close

  • Polsce – służyć, Europę – tworzyć, Świat – rozumieć

     

  • MONAKO

    •  

       Informacje o kraju


       

      1.1. Położenie geograficzne, ludność, obszar, stolica, języki urzędowe

       

      Położenie geograficzne. Księstwo Monako leży nad Morzem Śródziemnym w pobliżu granicy francusko-włoskiej, na wschód od Nicei. Pod względem administracyjnym Monako jest podzielone na 4 dzielnice: Monako-Miasto, historyczną siedzibę Księstwa, na terenie której znajduje się pałac książęcy, Monte Carlo, ze słynnym kasynem, Condamine i Fontvieille, która zbudowana została na terenie odebranym morzu w ostatnich kilkudziesięciu latach.

       

      Obszar: Ogólna powierzchnia kraju wynosi 2,02 km2.

       

      Ludność: Według stanu na 31 grudnia 2014 r., Monako liczy 37 800 mieszkańców, z których obywatelstwo monakijskie posiada 9 050 osób. Średnia długość życia obywatela Monako wynosi 85 lat (82,1 lat dla mężczyzn i 88,2 lat dla kobiet).

       

      Stolica: Monako

       

      Języki urzędowe: francuski (w powszechnym użyciu są również języki włoski i angielski).

       

      1.2. Warunki klimatyczne

       

      Monako charakteryzuje się klimatem śródziemnomorskim z łagodną zimą i ciepłym latem. Roczna amplituda temperatury powietrza wynosi 16,31°C. Monako jest państwem o wyjątkowym nasłonecznieniu.

       

      1.3. Główne bogactwa naturalne

       

      Monako nie posiada naturalnych złóż.

       

      1.4. System walutowy, kurs i wymiana

       

      Od 1 stycznia 2002 r. prawnym środkiem płatniczym jest euro. Poprzednia waluta, frank francuski, straciła ważność w dniu 17 lutego 2002 r. Kurs wymiany ustalono na 1 EURO = 6,55957 FRF.

       

      1.5. Religia

       

      Zgodnie z art. 9 Konstytucji z 1962 r. status religii narodowej posiada religia rzymsko-katolicka. Konstytucja gwarantuje wolność wyznania. 93% ludności stanowią katolicy, a 7% przypada na wyznawców innych religii (w tym 1,7% wyznawcy judaizmu).

       

      1.6. Infrastruktura transportowa

       

      Monako posiada dobrze rozwiniętą infrastrukturę transportową. W Monako dozwolona prędkość jazdy wynosi przeważnie 50 km/h. Ruch uliczny jest mocno utrudniony w maju lub w czerwcu z powodu zawodów Formuły 1. Wstęp do dzielnicy Monako-Miasto mają tylko samochody o monakijskich numerach rejestracyjnych bądź o numerach z francuskiego departamentu Alpes-Maritimes. Zakaz ten nie obejmuje innych dzielnic księstwa. Przejazd z przyczepami kempingowymi jest zabroniony, a parkowanie samochodami kempingowymi jest uregulowane prawnie. Centrum Monako leży zaledwie 8 km od głównej europejskiej sieci autostrad. Sieć kolejowa Monako znajduje się prawie w całości pod ziemią. Wszystkie pociągi zatrzymują się na jedynej stacji: Monako/Monte-Carlo. Sprawnie działa kolej dużych prędkości TGV oraz regionalne pociągi ekspresowe TER. Dobrze rozwinięty jest także transport miejski z sześcioma liniami autobusowymi. W Monako prężnie działa również lądowisko dla helikopterów, które zapewnia połączenie z lotniskiem w Nicei. Monako posiada także 2 porty morskie: Hercule i Fontvieille. Od lutego 2009 r. uruchomiono w Monako miejską sieć rowerów elektrycznych. Warto wspomnieć o rozwijającym się w Monako systemie wspólnego podróżowania do pracy (tzw. "covoiturage").

       

      1.7. Obowiązek wizowy

       

      Obywatele polscy udający się do Monako są zwolnieni z obowiązku posiadania wizy. Podróżujący mają jednak obowiązek posiadania ważnego dokumentu tożsamości, tj. dowodu osobistego lub paszportu.

       

      1.8. Wykaz świąt państwowych

       

      W Monako obowiązuje12 oficjalnych świąt:

       

      • 1 stycznia – Le Nouvel An (Nowy Rok)
      • 27 stycznia – La Fête de Sainte Dévote (święto patronki Księstwa)
      • Poniedziałek Wielkanocny – Le Lundi de Pâques (święto ruchome)
      • 1 maja – La Fête du Travail (święto pracy)
      • Wniebowstąpienie - L’Ascension (święto ruchome)
      • Zesłanie Ducha Świętego – Le lundi de Pentecôte (święto ruchome)
      • Boże Ciało – la Fête de Dieu (święto ruchome)
      • 15 sierpnia – L’Assomption (Wniebowzięcie NMP)
      • 1 listopada – La Toussaint (Wszystkich Świętych)
      • 19 listopada – La Fête du Prince (święto narodowe)
      • 8 grudnia – L’Immaculée Conception (Niepokalane Poczęcie NMP)
      • 25 grudnia – Noël (Boże Narodzenie)

       

      System administracyjny



       

      2.1. Ustrój polityczny

       

      System polityczny i administracyjny Księstwa Monako jest określony w Konstytucji z dnia 17 grudnia 1962 r. (zmienionej w dniu 2 kwietnia 2002 r.). Ustawa zasadnicza określa strukturę rządu i organizację władzy państwowej. Księstwo jest monarchią dziedziczną i konstytucyjną. Władzę wykonawczą sprawuje książę, którym od 2005 r. jest Książę Albert II Grimaldi. W wykonywaniu niektórych uprawnień konstytucyjnych wspiera Księcia Rada Koronna (Conseil de la Couronne). W Monako obowiązuje trójdzielność władzy z podziałem na władzę ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą.

       

      2.2. Władza ustawodawcza

       

      Władzę ustawodawczą sprawują Książę i Rada Narodowa (Conseil National). W skład Rady wchodzi 24 członków, którzy są wybierani na kadencję trwającą 5 lat w wyborach powszechnych i bezpośrednich. Aktualnie funkcję Przewodniczącego Rady sprawuje Laurent Nouvion. Rada Narodowa zbiera się na dwóch sesjach zwykłych, z których każda trwa trzy miesiące: od 1 kwietnia do 30 czerwca (sesja wiosenna jest poświęcona wyłącznie pracom legislacyjnym) oraz od 1 października do 31 grudnia (sesja ta w pierwszym rzędzie jest poświęcona pracom nad budżetem). W ramach Rady Narodowej działają cztery Komisje Stałe (Finansów i Gospodarki, Spraw Socjalnych, Prawodawstwa i Spraw Zagranicznych) oraz pięć Komisji Specjalnych (Edukacji i Młodzieży, Mieszkalnictwa, Prawa Kobiet i Rodziny, Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Środowiska i Warunków Życia).

       

      2.3. Władza wykonawcza

       

      Zgodnie z art. 43 Konstytucji rząd sprawuje, pod zwierzchnią władzą Księcia, Minister Stanu, wspomagany przez Radę Rządową (Conseil de Gouvernement). Minister Stanu, którym od 3 marca 2010 r. jest Michel Roger, reprezentuje Księcia i jest drugą po Księciu najważniejszą osobą w państwie. Rada Rządowa składa się z pięciu Radców Rządowych (Conseillers de Gouvernement), którzy stają na czele następujących departamentów:

       

      • Stosunków Zewnętrznych - Gilles Tonelli (01.03.2015);
      • Finansów i Gospodarki - Jean Castellini (grudzień 2012);
      • Spraw Wewnętrznych - Patrice Cellario (04.04.2015);
      • Spraw Społecznych i Zdrowia - Stéphane Valeri (11.01.2010);
      • Zagospodarowania, Środowiska i Urbanistyki Marie-Pierre Gramaglia (14.01.2011).

       

      2.4. WŁADZA SĄDOWNICZA

       

      Władza sądownicza jest zależna od księcia, który, zgodnie z Konstytucją, upoważnił sądy i trybunały do pełnienia tej władzy w jego imieniu. Władza sądownicza jest niezależna od władzy wykonawczej. W Monako nie ma ministra sprawiedliwości, a niezależność sędziów jest zagwarantowana. Sądy i Trybunały podlegają Sądowi Rewizyjnemu (Cour de Révision) i Sądowi Najwyższemu (Tribunal suprême). Struktura władzy sądowniczej jest następująca:

       

      • Sędzia Pokoju
      • Sąd Pierwszej Instancji
      • Sądownictwo parytetowe
      • Sąd Pracy
      • Komisja arbitrażowa ds. czynszów (w zakresie handlu i mieszkalnictwa)
      • Najwyższy Sąd Arbitrażowy
      • Sąd Karny
      • Sąd Apelacyjny
      • Sąd Rewizyjny, Sąd Kasacyjny
      • Sąd Najwyższy, Trybunał Konstytucyjny i Najwyższy Sąd Administracyjny

       

      Organizacja sądownictwa jest w dużej mierze zainspirowana francuskim wymiarem sprawiedliwości. Prawo handlowe jest stosowane przez zwyczajnych sędziów. Jednocześnie wprowadzono tzw. „sądownictwo wyjątku” (juridiction d’exception), które ma na celu interweniowanie w zakresie stosunków gospodarczych i społecznych. Prokuratura (Ministère public) jest organem mającym za zadanie zapewnienie porządku publicznego, ściganie i karanie przestępstw i wykroczeń, zapewnienie, w imieniu Księcia, egzekwowania prawa i orzeczeń sądowych. Podlega dyrektorowi służb sądowniczych i jest reprezentowana we wszystkich sądach w Księstwie.

       

      Gospodarka


       

      3.1. Ogólna charakterystyka sytuacji gospodarczej

       

      Monako jest małą, ale dynamiczną i wysoko rozwiniętą gospodarką, związaną z Francją unią celną i monetarną (jednak niebędącą częścią jednolitego rynku europejskiego). Brak podatku dochodowego i niskie podatki od działalności gospodarczej przyciągają najzamożniejszych z całego świata. Monako, które posiada monopol w kilku obszarach (poczta, sieć telefoniczna, wyroby tytoniowe) skoncentrowało się na rozwoju usług, głównie finansowych oraz drobnego przemysłu o dużej wartości dodanej. Na terenie całego Księstwa, na koniec grudnia 2015 r., zarejestrowanych było 5,05 tys. podmiotów gospodarczych.

       

      W 2014 r. w gospodarce pracowało 50 868 osób, z czego w sektorze prywatnym zatrudnionych było 47 903. Zaledwie 15% osób zatrudnionych w Monako zamieszkuje na terenie Księstwa (75% mieszka we Francji), a jedynie ok. 2% jest narodowości monakijskiej. 62,7% zatrudnionych w sektorze prywatnym pracowników posiada obywatelstwo francuskie (31,9 tys.), drugą najliczniejszą grupę stanowią obywatele Włoch (14% - 7,1 tys.). Bezrobocie nie jest ujmowane w statystykach.

        

      PKB ogółem (wyrażony w cenach stałych, rok bazowy 2005) Księstwa wyniósł w 2014 r. 5,32 mld euro, w porównaniu do 4,94 mld euro w roku 2013. W całym 2014 r. odnotowano wzrost gospodarczy 7,2%, przy 9,6% wzroście w 2013 r. Po znacznym spowolnieniu w 2012 r. (1%), nagły wzrost w 2013 r. tłumaczony był ożywieniem światowej gospodarki. Z uwagi na dużą otwartość gospodarki monakijskiej, w ostatnich latach szczególnie dwa czynniki rzutowały na jej kondycję, przede wszystkim koniunktura na światowych rynkach (światowy kryzys wyraźnie odbił się na monakijskim PKB, zwłaszcza w 2009 r. gdy spadł on o 11,3%), a także wyniki finansowe największych przedsiębiorstw zarejestrowanych w Monako. W tej sytuacji, obserwowane wahania monakijskiego PKB są silniejsze niż w przypadku większych gospodarek.

       

      W 2014 r. PKB per capita wzrósł o 4,4% i wyniósł 63,5 tys. euro, przy 60,8 tys. euro w 2013 r. i 52,9 tys. euro w 2012 r. (wartości w cenach stałych). PKB w przeliczeniu na 1 zatrudnionego wyniósł 98,5 tys. euro.   

       

      W 2014 r. Monako odnotowało nadwyżkę budżetową w wysokości 25,7 mln euro (przy 1111,4 mln wpływów i wydatkach na poziomie 1085,7 mln euro), w porównaniu do 12,1 mln euro nadwyżki po 2013 r. W latach 2009-2011, z uwagi na kryzys gospodarczy, wyraźnie spadły wpływy do budżetu skutkujące pojawieniem się deficytu (ujemne saldo w wys. 61,3 mln euro w 2009 r., 78,1 mln euro w 2010 r. i 51,8 mln euro w 2011 r.).

       

      Dochody Księstwa wzrosły w 2014 r. o 17,6%. Źródłami najważniejszych wpływów budżetowych w 2014 r. były kolejno: wpływy z tytułu podatku VAT (47,0%), opłaty od czynności prawnych (15,4%), podatki od nieruchomości (8,7%), dochody z działalności handlowej (11,4%), monopole koncesjonowane (6,2%), monopole państwowe (3,5%), cła (2,6 %) i inne (2,8%).

       

      W ciągu ostatnich dziesięciu lat obroty handlu zagranicznego Monako podwoiły się. Według danych statystycznych na koniec 2015 r. gospodarka monakijska zanotowała deficyt w wysokości 65,7 mln euro (eksport 1 060,3 mln euro, import 1 126,1 mln euro).

       

      Kolejność poszczególnych regionów geograficznych w wymianie handlowej Monako, w 2015 r., przedstawiała się następująco: Europa (67,1% w eksporcie i 73,2% w imporcie), Azja i Oceania (odpowiednio 9,6% i 11,3%), Afryka (12,4% i 4,1%), Ameryka Płn. i Płd. (7,4% i 10,8%), Bliski i Środkowy Wschód (3,6% i 0,5%).

       

      Wielkość wymiany handlowej Księstwa Monako ogółem, w latach 2008-2015 (w mln euro)

       

       

      Eksport

      Import

      Saldo

      2008

      687,6

      632,6

      55

      2009

      563,6

      457,8

      105,8

      2010

      545,4

      633,2

      - 87,8

      2011

      798,1

      828,7

      -30,6

      2012

      724,8

      789,6

      -64,8

      2013

      1 089,3

      1 084,8

      4,5

      2014

      1 101,9

      1 104,1

      -2,2

      2015

      1 060,3

      1 126,1

      -65,7

       

      Najważniejsze kierunki eksportowe i importowe Monako w 2015 r. (poza Francją)

       

      EKSPORT

      Wartość eksportu (w tys. euro)

      udział

      IMPORT

      Wartość importu (w tys. euro)

      udział

      1

      Szwajcaria

      156,6

      14,8 %

      1

      Włochy

      289,7

      25,7%

      2

      Niemcy

      111,9

      10,5 %

      2

      USA

      90,4

      8,0%

      3

      Włochy

      96,5

      9,1 %

      3

      Wielka Bryt.

      86,6

      7,7%

      4

      Wielka Brytania

      88,5

      8,3%

      4

      Szwajcaria

      75,3

      6,7%

      5

      USA

      54,1

      5,1%

      5

      Niemcy

      68,6

      6,1%

      6

      Belgia

      49,1

      4,6%

      6

      Belgia

      54,4

      4,8%

      7

      Hiszpania

      48,3

      4,6%

      7

      Chiny

      52,4

      4,7%

      8

      Hong Kong

      45,2

      4,3%

      8

      Tunezja

      33,0

      2,9%

      9

      Holandia

      21,6

      2,0%

      9

      Holandia

      31,2

      2,8%

      10

      Polska

      20,7

      2,0%

      10

      Irlandia

      30,4

      2,7%

      11

      Tunezja

      20,0

      1,9%

      11

      Hiszpania

      29,1

      2,6%

      12

      Nowa Kaledonia

      14,1

      1,3%

      12

      Hong Kong

      21,5

      1,9%

      13

      Wybrzeże Kości Słoniowej

      13,3

      1,3%

      13

      Brazylia

      13,7

      1,2%

      14

      Algieria

      13,0

      1,2%

      14

      Bangladesz

      11,5

      1,0%

      15

      Z.E.A.

      12,1

      1,1%

      15

      Dominikana

      10,5

      0,9%

      16

      Gabon

      11,0

      1,0%

      16

      Wietnam

      10,4

      0,9%

      17

      Szwecja

      9,9

      0,9%

      17

      Polska

      9,8

      0,9%

      18

      Senegal

      9,5

      0,9%

      18

      Portugalia

      7,8

      0,7%

      19

      Japonia

      9,5

      0,9%

      19

      Czechy

      7,2

      0,6%

      20

      Kongo

      9,5

      0,9%

      20

      Turcja

      6,9

      0,6%

       

      Łącznie

      1 102,1

      100%

       

      Łącznie

      1 126,2

      100%

       Źródło: "Observatoire de l’Economie – Commerce Extérieur", Ministère d’Etat, IMSEE – Institut Monégasque de la Statistique et des Etudes Economiques, Publication 2015 (kwiecień  2016 r.)

       

      Jeśli chodzi o główne kierunki eksportowe Monako to do pięciu najważniejszych odbiorców należą: Szwajcaria, Niemcy, Włochy, Wlk. Brytania i USA. reprezentujące ogółem ponad 40% sprzedaży. Szwajcaria pozostaje na czele listy głównych odbiorców produktów eksportowanych przez Monako (z udziałem 14,8%, 16,2% w 2014 r.), przed Niemcami (10,5%) oraz Włochami, na które przypada 9,1% eksportu, a następnie Wlk. Brytanią (8,3%), USA (5,1%) i Belgią (4,6%). Polska znalazła się na dziesiątej pozycji z udziałem 2%.

       

      Główne monakijskie towary eksportowe to produkty przemysłowe (53,8%), sprzęt elektryczny, elektroniczny, informatyczny, maszyny (15,1%), sprzęt transportowy (12,2%) produkty spożywcze, napoje i produkty tytoniowe (11,9%), produkty rolne, leśne i rybołówstwa (3%).

       

      Do głównych towarów importowanych należą produkty przemysłowe (60%), produkty spożywcze, napoje i produkty tytoniowe (10,8%), sprzęt transportowy (10%), sprzęt elektryczny, elektroniczny, informatyczny, maszyny (9,1%), usługi (6,8%), produkty rolne, leśne i rybołówstwa (2,8%). W przypadku importu, trzech pierwszych dostawców stanowią państwa UE, tj. Włochy (25,7% importu), USA (8%) i Wlk. Brytania (7,7%).

       

      3.2. Tabela głównych wskaźników makroekonomicznych

       

      Wyszczególnienie

      2009

      2010

      2011

      2012

      2013

      2014

      PKB wartość globalna (w mln euro, w cenach stałych, rok bazowy 2005)

      3 925

      4 049

      4 374

      4 482

      4 938

      5 321

      PKB wartość na 1 mieszkańca (w tys. euro, w cenach stałych)

      49,5

      49,9

      53,3

      52,9

      62,6

      65,7

      Tempo wzrostu PKB w %

      -11,3

      2,1

      6,7

      0,9

      9,6

      7,2

      Relacja deficytu finansów publicznych do PKB w %

      b.d.

      b.d.

      b.d.

      b.d.

      +0,2%

      +0,5%

      Relacja całkowitego długu publicznego do PKB w %

      b.d.

      b.d.

      b.d.

      b.d.

      b.d.

      b.d.

      Stopa inflacji w %

      0,1

      1,5

      2,1

      2,0

      b.d.

      b.d.

      Stopa bezrobocia w %

      b.d.

      b.d.

      b.d.

      b.d.

      b.d.

      b.d.

      Wartość obrotów handlu zagranicznego (w mln euro)

      1021,4

      1178,6

      1626,8

      1514,4

      2174,1

      2206,0

      Wartość eksportu (w mln euro)

      563,6

      545,4

      798,1

      724,8

      1089,3

      1101,9

      Wartość importu (w mld euro)

      457,8

      633,2

      828,7

      789,6

      1084,8

      1104,1

      Relacja deficytu na rachunku obrotów bieżących bilansu płatniczego do PKB w %

      b.d.

      b.d.

      b.d.

      b.d.

      b.d.

      b.d.

      Wartość rocznego napływu zagranicznych inwestycji bezpośrednich (w mld euro)

      b.d.

      b.d.

      b.d.

      b.d.

      b.d.

      b.d.

      Wartość rocznego odpływu zagranicznych inwestycji bezpośrednich (w mld euro)

      b.d.

      b.d.

      b.d.

      b.d.

      b.d.

      b.d.

      Skumulowana wartość zagranicznych inwestycji bezpośrednich w Monako (w mld euro)

      b.d.

      b.d.

      b.d.

      b.d.

      b.d.

      b.d.

      Skumulowana wartość zagranicznych inwestycji bezpośrednich Monako za granicą (w mld euro)

      b.d.

      b.d.

      b.d.

      b.d.

      b.d.

      b.d.

       

      3.3. Główne sektory gospodarki

       

      Gospodarka Monako jest dobrze zdywersyfikowana, przy czym 1/3 PKB w 2014 r. generowana była dzięki dwóm kluczowym sektorom tj. działalności naukowo-technicznej i powiązanymi z nią usługami (15,7% udział w wytworzonym PKB) oraz działalności bankowo-ubezpieczeniowej (16,9% udział w wytworzonym PKB).


      W skład pierwszej kategorii wchodzi szereg różnych rodzajów działalności gospodarczej, w tym m.in. usługi prawne, księgowe, doradcze, reklamowe, pośrednictwo pracy, działalność agencji podróży czy usługi z zakresu wyposażenia wnętrz, działalność naukowo-badawcza. Udział pozostałych 10 sektorów ujmowanych w statystykach w wytworzonym PKB mieści się w granicach od 3,6% do 10,2%. Chodzi w tym wypadku kolejno o sektor nieruchomości (10,2%), handel hurtowy (9,1%), budowlany (7,8%), administrację, szkolnictwo i ochronę zdrowia (7,7%), handel detaliczny (6,7%), sektor hotelarsko-restauracyjny (6,5%), pozostałe usługi (6,5%), przemysł (4,8%), media i komunikację (4,6%), transport i magazynowanie (3,6%).  Najsilniejszy wzrost w 2014 r. odnotowano w dwóch sektorach: pozostałe usługi (spektakle, kluby sportowe, pomoc domowa, kasyna, itp.) i nieruchomości (+29,3%).  

       

      W 2015 r. wielkość całkowitych obrotów sektora prywatnego (bez usług bankowo-ubezpieczeniowych, które ujmowane są oddzielnie) obejmującego m.in., handel hurtowy i detaliczny, hotelarstwo, przemysł, nieruchomości, transport, wyniosła 12,7 mld euro. Największe obroty w 2015 r. odnotowano w handlu hurtowym (4,6 mln euro) i detalicznym (1,4 mln euro). Na kolejnych miejscach pod kątem wielkości obrotów uplasowały się działalność naukowo-badawcza (1,5 mln euro), sektor budowlany (1,3 mln euro), przemysł przetwórczy i wydobywczy (1,0 mln euro), hotelarsko-restauracyjny (0,7 mld euro), usługi (0,7 mln euro), informacja i komunikacja (0,6 mln euro) oraz sektor nieruchomości (0,5 mld euro).

       

      Istotną rolę w gospodarce monakijskiej odkrywa sektor finansowy (1,7 mln euro obrotów) zatrudniający na koniec 2015 r. ponad 3,7 tys. osób (7,5% pracujących ogółem), reprezentowany przez 33 banki, 3 towarzystwa finansowe, 60 funduszy i 55 spółek zajmujących się zarządzaniem funduszami inwestycyjnymi. Jeśli chodzi o aktywa i depozyty zarządzane przez ww. instytucje, ich łączna wartość na koniec 2015 r. wyniosła 112 mln euro (przy 103 mln euro w 2014 r, 96,2 mld euro w 2013 r. i 98,5 w 2012 r.).

       

      Ważnym elementem gospodarki jest turystyka i sektor hotelarsko-gastronomiczny, w których zatrudnienie znajduje blisko 6 tys. osób. Przyjazdom turystycznym (wskaźnik obłożenia w hotelach Monako w 2015 r. wyniósł 66,2%, przy 64,9% w 2014 r.) sprzyja rozbudowana infrastruktura portowa, hotelowa i kongresowa, jak również łagodny klimat oraz liczne atrakcje (kasyno, prestiżowe wydarzenia sportowe, oceanarium). W 2015 r. w branży odnotowano jednak spadek z uwagi m. in. na zamknięcie Hotel de Paris, na który przypada 7% bazy noclegowej, oraz mniejszą liczbę zawodowych imprez kongresowych.

       

      3.4. Uczestnictwo w wielostronnych organizacjach i porozumieniach o charakterze ekonomicznym

       

      Monako jako członek ONZ od 1993 r. uczestniczy w pracach jej agend gospodarczych (UNIDO, UNCTAD). Księstwo jest również donorem pomocy rozwojowej, zwiększającej się systematycznie rok do roku, udzielanej w ramach:

       

      • współpracy bilateralnej, na podstawie umów dwustronnych z państwami, samorządami bądź organizacjami pozarządowymi (w ten sposób wydatkowane jest 50% pomocy rozwojowej ogółem),
      • współpracy bilateralnej lub wielostronnej z udziałem organizacji międzynarodowych i ich wyspecjalizowanych agend;
      • doraźnie udzielanej pomocy humanitarnej;
      • umów partnerskich  z udziałem monakijskich organizacji pozarządowych.

       

      W 2014 r. wielkość wsparcia na pomoc rozwojową, wraz z kosztami administracyjnymi, wyniosła 9,95 mln euro (9,47 mln euro w 2013 r. i 9,3 mln euro w 2012 r.). Monakijska pomoc rozwojowa kierowana jest przede wszystkim do francuskojęzycznych państw Afryki, najbardziej dotkniętych zmianami klimatycznymi. Pojedyncze projekty realizowane są również w Syrii, Libanie i Mongolii. Beneficjentem pomocy jest także Chorwacja i Mołdawia (projekt pod auspicjami OBWE realizowany w latach 2012-14 o wartości 200 tys. euro, w zakresie prewencji nielegalnego handlu ludźmi i opieki nad sierotami). Największa część pomocy rozwojowej w 2014 r. przeznaczona została na ochronę zdrowia w krajach najbiedniejszych (41,6% środków), edukację (28,6%), wsparcie przedsiębiorczości (23,7%) i ochronę środowiska (6,2%).

       

      3.5. Relacje gospodarcze z Unią Europejską

       

      Kraje Unii Europejskiej stanowią dla Monako najważniejszy obszar wymiany handlowej, choć ich udział w całkowitej wymianie handlowej stopniowo się obniża (56% w 2013 r., 54% w 2014 r. i 53% w 2015 r.).  W 2015 r. na rynek Unii Europejskiej przypadło 67% eksportu i 73% importu. Eksport wyniósł 519 mln euro, a import 643 mln euro. Deficyt w handlu z państwami UE wyniósł 124 mln euro (przy deficycie 126,9 mln euro w 2014 r. i 112,8 mln euro w 2013 r.).

       

      Dwustronna współpraca gospodarcza


       

      4.1. Gospodarcze umowy dwustronne

       

      Polska nie posiada umów gospodarczych z Monako.

       

      4.2. Handel zagraniczny

       

      Statystyki GUS nie podają danych dotyczących wzajemnej wymiany handlowej. Eksport i import w latach 2004-2015, wraz z udziałem przypadającym na Polskę w handlu zagranicznym ogółem, na postawie danych Księstwa Monako, przedstawia poniższa tabela.

       

       

      Eksport Monako do Polski

      Import Monako z Polski

      Rok

      Wartość (tys. euro)

      w %

      Wartość (tys. euro)

      w %

      2005

      7 998

      1,40

      1 864

      0,42

      2006

      11 512

      1,70

      872

      0,26

      2007

      16 684

      1,78

      1 955

      0,14

      2008

      18 288

      2,67

      3 469

      0,55

      2009

      14 075

      2,49

      1 800

      0,39

      2010

      13 057

      2,23

      2 611

      0,39

      2011

      7 800

      1,0

      800

      0,1

      2012

      30 700

      4,2

      1000

      0,1

      2013

      12 900

      1,2

      8 600

      0,8

      2014

      13 700

      1,0

      10 700

      1,0

      2015

      20 700

      2,0

      9 800

      0,9

      Źródło: "Observatoire de l’Economie – Commerce Extérieur" Ministère d’Etat, IMSEE – Institut Monégasque de la Statistique et des Etudes Economiques, publikacja z dnia 04/04/2016)

       

      Wartość eksportu z Monako do Polski wyniosła w 2015 r. 20,7 mln euro, plasując Polskę na osiemnastej pozycji wśród najważniejszych odbiorców monakijskich towarów (w 2014 r. była to 18-a pozycja, w 2013 r. 16-a pozycja, a w 2011 r. 6-a). Wielkość importu pochodząca z Polski w 2014 r. wyniosła 9,8 mln euro (przy 10,7 mln euro w 2014 r., 8,6 mln euro w 2013 r. i 1,0 mln euro w 2012 r.), co plasuje nasz kraj na 17-ej pozycji wśród głównych dostawców Księstwa Monako (14-a pozycja
      w 2012 r. oraz 17-a pozycja w 2013 r.).

       

      4.3. Inwestycje

       

      Statystyki NBP nie uwzględniają przepływów inwestycyjnych między obydwoma krajami.

       

      4.4. Współpraca regionalna

       

      Brak

       

      4.5. Współpraca samorządów gospodarczych

       

      W dniu 19 października 2010 r. w Warszawie miało miejsce Polsko-Monakijskie Forum Ekonomiczne, z udziałem A. Arendarskiego, prezesa Krajowej Izby Gospodarczej oraz M. Dotta, prezesa MC Izby Rozwoju Gospodarczego.

       

      Monako jest celem wizyt przedstawicieli polskiego samorządu gospodarczego i polskich przedsiębiorstw. W dniach 18-20 września 2011 r., w Księstwie Monako przebywała polska delegacja złożona z przedstawicieli 32 przedsiębiorstw, 4 banków, jak również Polskiej Agencji Informacji i Inwestycji Zagranicznych, Związku Banków Polskich, Urzędu Miasta Wrocławia i Dolnośląskiej Izby Gospodarczej. W ramach zorganizowanej misji odbyło się około 200 spotkań, w tym 150 spotkań biznesowych między partnerami polskimi a monakijskimi. Polscy przedsiębiorcy reprezentowali firmy z następujących branż: bankowość, nieruchomości, stocznie jachtowe, lotnictwo, transport i logistyka, turystyka, budownictwo, biotechnologie, informatyka, energia odnawialna, usługi pośrednictwa pracy oraz przemysły: chemiczny, kosmetyczny, medyczny, rolno-spożywczy, elektromaszynowy i metalowy. Równolegle odbyły się spotkania partnerów instytucjonalnych.

       

      Dostęp do rynku


       

      5.1. Dostęp do rynku dla polskich towarów i usług

       

      W Monako wszystkie produkty, które są oznaczone znakiem zgodności CE mają swobodny dostęp do rynku.

       

      Prowadzenie działalności handlowej, przemysłowej, rzemieślniczej lub świadczenie usług na terytorium Monako reguluje Ustawa nr 1144 z dnia 26 lipca 1991 r. Działalność ta wymaga uprzedniego uzyskania zezwolenia, o które należy wystąpić do Dyrekcji Rozwoju Gospodarczego (adres poniżej).

       

      Direction de l’Expansion Économique

      9, rue du Gabian

      MC 980000 Monaco

      Tel . : (+377) 98 98 98 00

      Fax. : (+377) 92 05 75 20

      Mail : contact-entreprise@gouv.mc

       

      Zezwolenie, wydawane na czas określony, jest indywidualne i niezbywalne. Każda zmiana wykonywanej działalności lub jej miejsca wymaga nowego zezwolenia.


      W przypadku niestosowania się do przepisów Ustawy nr 1144 zezwolenie może zostać cofnięte lub zawieszone. W niektórych obszarach reglamentowanych wymagane jest spełnienie specyficznych warunków (dotyczy to m.in. architektów, adwokatów i notariuszy, działalności bankowej i ubezpieczeniowej, kinematograficznej, medycznej, zarządzania nieruchomościami, handlu bronią, ochrony dóbr i osób, sprzedaży napojów alkoholowych).

       

      Działalność gospodarcza w Monako może być wykonywana w następujących formach:

       

      • przedsiębiorstwo indywidualne (handlowe, wolny zawód lub przedstawiciel handlowy),
      • spółka jawna (SNC),
      • spółka komandytowa (SCS),
      • spółka akcyjna (SAM),
      • spółka komandytowo-akcyjna (SCA),
      • spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (SARL).

       

      Spółki zagraniczne mogą ponadto prowadzić działalność za pośrednictwem biur i przedstawicielstw handlowych.

       

      Jeśli działalność jest wykonywana w formie spółki akcyjnej lub spółki komandytowo-akcyjnej, zezwolenie na jej prowadzenie wydaje się na podstawie rozporządzenia z 5 marca 1895 r. Powstanie SAM i SCA jest możliwe jedynie za zgodą rządu, udzieloną w formie zarządzenia ministerialnego. Koszty założycielskie wynoszą 1% kapitału zakładowego dla SNC i SCS oraz 1,5% plus 0,9% opłaty notarialnej dla SAM i SCA. Wpis do rejestru handlowego kosztuje 35 euro od osoby fizycznej i 55 euro od osoby prawnej.

       

      Każda osoba posiadająca zezwolenie na prowadzenie działalności musi przystąpić do kasy ubezpieczeniowej oraz kasy emerytalnej. Wszystkie spółki są zobowiązane do sporządzenia bilansu, rachunku zysków i strat oraz raportu zarządczego. Deklarację o rozpoczęciu działalności składa się w Wydziale Podatkowym Księstwa:

       

      Direction des Services Fiscaux

      57, rue Grimaldi

      MC 98000 Monaco

       

      Informacje dotyczące zakładania i prowadzenia różnych form działalności gospodarczej dostępne są na stronie: http://service-public-entreprises.gouv.mc/

       

      5.2. Dostęp do rynku pracy. Świadczenie usług i zatrudnianie obywateli RP

       

      Wszystkie osoby, które ukończyły 16 lat i pragną przebywać na terytorium Monako dłużej niż 3 miesiące powinny uzyskać kartę rezydenta. W Monako wydawane są następujące rodzaje kart pobytowych:

       

      • dokument pobytowy dla rezydentów tymczasowych (karta ta może być wydana niezależnie od długości pobytu na terytorium Monako, jest ważna przez okres 1 roku. Opłata za jej wydanie wynosi 7 euro);
      • dokument pobytowy dla rezydentów zwykłych (może być wydana osobom po 3 latach pobytu na terytorium Monako, a także urzędnikom francuskim - jako pierwszy dokument pobytowy - oddelegowanym na terytorium Monako. Karta jest ważna przez okres 3 lat, a opłata za jej wydanie wynosi 13 euro);
      • dokument pobytowy dla rezydentów uprzywilejowanych (karta może być wydana osobom, które od 10 lat przebywają na terytorium Monako. Karta jest ważna przez okres 10 lat, a opłata za jej wydanie wynosi 20 euro);
      • dokument pobytowy dla małżonka osoby będącej obywatelem Monako (karta może być wydana obcokrajowcowi, który jest małżonkiem obywatela Monako i który przebywa na terytorium Monako od co najmniej 1 roku. Karta jest ważna przez okres 5 lat, a opłata za jej wydanie wynosi 16 euro).

       

      W celu uzyskania karty rezydenta, należy zgłosić się do Dyrekcji Bezpieczeństwa Publicznego, w ramach której działa Wydział ds. Rezydentów i przedstawić następujące dokumenty:

       

      • wyciąg z krajowego rejestru karnego lub z rejestru karnego państwa, na którego terytorium przebywała osoba ubiegająca się o kartę rezydenta;
      • oświadczenie stwierdzające, że osoba ubiegająca się o kartę rezydenta nigdy nie była karana;
      • dokument poświadczający zatrudnienie, wniosek na zezwolenie na utworzenie firmy lub spółki lub zaświadczenie z banku poświadczające posiadanie wystarczających środków;
      • aktualne zdjęcie;
      • umowę najmu mieszkania lub zaświadczenie o zakwaterowaniu lub akt własności;
      • paszport.

       

      W Monako pierwszeństwo w dostępie do rynku pracy mają osoby będące obywatelami Monako, następnie osoby posiadające kartę rezydenta lub osoby zamieszkujące na terenach przylegających do terytorium Monako. Jeżeli pracodawca chce zatrudnić obywatela polskiego, musi zwrócić się do właściwych władz, które w pierwszej kolejności zobowiązane są do poszukiwania kandydata na oferowane stanowisko w grupie osób, o których mowa powyżej. Jeżeli żadna z osób nie spełnia warunków pracodawcy, w takim wypadku istnieje możliwość zatrudnienia obywatela polskiego.

       

      5.3. Nabywanie i wynajem nieruchomości

       

      Z uwagi na ograniczone pod względem wielkości terytorium Monako, ceny nieruchomości, jak też koszty najmu mieszkań w Monako są bardzo wysokie. Przy kupnie, cena mieszkania waha się od 50 tys. euro do 150 tys. euro za m2, dlatego zdecydowana większość mieszkań jest wynajmowana. Generalnie umowa najmu mieszkania jest zawierana na okres 3 lat, rzadziej na krótszy okres. Istnieje obowiązek wpłacenia kaucji mieszkaniowej, której wysokość stanowi równowartość trzymiesięcznego kosztu najmu. Przy wynajmie mieszkań bardzo często wymaga się od potencjalnego najemcy okazania referencji z banku, od ostatniego wynajmującego lub też z miejsca pracy. Istnieje szereg agencji działających na rynku nieruchomości. Informacje o nich można znaleźć pod adresem: www.chambre-immo.monte-carlo.mc

       

      5.4. System zamówień publicznych

       

      Podstawowymi aktami prawnymi regulującymi rynek zamówień publicznych
      w Monako są:

       

      • Rozporządzenie nr 2.097 z dnia 23 października 1959 r. regulujące rynki państwa,
      • Zarządzenie ministerialne nr 89-406 z dnia 12 lipca 1989 r. dotyczące podwykonawstwa w zakresie zamówień publicznych.

       

      Rolę Urzędu Zamówień Publicznych pełni Wydział ds. Zamówień Publicznych (Centre Administratif – 8 rue Louis NOTARI, 98000 Monako, tel.: +377 98 98 88 17, fax: +377 98 98 86 04), który działa w ramach Departamentu Wyposażenia, Środowiska i Urbanistyki.

       

      5.5. Ochrona własności przemysłowej i intelektualnej

       

      Każda osoba fizyczna lub prawna, bez obowiązku przebywania na terenie Monako, a także bez względu na narodowość, może korzystać z prawa ochrony własności przemysłowej, pod warunkiem, że w przypadku cudzoziemca, państwo, w którym mieszka on na stałe, stosuje zasadę wzajemności w stosunku do obywateli Monako. Monako jest sygnatariuszem wielu umów międzynarodowych w dziedzinie ochrony własności przemysłowej, w tym m.in.:

       

      • Konwencji paryskiej o ochronie własności przemysłowej,
      • Konwencji o ustanowieniu Światowej Organizacji Własności Intelektualnej,
      • Protokołu madryckiego o międzynarodowej rejestracji znaków,
      • Porozumienia Nicejskiego dotyczącego międzynarodowej klasyfikacji towarów i usług dla celów rejestracji znaków,
      • Traktatu o prawie znaków towarowych,
      • Porozumienia haskiego dotyczącego międzynarodowej rejestracji wzorów przemysłowych,
      • Traktatu o współpracy w dziedzinie patentu,
      • Konwencji o udzielaniu patentów europejskich,
      • Traktatu Budapeszteńskiego o międzynarodowym uznawaniu depozytu drobnoustrojów dla celów postępowania patentowego,
      • Porozumienia Strasburskiego dotyczącego międzynarodowej klasyfikacji patentowej.

       

      W sprawie formularzy, które każda osoba zainteresowana prawem do uzyskania ochrony przemysłowej powinna wypełnić, należy zwracać się do Dyrekcji Rozwoju Gospodarczego (adres powyżej), w ramach której działa Wydział ds. Własności Intelektualnej.

       

      Dodatkowe informacje na temat zasad ochrony własności przemysłowej i intelektualnej można uzyskać na stronie: www.gouv.mc.

       

      Przydatne linki i kontakty


       

      6.1. Administracja gospodarcza

       

      Pałac Książęcy - http://www.palais.mc/

       

      Minister Stanu i  podległe Departamenty - http://www.gouv.mc/

       

      Dyrekcja ds. turystyki i kongresu - http://www.visitmonaco.com/

       

      Portal dla inwestorów i firm -  http://service-public-entreprises.gouv.mc/

       

      Komitet ds. Kontroli Działalności Finansowej - http://www.ccaf.mc/

       

      6.2. Samorządy gospodarcze

       

      Monakijska Izba Handlowa - http://www.cde.mc/

       

      Monakijska Izba Pośredników Nieruchomości - http://www.chambre-immo.monte-carlo.mc/

       

      6.3. Oficjalna prasa

       

      Monaco Matin - http://www.monacomatin.mc/

       

      Monaco Hebdo (tygodnik) - http://www.monacohebdo.mc/

       

      Il Corriere di Monaco (dziennik) - www.corrieremonaco.com

       

      The Monaco Times (dziennik) - www.mctimes.com

       

      La Gazette de Monaco - http://www.lagazettedemonaco.com/

       

      Centrum prasowe Rządu - www.presse.gouv.mc

       

      6.4. Oficjalne strony o charakterze ekonomicznym

       

      Urząd Statystyczny – http://www.imsee.mc/

       

      Dziennik Ustaw - http://www.legimonaco.mc/305//legismc.nsf/jo-search.html

       

      Kodeksy i ustawy – http://www.legimonaco.mc/305//legismc.nsf/Home

       

      Rejestr Handlu i Przemysłu Monako - http://www.rci.gouv.mc/rc/

      Drukuj Drukuj Podziel się treścią: