close

  • Być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczypospolitej Polskiej

     

  • LITWA

  • Litwa

    •  

       Informacje o kraju


       

      1. Informacje ogólne.   

       

      1.1 Położenie geograficzne, ludność, obszar, stolica, języki urzędowe.

       

      Oficjalna nazwa państwa - Lietuvos Respublika (LR)  -  Republika Litewska (RL)

      Flaga państwowa – (od 1988 r.) prostokąt o proporcjach 1:2, podzielony na trzy równe poziome pasy: żółty, zielony i czerwony.

      Godło państwowe - Pogoń – konny rycerz w czerwonym polu, trzymający w lewej dłoni tarczę, w prawej miecz.

      Główne miasta – Vilnius (Wilno) 543.000, Kaunas (Kowno) 295.000, Klaipėda (Kłajpeda) 152.900, Šiauliai (Szawle) 102.100, Panevėžys (Poniewież) 92.500, Alytus (Olita) 53.800, Marijampolė (Mariampol) 42.700 mieszkańców.

      Regiony etnograficzne -  pod względem grup etnograficznych Litwa dzieli się na 4 regiony: Žemaitija (Żmudź), Aukštaitija (Auksztota), Suvalkija (Suwalszczyzna), Dzukija (Dzukia).

       

      Położenie geograficzne: Współrzędne geograficzne Litwy: na północy – 56°27’ szerokości geograficznej północnej, na południu – 53°54’ szerokości geograficznej północnej, na zachodzie – 20°56’ długości geograficznej wschodniej, na wschodzie – 26°51’ długości geograficznej wschodniej. Na Litwie obowiązuje czas środkowoeuropejski: GMT + 02:00. Wprowadza się czas letni i zimowy, podobnie jak w Polsce.

       

      Ludność:
      Liczba ludności 2,869 mln (na dzień 31.06.2016 r.)

      Struktura narodowościowa wg spisu powszechnego z 2016r.: 87 % Litwinów, 5,6% Polaków, 4,7 % Rosjan, 1,2% Białorusinów, 0,6% Ukraińców, 0,9% pozostałe narodowości.

       

      Obszar: 65 303 km2. Ogólna długość granicy państwowej wynosi - 1735 km, w tym - 99 km wybrzeża bałtyckiego. Granica z Łotwą wynosi - 588 km, z Białorusią - 654 km, z Polską - 104 km, z Federacją Rosyjską (Obwód Kaliningradzki) - 290 km.

      Dane dotyczące granic lądowych nie są ostateczne, gdyż nie jest zakończona demarkacja granicy.

       

      Stolica: Vilnius  (Wilno)  543 tys. mieszkańców.

       

      Języki urzędowe: Językiem państwowym jest język litewski. Współczesna forma języka litewskiego ukształtowała się na przełomie XIX i XX w. na bazie dialektu auksztockiego. Drugim podstawowym dialektem języka litewskiego jest dialekt żmudzki. Alfabet litewski utworzony jest na bazie alfabetu łacińskiego. Składa się z 32 liter.

       

      1.2. Warunki klimatyczne.

       

      średnia temperatura powietrza w zimie -4,9°C
      średnia temperatura powietrza w lecie +17,0°C
      roczna ilość opadów 748 mm

       

      Wpływ na klimat na Litwie ma położenie geograficzne kraju (Litwa leży w strefie umiarkowanej, blisko morza i oceanu), czynniki globalne (zwłaszcza – wieczorne przemieszczanie się mas powietrza) oraz lokalne warunki przyrodnicze (ukształtowanie, właściwości powierzchni). Pod względem klimatu Litwa jest określana jako kraj leżący w północnej części umiarkowanej strefy klimatycznej. Według klasyfikacji klimatu kraj należy do południowo zachodniej strefy umiarkowanej (kontynentalnej) lasów atlantyckich. Jedynie klimat wybrzeża bałtyckiego jest zbliżony do klimatu Europy Zachodniej i może być zaliczony do osobnej strefy klimatu południowo bałtyckiego. W przeważającej części roku na pogodę na Litwie wpływają fronty atmosferyczne, których liczba w ciągu roku dochodzi do 160–170.

       

      1.3. Główne bogactwa naturalne.

      Litwa nie należy do państw zasobnych w surowce mineralne. Występuje tu 17 rodzajów użytecznych kopalin, z których większość jest wykorzystywana do produkcji materiałów budowlanych. Są to: dolomity, wapienie, gips, anhydryty, kreda, glina, piasek. Największe zasoby dolomitów występują w północnej Litwie (okolice miasta Szawle, przy granicy z Łotwą), wapieni (Akmene przy granicy łotewskiej), gipsu (okolice Birż). Anhydryty zalegają w okolicy Kowna, a margle kredowe na południu i południowym wschodzie. W północno-wschodniej Litwie wydobywa się kwarcowe piaski szklarskie. Na terenie Litwy występują także liczne torfowiska, zajmujące około 6,5 % powierzchni kraju. Tradycyjnie, do bogactw naturalnych Litwy zalicza się bursztyn, obecnie niewydobywany, zalegający w północnej części Zalewu Kurońskiego. W czterech litewskich uzdrowiskach (Druskienniki, Birsztany, Połąga i Likenai koło Birż) są eksploatowane lecznicze wody mineralne.

      Struktura użytkowania ziemi: grunty orne 38 %, użytki zielone 17 %, lasy 27 %, pozostałe 18 %.  Ponad połowę obszarów leśnych stanowią lasy iglaste. Tereny łowieckie bogate są w łosie, sarny, dziki, lisy, zające, kuny, wydry, borsuki, rysie oraz ptactwo. Na Litwie jest 5 parków narodowych - Aukštaitijski, Dzukijski, Žemaitijski, Trocki oraz Mierzeja Kurońska, a także 30 parków regionalnych. Obszary chronione na Litwie zajmują 11,5 % powierzchni kraju. Działalność rekreacyjna i gospodarcza na obszarach chronionych jest regulowana. Na Litwie objęto ochroną 386 zabytków przyrody (drzewa, źródła, cieki wodne, kamienie itp.).

       

      1.4. System walutowy.

      Euro (od 1 stycznia  2015 r.). Do 1 stycznia 2015 r. walutą obowiązującą na Litwie był lit litewski (LTL).  Aktualne kursy walut - na stronie internetowej www.lb.lt

       

      1.5. Struktura wyznaniowa.

      Katolicy rzymscy (79 %), prawosławni (4,6 %), protestanci (0,8 %) oraz żydzi, staroobrzędowcy, baptyści, muzułmanie i karaimi. 

       

      1.6. Infrastruktura transportowa.

      Litwa posiada dobrze rozwiniętą sieć dróg. W jej skład wchodzą zarówno drogi szybkiego ruchu (w tym autostrady) jak i drogi niższych klas. Samochodowe polsko–litewskie przejścia graniczne, to: Ogrodniki/Lazdijai i Budzisko/Kalvarija.

      Przejścia graniczne  na zewnętrznych granicach UE:

      z Federacją Rosyjską (drogowe: Panemune-Sowieck, Kybartai-Czernyszewskoje, Nida-Morskoje; kolejowe: Pagegai-Sowieck, Kybartai-Nesterow),

      z Białorusią (drogowe: Raigardas-Priwałka, Soleczniki-Bieniakoni, Miedniki-Kamiennyj Ług, Ławaryszki-Kotłowka; kolejowe: Druskienniki-Poriecze, Kabeliai-Poriecze, Stasylos-Bieniakoni, Kena-Gudagaj, Geledne-Lentupy, Adutiskis-Postawy).

      Transport kolejowy odgrywa znaczącą rolę jako środek transportu zarówno osób jak i towarów. Międzynarodowe pociągi umożliwiają dojazd z Wilna do Rygi, Moskwy, St. Petersburga, Mińska. Przez Wilno kursują także pociągi relacji Ryga-Lwów oraz Kaliningrad – Moskwa, St. Petersburg, Charków, Homel, Odessa, Kijów, Brześć.

      Najważniejszą rolę w transporcie wodnym Litwy odgrywa port morski w Kłajpedzie, który ma połączenia z wieloma portami świata oraz terminal naftowy w Butingė. Port w Kłajpedzie posiada nowoczesne terminale promowe. Stąd do Niemiec, Szwecji, Danii odbywają się systematyczne rejsy transportujące ładunki i podróżnych.

      Największy port lotniczy (międzynarodowy) znajduje się w Wilnie. Ponadto są lotniska w Kownie (głównie tanie linie: połączenia z Londynem, Liverpoolem, Dublinem i Frankfurtem), w Połądze (połączenia  od marca do października z Londynem, Dublinem, Kopenhagą, Oslo) oraz w Szawlach (wojskowe).

       

      1.7. Obowiązek wizowy.

      Z dniem 21 grudnia 2007 roku Litwa dołączyła do Strefy Schengen, obszaru bez kontroli na granicach wewnętrznych. Zniesione zostały kontrole na granicy z Polską. Obywatele polscy przebywający do 90 dni na terytorium Litwy nie są zobligowani do dokonywania jakichkolwiek formalności urzędowych związanych z ich pobytem. Powinni jedynie posiadać dokument tożsamości (paszport lub dowód osobisty). Przy pobytach powyżej 90 dni należy ubiegać się o zezwolenie na pobyt obywatela kraju UE.

       

      1.8. Święta narodowe.

       

      1. 1 stycznia

      Nowy Rok

      1. 16 lutego

      Dzień Odrodzenia Państwa Litewskiego

      1. 11 marca

      Dzień Odrodzenia Niepodległości Litwy

      1. Nd-Pn.(termin ruchomy)

      Święta Wielkanocne

      1. 1 maja

      Międzynarodowy Dzień Pracy

      1. 24 czerwca

      Noc Świętojańska

      1. 6 lipca

      Dzień Państwa (dzień koronacji króla Litwy Mendoga)

      1. 15 sierpnia

      Wniebowzięcie NMP

      1. 1 listopada

      Wszystkich Świętych

      1. 24 grudnia

      2. 25-26 grudnia

      Wigilia Bożego Narodzenia

       

      Boże Narodzenie

       

       

       

       

       

      System administracyjny


       

       

      2. System administracyjny.

       

      2.1. Ustrój polityczny.

      Republika parlamentarna. Głową państwa jest prezydent wybierany w głosowaniu powszechnym na 5-letnią kadencję.

      Prezydentem od lipca 2009 r. jest Dalia Grybauskaite.

       

      2.2 Władza ustawodawcza.

      Władzę ustawodawczą sprawuje jednoizbowy parlament – Sejmas, w skład którego wchodzi 141 posłów wybieranych w wyborach powszechnych. Kadencja parlamentu trwa 4 lata. Obecna kadencja rozpoczęła się w listopadzie 2016 r.

       

      2.3. Władza wykonawcza.

      Władzę wykonawczą sprawuje rząd, na czele z premierem, powoływanym przez prezydenta, zatwierdzanym przez parlament, po uprzednim przyjęciu programu nowego gabinetu. Po wyborach parlamentarnych na jesieni 2016 r., został powołany rząd, którego premierem jest Saulius Skvernelis.

       

      Podział administracyjny

      Na Litwie podstawową jednostką podziału administracyjnego jest samorząd (lit. „savivaldybė”) – istnieje 60 samorządów, w tym 8 miejskich. Każdy samorząd posiada radę samorządową, której członkowie są wybierani w wyborach powszechnych i bezpośrednich na czteroletnią kadencję. Rada jest ciałem ustawodawczym i decyzyjnym, przyjmuje budżet oraz ustanawia najmniejsze jednostki terytorialne (starostwa). Wybiera spośród siebie mera samorządu (stoi na czele samorządu oraz przewodniczy posiedzeniom rady) oraz nominuje dyrektora administracji (jest odpowiedzialny za działania wykonawcze, jest bezpośrednio i personalnie odpowiedzialny za implementację w samorządzie aktów prawnych oraz decyzji rządu i rady) i starostów. Starostwa (lit. „seniūnija”) są najmniejszymi jednostkami i nie odgrywają znaczącej roli w polityce krajowej. W wyniku reformy administracyjnej z 1 lipca 2010 r. likwidacji uległy dotychczasowe powiaty (łącznie 10, oba słowa są używane jako tłumaczenie lit. „apskritis”), które jednak nadal utrzymały funkcję statystyczną i geograficzną. Dotychczasowi naczelnicy powiatów (powoływani przez premiera, ich podstawowym zadaniem było zapewnienie przestrzegania konstytucji, ustaw i postanowień rządu na terytorium powiatu) zostali członkami rad samorządowych. Funkcje powiatów zostały przekazane samorządom lub ministerstwom i należącym do nich instytucjom, albo też w ogóle zostały zlikwidowane (ogółem 58 z 88).

       

      Stolice okręgów geograficznych: Alytus (Olita), Kaunas (Kowno), Klaipeda (Kłajpeda), Marijampole (Mariampol), Panevezys (Poniewież), Saulai (Szawle), Taurage (Taurogi), Telsai (Telsze), Utena (Uciana), Vilnius (Wilno).

       

      Władza sądownicza

      Sąd Najwyższy, Sąd Konstytucyjny, Sąd Apelacyjny, sądy okręgowe i rejonowe. 

       

      2.4. Struktura administracji gospodarczej.

      Ministerstwo Gospodarki RL – odpowiedzialne za realizację strategicznych celów polityki gospodarczej państwa, instytucja koordynująca wdrażanie Długookresowej Strategii Rozwoju Kraju, działające na rzecz rozwoju przyjaznego przedsiębiorcom środowiska prawnego i ekonomicznego, innowacyjności i konkurencyjności gospodarki, zarządzająca częścią funduszy UE.

      Ministerstwo Energetyki RL

      Ministerstwo Finansów RL

      Ministerstwo Rolnictwa RL

      Ministerstwo Transportu i Komunikacji RL

      Ministerstwo Środowiska RL

      Ministerstwo Spraw Wewnętrznych RL (współpraca regionalna, migracja)

       

      Samorząd gospodarczy

      Litewskie Stowarzyszenie Izb Handlowo-Przemysłowych i Rzemiosła www.chambers.lt , posiadające pięć oddziałów regionalnych: w Wilnie, Kownie, Kłajpedzie, Poniewieżu i Szawlach.

      Litewska Konfederacja Przemysłowców www.lk.lt.

      Litewska Konfederacja Biznesu www.icclietuva.lt

       

      2.5. Sądownictwo gospodarcze.

      Spory gospodarcze rozstrzygane są w sądzie wskazanym w umowie / kontrakcie handlowym. 

      Jeżeli w umowie brak odpowiedniej klauzuli, wówczas  najczęściej postępowanie jest prowadzone w sądzie pozwanego (rejonowym lub okręgowym).

      Postępowanie polubowne przed sądem arbitrażowym ma miejsce tylko w przypadku, jeśli
      w umowie / kontrakcie została umieszczenia klauzula arbitrażowa.
       

       

       

      Gospodarka


       

      3. Gospodarka.

       

      3.1. Ogólna charakterystyka sytuacji gospodarczej.

       

      Według danych Centralnego Urzędu Statystycznego RL w czwartym kwartale 2016 roku tempo wzrostu PKB Litwy wynosiło 3,2%. W porównaniu do trzeciego kwartału 2016 r. odnotowano wzrost o 1,5 pkt. proc. W całym 2016 roku litewska gospodarka rozwijała się w tempie 2,3% PKB (I kw. – 2,4%, II kw. – 1,9%, III kw. – 1,7%, IV kw. – 3,2%). W okresie I-XII 2016 wartość bezwzględna litewskiego PKB wyniosła 38,6 mld EUR. Największy wpływ na wzrost litewskiej gospodarki w IV kwartale 2016 r. miały wzrosty wartości dodanej w następujących sektorach: budownictwo – 4,8%; rolnictwo, leśnictwo i rybołówstwo – 3,5%; łączność i komunikacja – 1,9%; handel hurtowy i detaliczny, naprawa pojazdów samochodowych i motocykli, transport i magazynowanie, działalność związana z zakwaterowaniem i usługami gastronomicznymi – 1,6%. Negatywnie na tempo wzrostu krajowej gospodarki wpłynął z kolei spadek obrotów w handlu nieruchomościami (-0,2%) oraz spadek obrotów w przemyśle wydobywczym, produkcji przemysłowej, dostawach wody i gospodarce odpadami, dostawach energii elektrycznej i gazu (-1,1%). Odnotowano osłabienie popytu wewnętrznego, którego wzrost w IV kw. 2016 roku wynosił 0,8% (spadek o 0,4 pkt. proc. w porównaniu do III kw.). Popyt wewnętrzny nadal pozostawał jednak jednym z podstawowych źródeł wzrostu krajowej gospodarki.

      W okresie od stycznia do grudnia 2016 r. odnotowano nieznaczne spadki obrotów w litewskim handlu zagranicznym. Dynamika eksportu wyniosła -1,29%, importu zaś -2,22%. Malejąca dynamika obrotów handlowych miała negatywny wpływ na ogólną dynamikę litewskiej gospodarki w 2016 roku. Głównymi partnerami Litwy w jej eksporcie w okresie I-XII 2016 r. roku były: Rosja (13,5%), Łotwa (9,8%), Polska (9,1%) oraz Niemcy (7,7%). W imporcie: Rosja (14,4%), Niemcy (12,1%), Polska (10,9%) oraz Łotwa (8,0%). 61% litewskiego eksportu trafiało na rynki państw UE. Wartość bezwzględna litewskiego eksportu w okresie I-XII 2016 r. wyniosła 22 608,9 mln EUR (22 903,9 mln EUR w okresie I-XII 2015 r.), importu z kolei 24 835,6 mln EUR (25 399,4 mln EUR w okresie I-XII 2015 r.). Ujemne saldo bilansu handlowego Litwy w roku 2016 wyniosło 2 226,7 mln EUR.

      W 2016 roku odnotowano przejście od deflacji (-0,3% w 2014 r.; -0,1% w 2015 r.) do inflacji na poziomie 1,7% (2,4% wzrost inflacji w sektorze usług, 1,5% wzrost inflacji w sektorze towarów). Należy oczekiwać odczuwalnej presji inflacyjnej również w 2017 roku. Według szacunkowych danych Banku Centralnego rok bieżący może zamknąć się średnią roczną stopą inflacji na poziomie 2,1%. Pomimo stopniowego wzrostu ogólnego poziomu cen rosła siła nabywcza społeczeństwa. W 2016 r. średnie wynagrodzenia wzrosły o 8,9% w porównaniu do roku 2015. Przejście od deflacji zapoczątkowanej w 2014 r. do nieznacznego wzrostu ogólnego poziomu cen, daje nadzieję na wyjście na ścieżkę zrównoważonego wzrostu gospodarczego oraz uniknięcie pułapki deflacyjnej.

      W 2016 r. odnotowano znaczący spadek wartości bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ) na Litwie (-187,9 mln EUR). Było to związane z wyraźnym spadkiem inwestycji w litewskie papiery dłużne (-392,1 mln EUR). Skumulowana wartość BIZ na Litwie na koniec 2016 r. wynosiła 13 066,24 mln EUR (13 496,82 mln EUR na koniec 2015 roku). 11 622,05 mln EUR zainwestowano w instrumenty kapitałowe, zaś 1 444,19 mln EUR w papiery dłużne. Wśród największych inwestorów na Litwie należy wymienić: Szwecję – 2,5 mld EUR (19,1%), Holandię – 1,6 mld EUR (12,1%), Niemcy – 1,3 mld EUR (10,1%), Polskę – 957,8 mln EUR (7,3%) oraz Norwegię – 919,2 mln EUR (7%). Głównymi obszarami lokowania kapitału na Litwie były: usługi finansowe i ubezpieczenia – 3,1 mld EUR (23,5%), produkcja przemysłowa – 2,6 mld EUR (19,9%), handel hurtowy i detaliczny – 1,8 mld EUR (13,7%), nieruchomości – 1,7 mld EUR (12,8%) oraz łączność i komunikacja – 1,1 mld EUR (8,4%).  

      W 2016 r. ogólna wartość litewskich bezpośrednich inwestycji zagranicznych spadła o 123,1 mln EUR. Było to związane z wyraźnym spadkiem inwestycji w zagraniczne papiery dłużne oraz instrumenty kapitałowe (odpowiednio 133,4 i 28,2 mln EUR). Skumulowana wartość litewskich BIZ na koniec 2016 r. wynosiła 2 263,82 mln EUR. Wśród krajów o najwyższym poziomie litewskich inwestycji należy wymienić: Holandię - 408,8 mln EUR (18,1%), Łotwę - 327,5 mln EUR (14,5%), Polskę - 300,8 mln EUR (13,3%) oraz Cypr - 258,8 mln EUR (11,4%). Głównymi obszarami lokowania litewskiego kapitału były: usługi finansowe i ubezpieczenia – 793 mln EUR (35%), handel hurtowy i detaliczny - 434,9 mln EUR (19,2%), produkcja przemysłowa - 382,1 mln EUR (16,9%) oraz działalność naukowo-techniczna - 283,5 mln EUR (12,5%).

      Wyraźna poprawa sytuacji na litewskim rynku pracy. Na koniec 2016 r. bez zatrudnienia pozostawało 116,2 tys. osób aktywnych zawodowo, co dawało ogólny wskaźnik bezrobocia na poziomie 7,9%. W porównaniu do roku ubiegłego odnotowano spadek poziomu bezrobocia o 1,2 pkt. proc. W całym 2015 roku bezrobocie wynosiło 9,1%. Mimo pozytywnej tendencji spadku bezrobocia w ostatnich miesiącach 2016 r., w oczy rzuca się wyższy od średniego poziom bezrobocia wśród osób młodych (15-24) - na koniec grudnia 2016 r. wynosił on 17,8%.

      Średnie wynagrodzenie brutto na Litwie na koniec IV kw. 2016 roku wynosiło 822,8 EUR (netto 636,9 EUR). W skali całego roku odnotowano wzrost średniego poziomu wynagrodzeń o 73 EUR (8,9%). Średnie wynagrodzenie brutto w sektorze publicznym wynosiło – 849,7 EUR (netto 656 EUR), w sektorze prywatnym – 809,1 EUR (627,2 EUR). Warto podkreślić, iż według szacunkowych danych za 2015 r. udział szarej strefy w litewskiej gospodarce wynosi około 15,6% PKB.

      W okresie I-XII 2016 r. wartość litewskiej produkcji przemysłowej wyniosła 18,6 mld EUR i była wyższa o 2,3% od osiągniętej w roku 2015. 64,9% produkcji trafiło na rynki eksportowe. Największy wzrost sprzedaży litewskiej produkcji przemysłowej odnotowano w sektorze przemysłu paliwowego (12,7%), przemysłu transportowego (10,9%) oraz przemysłu chemicznego (7,9%).

       

      Główne trendy litewskiej gospodarki:

      ● niższe od zakładanego tempo wzrostu PKB z perspektywą wzrostową;

      ● poprawa sytuacji na rynku pracy;

      ● przejście od deflacji do niskiej inflacji z perspektywą dalszej presji inflacyjnej;

      ● spadek dynamiki obrotów w handlu zagranicznym;

      ● osłabienie impulsu inwestycyjnego.

       

      3.2. Podstawowe wskaźniki makroekonomiczne gospodarki litewskiej

       

      Wskaźniki

      2012

      2013

      2014

      2015

      2016

      PKB (w mld EUR )

      33,3

      35,0

      36,4

      37,2

      38,6

      PKB na 1 mieszkańca (tys. EUR)

      11,2

      11,8

      12,4

      12,8

      13,1

      PKB (wzrost w %)

      3,8

      3,5

      3,0

      1,7

      2,3

      Deficyt budżetowy (% PKB)

      -3,2

      -2,6

      -0,7

      -2,03

      -1,2

      Dług publiczny (% PKB)

      39,9

      38,8

      40,7

      42,7

      40,6

      Inflacja (w %)

      3,2

      1,2

      0,2

      -0,1

      1,7

      Bezrobocie (w %)

      13,4

      11,8

      10,7

      9,1

      7,9

      Eksport towarów (w mld EUR)

      22,4

      24,0

      23,7

      21,0

      22,6

      Import towarów (w mld EUR)

      23,5

      24,9

      24,7

      25,4

      24,8

      Bezp. inwestycje zagr. na Litwie
      (w mld  EUR)

      12,1

      12,7

      12,1

      13,2

      13,1

      Inwestycje bezp. Litwy za granicą (w mld EUR)  

      2,0

      2,1

      2,2

      2,1

      2,3

       

      3.3. Przynależność do organizacji międzynarodowych o charakterze ekonomicznym

      • członkostwo w WTO od 31 maja 2001 r.,
      • członek Grupy Roboczej ds. Współpracy Gospodarczej w Radzie Państw Morza Bałtyckiego,
      • oficjalną deklarację o gotowości przystąpienia do OECD w charakterze pełnoprawnego członka Litwa złożyła we wrześniu 2002 r.

      3.4. Relacje gospodarcze z UE.

      Litwa, jako członek UE prowadzi politykę gospodarczą w oparciu o acquis communautaire oraz bieżących ustaleń rad sektorowych i Rady Europejskiej. Państwa UE-28 nalezą do najważniejszych partnerów w zakresie inwestycji oraz handlu zagranicznego Litwy.

       

       

      Dwustronna współpraca gospodarcza


       

      4. Dwustronna współpraca gospodarcza             

       

      4.1. Gospodarcze umowy dwustronne.

      Po akcesji do Unii Europejskiej utrzymano w mocy te polsko – litewskie umowy międzynarodowe, które nie są w kolizji z acquis communautaire, pozostałe zostały wypowiedziane.

       

      Obowiązują:

      • Umowa między RP i RL ws. wzajemnego popierania i ochrony inwestycji z 28.09.1992 r.,
      • Umowa między RP i RL o unikaniu podwójnego opodatkowania z 20.01.1994 r.,
      • Umowa między Rządem RP i Rządem RL o współpracy transgranicznej z 16.09.1995
      • Umowa między Rządem RP i Rządem RL o współpracy w dziedzinie turystyki  z 14.09.1997 r. (umowa weszła w życie 2.10.2001 r.).

         

        4.2. Handel zagraniczny 

             

        Z danych systemu Insigos wynika, iż w okresie I-XII 2016 r. wartość polskiego eksportu na Litwę wyniosła 2 592,4 mln EUR (2 523,7 mln EUR w I-XII 2015 r.), natomiast wartość importu z Litwy wyniosła 1 202,4 mln EUR (996,0 mln EUR w I-XII 2015 r.). Wartość polsko-litewskich obrotów handlowych w okresie I-XII 2016 r. wyniosła 3 794,8 mln EUR (3 519,7 mln EUR w analogicznym okresie roku 2015). Z danych Centralnego Urzędu Statystycznego RL wynika, iż udział Polski wśród najważniejszych partnerów handlowych Litwy w jej eksporcie wynosił 9,1% (3 miejsce). Polska zajmowała również 3 miejsce wśród najważniejszych partnerów handlowych w litewskim imporcie z udziałem na poziomie 10,9%.

        W I-XII 2016 r. utrzymywaliśmy wysoką nadwyżkę w bilansie handlowym z Litwą – 1 390,0 mln EUR. Dynamika polsko-litewskich obrotów handlowych wyniosła 7,8% (eksport na Litwę wzrósł o 2,7%, import z Litwy wzrósł o 20,7%). W strukturze polskiego eksportu na Litwę dominowały: urządzenia mechaniczne i elektryczne (14,5%), produkty przemysłu chemicznego i przemysłów pokrewnych (12,3%), gotowe artykuły spożywcze (10,3%), wyroby nieszlachetne i wyroby z metali nieszlachetnych (10,2%) oraz tworzywa sztuczne i wyroby z nich (9,4%). W polskim imporcie z Litwy dominowały z kolei: produkty mineralne (19,8%), tworzywa sztuczne i wyroby z nich (13,6%), zwierzęta żywe i produkty pochodzenia zwierzęcego (11,6%), produkty przemysłu chemicznego i przemysłów pokrewnych (9,9%) oraz gotowe artykuły spożywcze (6,7%). 

         

        4.3 Współpraca inwestycyjna

         

        Skumulowana wartość polskich BIZ na Litwie na koniec 2016 r. wyniosła 957,8 mln EUR, co oznacza wzrost o 37,9% (263,08 mln EUR) w porównaniu do roku 2015. Najwięcej inwestycji poczyniono w sektorach: produkcji paliw (478,24 mln EUR), usług finansowych i ubezpieczeń (165,13 mln EUR), w handlu hurtowym i detalicznym (89,22 mln EUR) oraz w budownictwie (54,08 mln EUR). Polska zajmowała 4. pozycję w strukturze państw o najwyższym poziomie zagranicznych inwestycji na Litwie. 

        Skumulowana wartość litewskich BIZ w Polsce na koniec 2016 r. wyniosła 300,8 mln EUR, co oznacza wzrost o 2,7% (7,87 mln EUR) w porównaniu do roku 2015. Polska zajmowała 3. pozycję w strukturze państw o najwyższym poziomie litewskich inwestycji zagranicznych. Głównymi obszarami lokowania litewskiego kapitału w Polsce były: produkcja przemysłowa (267,42 mln EUR), handel hurtowy i detaliczny (9,18 mln EUR), nieruchomości (6,45 mln EUR), działalność naukowo-techniczna (5,96 mln EUR) oraz budownictwo (5,2 mln EUR). 

         

        Największe litewskie inwestycje w Polsce to: zakład farmaceutyczny JELFA w Jeleniej Górze (AB „SANITAS”), firmy sektora nieruchomości (UAB BPT OPTIMA), budownictwa (UAB Šiauliu Plentas, UAB Kauno Tiltai „Tiltra”- fuzja z Trakcja S.A.), handlu („UAB Sinerta”), produkcji (NDX-Mispol), obsługi lotniskowej (Avia Solutions Group).

        4.4. Współpraca regionalna.

        W marcu 2016 roku dokonano uroczystej inauguracji nowej perspektywy finansowej programu operacyjnego „Interreg V-A Litwa – Polska”, który jest następcą Programu Współpracy Transgranicznej Litwa-Polska 2007-2013. „Interreg V-A Litwa – Polska” ma przyczynić się do wzrostu gospodarczego i jakości życia w regionach przygranicznych poprzez bliższą współpracę transgraniczną pomiędzy ludźmi i instytucjami z obszaru programu. Budżet programu operacyjnego „Interreg V-A Litwa – Polska” wynosi 62,5 mln EUR. 80% środków zostanie przeznaczone na działania w ramach czterech obszarów priorytetowych: 1. środowisko i efektywne wykorzystanie zasobów, 2. zatrudnienie i mobilność pracowników, 3. wyłączenie społeczne oraz 4. potencjał instytucjonalny. Od 8 do 10% alokacji będą stanowiły projekty zaliczane do Funduszu Małych Projektów, pozostałe z tzw. wolnego naboru.

        Łączny budżet Programu Współpracy Transgranicznej Litwa-Polska 2007-2013 wyniósł 74,14 mln EUR. Dokonano realizacji 200 projektów. W przypadku 122 projektów partnerem wiodącym (promotor) był podmiot z Polski, w przypadku 78 projektów promotorem był partner z Litwy. Zdecydowaną większość – 130, stanowiły projekty finansowane z Funduszu Małych Projektów. Zrealizowano 2 projekty strategiczne i 62 z tzw. otwartych naborów. 

        Do rozwoju polsko-litewskiej współpracy regionalnej w znacznym stopniu przyczyniły się również: Program Współpracy Transgranicznej Litwa-Polska-Rosja 2007-2013 oraz Program Współpracy Transgranicznej Południowy Bałtyk 2007-2013.

         

        Lista miast partnerskich:

         

      • Bełchatów – Taurogi (data podpisania umowy: 2001 r.)
      • Będzin – Koszedary (2014 r.)
      • Białystok – Kowno (1994 r.)
      • Biłgoraj – Kielmy (1998 r.)
      • Brodnica – Kiejdany (2001 r.)
      • Chełm – Uciana (1998 r.)
      • Choszczno – Olita (2001 r.)
      • Częstochowa – Szawle (1999 r.)
      • Elbląg – Druskieniki (1996 r.)
      • Ełk – Niemenczyn
      • Gdańsk – Wilno (1998 r.)
      • Gdynia – Kłajpeda (1993 r.)
      • Iława - Gorżdy (1998 r.)
      • Kraków – Wilno
      • Krotoszyn – Mejszagoła (1992 r.)
      • Kutno – Taurogi
      • Lębork – Kretynga (2004 r.)
      • Lubań – Preny (1999 r.)
      • Lubartów – Rosienie (2003 r.)
      • Lublin – Poniewież (1999 r.)
      • Łeba – Nerynga
      • Łomża – Soleczniki (1995 r.)
      • Łomża – Kowno (2002 r.)
      • Łódź – Wilno (1991 r.)
      • Malbork – Troki (1997 r.)
      • Mińsk Mazowiecki – Telsze
      • Nowy Sącz – Troki (1998 r.)
      • Opoczno – Gmina Rudomino
      • Opoczno – Suderwa
      • Opole – Olita
      • Pabianice – Rokiszki (1998 r.)
      • Piotrków Trybunalski – Mariampol
      • Płock – Możejki (1994 r.)
      • Rybnik – Rejon Wileński
      • Siedlce – Rejon Wileński
      • Strzelce Opolskie – Druskieniki
      • Świdnica – Rejon Święciański (2002 r.)
      • Tczew – Birże (1998 r.)
      • Warszawa – Wilno
      • Wrocław – Kowno
      • Zduńska Wola – Jeziorosy
      • Zgierz - Kupiszki
      • Żory – Poswol
      • Żnin – Soleczniki
      • Żnin – Jaszuny

       

       

       

      Dostęp do rynku


       

      5. Dostęp do rynku

       

      5.1. Dostęp do rynku dla polskich towarów i usług.

      Od dnia wstąpienia Litwy i Polski do UE w wymianie handlowej obowiązują unijne zasady wspólnego rynku, czyli swoboda przepływu towarów i usług. W przypadku większości towarów i usług nie ma barier utrudniających dostęp do rynku.

      Kontroli podlega eksport, import i tranzyt towarów strategicznych - towarów i technologii o podwójnym przeznaczeniu oraz sprzętu wojskowego, a także pośrednictwo w zawieraniu transakcji obejmujących te towary. Definicję  towarów podwójnego przeznaczenia, zasady obrotu  i wydawania niezbędnych licencji reguluje Ustawa o kontroli towarów strategicznych (Lietuvos Respublikos strateginių prekių kontrolės įstatymas, nr IX-2198 z dnia 29.04.2004, Valstybės žinios 2004, nr 73-2532). Licencje na eksport, import, tranzyt towarów strategicznych wydaje Ministerstwo Gospodarki RL.

      Ustawy RL przewidują kilkanaście licencjonowanych rodzajów działalności, np. produkcja wyrobów alkoholowych; import i eksport wina, odżywki winogronowej oraz alkoholu etylowego pochodzenia gospodarczego; handel hurtowy i detaliczny wyrobami alkoholowymi; uprawa tytoniu; produkcja wyrobów tytoniowych; handel hurtowy i detaliczny wyrobami tytoniowymi; produkcja, import i eksport amunicji, broni oraz jej części składowych; eksploatacja strzelnic; wynajem i naprawa broni; przeróbka broni i amunicji; produkcja materiałów wybuchowych; handel materiałami wybuchowymi; wykorzystywanie materiałów wybuchowych; produkcja, import, eksport, przewóz, wywóz oraz handel cywilnymi materiałami pirotechnicznymi; produkcja, import, handel hurtowy preparatami medycznymi; działalność aptek (w tym aptek prowadzących produkcję leków); przetwarzanie odpadów farmaceutycznych z wyjątkiem ich eliminacji, organizowanie imprez komercyjnych, produkcja opakowań do produktów żywnościowych, energetyka jądrowa, działalność instytucji finansowych, ubezpieczenia i inna działalność, która w myśl ustaw RL podlega ograniczeniom.

      (Więcej informacji można znaleźć w  Rozporządzeniu Rządu Republiki Litewskiej „O potwierdzeniu metodycznych wskazówek dotyczących licencji działalności gospodarczo-komercyjnej (LR Vyriausybės nutarimas „Dėl ūkinės komercinės veiklos licencijavimo metodinių nurodymų patvirtinimo).

      Licencje na prowadzenie produkcji wyrobów tytoniowych i alkoholowych wydaje Państwowa Służba Kontroli Artykułów Alkoholowych i Tytoniowych przy Rządzie RL (Valstybinė tabako ir alkoholio kontrolės tarnyba prie LR Vyriausybės). Licencje uprawniające  do importu i  eksportu  napojów alkoholowych wydaje Narodowa Agencja ds. Płatności  przy Ministerstwie Rolnictwa Republiki Litewskiej (Nacionalinė mokėjimo agentūra prie LR Žemės ūkio ministerijos).  Licencje na  prowadzenie produkcji  wyrobów alkoholowych i tytoniowych wydawane są bezterminowo zarejestrowanym spółkom Republiki Litewskiej i zagranicznym osobom prawnym, które zgodnie z ustawodawstwem swojego państwa mają prawo do prowadzenia działalności gospodarczej oraz przedstawią dokumenty potwierdzające to prawo.

       

      5.2. Dostęp do rynku pracy. Świadczenie usług i zatrudnienie obywateli RP.

      Między Polską i Litwą obowiązuje zasada swobodnego przemieszczenia się osób. Obywatele polscy i członkowie ich rodzin zamierzający podjąć pracę na terytorium Republiki Litewskiej na podstawie umowy o pracę są zwolnieni z obowiązku posiadania zezwolenia na podjęcie pracy. Obywatele państw UE, nieposiadający na Litwie stałego miejsca zamieszkania, powinni uzyskać zezwolenie na pobyt tymczasowy. Zezwolenie wydaje Departament Migracji przy Ministerstwie Spraw Wewnętrznych. Zgodnie z ustawą RL z dnia 29 kwietnia 2004 r. o sytuacji prawnej cudzoziemców.  Rejestrację obcokrajowców podejmujących pracę na terytorium Republiki Litewskiej prowadzi Departament Migracji przy Ministerstwie Spraw Wewnętrznych. Polscy obywatele nie napotykają na przeszkody w dostępie do rynku pracy. Nie ma  przeszkód w zakresie swobody świadczenia usług i przepływu pracowników.

      Obywatele krajów Unii Europejskiej mogą pracować na Litwie praktycznie bez żadnych ograniczeń. Jednak niektóre specjalności wymagają akredytacji. Są to: specjalista planowania terytorialnego, konserwator zabytków, pracownik socjalny, fizjoterapeuta, ergoterapeuta, dietetyk, technik dentystyczny, higienista jamy ustnej, pomocnik odontolog, technik farmacji, technolog biomedycyny, nauczyciel zawodu, nauczyciel dzieci specjalnej troski, wychowawca, pedagog socjalny, psycholog szkolny, adwokat, agent patentowy, makler, przewodnik, masażysta, lekarz, pielęgniarz, odontolog, akuszer, weterynarz, farmaceuta, architekt. Decyzje o akredytacji podejmują stosowne urzędy RL. Informacja: www.darborinka.lt, www.ldb.lt

      Polscy przedsiębiorcy budowlani są zobowiązani do uzyskania litewskich certyfikatów i atestów na wykonywanie usług budowlanych, korzystanie z urządzeń i materiałów sprowadzanych z Polski. Podstawowym aktem prawnym regulującym działalność budowlaną na Litwie jest Ustawa o Budownictwie (Lietuvos Respublikos statybos įstatymas, Nr I-1240 z dn. 19.03.1996 r. z późniejszymi zmianami,  Valstybės žinios 2001 Nr 101-3597), która określa również podstawowe normy techniczne. 

       

      5.3. Nabywanie i wynajem nieruchomości.

      Tryb nabywania nieruchomości przez obcokrajowców reguluje Kodeks Cywilny RL (Lietuvos Respublikos civilinis kodeksas) oraz  artykuł 47 Konstytucji RL z 2003 r. (Lietuvos Respublikos Konstitucijos 47 nr IX-1381 z dnia 20.03.2003, Valst.Žinios, 2003, nr 34-1418),  wprowadzający, w stosunku do zagranicznych podmiotów prawnych, ograniczenia możliwości nabycia praw własności do gruntów, wód wewnętrznych i lasów.

      Zagraniczny podmiot prawny może nabyć nieruchomość na podstawie transakcji kupna – sprzedaży, wymiany lub w innej formie prawnej, zgodnej z ustawodawstwem litewskim. Prawo własności gruntów, wód wewnętrznych oraz lasów mogą nabyć tylko osoby prawne, spełniające kryteria integracji europejskiej i transatlantyckiej. Zagraniczne osoby prawne oraz osoby fizyczne (z wyjątkiem osób zamieszkujących stale na Litwie oraz prowadzących działalność rolniczą nie krócej niż w okresie 3 lat) nie mogą nabyć gruntów rolnych oraz gruntów leśnych w trakcie siedmioletniego okresu przejściowego od daty wstąpienia Litwy do UE. Także zagraniczne podmioty prawne nie mogą nabyć prawa własności do innych, wymienionych w ustawie, rodzajów gruntów, wód wewnętrznych lub lasów (art. 9 Ustawy Konstytucyjnej) oraz gruntów, na które nie zostały odtworzone prawa własności obywateli Republiki Litewskiej.

      Zasady wynajmu nieruchomości reguluje Kodeks Cywilny Republiki Litewskiej.

      Transakcje związane z nabyciem powinny być potwierdzone notarialnie oraz zarejestrowane w „Centrum Rejestru” (Registų centras) www.notarai.lt ; www.registrucentras.lt

       

      5.4. System zamówień publicznych.

      Zasady prowadzenia zakupów publicznych reguluje Ustawa o Zamówieniach  Publicznych Republiki Litewskiej  (Lietuvos Respublikos Viešųjų Pirkimų Įstatymas) z dn. 22 grudnia  2005 r. Nr X-471 (z późn. zm.),  Valstybės Žin., 2006, Nr. 4-102. W nowelizowanej ustawie  dokonano  decentralizacji systemu zamówień publicznych poprzez znaczące zwiększenie samodzielności decyzyjnej zamawiających w zakresie wyboru trybu  zamówienia oraz czasu realizacji.  Podniesiono wysokość progów, których przekroczenie nakłada na zamawiających określone obowiązki przy jednoczesnym uproszczeniu procedury udzielania zamówień o wartościach niższych od kwot progów unijnych. Dodatkowe ułatwienia ograniczające wymogi formalne wprowadzono w odniesieniu do zamówień w przedziale wartości od 6 tys. do 60 tys. euro.  

      Do ogłaszania przetargów publicznych zostały zobowiązane instytucje sektora publicznego. Funkcję koordynującą i nadzorującą przetargi publiczne pełni Służba Zamówień Publicznych RL (Viešųjų pirkimų tarnyba prie LR Vyriausybės, www.vpt.lt).

      Ogłoszenia o przetargach są drukowane w oficjalnym biuletynie Unii Europejskiej, w dodatku „Informaciniai pranešimai” do wydawnictwa „Valstybės žinios” i w Centralnym Systemie Informacyjnym Zamówień Publicznych. Prowadzenie przetargów publicznych w Internecie umożliwia Centralny Portal Zamówień Publicznych  www.cvpp.lt ; www.vpt.lt; www.cpva.lt; www.ivpk.lt.

       

      5.5. Ochrona własności przemysłowej i intelektualnej.

      Ochronę praw do własności reguluje Kodeks Cywilny (Civilinis kodeksas), Ustawa o  Inwestycjach (Investicijų įstatymas,  z dn. 7 lipca 1999 r. Nr. VIII-1312).

       Ochrona własności intelektualnej oparta jest na międzynarodowych zobowiązaniach Republiki Litewskiej wywodzących się, w większości przypadków, z konwencji o ochronie własności intelektualnej.

      Ochrona własności intelektualnej jest ujęta w Ustawie o prawach autorskich i prawach pokrewnych Republiki Litewskiej  (Autorių teisių ir gretutinių teisių  įstatymas, Nr VIII-1185 z dnia 18 maja 1999 r., z późn. zm., Valstybės žinios 1999,  Nr 50-1598), Ustawie o znakach towarowych (Prekių ženklų įstatymas, Nr. VIII-1981 z dn. 10 października 2000 r., Valstybės žinios, 2000, nr 92-2844), Ustawie o wzornictwie (Dizaino įstatymas, Nr. IX-1181 z dn. 7 listopada 2002 r., Valstybės indos, 2002, nr 112-4980), Ustawie o patentach (Patentų įstatymas, nr I-372 z dn. 18 stycznia 1994 r., Valstybės indos, 1994, nr 8-120).

      www.latga.lt ;www.vpb.lt

       

       

      Przydatne linki i kontakty


       

      6.1. Administracja gospodarcza.

       

       

      Ministerstwo Gospodarki

      (LR Ūkio Ministerija)

      Gedimino pr. 38/2, 01104 Vilnius

      www.ukmin.lt

       

      Ministerstwo Energetyki

      (LR Energetikos Ministerija)

      Gedimino pr. 38/2, 01104 Vilnius

      www.enmin.lt

       

      Ministerstwo Finansów

      (LR Finansų Ministerija)

      J.Tūmo-Vaižganto g. 8a/2, 01512 Vilnius

      www.finmin.lt

       

      Ministerstwo Transportu i Komunikacji

      (LR Susisiekimo Ministerija)

      Gedimino pr. 17, 01505 Vilnius

      www.transp.lt

       

      Ministerstwo Środowiska

      (LR Aplinkos Ministerija)

      A.Jakšto g. 4/9, 01105 Vilnius

      www.am.lt

       

      Ministerstwo Rolnictwa

      (LR Zemes Ukio Ministeria)

      Gedimino Pr. 19, LT-01103 Vilnius

      www.zum.lt

       

      Ministerstwo Pracy i Opieki Społecznej

      (LR Socialinės Apsaugos ir Darbo Ministerija)

      Vivulskio g. 11, 03610 Vilnius

      www.socmin.lt

       

      Państwowy Zakład Ubezpieczeń Społecznych przy Ministerstwie Pracy i Opieki Społecznej

      (Valstybinio socialinio draudimo fondo valdyba prie Socialinės apsaugos ir darbo ministerijos

      Konstitucijos pr. 12, LT-09308 Vilnius

      www.sodra.lt

       

      Centrum Rejestru

      (Valstybės Įmonė Registrų Centras) V.Kudirkos g. 18, LT-03105 Vilnius-9 www.registrucentras.lt

       

       

      6.2. Samorządy gospodarcze.

      Polsko-Litewska Izba Handlowa (http://www.plcc.lt/pl/)

      Forum Przedsiębiorczości Polskiej „Korona” (www.korona.lt)

       

      Litewska Konfederacja Przemysłowców

      (Lietuvos Pramonininkų Konfederacija)

      Vienuolio g. 8, LT-01104 Vilnius

      www.lpk.lt

       

      Litewska Konfederacja Biznesu

      (Lietuvos Verslo Konfederacija)

      Gedimino pr. 50, 01110 Vilnius www.icclietuva.lt

       

      Stowarzysznie Izb Przemysłowo-Handlowych i Rzemiosła

      (Lietuvos prekybos, pramonės ir amatų rūmų asociacija)

      J.Tumo-Vaižganto g. 9/1-63a, LT-01108 Vilnius-1

      www.chambers.lt

       

      Wileńska Izba  Przemysłowo-Handlowa

      Vilniaus prekybos, pramonės ir amatų rūmų

      Algirdo g. 31, LT-03219 Vilnius-6

      www.cci.lt

       

      Kowieńska Izba  Przemysłowo-Handlowa

      Kauno prekybos, pramonės ir amatų rūmų

      K. Donelaičio g. 8, LT-44213 Kaunas

      www.chamber.lt

       

      Kłajpedzka Izba  Przemysłowo-Handlowa

      Klaipėdos prekybos, pramonės ir amatų rūmų

      Danės g. 17, P.O.B.148, LT-92117 Klaipėda

      www.kcci.lt

       

      Poniewieżska Izba  Przemysłowo-Handlowa

      Panevėžio prekybos, pramonės ir amatų rūmų

      Respublikos g. 34, LT-35173 Panevėžys

      www.ccic.lt

       

      Szawelska Izba  Przemysłowo-Handlowa

      Šiaulių prekybos, pramonės ir amatų rūmų

      Vilniaus g. 88, LT-76285 Šiauliai

      www.rumai.lt

       

      6.3.  Prasa ekonomiczna.

       

      Verslo žinios

      J.Jasinskio g. 16A, LT-01112 Vilnius

      www.vz.lt

        

       

      6.4. Oficjalne strony o charakterze ekonomicznym.

       

      Departament Statystyki Republiki Litewskiej www.stat.gov.lt

      Bank Centralny Lietuvos Bankas www.lb.lt

      Sejm Republiki Litewskiej www.lrs.lt  (akty prawne)

      Litewska Agencja Rozwoju www.lda.lt

      Litewski Instytut Wolnego Rynku (Lietuvos laisvosios rinkos institutas) www.lrinka.lt

      1 lipca 2013 (ostatnia aktualizacja: 6 kwietnia 2017)

      Drukuj Drukuj Podziel się treścią: