoczesne magistrale, autostrady i drogi ekspresowe. Aktualnie łączna długość sieci drogowej wynosi ponad 165 155 km, z czego 16 204 km przypada na autostrady i  drogi ekspresowe (co daje Hiszpanii pierwsze miejsce w Europie, przed Niemcami i Francją). Każdego roku przybywa ok. 1000 km nowych dróg. Rozbudowywany jest także transport kolejowy. Obecnie długość linii trakcyjnych wynosi 15 461 km, z czego ważną część (ponad 2 500 km) obsługuje kolej szybkobieżna AVE, rozwijająca prędkość ponad 300 km/h. Aktualnie sieć AVE łączy m.in. Madryt z Sewillą, Barceloną, Valladolid, Huescą, Malagą, Cuencą, Albacete, Alicante i Walencją. Natomiast międzynarodowe połączenia AVE łączą hiszpańskie miasta z Marsylią, Lyonem, Paryżem i Tuluzą.

      Ponadto, dynamicznie rozwija się infrastruktura lotnicza. Obecnie baza lotnisk liczy 47 portów, z których największe to Madryt, Barcelona, Palma (Majorka), Sewilla, Walencja, Santa Cruz de Tenerife (Wyspy Kanaryjskie), Bilbao i Malaga. Oprócz tego funkcjonują liczne mniejsze lądowiska prywatne, należące do aeroklubów i szkół lotniczych. Ze względu na położenie, Hiszpania posiada także szeroko rozwiniętą strukturę portów morskich. Najważniejsze z nich to Algeciras, Kadyks, Kartagena, Walencja, Vigo, Tarragona, Barcelona, Bilbao oraz La Coruña. Hiszpania posiada 31 przejść granicznych na lotniskach, 32 przejścia na granicach morskich oraz 4 przejścia lądowe, stanowiące granice zewnętrzne UE. Znajdują się one w następujących punktach: Ceuta, Melilla, La Seo de Urgel oraz La Línea de la Concepción.

       

      1.7. Obowiązek wizowy

      Od 1 maja 2004 r. obywatele polscy mogą przekraczać granicę Hiszpanii na podstawie dowodu osobistego lub paszportu. Obywatele polscy mogą przebywać na terenie Hiszpanii legitymując się polskim dowodem osobistym bez ograniczenia czasowego. Niemniej, jeśli pobyt na terenie Hiszpanii nie ma charakteru turystycznego, po upływie 90 dni powinni udać się do urzędu ds. cudzoziemców i zarejestrować się w Centralnym Rejestrze Obcokrajowców. Zostanie im wówczas nadany tzw. numer NIE, który jest równoznaczny z numerem identyfikacji podatkowej. Numer ten jest niezbędny w trakcie poszukiwania pracy, a także przy podpisywaniu umowy z pracodawcą.

       

      1.8. Wykaz świąt państwowych

       

      a)      1 stycznia – Año Nuevo

      b)      Wielki Piątek – Viernes Santo (święto ruchome)

      c)      1 maja – Fiesta de Trabajo

      d)     15 sierpnia – Asunción de la Virgen

      e)      1 listopada – Todos los Santos

      f)       6 grudnia – Día de la Constitución Española

      g)      8 grudnia – Inmaculada Concepción

      h)      25 grudnia – Natividad del Señor

      Dodatkowo każda ze Wspólnot Autonomicznych (regionów), zgodnie z własną tradycją, celebruje w ciągu całego roku różnego rodzaju uroczystości, ważne z lokalnego punktu widzenia. 

       

      System administracyjny


       

      2.1. Ustrój polityczny

       

      Hiszpania jest dziedziczną monarchią parlamentarną. Zgodnie z Konstytucją, monarcha jest głową państwa i symbolizuje jego jedność i trwałość. Stoi na straży porządku prawnego i prawidłowego funkcjonowania instytucji publicznych oraz reprezentuje Hiszpanię w stosunkach zewnętrznych. Jest również najwyższym zwierzchnikiem sił zbrojnych. Pomimo pozornie dużych kompetencji, w rzeczywistości monarcha nie ma realnej władzy. Jego rola jest reprezentacyjna. Od 19 czerwca 2014 r. na hiszpańskim tronie zasiada król Filip VI z dynastii Burbonów.

       

      2.2. Władza ustawodawcza

       

      Hiszpańska władza ustawodawcza należy do dwuizbowego parlamentu - Kortezy Generalne - złożonego z Kongresu Deputowanych i Senatu, o kadencji 4-letniej. Wybory do Kongresu są powszechne, bezpośrednie, równe i proporcjonalne, z głosowaniem tajnym. Zgodnie z Konstytucją, liczba deputowanych waha się od 300 do 400 osób (w minionych legislaturach było 350 parlamentarzystów). Senat jest izbą reprezentacji terytorialnej; 208 senatorów pochodzi z wyborów powszechnych, większościowych, według zasady równej reprezentacji wszystkich prowincji, ponadto 50 senatorów jest wybieranych przez zgromadzenia ustawodawcze regionów autonomicznych. Rolą obu izb jest występowanie z inicjatywami ustawodawczymi, uchwalanie budżetu państwa, kontrola działalności rządu oraz wyrażanie zgody na ratyfikację niektórych umów międzynarodowych. Kompetencje ustawodawcze nie leżą jednak wyłącznie w gestii Parlamentu. Część z nich jest delegowana do zgromadzeń ustawodawczych we Wspólnotach Autonomicznych.

       

      2.3. Władza wykonawcza

       

      Władza wykonawcza należy do króla i rządu. Ze względu na swoją reprezentacyjną rolę, monarcha nie uczestniczy w procesie sprawowania władzy. Jego funkcja ogranicza się do mianowania premiera rządu i na jego wniosek pozostałych członków gabinetu – wicepremierów i ministrów. W kompetencjach rządu leży kierowanie polityką wewnętrzną, zagraniczną i obronną państwa oraz zarządzanie administracją cywilną i wojskową. W minionej kadencji gabinet tworzyło 13 ministrów: Spraw Zagranicznych i Współpracy; Gospodarki i Konkurencyjności; Finansów i Administracji Publicznej, Przemysłu, Energii i Turystyki; Rozwoju (Infrastruktury); Rolnictwa, Żywności i Środowiska; Zatrudnienia i Polityki Społecznej; Edukacji, Kultury i Sportu; Zdrowia, Usług Społecznych i Równości, Spraw Wewnętrznych; Sprawiedliwości; Obrony; oraz Prezydencji (Kancelaria Premiera). Dodatkowo w ramach rządu funkcjonuje 23-osobowa Rada Państwa (Consejo de Estado) będąca najwyższym organem konsultacyjnym. Rząd ponosi odpowiedzialność polityczną przed Kongresem Deputowanych, który może doprowadzić do ustąpienia rządu, wybierając nowego premiera.

       

      2.4. Struktura administracji gospodarczej

       

      Hiszpańska administracja gospodarcza jest w dużym stopniu zdecentralizowana z uwagi na szerokie kompetencje, jakie przyznaje hiszpańska Konstytucja z 1978 r. regionom - Wspólnotom Autonomicznym. Na szczeblu centralnym za tworzenie i prowadzenie polityki wobec poszczególnych obszarów gospodarki w skali krajowej odpowiedzialne są ministerstwa. Do najważniejszych z nich należą: Ministerstwo Gospodarki i Konkurencyjności (www.mineco.gob.es), Ministerstwo Przemysłu, Energii i Turystyki (www.minetur.gob.es), Ministerstwo Rozwoju (www.fomento.gob.es), Ministerstwo Finansów i Administracji Publicznej (www.minhap.gob.es), Ministerstwo Rolnictwa, Żywności i Środowiska (www.magrama.gob.es).

      Obok resortów gospodarczych funkcjonuje szereg wyspecjalizowanych agencji rządowych i urzędów centralnych. Do istotniejszych należą: Urząd Podatkowy (Agencia Tributaria, www.aeat.es), Krajowy Urząd ds. Rynków i Konkurencji (Comisión Nacional de los Mercados y la Competencia, www.cnmc.es), Krajowy Urząd ds. Rynku Papierów Wartościowych (Comisión Nacional del Mercado de Valores, www.cmnv.es), ICEX Hiszpania Eksport i Inwestycje, agencja publiczna odpowiedzialna za promowanie internacjonalizacji hiszpańskich firm (ICEX España Exportación e Inversiones, www.icex.es).

      W strukturach władz regionalnych i lokalnych (we Wspólnotach Autonomicznych i prowincjach) znajdują się departamenty ekonomiczne i finansowe, zajmujące się rozwojem gospodarki lokalnej. Do ich kompetencji należy m.in. wspieranie rozwoju przedsiębiorczości, internacjonalizacji przedsiębiorstw, rozwoju wymiany handlowej i inwestycyjnej z zagranicą, modernizacja sektora produkcyjnego i ochrona konsumenta.

      Ponadto, w Hiszpanii działa szereg zrzeszeń i izb wspomagających rozwój biznesu. Należą do nich m.in. Hiszpańska Konfederacja Organizacji Przedsiębiorców (Confederación Española de Organizaciones Empresariales CEOE, www.ceoe.es), Hiszpańska Konfederacja Małych i Średnich Przedsiębiorstw (Confederación Española de la Pequeña y Mediana Empresa CEPYME, www.cepyme.es), Fundacja Kas Oszczędności (Fundación de Las Cajas de Ahorros, www.funcas.es) i Hiszpańska Izba Handlowa (Cámara de Comercio de España, www.camara.es) oraz szereg regionalnych i lokalnych izb gospodarczo-handlowych.

       

      2.5. Sądownictwo gospodarcze

       

      Sprawy z zakresu prawa gospodarczego są rozpatrywane przez sądy pierwszej instancji (Juzgado de Primera Instancia) lub wyspecjalizowane sądy gospodarcze (Los Juzgados de lo Mercantil), będące organami cywilnego porządku prawnego. Właściwość miejscowa tych sądów odpowiada terytorium prowincji. Dane teleadresowe sądów w poszczególnych prowincjach zamieszczone są na stronie hiszpańskiego Ministerstwa Sprawiedliwości www.mjusticia.es.

      Sądy gospodarcze funkcjonują w Hiszpanii od września 2004 r., wraz z wejściem w życie nowej ustawy upadłościowej. Rozpatrują one sprawy związane z upadłością (powództwa cywilne o charakterze majątkowym w odniesieniu do majątku upadłego dłużnika; powództwa socjalne, których przedmiotem jest wygaśnięcie, zmiana lub zawieszenie grupowe umów o pracę, w których pracodawca znajduje się w upadłości; egzekucje oraz środki zabezpieczające w stosunku do majątku oraz praw o charakterze majątkowym upadłego, powództwa zmierzające do wyegzekwowania odpowiedzialności cywilnej w stosunku do zarządzających spółką, audytorów i likwidatorów) oraz pozwy związane z nieuczciwą konkurencją, własnością intelektualną i reklamą, prawem o stowarzyszeniach pracowniczych oraz spółdzielczych, transportem krajowym i międzynarodowym, prawem morskim, ogólnymi warunkami umów oraz stosowaniem norm dotyczących arbitrażu w ww. sprawach. W postępowaniach o ogłoszenie oraz przeprowadzenie upadłości, właściwość należy do sądu gospodarczego właściwego dla miejsca, gdzie dłużnik prowadzi główną działalność. Jeżeli dłużnik posiada ponadto w Hiszpanii siedzibę i nie pokrywa się ona z miejscem prowadzenia głównych interesów, wówczas właściwy będzie również sąd gospodarczy właściwy dla miejsca zamieszkania, do wyboru przez wierzyciela składającego wniosek. Szczegółowe omówienie systemu prawnego w Hiszpanii w języku polskim znajduje się na stronie internetowej Unii Europejskiej:  https://e-justice.europa.eu/content_member_state_law-6-es-pl.do

       

      Gospodarka


       

      3.1. Ogólna charakterystyka sytuacji gospodarczej

       

      W 2015 r. widoczna była dalsza stabilizacja sytuacji ekonomicznej Hiszpanii i kontynuacja odbudowy wzrostu gospodarczego. W 2015 r. gospodarka przyspieszyła do 3,2% PKB (1,4% w 2014 r.), co sytuowało ją znacznie powyżej średniego wzrostu w strefie euro. Tej pozytywnej ewolucji sprzyjały w 2015 r. korzystne czynniki zewnętrzne: spadek cen ropy, realizowany przez Europejski Bank Centralny skup aktywów (Quantitative Easing) oraz deprecjacja euro, a także czynniki wewnętrzne: odbudowa popytu krajowego (konsumpcji i inwestycji), poprawa na rynku pracy oraz warunków finansowania. Konsumpcji sprzyjał niski poziom inflacji (przez 9 miesięcy 2015 r. osiągała ujemne wartości).

      Gospodarkę napędzały głównie eksport, turystyka, przemysł samochodowy oraz inwestycje zagraniczne (inwestycje produkcyjne osiągnęły wartość 21,72 mld euro; wzrost 11% r/r). W 2015 r. sprzedaż zagraniczna zwiększyła się o 4,3% r/r; do 250,24 mld euro. Natomiast import wzrósł o 3,7% r/r, do wartości 274,41 mld euro. Sektor turystyczny odnotował kolejny rekord (68,1 mln turystów zagranicznych). W branży motoryzacyjnej w 2015 r. zanotowano wzrost produkcji o 13,7% r/r, do poziomu 2,7 mln sztuk, co sytuuje ES na 8. miejscu na świecie (ranking OICA, International Organization of Motor Vehicle Manufacturers). Utrzymała się korzystna koniunktura w branży przemysłowej (średnia wartość wskaźnika PMI w 2015 r. wyniosła 53,6 p.). Postępowała normalizacja, silnie dotkniętego przez kryzys, rynku nieruchomości. Sytuacja w branży jest jednak silnie zróżnicowana w zależności od lokalizacji i segmentu rynku.

      Pozytywna tendencja wzrostu gospodarczego kontynuowana jest w br.: w I kw. wzrost PKB wyniósł 0,8% kw/kw. Rząd hiszpański przewiduje, że w br. wzrost PKB osiągnie 2,7%, a w 2017 r. 2,4%.

      W 2015 r. ożywienie w gospodarcze w dalszym ciągu miało ograniczony wpływ na sytuację na rynku pracy. Na koniec 2015 r. stopa bezrobocia wyniosła 20,09%, na koniec I kw. br. nieznacznie wzrosła do 21%.

      Na koniec 2015 r. dług publiczny Hiszpanii sięgnął rekordowej kwoty 1,07 bln euro (99,2% PKB), choć zmniejszył się w stosunku do PKB: na k. 2014 r. dług publiczny wyniósł 99,3% PKB. W dużej mierze za tak wysoki wolumen zadłużenia odpowiadają hiszpańskie regiony: ich dług osiągnął w 2015 r. bezprecedensową wartość 261,26 mld euro.

      Pomimo ożywienia gosp. Hiszpanii nie udało się w 2015 r. wypełnić uzgodnionego z Unią Europejską celu deficytu budżetowego (4,2% PKB). Według danych resortu finansów, w odniesieniu do całości hiszpańskiej administracji deficyt wyniósł 5% PKB. Na br. rząd wyznaczył nowy cel deficytu na 3,6% PKB.

      Poprawa wskaźników makroekonomicznych sprzyjała w 2015 r. korzystnym kosztom finansowania hiszpańskiej gospodarki. Na koniec 2015 r. spread wyniósł 115 p.b., przy oprocentowaniu obligacji 10-letnich 1,78%). Czynniki zewnętrzne (wyhamowanie gospodarki chińskiej; problemy innych rynków wschodzących) warunkowały w dużej mierze negatywne wyniki hiszpańskiej giełdy w 2015 r.

      Stabilizacja sytuacji Hiszpanii znalazła odzwierciedlenie w ocenach agencji ratingowych, które w ub.r. utrzymały lub podniosły rating kraju: w październiku agencja Standard& Poor’s podniosła rating kraju do poziomu BBB+, z perspektywą stabilną. W styczniu br. agencja Fitch utrzymała rating na poziomie BBB+, z perspektywą stabilną. Natomiast w lutym br. Moody’s obniżyła perspektywę Hiszpanii z pozytywnej na stabilną, utrzymując rating na poziomie Baa2.

      W 2015 r. miały miejsce dwie misje nadzorcze Komisji Europejskiej i Europejskiego Banku Centralnego w Hiszpanii (w marcu i październiku – w ramach nadzoru hiszpańskiej gospodarki po zakończeniu programu pomocy dla hiszpańskich banków). Instytucje te z jednej strony, chwaliły Hiszpanię za przeprowadzone reformy, które przyczyniły się do ożywienia gospodarki, z drugiej jednak podkreślały wciąż istniejące silne nierównowagi w hiszpańskiej gospodarce i konieczność kontynuacji reform gospodarczych. Ostatnia misja Komisji Europejskiej i Europejskiego Banku Centralnego w Hiszpanii miała miejsce w kwietniu br.

       

      Główne wskaźniki makroekonomiczne

       

      PKB

      W IV kw. 2015 r. wzrost PKB wyniósł 0,8% kw/kw, natomiast w całym roku 3,2% PKB. Według Krajowego Instytutu Statystycznego, nominalna wartość PKB w 2015 r. wyniosła 1.081,1 mld euro.

      Pozytywna tendencja wzrostu gospodarczego kontynuowana jest w br.: w I kw. wzrost PKB wyniósł 0,8% kw/kw. Na br. rząd przewiduje wzrost 2,7% PKB, a na 2017 r. 2,4%.

      W 2014 r. PKB zwiększyło się o 1,4%. 

       

      Inflacja

      Przez dziewięć miesięcy 2015 r. inflacja przyjmowała w Hiszpanii wartości ujemne (najniższa w styczniu -1,3% r/r). Podobnie w I kw. br. inflacja pozostała na niskim poziomie: w styczniu wyniosła -0,3%, w lutym i marcu -0,8%, za sprawą gł. niskich cen surowców (w tym ropy).

      Natomiast w 2014 r. ceny dóbr i usług konsumpcyjnych średnio zmniejszyły się o 0,2%.

       

      Deficyt i dług publiczny

      Według danych rządowych, w 2015 r. łączny deficyt budżetowy Hiszpanii (obejmujący deficyt odnotowany przez administrację centralną, wspólnoty autonomiczne, hiszpański ZUS i jednostki lokalne) wyniósł 5% PKB (bez uwzględnienia pomocy dla sektora bankowego), w porównaniu z 5,79% PKB w 2014 r. Tym samym w 2015 r. Hiszpania przekroczyła cel deficytu uzgodniony z UE (4,2% PKB).

      Deficyt administracji centralnej wyniósł w 2015 r. 2,53% PKB, regionów 1,66% PKB, a hiszpańskiego odpowiednika ZUS (Seguridad Social) 1,26% PKB. Jednostki lokalne odnotowały nadwyżkę budżetową 0,44% PKB.

      Za przekroczenie celu deficytu odpowiedzialne były w dużej części hiszpańskie regiony: osiągnęły deficyt na poziomie 1,66% PKB, przy celu 0,7%. Tylko 3 z 17 regionów wypełniły wyznaczone cele deficytu (Wyspy Kanaryjskie; Kraj Basków; Galicja). Natomiast cel najbardziej przekroczyły Katalonia (2,7% PKB regionu), Estremadura (2,64%), Murcja (2,52%), Wspólnota Walencji (2,51%) i Aragonia (2,13%).

      Na br. rząd wyznaczył nowy cel deficytu na 3,6% PKB.

       

      Jednym z głównych problemów hiszpańskiej gospodarki pozostaje wysoki poziom długu publicznego. Na koniec 2015 r. dług publiczny Hiszpanii sięgnął rekordowej kwoty 1,07 bln euro (99,2% PKB), choć zmniejszył się w stosunku do PKB: na k. 2014 r. dług publiczny wyniósł 99,3% PKB. W dużej mierze za tak wysoki wolumen zadłużenia odpowiadają hiszpańskie regiony: ich dług osiągnął w 2015 r. bezprecedensową wartość 261,26 mld euro. Najbardziej zadłużone (w stosunku do PKB regionu) są Wspólnota Walencji, Katalonia oraz Kastylia-La Mancha.

       

      Rynek pracy

      Sytuacja na rynku pracy w  2015 r. była pozytywna. Spadek bezrobocia wyniósł 678,2 tys., w czasie gdy zatrudnienie zwiększyło się o 525,1 tys. os. (+3% r/r), co świadczy o odbudowie kondycji hiszpańskiego rynku pracy. Gwarantem utrzymania tej pozytywnej tendencji jest dynamicznie rozwijająca się gospodarka Hiszpanii. Motorem zatrudnienia są usługi. Zasługi przemysłu i sektora budowalnego dla zatrudnienia są dużo niższe, ale ważny jest ich pozytywny rezultat, szczególnie po okresie recesji. Pomimo pozytywnych sygnałów z rynku pracy, nadal widoczne są nierównowagi osłabiające ten rynek. Jednym z głównych problemów jest wysoka sezonowość i niestabilność zatrudnienia. Odsetek umów na czas określony jest dwukrotnie wyższy od umów stałych, co wpływa na brak stabilności zatrudnienia. Ponadto, zatrudnienie jest w zbyt dużym stopniu zależne od wahań koniunkturalnych, co wynika przede wszystkim z modelu gospodarki opartej gł. na usługach i turystyce.

      Całkowita liczba bezrobotnych: 4.779.500 os., tj. 20,9% populacji, oznacza, że sytuacja na rynku pracy pozostaje kluczowym wyzwaniem dla hiszpańskiej gospodarki i rządu.

       

      Zatrudnienie wzrosło o 525,1 tys. os. (305,1 tys. wśród mężczyzn i 220 tys. wśród kobiet) i we wszystkich sektorach: usługi (421,5 tys.), przemysł (24,6 tys.), sektor budowlany (28,1 tys.) i rolnictwo (50,8 tys.). Dominują umowy stałe (501,7 tys.), wobec kontraktów o charakterze czasowym (23,3 tys.). Liczba umów o pracę zwiększyła się o 505,7 tys., z czego 170,6 tys. stanowiły umowy stałe, a 335,1 tys. kontrakty na czas określony. Sektor prywatny zatrudnił 452 tys. osób, a państwowy 73,1 tys.

       

      Bezrobocie spadło o 678,2 tys. os. (-12,43%). Redukcja bezrobocia miała miejsce we wszystkich sektorach: usługi (-53,4 tys.), sektor budowlany (-21,3 tys.), przemysł (-37,7 tys.) i rolnictwo (-48,8 tys.).

      Populacja aktywna zawodowo spadła o 153,2 tys. os.

       

       

      Gospodarstwa domowe

      Liczba gosp. domowych (GD) wyniosła 18.395.100 (+17 tys. kw./kw.), z czego 4.667.500 to gospodarstwa jednoosobowe. Liczba GD, w których wszyscy członkowie są bezrobotni zmniejszyła się o 16,3 tys. do 1.556.600. Liczba GD, których wszyscy członkowie mają zatrudnienie, wzrosła o 64,4 tys. do 9.530.400 os., z czego 1.830.200 to gospodarstwa jednoosobowe.

       

      Regiony

      W 2015 r. zatrudnienie wzrosło we wszystkich regionach Hiszpanii, z wyjątkiem Kantabrii. Najlepsze wyniki zarejestrowała Andaluzja (+137,5 tys.), Madryt (+56,7 tys.) i Wyspy Kanaryjskie (+54,7 tys.)

      Największy spadek bezrobocia odnotowano w Andaluzji (-197,4 tys.), Katalonii (-87,9 tys.) oraz Madrycie (-49,6 tys.).

       

      Handel zagraniczny

      Zgodnie z danymi opublikowanymi przez Ministerstwo Gospodarki i Konkurencyjności, za 2015 r. wartość hiszp. eksportu wyniosła 250,241 mld euro (+4,3% r/r). Wartość hiszpańskiego importu wyniosła 274,415 mld euro (+3,7% r/r). Wolumen eksportu zwiększył się o 3,7% r/r w rezultacie wzrostu cen o 0,6%, a importu o 6,4% przy redukcji cen na poziomie 2,5%. Deficyt obrotów handlowych wyniósł 24,205 mld euro. Wskaźnik pokrycia importu z eksportem stanowił 91,2%, wobec 90,6% zarejestrowanych w 2014 r.

      Sprzedaż produktów i usług skierowanych do UE stanowiła 64,8% całkowitego eksportu Hiszpanii (+6,4% r/r). Strefa euro była odbiorcą 50,4% eksportu (+5,4% r/r).

      Sektorami, które miały największy udział w strukturze eksportu w 2015 r., były: środki produkcji (20,1% udziału w eksporcie i wzrost o 4,2% r/r), samochody (17%; +19,6%), żywność, napoje i papierosy (16,2%; +9%) oraz produkty chemiczne (14,4%; +5,5%).

      W imporcie dominowały natomiast środki produkcji (20,4%; +18,9%), produkty chemiczne (16%; +10,3%) oraz produkty energetyczne (14%; - 30%).

      Hiszpania zachowała pozytywne saldo obrotów z Unią Europejską, które w 2014 r. wyniosło 8,483 mld euro (-13,4%).

      Głównym partnerem handlowym Hiszpanii są Francja (15,5% eksportu), Niemcy (10,8%) Portugalia (7,2%) oraz Włochy (7,5% eksportu).

       

      Wymiana handlowa ES-PL  

      W 2015 r. wymiana handlowa wyniosła 9,3 mld. Z czego 4,8 mld euro przypadło na eksport (+22% r/r), a 4,5 na import (+15%), pozwalając Hiszpanii na zachowanie pozytywnego salda w wysokości 289 euro.

      Polska wśród krajów UE zajmowała w 2014 r. 8 miejsce w eksporcie i imporcie Hiszpanii.

       

      Handel zagraniczny według obszarów geograficznych. Dane za 2015 r.

       

      Eksport

      Import

       

      udział %

      wzrost % 15/14

      udział %

      wzrost % 15/14

      UE-27

      64,8

      +6,4

      56,0

      +8,9

      Kraje poza unijne

      5,7

      - 6,8

      5,4

      -14,7

      Ameryka Łacińska

      5,9

      +6,4

      5,4

      -14,7

      Azja

      9,6

      +5,3

      18,9

      +9,4

      Ameryka Płn.

      5,1

      +6,7

      5,1

      +22,6

      Afryka

      6,5

      +0,1

      8,7

      -14,9

      Źródło: Ministerstwo Gospodarki i Konkurencyjności

       

      Inwestycje

       

      Inwestycje zagraniczne w Hiszpanii

      Po okresie konsolidacji w 2014 r. (+16,2% r/r) w 2015 r. zanotowano wzrost inwestycji produkcyjnych i poprawę inwestycji produkcyjnych netto, pomimo wzrostu „dezinwestycji produkcyjnych”.

      Wartość inwestycji produkcyjnych (no ETVE), jedynych które generują zatrudnienie, wzrosła do 21,724 mld euro brutto (+11%).

       

      BIZ produkcyjne brutto w Hiszpanii 2014 i 2015 (mld euro)

      Pochodzenie

      2014

      %

      2015

      %

      OECD

      16,7

      85

      19,9

      91,7

      UE-28

      13,8

      74

      17,7

      81,7

      UE-15

      13,7

      70

      17,6

      81

      Ameryka Łacińska

      3,0

      15,6

      1,6

      7,4

      Raje podatkowe

      163

      0,8

      175

      0,8

      Źródło: Baza danych DataInvex hiszpańskiego Ministerstwa Gospodarki i Konkurencyjności

       

      Inwestycje hiszpańskie za granicą

      Łączna wartość hiszpańskich inwestycji zagranicznych w 2015 r. wyniosła 26,190 mld euro (+13,6% r/r), w tym samych inwestycji produkcyjnych 24,5 mld euro.  Głównym czynnikiem decydującym o ekspansji kapitałowej hiszpańskich firm jest poszukiwanie alternatywnych rynków zbytu i możliwości inwestycyjnych w krajach dynamicznie rozwijających się, wobec niskich możliwości inwestycyjnych na rodzimym rynku.

       

      Hiszpańskie BIZ produkcyjne brutto za granicą 2014-2015 (mln euro)

      Pochodzenie

      2014

      %

      2015

      %

      OECD

      17,1

      64

      22,1

      90

      UE-28

      10,5

      39,6

      10,5

      43

      UE-15

      9,7

      36,5

      10,4

      42,6

      Ameryka Łacińska

      9,0

      34

      3,0

      12,4

      Raje podatkowe

      2,0

      7,8

      43

      0,2

      Źródło: Baza danych DataInvex hiszpańskiego Ministerstwa Gospodarki i Konkurencyjności

       

      3.2. Tabela głównych wskaźników makroekonomicznych:

      Wyszczególnienie

      2011

      2012

      2013

      2014

      2015

      PKB wartość globalna (w mld euro, wg cen bieżących)

      1.070,4

      1.042,8

      1.031,2

      1.041,1

       

      1.081,19

      PKB per capita (w tys. euro)

      22,9

      22,3

      22,1

      22,4

      23,29 (szacunki)

      Tempo wzrostu PKB w %

      -1

      -2,6

      -1,7

      1,4

      3,2

      Relacja nadwyżki/deficytu finansów publicznych do PKB w % (bez uwzględnienia pomocy dla sektora finansowego)

      - 9,1

      -6,8

      -6,6

      -5,8

       

      -5

      Relacja całkowitego długu publicznego do PKB w %

      69,5

      85,4

      93,7

      99,3

      99,2

      Stopa inflacji (indeks cen konsumpcyjnych CPI) w %

      3,2

      2,4

      1,4

      -0,2

      -0,5

      Stopa bezrobocia w %

      21,39

      24,79

      26,09

      24,44

      22,06

      Wartość obrotów handlu zagranicznego (w mln euro)

      478.371

      484.060,1

      488.160,7

      506.138,4

      524.656,5

      Wartość eksportu (w mln euro)

      215.230,3

      226.114,5

      235.814

      240.581,8

      250.241,3

      Wartość importu (w mln euro)

      263.140,7

      257.945,6

      252.346,7

      265.556,6

      274.415,2

      Wartość rocznego napływu zagranicznych inwestycji produkcyjnych (w mln euro)

      28.940,2

      14.799,2

      16.847,2

      19.579,7

      21.724,3

      Wartość rocznych hiszpańskich inwestycji produkcyjnych za granicą (w mln euro)

      30.726,4

      16.150,3

      19.010,6

      26.603,7

      24.545,1

      Źródła: Krajowy Instytut Statystyczny (PKB; bezrobocie; inflacja); hiszpańskie Ministerstwo Gospodarki i Konkurencyjności (handel); Ministerstwo Finansów i Administracji Publicznej (deficyt budżetowy); Bank Hiszpanii (dług publiczny).

      (Ostatnia aktualizacja: 10.05.2016)

       

      3.3. Główne sektory gospodarki

      W 2015 r. wkład poszczególnych sektorów w PKB był następujący: usługi 68%; przemysł 15,46%; budownictwo 5,02%; rolnictwo, hodowla, rybołówstwo 2,28% (podatki netto 9,1%).

      W 2015 r. motorami wzrostu gospodarczego pozostawały turystyka (w 2015 r. Hiszpanię odwiedziło 68,1 mln turystów międzynarodowych); w mniejszym stopniu eksport (w 2015 r. sprzedaż zagraniczna zwiększyła się o 4,3% r/r, do poziomu 250,24 mld euro). Dobre wyniki kontynuowała branża motoryzacyjna (Hiszpania jest 8. największym producentem samochodów na świecie): w 2015 r. zanotowano wzrost produkcji samochodów o 13,7% r/r, do poziomu 2,7 mln sztuk (przy silnym wzroście sprzedaży krajowej i eksportu).

      Utrzymała się korzystna koniunktura w branży przemysłowej (średnia wartość wskaźnika PMI w 2015 r. wyniosła 53,6 p.). Postępowała normalizacja, silnie dotkniętego przez kryzys, rynku nieruchomości. Sytuacja w branży jest jednak silnie zróżnicowana w zależności od lokalizacji i segmentu rynku.

       

      Sektor budowlany

      W 2015 r. widoczne było pewne ożywienie w branży budowlanej, jednej z najbardziej dotkniętych przez kryzys w Hiszpanii, jednak sytuacja w sektorze pozostaje trudna.

      W IV kw. 2015 r. liczba zatrudnionych w budownictwie wynosiła 1.058,5 tys. osób, czyli o 28,1 tys. więcej w porównaniu z IV kw. w 2014 r. Oznacza to, że liczba zatrudnionych w sektorze zwiększyła się o ok. 2,73% r/r. Natomiast w I kw. br. zatrudnienie w budownictwie zmniejszyło się o 26,9 tys. osób.

      Ożywienie sytuacji gospodarczej w Hiszpanii i poprawa warunków finansowania przełożyły się, obok in. czynników, na wzrost liczby transakcji kupna-sprzedaży nieruchomości. Rada Generalna Notariatu odnotowała w 2015 r. wzrost transakcji dot. nieruchomości mieszkalnych o 8,6%.

      Widoczną w ostatnich latach tendencją jest wzrost liczby cudzoziemców dokonujących zakupów na hiszpańskim rynku mieszkaniowym. Wg danych hiszpańskiego Ministerstwa Rozwoju, w IV kw. 2015 r. transakcje dokonywane przez obcokrajowców (rezydentów i nie rezydentów) wyniosły 17% wszystkich transakcji. Wśród kupujących dominują Brytyjczycy, Francuzi i Niemcy i Belgowie. W IV kw. ub.r. odnotowano zwiększenie transakcji dokonywanych przez cudzoziemców o 9,9% r/r.

      Według danych Ministerstwa Rozwoju, w IV kw. 2015 r. wzrost cen nieruchomości mieszkalnych wyniósł 1,8% r/r: średnia cena m2 w IV kw. 2015 r. wynosiła 1.490,1 euro - o 29,1% mniej niż jej maksymalny poziom, osiągnięty w I kw. 2008 r. Natomiast cena ta wzrosła o 2,4% od minimalnego poziomu uzyskanego w III kw. 2014 r. IV kw. 2015 r. był trzecim z kolei kwartałem wzrostu cen nieruchomości mieszkalnych.

      Należy odnotować te pozytywne sygnały, po tym jak od 2008 r., gdy rozpoczął się kryzys na rynku, ceny mieszkań spadły o ok. 30%. Wpłynęła na to trudna sytuacja gosp.: spadek dochodów społeczeństwa, wysokie bezrobocie, ograniczone możliwości uzyskania kredytów hipotecznych.

      W 2015 r. sytuacja na rynku nieruchomości różniła się, w zależności od regionu Hiszpanii: w IV kw. 2015 r. odnotowano wzrost ceny budynków mieszkalnych w skali roku w 14 hiszpańskich regionach, w tym na Balearach (5,4%), Wspólnocie Madrytu (3,4%), Rioja (3,2%), Katalonii (3%), Wyspach Kanaryjskich (3%), Kastylii-León (2,6%), Wspólnocie Nawarry (2,2%). Spadki odnotowano natomiast w Kantabrii (-4%), Ceucie i Melilli (-1,8%), Kraju Basków (-1,3%) oraz Murcji (-0,1%).

      Pomimo pewnych pozytywnych sygnałów ożywienia na rynku nieruchomości, część ekspertów (m.in. OECD) ocenia, że trudna sytuacja w branży nieruchomości utrzyma się przez kilka lat, w sytuacji wciąż wysokiego bezrobocia, procesu oddłużania hiszpańskiego społeczeństwa i dużej podaży na rynku nieruchomości.

      W związku z negatywnymi efektami kryzysu na rynku budowlanym, rządowym celem w długim okresie jest zmniejszenie udziału sektora budowlanego (zwłaszcza mieszkaniowego) w tworzeniu PKB. W krótkim okresie natomiast, najważniejsze jest zagospodarowanie niesprzedanych mieszkań (wg danych Min. Rozwoju to 535 tys. nowych mieszkań na k. 2014 r.), co jest realizowane m.in. poprzez promowanie polityki ułatwiania najmu tych lokali osobom młodym i niezamożnym (takie wsparcie przewiduje krajowy plan najmu mieszkań oraz rewitalizacji przestrzeni miejskich na lata 2013-2016). Jednocześnie jednak, obok działań w celu zmniejszenia liczby niesprzedanych mieszkań, rząd - w ramach konsolidacji finansowej - podniósł podatek VAT na zakup nowych mieszkań z 4 do 10% od 1.01.2013 r. Z tą samą datą zlikwidowana została również ulga podatkowa z tytułu zakupu pierwszego mieszkania.

       

      Sektor finansowy

      W ponad trzy lata po decyzji Unii Europejskiej o udzieleniu pomocy dla hiszpańskich banków, krajowy sektor finansowy przeszedł znaczną transformację, zgodnie z zaleceniami Komisji Europejskiej zawartymi w Memorandum of Understanding (MoU), określającym warunki pomocy i plan reform sektora. Program wsparcia dla hiszpańskiego sektora finansowego został oficjalnie zakończony w styczniu 2014 r., a w br. Komisja Europejska przedstawiła raport podsumowujący, w którym pozytywnie oceniła realizację programu. W ocenie Komisji, wskaźniki pokazują poprawę w zakresie wypłacalności i rentowności hiszpańskich jednostek finansowych, a także kosztów ich finansowania. Zgodnie z opinią tej instytucji, rząd hiszpański szybko i skutecznie wdrożył działania naprawcze przewidziane w MoU, co pozwoliło na przywrócenie zaufania do gospodarki i sektora bankowego. Hiszpania rozpoczęła wcześniejszą spłatę uzyskanej z Unii Europejskiej pomocy dla banków (dotychczas spłaciła 5,6 z 41,3 mld euro).

      Po zakończeniu programu pomocowego Komisja Europejska i Europejski Bank Centralny kontynuują nadzór nad hiszpańskim sektorem bankowym i nad hiszpańską gospodarką. Piąta misja nadzorcza miała miejsce w dniach 11-13 kwietnia br. W jej konkluzjach przedstawiciele tych dwóch instytucji odnotowali m.in. dalszą stabilizację hiszpańskiego sektora finansowego (poprawa jakości aktywów; lepsza wypłacalność; lepszy dostęp do finansowania). Wolumen kredytów wciąż maleje, co po części odzwierciedla trwający proces oddłużania gospodarstw domowych i firm. Raport podkreśla m.in. konieczność prywatyzacji części sektora finansowego pozostającego we własności państwa (w 2014 r. sprzedano m.in. znacjonalizowany Catalunya Banc jednemu z największych hiszpańskich banków, BBVA, i część udziałów państwa w Bankii).

      Hiszpańskie banki pozytywnie przeszły stress-testy, przeprowadzane przez Europejski Bank Centralny i Europejski Urząd Nadzoru Bankowego (EBA) w ramach przeglądu kondycji banków w strefie euro w 2014 r. Piętnaście hiszpańskich banków, poddanych ocenie, generalnie osiągnęło pozytywne rezultaty. Tylko w jedynym – Liberbanku, wykryto niedobór kapitału na koniec 2013 r. (jednostka wzmocniła bazę kapitałową i spełniła wymogi).

      W 2015 r. wyhamował, widoczny wcześniej, proces konsolidacji rynku finansowego w Hiszpanii, po okresie kryzysu gospodarczego. Jednak analitycy nie wykluczają dalszych fuzji na hiszpańskim rynku finansowym.

      Od września 2014 r. (pod rządami nowej prezes Any Botín) zaszły istotne zmiany w największym hiszpańskim banku, Banco Santander (m.in. zmiany w strukturach zarządczych banku; podwyższenie kapitału w styczniu 2015 r.).

      Hiszpania z zadowoleniem powitała powołanie unii bankowej w ramach UE, była silnie zaangażowana w prace nad jej utworzeniem. Utworzenie unii bankowej należało do hiszpańskich priorytetów na forum UE. 

       

      Sektor motoryzacyjny

      Rok 2015 przyniósł kontynuację pozytywnych informacji o kondycji hiszpańskiego sektora motoryzacyjnego. W ostatnich latach, dzięki poprawie konkurencyjności w hiszpańskiej gospodarki (reforma rynku pracy pozwoliła na wzrost konkurencyjności hiszpańskich zakładów m.in. w wyniku obniżenia kosztów zwolnień), koncerny takie, jak Ford, Iveco, PSA Peugeot-Citroen, postanowiły zwiększyć zatrudnienie i produkcję w swoich zakładach w Hiszpanii (od 2012 r. hiszpańskie fabryki rozpoczęły produkcję 22 nowych modelów samochodów). Wsparcie branży samochodowej jest jednym z elementów, przyjętego w  2014 r., rządowego planu dot. wzmocnienia hiszpańskiego sektora przemysłowego. Sektor motoryzacyjny aktualnie cieszy się wsparciem rządowym, m.in. w ramach programów PIVE i PIMA Aire (Plan de Impulso al Medio Ambiente).

      Plan PIVE polega na dopłatach do zakupu nowego auta przy oddaniu starego. Celem planu jest ułatwienie wymiany samochodów na bardziej energooszczędne i przyjazne środowisku. W listopadzie ub.r. rząd przedłużył 8. edycję programu PIVE (do lipca 2016 r.; 8 edycja została zaaprobowana przez rząd w maju 2015 r. z budżetem 225 mln euro).

      Według ocen rządu, bilans edycji ośmiu PIVE będzie bardzo pozytywny. Łącznie wymienionych zostanie 1,18 mln pojazdów na nowsze, o większej wydajności energetycznej. Redukcja emisji CO2 wyniesie 850 tys. ton.

      Rząd M. Rajoya zrealizował także cztery edycje programów PIMA Aire, w ramach których wspierano wymianę pojazdów handlowych na modele bardziej wydajne i emitujące mniej zanieczyszczeń; wspierany był także zakup pojazdów gazowych i elektrycznych. W listopadzie 2014 r. rząd przyjął plan PIMA Aire 4, przewidujący bezpośrednie wsparcie na poziomie 9,6 mln euro.

      W listopadzie 2015 r. – jako kontynuację m.in. PIMA Aire – rząd przyjął „Plan wsparcia pojazdów wykorzystujących energie alternatywne”, Movea.  Budżet tego programu na br. to 16,6 mln euro.

      Sprzyjające warunki umożliwiły wzrost produkcji samochodów w Hiszpanii w 2015 r. o 13,7% r/r (do poziomu 2,7 mln sztuk; według danych branżowego stowarzyszenia Anfac), co sytuuje ten kraj na 8. miejscu na świecie (ranking OICA, International Organization of Motor Vehicle Manufacturers). Korzystna tendencja kontynuowana była w I kw. br.: wzrost produkcji o 7,6% r/r (768,86 tys. sztuk). Na br. branża wyznacza cel produkcji powyżej 2,8 mln sztuk.

      Dzięki m.in. ożywieniu hiszpańskiej gospodarki, poprawie zaufania konsumentów, lepszemu finansowaniu, a także planom PIVE i PIMA Aire, w 2015 r. sprzedaż samochodów na rynku krajowym wzrosła o 20,9% r/r (do poziomu 1,03 mln sztuk). Silny był również eksport (wzrost ponad 11% r/r). W ostatnim okresie hiszpańska branża motoryzacyjna zintensyfikowała sprzedaż m.in. do USA, Korei Południowej, Chin i Turcji.

       

      Sektor turystyczny

      Tradycyjnie kluczowy sektor dla hiszpańskiej gospodarki pozostaje najważniejszym obok eksportu motorem rozwoju i wpływów do budżetu. W 2015 r. Hiszpanię odwiedziło prawie 68,1 mln turystów zagranicznych. Tym samym Hiszpania pobiła swój zeszłoroczny rekord (+4,9%, tj. 3,2 mln). Najliczniejszą grupę turystów stanowią Brytyjczycy 16.675.247 os. (+4,5%), Francuzi 11,548,078 os. (+8,9%) oraz Niemcy 10.294.083 (-1,2%). Największy wzrost turystów zarejestrowano w przypadku USA (+23,6%), Szwajcarii (+9%) oraz Irlandii (+6.7%). Znacząco spadła liczba turystów z Rosji (o 33%).

      Turyści najchętniej odwiedzają Katalonię (17,4 mln), Baleary (11,6 mln) oraz Wyspy Kanaryjskie (11,6 mln). Andaluzję odwiedziło 9,3 mln turystów, Walencję 6,5 mln, a Madryt 5,1 mln.

       

      Sektor energetyczny

      Dla rządu w Madrycie, od dłuższego czasu, priorytetem w sektorze energetycznym pozostaje kwestia budowy interkonektorów elektrycznych i gazowych, których powstanie zakończyłoby energetyczną izolację Półwyspu Iberyjskiego. Madryt przypomina, że podczas Rady Europejskiej w Barcelonie w 2002 r. ustanowiono cel 10% transgranicznych zdolności przesyłowych przez państwa członkowskie w zakresie interkonektorów oraz dostępu do przynajmniej  dwóch źródeł energii. Obecnie, choć minęło blisko 14 lat, Hiszpania cel ten wypełnia w zaledwie nieco ponad 2%. Wyniki Rady Europejskiej z października 2014 r. poświęconej sprawom klimatyczno-energetycznym premier M. Rajoy określił jako „bardzo pozytywne, zwłaszcza dla Hiszpanii”. Zaznaczył, że interkonektory energetyczne stały się „priorytetem UE z punktu widzenia zakończenia procesu tworzenia wewnętrznego rynku energii”. W jego opinii „odblokowano stagnację”, w zakresie interkonektorów uznając, że odizolowanie energetyczne Półwyspu Iberyjskiego jest problemem europejskim a nie bilateralnym.

      W lutym 2015 r., we francuskiej miejscowości Mostequieu-des-Albères, premierzy Hiszpanii i Francji uroczyście zainaugurowali działalność, pierwszego po 33 latach, interkonektora elektrycznego linii wysokiego napięcia Santa Llogaia-Baixas. Licząca 64,5 km inwestycja połączyła katalońskie Santa Llogaia (prow. Girona) z francuskim Baixas (k. Perpignan).

      W 2013 r. weszła w życie kontrowersyjna reforma energetyczna nakładająca 7 rodzajów nowych podatków na producentów energii. Najbardziej uderzyła ona w sektor energii odnawialnych (OZE), powszechnie uważany za przeinwestowany. Wiele zagranicznych koncernów (m.in. z Japonii, USA, Niemiec, Wlk. Brytanii, ZEA) zapowiedziało wycofanie się z Hiszpanii, gdzie produkcja energii ze źródeł odnawialnych stała się dla nich nieopłacalna, wnosząc o odszkodowania i skarżąc hiszpańskie państwo przed międzynarodowym arbitrażem. Także hiszpańscy liderzy rynku: Endesa, Iberdrola, Acciona i Abengoa koncentrują się na ekspansji na zagraniczne rynki, kosztem rynku krajowego. Za kierunki strategiczne uznaje się przede wszystkim Amerykę Południową, kraje Zatoki Perskiej oraz Chiny. Priorytetem rządu jest też ustanowienie konkurencyjnego, zrównoważonego miksu energetycznego opartego o „realistyczny kurs”, powiązany z racjonalizacją kosztów wytwarzania energii.

      W Hiszpanii działa 7 gazoportów, najwięcej w Europie. Dwa kolejne są w budowie. Ich moc nie jest w pełni wykorzystywana, co jest istotne zwłaszcza w kontekście ewentualnego sprowadzania gazu z USA (od 2017 r.).

      Hiszpania popiera koncepcję efektywnego wykorzystania rodzimych surowców energetycznych w Europie z poszanowaniem środowiska naturalnego, jak i pozostawienie w kompetencji państw członkowskich Wspólnoty dalszego kształtowania krajowych regulacji środowiskowych i warunków inwestycyjnych. Koncepcja, która dla Hiszpanii nabrała aktualności w związku z kryzysem ukraińskim. Madryt podkreśla, by każdy kraj mógł sam kształtować swój miks energetyczny bez zewnętrznej ingerencji Komisji Europejskiej (cele Komisji Europejskiej dla Hiszpanii to 20% udziału OZE w koszyku energetycznym do 2020 r. i już dziś Komisja twierdzi, że Madryt tych celów w terminie nie wypełni osiągając w przewidzianym okresie poziom pomiędzy 12,6% a 17,1% udziału OZE w miksie energetycznym).

      W Hiszpanii żywa jest kwestia radzenia sobie z restrukturyzacją nierentownego sektora węgla kamiennego. Choć zagadnienie to ma znacznie mniejszy wymiar gospodarczo-społeczny niż w Polsce, to jest to temat, który co jakiś czas pojawia się w mediach. Hiszpańskie władze zmierzają do dekarbonizacji gospodarki. W maju 2015 r. ministerstwo energii Hiszpanii przedstawiło założenia planu dla sektora górnictwa węgla kamiennego, którego głównym celem miało być podwojenie zużycia krajowego węgla. Sektor węglowy miał uzyskać wsparcie w latach 2015-2018 w kwocie 405 mln euro. Plan zakładał też wypłacenie pomocy publicznej elektrowniom, które do wytwarzania elektryczności wykorzystują węgiel pochodzący z hiszpańskich kopalń i które podejmą się realizacji inwestycji mających się przyczynić do redukcji emisji tlenków azotu. Plany te napotkały jednak na niespodziewany opór Krajowej Komisji ds. Rynków i Konkurencyjności (CNMC), która  orzekła, że plany resortu nie mogą być przedstawiane w formie „motywacyjnego bodźca dla ochrony środowiska”. Węgiel jest odpowiedzialny za 70% emisji CO⊃2; w sektorze produkcji elektryczności w Hiszpanii. Poprzedni model finansowego wsparcia kopalń wygasł w roku 2014. I choć od tamtej pory nie obowiązuje wsparcie dla krajowej produkcji węgla, elektrownie spalają nadspodziewanie duże ilości węgla, ze względu na jego niską cenę na międzynarodowych rynkach.

      Temat frackingu nie jest obecnie dla Hiszpanii priorytetowy. W 2013 r. hiszp. parlament odrzucił inicjatywę opozycyjnej lewicy zakazującą w Hiszpanii stosowania frackingu. Regionalne ustawy anty frackingowe przyjęte w Kantabrii, Nawarze, Katalonii i Andaluzji rząd skierował do Trybunału Konstytucyjnego, który orzekł (2014 r.), że takowe regulacje nie mogą być przyjmowane na poziomie wspólnot autonomicznych. W Hiszpanii (głównie Kraj Basków, Kastylia Leon, Andaluzja, Murcja) szereg firm (czołowa to kanadyjska BNK) prowadzi badania poszukiwawcze i realizuje próbne odwierty, ale dotychczas w Hiszpanii nie prowadzi się w żadnym miejscu wydobycia gazu łupkowego na skalę przemysłową.

       

      3.4. Uczestnictwo w wielostronnych organizacjach i porozumieniach o charakterze ekonomicznym

      Hiszpania należy do krajów-założycieli OECD (1960 r.) i wykazuje znaczne zaangażowanie w prace tej organizacji. Do tego celu powołała Stałe Przedstawicielstwo przy OECD w Paryżu. Hiszpania jest członkiem Światowej Organizacji Handlu (WTO) i aktywnie uczestniczy w rundzie negocjacyjnej z Doha. Ponadto silnie wspiera rozwój współpracy gospodarczej w ramach Wspólnoty Iberoamerykańskiej, a także stosunków pomiędzy UE a krajami Mercosur, Wspólnotą Andyjską, Chile i Meksykiem. Hiszpania tradycyjnie mocno angażowała się w udzielanie pomocy rozwojowej krajom Afryki, jednak kryzys gospodarczy wymusił drastyczne oszczędności w tym zakresie. Hiszpania posiada istotne interesy gospodarcze w krajach Magrebu, zarówno w kontaktach dwustronnych (m.in. import gazu z Algierii), jak i wielostronnych (np. zaangażowanie w projekt Śródziemnomorskiego Planu Solarnego).

      Obecnie Hiszpania intensyfikuje międzynarodowe kontakty gospodarcze. Uwaga Madrytu koncentruje się na wzmocnieniu współpracy instytucjonalnej oraz na poziomie przedsiębiorstw (w ramach strategii internacjonalizacji firm) z USA oraz z krajami BRICS, zwłaszcza z Chinami (Hiszpania dołączyła do Azjatyckiego Banku Inwestycji Infrastrukturalnych). Hiszpania ponownie zwiększa swe zainteresowanie kontynentem Ameryki Łacińskiej i Afryką Północną.

       

      3.5. Relacje gospodarcze z UE

      Hiszpania funkcjonuje w ramach jednolitego rynku UE i państwa członkowskie tego obszaru, już tradycyjnie, należą do jej głównych partnerów handlowych. Do UE jest kierowane 64,8% eksportu Hiszpanii, a 56% hiszpańskiego importu pochodzi z UE. Dominującą pozycję w wymianie handlowej Hiszpania-Unia Europejska zajmują: Francja (15,5% eksportu; 10,8% importu), Niemcy (10,8%; 13,1%), Portugalia (7,2%; 3,9%) oraz Włochy (7,5%; 6,3%). Wymiana handlowa z Polską rozwija się dynamicznie, ale eksport nie przekracza 2% całego eksportu Hiszpanii, a import wynosi 1,6%. Dynamicznie rozwija się współpraca handlowa z Azją (9,6% eksportu i 18,9% importu) i Ameryką Łacińską (eksport 5,9%; import 5,4%).

      Do głównych towarów eksportowych Hiszpanii należą: środki produkcji, w tym maszyny przemysłowe i materiał transportowy, produkty chemiczne oraz żywność. W strukturze produktów importowanych najważniejsze miejsce zajmują produkty energetyczne, środki produkcji oraz produkty chemiczne.

       

      Dwustronna współpraca gospodarcza


       

      4.1. Gospodarcze umowy dwustronne

      Stosunki gospodarcze między Polską i Hiszpanią wpisują się w ramy regulacji unijnych,
      głównie traktatu akcesyjnego, jaki Polska podpisała ze Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi w dn. 16 kwietnia 2003 r. w Atenach.

      Dwustronne umowy gospodarcze to przede wszystkim:

      ·         Umowa między Rządem PRL a Rządem Królestwa Hiszpanii o unikaniu podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku, podpisana 15 listopada 1979 r. (weszła w życie 6 maja 1982 r.),

      ·         Umowa między Rządem PRL a Rządem Królestwa Hiszpanii o współpracy gospodarczej i przemysłowej, podpisana 13 grudnia 1984 r. (weszła w życie 27 maja 1985 r.),

      ·         Umowa między Rządem RP a Rządem Królestwa Hiszpanii w sprawie wzajemnego popierania i ochrony inwestycji, podpisana 30 lipca 1992 r. (weszła w życie 1 maja 1993 r.),

      ·         Umowa między Rządem RP a Rządem Królestwa Hiszpanii w sprawie zasad i warunków wzajemnego przepływu pracowników między obu Państwami, podpisana 21 maja 2002 r. (weszła w życie 13 lutego 2004 r.).

       

       4.2. Handel zagraniczny

      Polsko-hiszpańska współpraca gospodarcza odbywa się w warunkach jednolitego rynku UE, przy swobodzie przepływu towarów i usług, kapitału oraz osób. Hiszpania w 2014 r. była 8. partnerem handlowym Polski pod względem importu, jak również eksportu wśród państw UE. Polska nie jest wprawdzie postrzegana przez Hiszpanię jako strategiczny partner handlowy, ale zajmuje czołową pozycję wśród nowych państw członkowskich UE. Warto podkreślić, że z roku na rok rośnie polski import do Hiszpanii.

      W 2014 r. wymiana handlowa wyniosła 7,839 mld euro a saldo obrotów handlowych Polski z Hiszpanią, pomimo bardzo dużego spadku spowodowanego wysokim wzrostem importu, pozostało pozytywne i wyniosło 10,8 mln euro. Eksport wyniósł 3,925 mld euro (wzrost o 15%).

      Import zanotował wzrost o 24,5% do wartości 3,914 mld euro (1,5% całości importu z UE). Polska wśród krajów UE zajmowała w 2014 r. 8 miejsce w eksporcie i imporcie Hiszpanii.

       

      Wymiana handlowa polsko-hiszpańska w latach 2009 - 2015 (w mln euro)

       

      2009

      2010

      2011

      2012

      2013

      2014

      2015

      Obroty handlowe

      4. 979

      5. 911

      6. 265

      6. 021

      6. 684

      7. 839

      9.293

      Import

      2. 406

      2. 713

      2. 993

      3. 165

      3. 279

      3. 914

      4. 791

      Eksport

      2.573

      3. 198

      3. 272

      2. 855

      3. 404

      3. 925

      4. 502

      Saldo bilansu handlowego

      167,5

      485,2

      279,1

      -309,6

      125,09

      10,8

      288

      Źródło: Hiszpańskie Ministerstwo Gospodarki i Konkurencyjności

       

      Struktura polsko-hiszpańskiej wymiany handlowej

      W polskim eksporcie do Hiszpanii w 2014 r., pod względem jego wartości, dominowały następujące grupy towarowe:

      - maszyny i urządzenia mechaniczne, sprzęt elektryczny i ich części,

      - pojazdy i jednostki pływające,

      - produkty przemysłu chemicznego i przemysłów pokrewnych,

      - tworzywa sztuczne i wyroby z nich, kauczuk i wyroby z kauczuku,

      - metale nieszlachetne i wyroby z nich,

      - gotowe artykuły spożywcze, napoje bezalkoholowe, alkohol, tytoń.

       

      Tymczasem, Polska importuje z Hiszpanii głównie:

      - statki powietrzne, jednostki pływające,

      - urządzenia mechaniczne i elektryczne, do rejestracji odbioru dźwięku,

      - produkty pochodzenia roślinnego (oliwa z oliwek),

      - produkty przemysłu chemicznego,

      - wyroby z metali nieszlachetnych,

      - tworzywa sztuczne i wyroby z nich, kauczuk,

      - produkty rolno-spożywcze (cytrusy, pomidory, produkty rybne, wino, tytoń),

      - materiały i wyroby włókiennicze.

       

      4.3 Inwestycje

      Inwestycje hiszpańskie w Polsce

      Historycznie, rekordowym rokiem był 2011, kiedy to napływ kapitału hiszpańskiego do Polski osiągnął wartość 4,3 mld euro, dzięki czemu Hiszpania uplasowała się na drugim (po Luksemburgu) miejscu w zestawieniu największych inwestorów w Polsce w 2011 r. W 2015 r. inwestycje Hiszpanii w Polsce wyniosły 8 mld euro. Najważniejszymi sektorami inwestycji są sektory: budowlany i nieruchomości, bankowy, energetyczny (gł. w zakresie energii odnawialnych), przemysł chemiczny, motoryzacja i transport.

       

      Sektor budowlany

      Nadal wysokie zainteresowanie polskim rynkiem wykazuje hiszpański sektor budowlany i infrastruktury. Spośród firm działających w branży infrastruktury największych inwestycji w ostatnich latach dokonały takie podmioty, jak Ferrovial (Budimex), Acciona (Mostostal), OHL, zaś w nieruchomościach: Ferrovial Inmobiliaria, Fadesa-Prokom, Acciona, Rial, Sando, Lubasa.

      Czynniki, które nadal decydują o tym, że firmy hiszpańskie stawiają na inwestycje infrastrukturalne i nieruchomościowe w Polsce, to m.in.:

      - dostęp do funduszy strukturalnych UE, przeznaczonych w dużej mierze na rozwój infrastruktury w ramach centralnych i regionalnych programów operacyjnych,

      - brak finansowania dla inwestycji infrastrukturalnych w Hiszpanii w sytuacji wysokiego deficytu finansów publicznych,

      - doświadczenie podmiotów hiszpańskich w zakresie inżynierii budowlanej i realizacji skomplikowanych międzynarodowych projektów inwestycyjnych,

      - Polska jest atrakcyjnym partnerem w Unii Europejskiej, dzięki osiąganemu wzrostowi gospodarczemu, stabilnej sytuacji politycznej oraz zachętom fiskalnym i podatkowym oferowanym inwestorom.

       

      Sektor bankowy

      Inwestycją o znacznej wartości było przejęcie BZWBK oraz Kredyt Banku przez Banco Santander.

       

      Branża energetyczna i ochrona środowiska

      Na liście hiszpańskich inwestorów w Polsce znajduje się duża ilość podmiotów, działających na rynku energetycznym, w tym głównie energii odnawialnych, m.in. Endesa (energia wiatrowa, biomasa), GAMESA Eólica (energia wiatrowa), Eólica NAVARRA & FERSA (energia wiatrowa), Taiga Mistral (energia wiatrowa) oraz Green Source Poland (energia ze źródeł odnawialnych).

       

      Motoryzacja

      Na rynku polskim obecne są m.in. Grupo Antolin, SEAT, Ficosa, Faurecia Automotive España S.A., Gonvarri Corporación Financiera S.L., Cropu S.A., Industrias Tajos.

       

      Sektor metalowy i przemysłowy

      Sektor metalowy reprezentują np. Mecalux S.A. i Nemak Exterior S.A., a transportowy i komunikacyjny - EADS CASA.

       

      Sektor meblowy

      Z firm reprezentujących przemysł meblowy obecne są na polskim rynku Grupo Ureta Maderas i Lami-Flex.

       

      Moda

      Firmy z branży mody i wyposażania wnętrz to Mango, Inditex (ZARA, ZARA Home) oraz ROCA Sanitario.

       

      Inwestycje polskie w Hiszpanii

      Inwestycje polskich przedsiębiorstw w Hiszpanii są nadal stosunkowo małe, jednak polscy inwestorzy wykazują coraz większe zainteresowanie hiszpańskim rynkiem.

      Wartość polskich BIZ w Hiszpanii w 2015 r. wyniosła prawie 2,846 mln euro.

      Główne branże, w które inwestowały do tej pory firmy polskie, to sektor chemiczny, motoryzacyjny i usługi IT.

      Spośród polskich spółek, które zainwestowały na rynku hiszpańskich wymienić należy: X -TRADE BROKERS (dom maklerski), SELENA Co S.A. (chemia budowlana), ASSECO POLAND S.A (IT), BORYSZEW S.A. (motoryzacja), AMREST (restauracje/fast food), POINT A (systemy ochrony), SOLARIS, POLPHARMA, ADAMED, AMICA, COMARCH, CAN-PACK S.A.

       

      Najwięksi inwestorzy hiszpańscy w Polsce

      Wg danych Ministerstwa Rozwoju RP (Wydział Promocji Handlu i Inwestycji w Madrycie), do hiszpańskich firm, które najwięcej zainwestowały na rynku polskim, należą GRUPA FERROVIAL (Ferrovial-Budimex, Ferrovial-Exbud, Ferrovial Inmobiliaria – nieruchomości i budownictwo), GRUPA ACCIONA (Necso Entrecanales, Mostostal Warszawa, Acciona Nieruchomości – nieruchomości i budownictwo), MONDRAGÓN Corporación Corporativa - FagorMastercook, Ederlan, MCC – AGD, finanse, przemysł), EADS-CASA (lotnictwo), CELSA Huta Ostrowiec Świętokrzyski (hutnictwo), ROCA Radiadores (armatura  łazienkowa), GAMESA (energie odnawialne), MECALUX (wyposażenie magazynowe), GUARDIAN Industries (szkło budowlane), FICOSA (części samochodowe), GRUPA ANTOLIN (motoryzacja), IBERDROLA RENOVABLES (energie odnawialne), BANCO SANTANDER CONSUMER (BZ WBK, AIG – bankowość), LA CAIXA (bankowość), ACS (Dragados – infrastruktura), Grupa Sando (nieruchomości, infrastruktura), GARRIGUES S.A. (kancelaria prawna).

       

      Hiszpańskie BIZ produkcyjne w Polsce i polskie BIZ produkcyjne w Hiszpanii w latach 2008-2015 (mln EUR)

       

      2008

      2009

      2010

      2011

      2012

      2013

      2014

       

      2015

      Inwestycje hiszpańskie

      158

      257

      285

      4 217

      96

      372

      544

      8,242

      Inwestycje polskie

      38,074

      33,592

      13,273

      6,045

      0,281

      32,785

      15,758

      2,846

      Źródło: DataInvex, hiszp. Min. Gospodarki i Konkurencyjności

       

      4.4. Współpraca regionalna

      Hiszpania tradycyjnie posiada dynamiczną politykę regionalną, w ramach której silnie rozwija kontakty międzynarodowe na wielu płaszczyznach, od oficjalnych kontaktów władz lokalnych, po konkretne przedsięwzięcia gospodarcze, kulturalne i naukowe. W okresie kryzysu finansowego i gospodarczego polityka regionalna stała się dla wielu hiszpańskich regionów narzędziem ożywienia lokalnych gospodarek i podniesieniem ich konkurencyjności. Żywe zainteresowanie Hiszpanii nawiązaniem współpracy z województwami polskimi wynika z dynamicznie rozwijającej się gospodarki naszego kraju oraz możliwościami inwestycyjnymi i możliwością pozyskania środków unijnych na realizację wspólnych projektów. Również polskie władze lokalne chętnie sięgają po doświadczenia hiszpańskich sąsiadów. Niemniej jednak, potencjał współpracy między regionami hiszpańskimi i polskimi pozostaje wciąż niezagospodarowany, a podpisywane umowy na poziomie instytucjonalnym nie zawsze są realizowane, głównie ze względu na brak kontynuacji programów współpracy międzynarodowej przez nowo wybierane władze.

       

      Region polski

      Region hiszpański

      Rodzaj współpracy

      Wielkopolska (Poznań)

      Kraj Basków

       

      Współpraca władz regionalnych oraz przedsiębiorców w zakresie polityki dla innowacji oraz polityki przemysłowej, a także zarządzanie funduszami europejskimi.

      Kujawsko-pomorskie

      (Bydgoszcz–Toruń)

      Nawarra

       

      Współpraca władz regionów oraz miast Torunia i Pampeluny, silna współpraca kulturalna oraz naukowa (poziom uniwersytetów).

      Łódzkie (Łódź)

      Murcja

       

      Współpraca administracji, kontakty biznesu (targi, spotkania podczas EXPO w Saragossie), wspierane przez Konsulat Honorowy RP.

      Małopolskie (Kraków)

      Madryt

      Miasto i Prowincja Toledo

       

      Umowa o współpracy

      Współpraca z FEDETO (Federacją Przedsiębiorców z rejonu Toledo) i Polsko-Hiszpańską Izbą Gospodarczą.

      Opolskie (Opole)

      Galicja

       

      Porozumienie o współpracy (m.in. wymiana doświadczeń z Euroregionów Pradziad i Galicia-Norte de Portugal).

      Śląskie (Katowice)

      Asturia

      Porozumienie o współpracy, współpraca administracji na szczeblu województwa i miasta, kontakty biznesu, misje gospodarcze, wymiana doświadczeń.

      Warmińsko-mazurskie (Olsztyn)

      La Rioja

       

      Porozumienie o współpracy.

      Zachodniopomorskie (Szczecin)

      La Rioja

       

      List intencyjny (czterostronny) między Województwem Zachodniopomorskim a Parkiem Natury Albufera (Hiszpania), Związkiem Zlewni Jeziora Grandieu (Loara Atlantycka, Francja) oraz Związkiem Zlewni Jeziora Tisza (Region Tisza, Węgry) na rzecz stworzenia europejskiego projektu „Sieć Jezior Nizinnych” (Reseau de lacs de planie).

       

      4.5. Współpraca samorządów gospodarczych

      Działania rządowe i regionalne ukierunkowane na rozwój polsko-hiszpańskiej współpracy handlowej i inwestycyjnej są aktywnie wspomagane przez przedsięwzięcia polskich i hiszpańskich samorządów gospodarczych, tj. Polsko-Hiszpańska Izba Gospodarcza w Warszawie (www.phig.pl), która stanowi platformę do nawiązania kontaktów gospodarczych. Ważnym pośrednikiem w kontaktach jest także Hiszpańska Izba Handlowa (Cámara de Comercio de España, www.camara.es)

       

      Dostęp do rynku


       

      5.1. Dostęp do rynku dla polskich towarów i usług

      Funkcjonowanie gospodarek polskiej i hiszpańskiej w ramach jednolitego rynku UE, a także zniesienie z dniem 1 maja 2006 r. ograniczeń w przepływie polskiej siły roboczej do Hiszpanii, sprawia, że nie występują tradycyjne bariery w rozwoju bilateralnych stosunków gospodarczych.

       

      5.2. Dostęp do rynku pracy. Świadczenie usług i zatrudnienie obywateli RP

      Z dniem 1 maja 2006 r. zniesiono ograniczenia w przepływie polskiej siły roboczej do Hiszpanii. Od tego momentu systematycznie wzrastała liczba Polaków przebywających na terenie Hiszpanii i poszukujących legalnego miejsca pracy. Trend ten załamał się w I kwartale 2009 r., kiedy to w wyniku kryzysu gospodarczego i szybko rosnącego bezrobocia w Hiszpanii, do Polski powróciło ok. 5-7 tysięcy osób (Polacy z reguły nie zgłaszają oficjalnie powrotu i nie wypisują się z hiszpańskich rejestrów stąd dane mają charakter jedynie szacunkowy). Wg danych tutejszego Ministerstwa Zatrudnienia i Polityki Społecznej, na dzień 31 grudnia 2015 r. w Hiszpanii mieszkało oficjalnie (posiadając kartę pobytu lub zaświadczenie o rejestracji w bazie dla imigrantów NIE) 93 119 osób pochodzenia polskiego (3,2% wszystkich emigrantów). Generalnie, polscy pracownicy cieszą się dobrą opinią, postrzega się ich jako dobrze przygotowanych do wykonywania różnorodnych zajęć i pracowitych.

      Szczegółowe informacje dla zainteresowanych poszukiwaniem pracy w Hiszpanii zamieszczone są na stronie Ambasady RP w Madrycie www.madryt.msz.gov.pl, w zakładce Wydziału Konsularnego.
       

      5.3. Nabywanie i wynajem nieruchomości

      Obywatele państw członkowskich Unii Europejskiej, w tym Polacy, którzy chcą nabyć nieruchomość w Hiszpanii, są traktowani na równi z obywatelami hiszpańskimi. Nie dotyczy to wybranych obszarów, gdzie m.in. ze względu na bezpieczeństwo narodowe, wymagane są odpowiednie zezwolenia rządowe.

      Prawo hiszpańskie tworzą przepisy trzech administracji: centralnej (Administración del Estado), regionalnej (Comunidades Autónomas) oraz lokalnej (Municipios). Niemniej jednak normy urbanistyczne na terytorium danej Wspólnoty Autonomicznej (Comunidad Autónoma), ustalane są na poziomie regionalnym, zgodnie z właściwymi planami zagospodarowania terenu (Planos de Urbanismo). Zaleca się, aby szczegóły transakcji kupna czy najmu nieruchomości były skonsultowane z wyspecjalizowanymi agencjami (agencją nieruchomości, kancelarią adwokacką), co mimo, iż wiąże się z dodatkowymi kosztami, daje gwarancję bezpieczeństwa transakcji (szczególnie zważywszy na barierę językową oraz różnice w prawodawstwie hiszpańskim i polskim).

      Z prawnego i podatkowego punktu widzenia ważne jest, czy kupujący ma status rezydenta (osoby przebywającej ponad 183 dni na terenie Hiszpanii bądź podmiotu mającego tu swą siedzibę i założonego zgodnie z tutejszym prawem), czy nie-rezydenta (pozostałe osoby prywatne i prawne). Nie-rezydent musi wyznaczyć swojego przedstawiciela zamieszkałego w Hiszpanii, jak również wystąpić do Urzędu Podatkowego (Agencia Estatal de Administración Tributaria/Agencia Tributaria; www.aeat.es) o przyznanie Numeru Identyfikacji Obcokrajowca (Número de Identificación de Extranjeros – N.I.E.).

      Umowa kupna-sprzedaży musi być sporządzona w postaci aktu notarialnego, co zarówno wpływa pozytywnie na interesy stron, jak i ułatwia dokonywanie innych czynności prawnych (rozliczenia podatkowe, ewidencja gruntów, itd.). W przypadku podpisania umowy przedwstępnej, gwarantującej prawo do nabycia nieruchomości, jej rozwiązanie z winy kupującego skutkuje przepadnięciem wpłaconego zadatku. Natomiast gdy umowę przedwstępną zrywa sprzedający, musi on zwrócić kwotę równą podwójnej wartości otrzymanej zaliczki. Umowę kupna-sprzedaży należy wpisać do księgi wieczystej (libro hipotecario).

      Umowa najmu nieruchomości powinna zawierać zapisy o prawach i obowiązkach stron, opłatach, kaucji, czasie trwania umowy czy okresie wypowiedzenia. Powinny być one przestrzegane pod rygorem nieważności umowy. Można dokonać wpisu umowy najmu do ksiąg wieczystych, jednak nie jest to w zwyczaju.

      Nabywca nieruchomości ponosi następujące koszty związane z transakcją:

      § koszty sporządzenia umowy kupna-sprzedaży - opłata notarialna,

      § koszty wpisu do księgi wieczystej - opłata za wpis do księgi,

      § w przypadku skorzystania z pożyczki bankowej, koszty ustanowienia wpisu hipotecznego,

      § inne koszty: tłumaczenia, ubezpieczenia, czynsz spółdzielczy, świadczenia (elektryczność, woda, światło itp.).

      Ponadto:

      § podatek VAT (IVA) od nieruchomości nowego budownictwa wynosi 10%, a w przypadku tzw. viviendas de protección oficial – nieruchomości ze wsparciem publicznym, przeznaczonych dla osób uboższych - 4%. Na Wyspach Kanaryjskich VAT nie obowiązuje, a w jego miejsce stosuje się Powszechny Pośredni Podatek Kanaryjski (Impuesto General Indirecto Canario - IGIC),

      § w przypadku nieruchomości z rynku wtórnego obowiązuje Podatek od czynności cywilnych (Impuesto sobre Transmisiones Patrimoniales y Actos Jurídicos Documentados – ITPAJD), ustanawiany przez Regionalny Urząd Skarbowy (Hacienda de la Comunidad Autónoma), któremu podlega nieruchomość. Jego wysokość jest ustalona przez każdy region oddzielnie,

      § w przypadku mortis causa bądź darowizny, w niektórych regionach Hiszpanii (na przykład w Madrycie) stosuje się podatek spadkowy i od darowizn (Impuesto de Sucesiones y Donaciones - ISD), którego wysokość również zależy od regionu,

      § podatek od nieruchomości wprowadzony przez Urząd Podatkowy gminy, w której znajduje się nieruchomość (ustalany przez każdą gminę).

      § dodatkowo, gminy mogą ustanowić podatki od przyrostu wartości terenów albo od wzrostu wartości (impuesto de plusvalía).

       

      5.4. System zamówień publicznych

      Hiszpańskim odpowiednikiem Urzędu Zamówień Publicznych jest Rada Konsultacyjna ds. Zamówień Publicznych podlegająca Ministerstwu Finansów i Administracji Publicznej:

      Junta Consultativa de Contratación Administrativa (ang. Consultative Board on Administrative Procurement)

      c/José Abascal 4

      28071 Madrid

      Spain

      Tel.(+34) 91 443 09 50

      91 426 12 08

      Fax.(+34) 91 575 67 65

      e-mail:  sjcca@minhap.es

      www.minhap.gob.es (Servicios - Contratación)

      www.contrataciondelestado.es

       

      Podstawą prawną jest Ustawa nr 30 z 30 października 2007 r. o zamówieniach sektora publicznego (Ley 30/2007, de 30 de octubre, de Contratos del Sector Público), która transponuje zapisy Dyrektywy 2004/18/CE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie koordynacji procedur udzielania zamówień publicznych na roboty budowlane, dostawy i usługi. Równolegle obowiązuje Ustawa nr 31 z 30 października 2007 r. o procedurach zamówień w sektorze wody, energii, transportu i usług pocztowych (Ley 31/2007, de 30 de octubre, sobre procedimientos de contratación en los sectores del agua, la energia, los transportes y los servicios postales).

      Hiszpańskie przepisy w zakresie zamówień publicznych zawierają pewne modyfikacje w stosunku do Dyrektywy 2004/18/CE. Wprowadza się na przykład wymogi społeczne i środowiskowe jako dodatkowe kryteria przy wyborze wykonawcy zamówienia, promuje się handel godziwy z krajami trzecimi oraz wprowadza się informatyzację procedur.

      Polscy przedsiębiorcy, podobnie jak inni przedsiębiorcy z UE, mają gwarantowany dostęp do hiszpańskiego rynku zamówień publicznych. W celu ubiegania się o wykonanie zamówienia publicznego nie jest konieczne tworzenie hiszpańskich spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, otwarcie przedstawicielstwa czy mianowanie pełnomocników do prowadzenia działalności lub ich zgłoszenie w rejestrze handlowym. Zainteresowane osoby prawne z UE powinny przedstawić dokument potwierdzający ich wpis w odpowiednim rejestrze przedsiębiorców, jeśli na spółkę w ogóle został nałożony obowiązek rejestracyjny. Niekiedy wymaga się także udokumentowania doświadczenia i potencjału technicznego oraz ekonomicznego i finansowego wykonawcy. O zamówienia mogą ubiegać się także grupy wykonawców (czasowe konsorcja), przy czym lider konsorcjum, przedkładając dokumenty na poświadczenie swojej sytuacji, może powołać się na sytuację innych członków grupy, pod warunkiem, że udowodni dostępność zasobów pozostałych członków.

      Zamówienia publiczne udzielane są przede wszystkim przez organy administracji państwowej (Administracion General del Estado), administrację poszczególnych regionów (Administracion de las Comunidades Autónomas) oraz przez jednostki samorządu lokalnego np. gminy, powiaty i prowincje, a także przez podmioty, które są finansowane w szerokim zakresie ze środków publicznych. Bez względu na wartość zamówienia zamawiający publikuje ogłoszenie o przetargu w biuletynie rządowym (Boletin Oficial del Estado http://www.boe.es/). Ogłoszenia o zamówieniach publicznych udzielanych w trybie negocjacji publikowane są w Biuletynie tylko wtedy, gdy wartość zamówienia osiąga próg, od którego istnieje obowiązek publikacji w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich. Organy samorządowe publikują ogłoszenia o zamówieniach w biuletynach regionalnych lub lokalnych.

       

      5.5. Ochrona własności przemysłowej i intelektualnej

      Ochrony prawnej i informacji nt. różnych form własności przemysłowej i intelektualnej udziela Hiszpański Urząd Patentowy podlegający Ministerstwu Przemysłu, Energii i Turystyki:

      Oficina Española de Patentes y Marcas (ang. Spanish Patent and Trade Marks Office).

      Paseo de la Castellana, 75

      28046 Madrid

      Spain

      Tel.(+34) 902 157 530

      e-mail: informacion@oepm.es

      www.oepm.es

      W Urzędzie tym można wnioskować o ochronę prawną m.in. dla Krajowych Znaków Towarowych chronionych na terenie Hiszpanii, Międzynarodowych Znaków Towarowych chronionych w krajach członkowskich Systemu Madryckiego oraz Wspólnotowych Znaków Towarowych chronionych na terenie Unii Europejskiej. Ochrony Wspólnotowych Znaków Towarowych udziela ostatecznie Biuro Harmonizacji Rynku Wewnętrznego z siedzibą w Alicante:

      Oficina de Armonización del Mercado Interior / Office for Harmonization in the Internal Market

      Avda. de Europa, 4

      03008 Alicante

      Spain

      Tel.(+34) 965 139 100

      Fax. (+34) 965 131 344

      e-mail: information@euipo.europa.eu

      www.oami.europa.eu

       

      Przydatne linki i kontakty


       

      Ambasada RP w Hiszpanii: http://www.madryt.msz.gov.pl

       

      Wydział Promocji Handlu i Inwestycji w Madrycie (WPHI): https://spain.trade.gov.pl

       

      Polsko-Hiszpańska Izba Gospodarcza (Cámara de Comercio Polaco-Española): http://www.phig.pl

       

      Hiszpańsko-Polska Izba Handlowa (Cámara de Comercio Hispano Polaca): http://hpih.org

       

      Ministerstwo Gospodarki i Konkurencyjności: www.mineco.gob.es; www.thespanisheconomy.com

       

      Ministerstwo Finansów i Administracji Publicznej: www.minhap.gob.es

       

      Bank Hiszpanii: www.bde.es

       

      Krajowy Instytut Statystyczny: www.ine.es

       

      Think-tanki zajmujące się tematyką gospodarczą lub polityczno-gospodarczą:

       

      Caixa Bank Research: www.caixabankresearch.com

      BBVA: www.bbvaresearch.com

      FUNCAS: www.funcas.es

      Analistas Financieros Internacionales: www.afi.es

      Fundación de Estudios de Economía Aplicada, FEDEA: www.fedea.net

      Real Instituto Elcano: www.realinstitutoelcano.org

      Fundación para el análisis y los estudios sociales, FAES: www.fundacionfaes.org

      Fundación Alternativas: www.falternativas.org

      26 czerwca 2013 (ostatnia aktualizacja: 1 czerwca 2016)

      Drukuj Drukuj Podziel się treścią: