close

  • Polsce – służyć, Europę – tworzyć, Świat – rozumieć

     

  • NIEMCY

  • Niemcy

    •  

       Informacje o kraju


       

      1. INFORMACJE OGÓLNE      

      1.1. Położenie geograficzne, ludność, obszar, stolica, języki urzędowe

      Położenie geograficzne: Republika Federalna Niemiec położona jest w Europie Środkowej, pomiędzy Morzem Północnym i Morzem Bałtyckim na północy a Alpami na południu. Graniczy z Polską, Czechami, Austrią, Szwajcarią, Francją, Luksemburgiem, Belgią, Holandią i Danią. Niemcy są federalnym państwem związkowym, składającym się z 16 krajów związkowych tzw. landów. Na terenie Niemiec można wydzielić 4 jednostki fizyczno-geograficzne układające się równoleżnikowo i różniące się budową geologiczną i typami krajobrazu: Nizinę Niemiecką, Średniogórze Niemieckie, Wyżynę Szwabsko-Bawarską oraz Alpy. Największym słodkowodnym akwenem RFN jest Jezioro Bodeńskie na pograniczu Niemiec, Austrii i Szwajcarii. Największe rzeki Niemiec (Ren, Łaba, Dunaj) są uregulowane oraz połączone ze sobą licznymi kanałami.

      Ludność: Niemcy liczą 82,2mln ludności i są w UE krajem o największej liczbie mieszkańców. W tej liczbie obywateli RFN ok. 17 mln ma pochodzenie migracyjne. Na terenie Niemiec zamieszkuje ok. 8,7 mln osób, które nie posiadają obywatelstwa tego kraju.

      Obszar: 357 114,22 km⊃2;.

      Stolica: Stolicą Niemiec jest Berlin, który zajmuje obszar 890 km⊃2; i podzielony jest na 12 dzielnic.

      Kraje związkowe RFN: Badenia-Wirtembergia, Bawaria, Berlin, Brandenburgia, Brema, Dolna Saksonia, Hamburg, Hesja, Kraj Saary, Meklemburgia-Pomorze Przednie, Nadrenia-Palatynat, Północna Nadrenia - Westfalia, Saksonia, Saksonia-Anhalt, Szlezwik-Holsztyn, Turyngia.

      Języki urzędowe: Językiem urzędowym w Niemczech jest język niemiecki. Na terenie całego kraju występują liczne dialekty np. bawarski, saksoński, berliński.

       

      1.2. Warunki klimatyczne

      Niemcy leżą w strefie klimatu umiarkowanego. Średnia miesięczna temperatura powietrza kształtuje się odpowiednio w styczniu od 1°C (płn. - zach. część kraju) do -5°C (Wyżyna Bawarska), a w lipcu od 17°C (płn. - zach. część kraju) do 20°C (Wyżyna Bawarska). Roczna suma opadów waha się od 600-800 mm, natomiast w górach wynosi ok. 2000 mm. Wilgotność powietrza w Berlinie waha się pomiędzy 65% w okresie wiosenno-letnim i 88% w jesienno-zimowym.

       

      1.3. Główne bogactwa naturalne

      Najważniejsze bogactwa naturalne występujące w RFN to: węgiel kamienny (zagłębia: Ruhry, Saary, Saskie, Dolnoreńskie i Łużyckie), którego wydobycie na skutek mniejszego popytu maleje. Ponadto RFN posiada piąte co do wielkości na świecie złoża węgla brunatnego, który wydobywa się w niedużych ilościach w okolicach Kolonii/Akwizgranu oraz w Saksonii, Saksonii-Anhalt i Brandenburgii. Bogate złoża soli potasowej znajdują się w południowo-zachodniej części RFN (Fryburg Bryzgowijski), złoża soli kamiennej występują zarówno w Dolnej Saksonii, jak i w Bawarii. RFN posiada ponadto nieduże zasoby ropy naftowej i gazu ziemnego oraz stosunkowo małe złoża rud cynku i ołowiu.

       

      1.4. System walutowy, kurs i wymiana

      Walutą w Niemczech jest euro. Kurs jest płynny, a za politykę pieniężną odpowiada Europejski Bank Centralny.

       

      1.5. Religia

      Według danych na koniec 2015 roku ok 60% osób w Niemczech jest wyznania chrześcijańskiego (prawie 30% katolików, 29% protestantów i 2% prawosławnych). Z innych wyznań na czoło wybijają się muzułmanie (ok. 5,4-5,7%). 28,3% osób nie przyznaje się do żadnego wyznania. W RFN panuje rozdział instytucjonalny kościoła od państwa. Każda grupa wyznaniowa ma prawo pobierania podatku kościelnego (od 8 do 9% wartości podatku od dochodów), w zależności od kraju związkowego.

       

      1.6 Infrastruktura transportowa (przejścia graniczne, lotniska, porty)

      RFN posiada rozwinięty system komunikacyjny (ponad 640 tys. km dróg, w tym ponad 12 tys. km autostrad oraz ponad 41 tys. km linii kolejowych) oraz bardzo nowoczesną sieć łączności telefonicznej. Sieć śródlądowych dróg wodnych o długości 7,3 tys. km nie jest zbyt gęsta (najważniejszy port rzeczny to Duisburg). Żegluga śródlądowa w Niemczech odbywa się głównie po Renie i jego dopływach (Mozela i Men). Istotne kanały to: Północno-Bałtycki, Wezera-Łaba, Men-Dunaj, Łaba-Hawela. Najważniejsze porty morskie: Hamburg, Wilhelmshaven, Brema oraz Lubeka, Rostok i Stralsund. Największe lotnisko Niemiec znajduje się we Frankfurcie nad Menem. Inne ważne porty lotnicze to: Monachium, Berlin, Hamburg, Düsseldorf i Kolonia/Bonn.

       

      1.7. Obowiązek wizowy

      Przy wjeździe na teren RFN obywateli polskich nie obowiązują wizy. Od 21 grudnia 2007 r. w związku z przystąpieniem Polski do strefy Schengen zniesiona została kontrola graniczna pomiędzy Polską i Niemcami. 1 maja 2011 r. Niemcy ostatecznie otworzyły swój rynek pracy dla obywateli prawie wszystkich krajów UE (za wyjątkiem Rumunii i Bułgarii), co oznacza, że Polacy mogą swobodnie podejmować zatrudnienie na terenie RFN bez konieczności uzyskania pozwolenia. Należy jednak mieć na uwadze przepisy mogące w pewnym stopniu tworzyć nowe zasady w stosunku do obowiązujących w Polsce (np. w kwestii płacy minimalnej).

       

      1.8. Wykaz ważniejszych świąt państwowych

       

      1 stycznia

      Nowy Rok

      Marzec lub kwiecień

      Wielki Piątek

      Marzec lub kwiecień

      Wielkanoc i Poniedziałek Wielkanocny

      1 maja

      Święto Pracy

      Maj

      Wniebowstąpienie (Christi Himmelfahrt)

      Maj lub czerwiec

      Zielone Świątki (niedziela i poniedziałek)

      3 października

      Święto Zjednoczenia Niemiec

      25 i 26 grudnia

      Boże Narodzenie

       

       

      System administracyjny


       

      2. SYSTEM ADMINISTRACYJNY

       

      2.1. Ustrój polityczny

      RFN to demokratyczna republika federalna z systemem kanclersko-parlamentarnym. Niemcy są federacją krajów związkowych zwanych landami. Każdy land posiada swój własny rząd i parlament, które mają szerokie kompetencje w tworzeniu prawa i sprawowaniu władzy wykonawczej. System polityczny Niemiec jest oparty na konstytucji. Podstawowymi zasadami ustrojowymi są: federalizm, demokracja, państwo socjalne i podział władzy oraz samorządność. Głową państwa jest prezydent federalny wybierany przez Zgromadzenie Federalne (członkowie Bundestagu i Bundesratu). Prezydent jest najwyższym formalnie szczeblem władzy wykonawczej i zajmuje pierwsze pod względem protokolarnym miejsce wśród organów państwowych republiki. W systematyce ustawy zasadniczej występuje dopiero po federalnych ciałach ustawodawczych (przed rządem federalnym). Kadencja prezydenta trwa pięć lat i może być tylko raz powtórnie wybrany. Prezydent reprezentuje RFN na zewnątrz, zawiera układy międzynarodowe, wysyła i przyjmuje przedstawicieli dyplomatycznych, podpisuje i zarządza ogłoszenie ustaw. Prezydent nie posiada prawa wetowania ustaw, może je jedynie odesłać do rozpatrzenia przez Trybunał Konstytucyjny. Główne partie w RFN to: chadecja (CDU i CSU), socjaldemokracja (SPD), Partia Zielonych, Lewica (spadkobierczyni komunistycznej SED i Partii Demokratycznego Socjalizmu) i partia liberalna (FDP).

       

      2.2. Władza ustawodawcza

      Władzę ustawodawczą w RFN sprawuje Parlament Federalny (Bundestag) oraz Rada Federalna (Bundesrat).

      Bundestag liczy 631 deputowanych. Jest wybierany na 4-letnią kadencję. Do jego zadań należy m.in. wybór kanclerza federalnego, kontrola rządu i administracji federalnej oraz wybór prezydenta. W skład Bundestagu XVIII kadencji wchodzą następujące ugrupowania: CDU/CSU (309 posłów), SPD (193), Lewica (64), Sojusz 90/Zieloni (63).

      Bundesrat jest organem reprezentującym poszczególne landy. Składa się z 69 delegatów poszczególnych rządów krajowych powoływanych i odwoływanych przez rząd danego landu.

      W praktyce delegowani są zwykle premierzy i ważniejsi ministrowie, co nadaje temu organowi silną pozycję polityczną. Bundesrat dysponuje prawem akceptacji i prawem sprzeciwu wobec tych projektów ustaw, które mają wpływ na politykę krajów związkowych. Zgody Bundesratu wymagają też wszelkie zmiany w ustawie zasadniczej. Roczne przewodnictwo w Bundesracie jest rotacyjne. Bundesrat ma swoją siedzibę w dawnej pruskiej Izbie Lordów w Berlinie.

       

      2.3. Władza wykonawcza

      Władzę wykonawczą w RFN sprawuje rząd federalny. Na czele rządu stoi kanclerz federalny. Kanclerza wybiera Bundestag na wniosek prezydenta. Kanclerz kieruje pracami rządu i określa jego skład, występuje do prezydenta z wnioskiem mianowania lub odwołania ministrów. Prezydent nie może odmówić mianowania ministrem kandydata przedstawionego przez kanclerza. Kanclerz wyznacza także jednego z członków gabinetu na wicekanclerza. Kanclerz federalny może zostać odwołany przez Bundestag tylko w drodze konstruktywnego votum nieufności.

       

      2.4. Struktura administracji gospodarczej

      Głównymi podmiotami administracji gospodarczej RFN są urzędy ds. gospodarczych. W skład samorządowej administracji gospodarczej wchodzą Izby Przemysłowo-Handlowe (IHK) i Izby Rzemieślnicze. Urzędy ds. gospodarczych są właściwe do rejestracji działalności gospodarczej. Wyłączone z tego obowiązku są wolne zawody. Izby Przemysłowo-Handlowe zrzeszają na zasadzie obowiązkowej przynależności wszystkie przedsiębiorstwa prowadzące działalność gospodarczą. W Niemczech istnieje 80 izb regionalnych. Ponadto na całym świecie działa 120 zagranicznych przedstawicielstw izb (AHK) reprezentujących niemiecką gospodarkę. Organizacją naczelną wobec Izb Przemysłowo-Handlowych jest Niemiecki Związek Izb Przemysłowych i Handlowych (DIHK), który reprezentuje interesy gospodarcze przedsiębiorców na najwyższym szczeblu państwowym w stosunku do rządu i parlamentu niemieckiego, jak również na arenie międzynarodowej.

       

      2.5. Sądownictwo gospodarcze

      System sądowniczy składa się z trzech rodzajów sądów:

       

      • sądy zwykłe - sprawy karne i cywilne,
      • sądy wyspecjalizowane - sprawy administracyjne z zakresu prawa pracy, finansów       i prawa patentowego,
      • sądy konstytucyjne - badanie hierarchicznej zgodności ze sobą aktów prawnych, również z konstytucją.
         

      Sądy zwykłe mają konstrukcję czteroszczeblową. Na najniższym szczeblu są sądy lokalne (Amtsgericht) zajmujące się sprawami karnymi i cywilnymi małej wagi. Spełniają także obowiązki sądów rejestrowych, takie jak np. rejestracja firm, fundacji lub stowarzyszeń. Orzekanie w większości spraw zgłaszanych na wokandę sądów lokalnych jest jednoosobowe. Wyższy szczebel sądów zwykłych to sądy regionalne (Landgericht), podzielone na dwie sekcje: dla rozpatrywania poważniejszych spraw karnych i cywilnych.

       

      Sądy regionalne są drugą instancją dla sądów lokalnych, a pierwszą dla poważniejszych spraw karnych i cywilnych. Wyżej w hierarchii znajdują się krajowe sądy apelacyjne (Oberlandesgericht), będące drugą instancją dla spraw rozpatrywanych przez sądy regionalne w pierwszej instancji. Są też pierwszą instancją w sprawach oskarżeń o zdradę stanu i działalność antykonstytucyjną.
       

      Ostatnim szczeblem w organizacji sądów zwykłych jest sąd najwyższy, czyli Federalny Trybunał Sprawiedliwości (Bundesgerichtshof). Jest on najwyższą instancją odwoławczą w sprawach objętych jurysdykcją sądów zwykłych wszystkich rodzajów.
       

      Sądy wyspecjalizowane zajmują się sprawami z zakresu: prawa administracyjnego, prawa pracy, socjalnego, finansowego i patentowego. Podobnie jak sądy zwykłe, zorganizowane są hierarchicznie:
       

      • sądy administracyjne składają się z sądów lokalnych, wyższych i Federalnego Sądu Administracyjnego (Bundesverwaltungsgericht). Obywatele mogą się do nich zwracać ze skargą na działania organów administracji państwowej i samorządowej,
      • sądy pracy funkcjonują na trzech szczeblach i rozpatrują kwestie umów handlowych
        i spraw związanych z prawami pracowniczymi,
      • sądy socjalne również posiadają strukturę trójstopniową i do nich kierowane są kwestie związane z zabezpieczeniami społecznymi, wypłacaniem zasiłków itp.,
      • sądy finansowe lub fiskalne rozpatrują sprawy związane z podatkami i funkcjonują w strukturze dwupoziomowej.
      • Federalny Sąd Patentowy z siedzibą w Monachium zajmuje się m. in. prawami własności do wynalazków.

       

      Gospodarka


       

      3. GOSPODARKA

      3.1. Ogólna charakterystyka sytuacji gospodarczej w roku 2016, perspektywa na 2017

      Gospodarka niemiecka jest największą w Unii Europejskiej i w strefie euro. Mimo ciągle utrzymującej się niepewności w gospodarce światowej, Niemcy pozostają kotwicą wzrostu i stabilności w UE oraz w strefie euro. W 2016 r. gospodarka odnotowała  kolejny rok z przyzwoitym tempem wzrostu - PKB wzrósł o 1,9%, a więc nieznacznie silniej niż w 2013 r. (1,7%). W ocenie analityków, niemiecka gospodarka jest w świetnej kondycji. Niezależne instytuty gospodarcze przewidują, że 2017 r. wzrost wyniesie w granicach 1,2-1,5%.

       

      Według analityków główne ryzyko dla ożywienia działalności gospodarczej w Niemczech, a szczególnie dla wzrostu inwestycji uznaje się niepewność polityczną (wybory we Francji, negocjacje w sprawie Brexitu, protekcjonistyczne zapowiedzi nowej amerykańskiej administracji) oraz wciąż nie rozwiązane problemy w strefie euro oraz ich wpływ na stabilność finansową.

       

      Realny wzrost PKB Niemiec, w %, rok do roku

      Źródło: Federalny Urząd Statystyczny (luty 2017)

       

       

      Obecną kondycję gospodarka RFN zawdzięcza dobrym wynikom sprzed kryzysu. W momencie pojawienia się kryzysu finansowego i wejścia światowej gospodarki w okres spowolnienia, niemieckie finanse publiczne były w dobrej kondycji. Zapewniło to rządowi federalnemu zaufanie rynków finansowych z jednej strony i możliwość stymulowania gospodarki za pomocą pakietów koniunkturalnych z drugiej. System finansowy Niemiec oparty na tradycyjnej bankowości wolny był od problemów obserwowanych w innych krajach strefy euro. Nie widać było również oznak tzw. bańki na rynku nieruchomości.  W tym okresie również niemieccy producenci rozpoczęli podbój zagranicznych rynków, a eksport zaczął dynamicznie rosnąć.

       

      Po 2010 roku niemiecka gospodarka w dalszym ciągu odnosi korzyści z wymiany handlowej i ogromnej nadwyżki na rachunku obrotów bieżących (ok. 8% w 2016 r.). Płace rosną poniżej tempa wzrostu produktywności i inflacji, co dodatkowo obniża jednostkowe koszty pracy i zwiększa konkurencyjność niemieckich producentów względem innych krajów strefy euro. Stopa zatrudnienia jest aktualnie najwyższa od zjednoczenia kraju, a stopa bezrobocia - najniższa. W 2016 r. odnotowano również wysoki przyrost siły roboczej napływającej do Niemiec z innych krajów i niski odpływ własnej siły roboczej za granicę, co zmniejszało napięcia na rynku pracy. Wysoka imigracja netto, na którą przypadają uchodźcy i obywatele południowych i wschodnich państw UE, pozytywnie oddziałuje na strukturę demograficzną siły roboczej i perspektywy wzrostu niemieckiej gospodarki.  Nie było i nadal nie występuje ponadnormatywne zadłużenie gospodarstw domowych, ani sektora podmiotów gospodarczych, oszczędności wciąż pozostają na wysokim poziomie, nawet pomimo spadku ich oprocentowania. W ostatnich latach wyraźnie zmniejszyła się inflacja cen konsumenta, która ukształtowała się w 2016 r. na poziomie 0,5%, znacznie poniżej celu inflacyjnego EBC. Na przyspieszenie tempa wzrostu PKB w ostatnich latach wpływ miały również spadki cen surowców energetycznych oraz z osłabienie euro.

       

      W ostatnich trzech latach wystąpiły niezwykle korzystne warunki dla poprawy finansów publicznych w Niemczech: rosły wpływy i malały wydatki z budżetu, odnotowano niewielką nadwyżkę wpływów nad wydatkami. Nadwyżki wyniosły odpowiednio 0,3% w 2014 r., 0,7% w 2015 r. i 0,8% w 2016 roku. Dług publiczny obniża się znacznie w ostatnich latach z 81% w pokryzysowym 2010 r. do  ok 68% obecnie. Przekracza jednak nadal granicę wyznaczoną przez Pakt Stabilności i Wzrostu. Na jego wzrost w r. 2010 miały wpływ programy koniunkturalne z okresu 2008-2010. Coraz lepsze wyniki niemieckiej gospodarki oraz bardzo dobry stan finansów publicznych skłoniły rząd RFN do przyśpieszenia realizacji harmonogramu dalszej redukcji zadłużenia państwa. W ostatnich trzech latach bilans finansów państwa jest w świetnej sytuacji. Rok 2016 był trzecim już z rzędu, w którym zanotowano nadwyżkę finansową. Na spadek zadłużenia ma również wpływ przyzwoite tempo wzrostu PKB, który zmniejsza stosunek długu do PKB oraz aktywna polityka EBC, która obniża ceny obligacji państw strefy euro, a tym samym koszty obsługi długu.

       

      Produkt Krajowy Brutto

      Niemiecka gospodarka jest największą gospodarką w Unii Europejskiej - jej udział w tworzeniu PKB UE w 2016 r. wyniósł 29%, a udział w tworzeniu PKB strefy euro, to 21%.  

       

      Wartość niemieckiego PKB wyrażona w cenach bieżących w 2016 r. wyniosła 3133,9 mld euro (3032,8 mld euro w 2015 r.), co oznaczało wzrost o 3,3% rok do roku w wartościach nominalnych oraz wzrost  o 1,9% w porównaniu z uwzględnieniem inflacji. Dochód narodowy brutto (DNB) wyraził się kwotą 3199 mld euro (3098,8 mld euro w 2015 r.), co oznaczało  wzrost o 3,2%, w cenach bieżących.

       

      W 2016 r. obserwowano nieznaczne przyspieszenie tempa wzrostu gospodarki RFN, PKB liczony w cenach stałych wzrósł o 1,9% w porównaniu do 2015 r., kiedy ten wskaźnik ukształtował się na poziomie 1,7%. Jest to już trzeci rok z rzędu,  w którym notuje się dobrą dynamikę wzrostową. Według ekonomistów Bundesbanku, gospodarka rośnie obecnie wykorzystując w pełni moce produkcyjne. Wzrost w poprzednim roku był przede wszystkim pochodną silnego popytu wewnętrznego.  Po lekkim spowolnieniu, które gospodarka przeżyła latem 2016 r., w ostatnim kwartale 2016 r. do Niemiec przyszło ożywienie. Według najnowszych danych realny wzrost PKB w IV kw. 2016 w porównaniu z III kw. wyniósł 0,4%.  Wzrost PKB w III kwartale 2016 w porównaniu do II kw. 2016 wyniósł jedynie 0,1%.

       

      Jednocześnie podział PKB jest coraz bardziej nierównomierny, rozwierają się nożyce między grupą najbardziej zamożną a grupą najbiedniejszą: w 2015 r. 15,7% społeczeństwa jest zagrożone ubóstwem, z czego najbardziej osoby poniżej osiemnastego roku życia, bezrobotni, samotnie wychowujący dzieci, obcokrajowcy i pracownicy o niskich kwalifikacjach.

       

      Czynniki wzrostu PKB

      2016 r. był kolejnym rokiem wzrostu konsumpcji wewnętrzne w procesie tworzenia PKB. Udział wydatków na prywatną konsumpcję w PKB stanowił 53,5%%. Udział konsumpcji rządowej stanowił 19,7% PKB. Prywatne wydatki konsumpcyjne w roku 2016 wzrosły w porównaniu do roku poprzedniego o 2%, a wydatki publiczne o 4,2%. Wydatki na cele inwestycyjne wzrosły o jedynie 0,8%. Udział wydatków na cele inwestycyjne w procesie powstawania PKB stanowił 19% PKB. Wydatki na maszyny i urządzenia wzrosły o 6,6%, a wydatki inwestycyjne w sektorze budowlanym o 9,9%. Nieznacznie spadły zapasy magazynowe (-1%). Wymiana międzynarodowa odpowiadała za prawie 8% PKB.

       

      Największy udział we wzroście PKB w 2016 r. (2,0 punktu procentowego) miał popyt wewnętrzny, w tym konsumpcja prywatna (0,8 pkt. proc.), konsumpcja rządowa (0,8%) oraz inwestycje brutto (0,2 pkt. proc.). Nieznacznie negatywny impuls do wzrostu wniosła wymiana międzynarodowa (-0,1 pkt. proc.).

       

      PKB wg kategorii wydatków w 2016 r., z uwzględnieniem inflacji, zmiana w % w stosunku do roku poprzedniego

      Źródło: Federalny Urząd Statystyczny (luty 2017)

       

      Eksport nadal ważnym źródłem wzrostu PKB

      Niemiecka gospodarka jest w znacznym stopniu zorientowana na eksport, a co za tym idzie, jej wyniki są w dużym stopniu zależne od wyników eksportu. Jednocześnie gospodarka ta jest znaczącym importerem surowców, głównie energetycznych, ale i wysoko przetworzonych wyrobów przemysłowych.

       

      Niemiecki eksport ustanowił w 2016 r. kolejny rekord w wartościach bezwzględnych osiągając wartość ponad 1,2 biliona euro, kilkadziesiąt miliardów więcej niż 2015 roku. Import zwiększył się do rekordowego poziomu 954,6 mld euro. Nadwyżka w handlu wzrosła tym samym z 244,3 mld euro w 2015 r. do 252,3 mld w 2016 r., co odpowiada ponad 8% niemieckiego PKB. Zanotowano 2,2% wzrost eksportu do PCz UE i 0,2% spadek eksportu do reszty świata.

       

      Udział wymiany międzynarodowej w tworzeniu PKB oceniany jest przez niemiecki federalny urząd statystyczny (DeStatis) na poziomie 8%% w 2016 r.

       

      Struktura geograficzna eksportu i importu

      Największym partnerem handlowym w 2016 r. po stronie eksportu były USA: wartość eksportu do USA ukształtowała się na poziomie 107 mld euro, co stanowiło 9,0% całego eksportu z Niemiec. Na 2. Miejscu znalazła się Francja (101,4 mld euro, udział ok. 8,5%), dalej W. Brytania (86,1 mld euro, udział 7%).

       

      Największym zagranicznym dostawcą towarów i usług do Niemiec były firmy z Chin (93,8 mld euro, 9,8% importu ogółem do RFN). Drugim największym dostawcą były firmy z Holandii (83,6 mld euro, 8,8% udział w imporcie ogółem). Francja zajmowała trzecią pozycję w gronie największych zagranicznych dostawców na rynek niemiecki (65,8 mld euro i 6,9% udział w imporcie ogółem).

      Źródło: Federalny Urząd Statystyczny (marzec 2017, własne obliczenia)

       

      Partnerzy handlowi Niemiec wg obrotów handlowych, w mld euro, 2016 r.

      Źródło: Federalny Urząd Statystyczny (marzec 2017, własne obliczenia)

       

      Struktura towarowa eksportu i importu

      Od kilku lat największą grupę towarową w niemieckim eksporcie stanowią samochody i części samochodowe. W 2016 r. eksport w tej grupie wyniósł 220,5 mld euro, stanowiąc  18,3% całości eksportu.  Na 2. miejscu znalazły się maszyny, których eksport wyniósł 201 mld euro, czyli 16,7% eksportu. Na 3. miejscu znalazły się wyroby przemysłu elektrotechnicznego, których sprzedano za 123,6 mld euro, czyli 10,2% eksportu. Na kolejnych miejscach znalazły się wyroby farmaceutyczne (69 mld euro przy udziale 5,7%)oraz produkty optyczne i fotograficzne (58,7 mld euro i 4,9%). Powyższe pięć dużych grup towarów o wysokim stopniu nasycenia nowoczesną techniką i technologią stanowiły łącznie 55,8 % całości eksportu z Niemiec.

      Największą grupę towarową po stronie importu stanowiły maszyny (122 mld euro i 12,9% udziału w imporcie), produkty elektrotechniczne (117 mld euro i 12,4%) i pojazdy samochodowe (99,8 mld euro i 10,5%). Paliwa kopalne znalazły się na 4. miejscu. Ich import wyniósł 70,1 mld euro, czyli 7,4% całkowitego importu. Na kolejnym miejscu znalazły się produkty farmaceutyczne o wartości 44 mld euro i udziale równym 4,6%. Pięć największych grup towarowych odpowiada za 47,7% całkowitego importu Niemiec. Struktura importu do Niemiec jest więc znacznie bardziej zdywersyfikowana, niż struktura eksportu.

       

      Dochód narodowy – wynagrodzenia i oszczędności

      Dochód narodowy brutto w 2016 r. wyniósł 3199,9 mld euro, co oznaczało wzrost o 3,3% w stosunku do 2015 r., z tego dochody pracobiorców-rezydentów stanowiły 1594,6 mld euro (1539,9 mld euro w 2015 r.), co oznaczało wzrost o 3,6% Dochody przedsiębiorstw i majątkowe wyniosły 746 mld i były o 3,1% większe niż w poprzednim roku (723,4 mld euro).  

       Odprowadzane przez pracodawców składki do funduszy ubezpieczeń społecznych i podatki od wynagrodzeń wzrosły o 2,9% (z 279,2 mld w 2015 r. do 287,2 mld euro w 2016 r.). W tym wskaźniku znajduje odbicie pozytywny rozwój sytuacji na rynku pracy i wzrost wynagrodzeń, jak również progresja podatkowa. Wg DeStatis, w 2016 r. płaca miesięczna brutto na zatrudnionego wyniosła 2787 euro euro i była wyższa o 2,5%, a netto 1843 euro, tj. o 2,2% więcej niż przed rokiem.

       

      Dochody rozporządzalne prywatnych gospodarstw domowych  wzrosły o 2,8% i kształtowały się na poziomie 1812 mld euro. W przeliczeniu na mieszkańca wyniosły 21 969 mld euro. Wydatki konsumpcyjne prywatnych gospodarstw domowych wzrosły o 2,6%, a stopa oszczędności wyniosła 9,8% (wobec 9,7% w 2015 r.)

       

      Inflacja

      Średnioroczna inflacja wyniosła 0,5% (w porównaniu do 0,3% w roku 2015), Na niski poziom inflacji wpływały utrzymujące się na niskim poziomie cen ropy naftowej na rynkach światowych oraz niska inflacja w państwach strefy euro.

       

      Inflacja CPI, w %

      Źródło: Federalny Urząd Statystyczny (styczeń 2017)

       

      Zatrudnienie, bezrobocie,  wydajność pracy

      Na skutek aktywnej polityki zatrudnienia prowadzonej przez rząd federalny oraz poprawiającej się koniunktury gospodarczej, na koniec 2016 r. liczba pracujących wyniosła 43,6 mln osób (o ok. 600 tys. więcej niż przed rokiem, gdy liczba ta wyniosła 39,9 mln). Poziom zatrudnienia w porównaniu z poprzednim rokiem wzrósł o ok 1%. Był to wzrost silniejszy niż w poprzednich latach (0,9% w 2015 r. i 0,8% w 2014 r.). Ok. 250 tys. nowych zatrudnionych stanowią imigranci z państw płd. i wsch. Europy oraz uchodźcy. Duża imigracja netto oraz zwiększenie aktywności zawodowej przeciwdziała negatywnym trendom demograficznym i zapobiega zmniejszaniu się siły roboczej w kraju.  

       

      Stopa bezrobocia w styczniu 2017 r. według definicji Międzynarodowej Organizacji Pracy (koncept BAEL) wyniosła 4% (dane Federalnego Urzędu Statystycznego DE – Destatis). Jest to najniższa stopa bezrobocia w ostatniej dekadzie. Stopa bezrobocia od 2005 r., gdy wyniosła rekordowe 10,3%, do dziś pomniejszyła się 2,5 razy.  Federalne Ministerstwo Pracy i Spraw Społecznych pod koniec stycznia 2017 opublikowało natomiast nowe dane dot. bezrobocia rejestrowanego, które w styczniu br. wyniosło 6,3%. Od czasu zjednoczenia liczba bezrobotnych nie była nigdy tak niska, a zatrudnionych tak wysoka. Spadek bezrobocia odnotowano mimo rosnącej liczby uchodźców rejestrujących się jako bezrobotni.

       

      Liczba zatrudnionych rosła natomiast nieco wolniej, niż PKB - bezpośrednim skutkiem jest wzrost wydajności pracy zatrudnionego (o 0,9% w porównaniu do 2015 r.). Wydajność pracy mierzona na jedną godzinę pracy  wzrosła o 1,2%, (liczba przepracowanych godzin na jednego zatrudnionego rosła wolniej, niż PKB). Ważnym wskaźnikiem konkurencyjności gospodarki są jednostkowe koszty pracy (mierzone stosunkiem kosztów pracy do wydajności pracy). Ponieważ w roku 2016 wydajność pracy rosła wolniej, niż średnia płaca, jednostkowe koszty pracy wzrosły i w przeliczeniu na jednego zatrudnionego okazały się o 1,5% wyższe, niż przed rokiem, a w przeliczeniu na jedną roboczogodzinę wzrosły o 1,5%.

       

      Rynek pracy w Niemczech, wg definicji ILO, dane styczniowe, lata 2007-2017, w mln osób

       

      Źródło: Federalny Urząd Statystyczny (marzec 2017)

       

      Stopa bezrobocia w Niemczech, wg definicji ILO, lata 2007-2017, w %

      Źródło: Federalny Urząd Statystyczny (marzec 2017)

       

      Finanse państwa 

      Bilans finansów publicznych w 2016 r. (uwzględniający budżety federacji, land, gmin i kas społecznych) według danych z lutego niem. zanotował nadwyżkę w wysokości 0,8% PKB, najwyższą od czasu zjednoczenia Niemiec. W wartościach bezwzględnych nadwyżka rządu federalnego, krajów związkowych, gmin i kas społecznych wyniosła 23,7 mld euro. Jest to trzeci rok z rzędu z nadwyżką w kasie publicznej. Korzystna sytuacja budżetowa wynika z rosnących wpływów i obniżającego się bezrobocia. Najwyższą nadwyżkę w wysokości 8,2 mld euro zanotowały fundusze ubezpieczeń społecznych. Przychody budżetu federalnego przewyższyły wydatki o 7,7 mld euro. Nadwyżkę wypracowano również w budżetach landów i gmin.

       

      Według danych Eurostatu (AMECO z lutego), skumulowany dług publiczny Niemiec wyniósł w 2016 r. 68,2% PKB. Według prognoz w tym roku wynieść ma 65,5% PKB, a w 2018 r. nawet 62,9% PKB.

      Źródło: Federalny Urząd Statystyczny (styczeń 2017)

      opr. Wydział Ekonomiczny Ambasady RP w Berlinie

       

      Saldo finansów publicznych, jako % PKB

      Źródło: Federalny Urząd Statystyczny (marzec 2017)

       

       

      Perspektywy dalszego rozwoju gospodarki niemieckiej w świetle sytuacji globalnej

      Powrót gospodarki niemieckiej na stabilną ścieżkę wzrostu jest już faktem, m.in. w efekcie rosnącej konsumpcji wewnętrznej. Najnowsze dane makro wskazują, że gospodarka niemiecka jest w świetnej kondycji. Maleje bezrobocie, rosną wpływy budżetowe, gospodarka notuje rekordowe nadwyżki handlowe a wskaźniki wyprzedzające koniunktury są na wysokich poziomach. Tempo wzrostu gospodarki niemieckiej wzmacniały w ostatnich latach spadki cen na rynku ropy naftowej i gazu, słabnące euro oraz ekspansywna polityka pieniężna EBC. W średnim i długim okresie nadal  istnieje niebezpieczeństwo kolejnego kryzysu w sektorze finansowym z uwagi na trudną sytuację finansów publicznych kilku krajów strefy euro i możliwość restrukturyzacji ich zadłużenia.  Czynnikiem ryzyka jest również niepewność polityczna, na którą składa się m.in. polityka handlowo-gospodarcza nowej amerykańskiej administracji, negocjacje w sprawie Brexit, wybory parlamentarne i prezydenckie we Francji oraz wybory do Bundestagu jesienią 2016 roku. Duże uzależnienie niemieckiej gospodarki od eksportu i tym samym światowej koniunktury może odbić się negatywnie na wzroście gospodarczym, jeśli na sile przybiorą tendencje protekcjonistyczne w światowym handlu. Środki protekcjonistyczne stosowane w przyszłości przez Wlk. Brytanię i USA , dwie gospodarki, z którymi Niemcy wypracowują największe nadwyżki handlowe, mogą doprowadzić do zmniejszenia eksportu i spowolnienia gospodarczego.

      Jednak średnio- i długookresowe perspektywy dla niemieckiej gospodarki eksportowej są pomyślne. Rosnący dobrobyt w krajach rozwijających się podwyższy popyt na dobra inwestycyjne, użytkowe i konsumpcyjne. W czasie procesu nadrabiania dystansu do poziomu rozwoju krajów wysoko rozwiniętych i postępującej urbanizacji, w tych krajach, rosnąć będzie popyt na dodatkowe inwestycje w infrastrukturę transportową,  zaopatrzenia i usuwania odpadów oraz w budownictwie. Starzejące się społeczeństwa zachodnie będzie coraz bardziej potrzebowały produktów przemysłu farmaceutycznego, biotechnologicznego oraz medycznego. Rosnący deficyt surowców i globalne zmiany klimatyczne przynieść mogą ze sobą zwiększony popyt na alternatywne, odnawialne technologie energetyczne i techniki środowiska naturalnego. We wszystkich powyższych dziedzinach niemiecka gospodarka posiada know-how i jest światowym liderem w dziedzinie technologii. Wiodącą pozycję technologiczną na przyszłość zapewnić mają rosnące nakłady  publiczne na dalszy rozwój badań naukowych i na poprawę systemu edukacji. Obecnie Niemcy wydają ok. 3% PKB na badania i rozwój, i planują dalsze zwiększanie tego wskaźnika.

       

      W interesie utrzymania istniejącego poziomu dobrobytu i zapewnienia miejsc pracy polityka niemieckiego rządu zmierza do utrzymania dobrej pozycji RFN jako kraju sprawnie funkcjonującego, w którym coraz więcej inwestuje się w obserwację międzynarodowych rynków, w otoczenie polityczne, system zabezpieczeń społecznych, w rozwój gospodarczy kraju, w edukację i w innowacje oraz cyfryzację gospodarki.

       

      3.3. Tabela wskaźników makroekonomicznych RFN w latach 2009 – 2014

      Wyszczególnienie

      2011

      2012

      2013

      2014

      2015

      2016

       

      PKB wartość globalna (w mld euro)

      2703

      2758

      2826

      2923

      3032

      3133

      PKB wartość na 1 mieszkańca

      (w euro) w cenach bieżących

      33 673

      34 296

      35 045

      36 105

      37 127

      37 986

      Dynamika PKB w %       

      3,7

      0,5

      0,5

      1,6

      1,7

      1,9

      Stopa inflacji (indeks cen konsumpcyjnych CPI) w %

      2,1

      2

      1,5

      0,9

      0,3

      0,5

      Stopa bezrobocia w % (śr.aryt.)

      5,8

      5,2

      5,4

      4,9

      4,6

      4,1

      Wartość eksportu (w mld euro)

      1030

      1071

      1079

      1114

      1180

      1207

      Wartość importu (w mld euro)

      866

      871

      868

      888

      916

      954

       

      Relacja deficytu/nadwyżki na rachunku obrotów bieżących bilansu płatniczego do wartości globalnej PKB w %

      4,9

      6,1

      6,0

      6,5

      7,6

      8

      Źródło: Destatis,

       

      3.3. Główne sektory gospodarki (o największym znaczeniu/udziale w PKB)

      Największy udział w tworzeniu wartości dodanej brutto ogółem w 2016 r. miał sektor usług (69%). Drugie miejsce w tworzeniu wartości dodanej brutto ogółem zajmował sektor produkcji przemysłowej (26%), na 3. miejscu plasowało się budownictwo (5%), a na czwartym rolnictwo i rybołówstwo (1%). 

       

      Struktura niemieckiej gospodarki wynika z ukształtowanego międzynarodowego podziału pracy i w krótkim okresie nie ma możliwości korzystnej zmiany struktury wytwarzania PKB w RFN. W okresie ożywienia gospodarka o strukturze jak w RFN realizuje ponadprzeciętne zyski, natomiast w okresie kryzysu - ponadprzeciętne straty. Przebieg ostatniego kryzysu pokazał, że w porównaniu z innymi postindustrialnymi gospodarkami stosunkowo najmniej zdezindustrializowana gospodarka RFN,  potrafi szybko wrócić na ścieżkę wzrostu, również dzięki odpowiedniej polityce gospodarczej rządu.

       

      3.4. Uczestnictwo w wielostronnych organizacjach i porozumieniach o charakterze ekonomicznym.

      RFN jest członkiem-założycielem dzisiejszej Unii Europejskiej, a w jej ramach Unii Gospodarczo-Walutowej oraz aktywnym członkiem najważniejszych międzynarodowych organizacji ekonomicznych zarówno o charakterze ogólnym, jak i wyspecjalizowanym. Jest członkiem -założycielem Europejskiego Banku Centralnego (ECB), który od 1999 r. jest bankiem centralnym zarządzającym obecnie wspólną walutą 19 krajów członkowskich.

       

      RFN jest członkiem - założycielem Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD), ekonomicznego think-tanku 30 najbardziej uprzemysłowionych krajów świata, który skupia rządy krajów o systemie demokratycznym i gospodarce rynkowej. RFN jest członkiem – założycielem Światowej Organizacji Handlu (WTO), której głównym zadaniem jest liberalizacja międzynarodowego handlu towarami i usługami, propagowanie polityki inwestycyjnej wspierającej handel, rozstrzyganie sporów dotyczących wymiany handlowej, przestrzegania praw własności intelektualnej. RFN jest także członkiem Światowej Organizacji Ceł (WCO).

       

      W sektorze finansowym RFN jest członkiem najważniejszych organizacji międzynarodowych takich jak:

      • Bank Światowy (od 1952 r.) oraz jego agencje wyspecjalizowane:
      • Międzynarodowe Stowarzyszenie Rozwoju (IDA) (od 1960 r.),
      • Agencja Międzynarodowych Gwarancji Inwestycyjnych (MIGA) (od 1988 r.),
      • Międzynarodowa Korporacja Finansowa (IFC) (od 1956 r.),
      • International Centre for Settlement of Investment Disputes (ICSID) (od 1969 r.),
      • Międzynarodowy Fundusz Walutowy (od sierpnia 1952 r.),
      • Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju (EBRD) (od 1991 r.),
      • Europejski Bank Inwestycyjny (EIB),
      • Bank Rozrachunków Międzynarodowych (BIS),
      • Komitet Bazylejski do Spraw Nadzoru Bankowego (BCBS),
      • Międzynarodowe Stowarzyszenie Nadzoru nad Funduszami Ubezpieczeniowymi (IAIS),
      • Międzynarodowa Organizacja Komisji Papierów Wartościowych (IOSCO),
      • Grupa Specjalna d.s. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy (FATF),
      • Międzynarodowa Organizacja Administracji Podatkowych (IOTA).

       

      Ponadto RFN jest członkiem Europejskiej Konferencji Ministrów Transportu (EMCT) i Rady Państw Morza Bałtyckiego. 

       

      Dwustronna współpraca gospodarcza


       

      4. DWUSTRONNA WSPÓŁPRACA GOSPODARCZA

      4.1. Gospodarcze umowy dwustronne

      Ramy polsko-niemieckiej dwustronnej współpracy gospodarczej stworzone zostały przede wszystkim przez Traktat o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy podpisany w dniu 17 czerwca 1991 r. (Dz. U. 1992 nr 14 poz. 54).

       

       Szereg kwestii regulują też bilateralne umowy międzyrządowe. Są to m. in.:

       

      • umowa w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i od majątku (Dz. U. z 2005 r. nr 12 poz. 90),
      • umowa w sprawie popierania i wzajemnej ochrony inwestycji z 1991 r.; Protokół uzupełniający do umowy z 2003 r. (Dz. U. z 1991 r. nr 27 poz.116; Dz. U. z 2006 r. nr 13 poz. 84).

       

      4.2. Obroty handlowe

       

      Wymiana handlowa Niemiec z Polską w 2016 r., w mld euro

       

      W 2016 r. wzrosła wartość wymiany handlowej pomiędzy Niemcami a Polską. Obroty w handlu bilateralnym wzrosły o ok.5% do 101 mld euro. Eksport z Niemiec do Polski wyniósł ok. 55 mld euro, import z Polski do Niemiec ok. 46,5 mld euro. Nadwyżka Niemiec w handlu z Polską wynieść miała ponad 8 mld euro. W 2016 r. Polska utrzymała pozycję 7. największego partnera handlowego Niemiec.  

       

      Należy zauważyć, że według polskich danych (GUS) to Polska osiągnęła nadwyżkę eksportową w handlu z Niemcami w wysokości ponad 8 mld euro, przy eksporcie równym 50,2 mld euro i imporcie 41,7 mld euro. Oznacza to, że GUS odnotowuje eksport do Niemiec o 4 mld euro większy niż niem. import z Polski wg Destatis, oraz o 13 mld euro mniejszy import z Niemiec, niż niem. eksport do Polski wg Destatis. 

       

      Wg ekspertów Federalnego Urzędu Statystycznego jak duże rozbieżności wynikają z odmiennego sposobu prezentacji danych handlowych. Dane GUS-u dot. importu prezentowane są wg kryterium państwa pochodzenia produktu, nie uwzględniają więc  reeksportu. Dane niem. prezentowane są zgodnie z kryterium państwa przesyłającego produkt. W ten sposób samochody ciężarowe francuskiej produkcji eksportowane z terenu Niemiec do Polski, uwzględniane są jako import z Francji w polskich danych i eksport do Polski w danych niemieckich. Obie serie danych prezentowane są jednak na stronach Eurostatu wg kryterium państwa wysyłającego, co pozwala na ich bezpośrednie porównanie. Według zharmonizowanych danych Eurostatu rozbieżności maleją. W okresie styczeń-listopad 2016 Polska odnotowuje deficyt handlowy z Niemcami w wysokości 0,5 mld euro, Niemcy natomiast nadwyżkę handlową w wysokości 4 mld euro. Pozostałe rozbieżności należy tłumaczyć odmienną metodologią zbierania danych przez urzędy.

       

            4.3. Inwestycje bezpośrednie

      • niemieckie inwestycje bezpośrednie w Polsce

        Według danych Federalnego Banku Centralnego skumulowana wartość bezpośrednich niemieckich inwestycji w Polsce na koniec 2014 r. wyniosła 22,7 mld EUR. W Polsce działało ok. 1300 firm z niemieckim kapitałem, które zatrudniały 320 tys. pracowników i generowały roczny obrót w wysokości 67,5 mld EUR. Wartość skumulowanych polskich inwestycji bezpośrednich w RFN wyniosła 890 mln EUR (dane na koniec 2013 r.). W Niemczech działało 46 polskich spółek, które zatrudniały 7 tys. pracowników i osiągnęły łączny obrót w wysokości ok. 6,1 mld EUR.

         

        Do największych polskich inwestorów w RFN zaliczają się:

      • PKN Orlen S.A. - zakup sieci stacji benzynowych – wartość inwestycji 350 mln euro (2003/ 2011),
      • Comarch S.A. - utworzenie centrum kompetencyjnego w Dreźnie – 9 mln euro, przejęcie firmy SoftM Software und Beratung GmbH – 11,2 mln euro (2008),
      • Sanplast Sp. z o.o. – Hoesch Design – 20 mln EUR (2005),
      • CIECH S.A. – zakup Sodawerk Staßfurt GmbH – 120 mln EUR (2007),
      • Ergis Eurofilms S.A. – przejęcie firm MKF-Folien GmbH und Schimanski GmbH – 27,4 mln EUR (2007),
      • Asseco Germany AG - przejęcie firm: A+P AG – 11,5 mln EUR (2007), Matrix24 AG – 26,2 mln EUR (2008), update4u Software AG – 4,8 mln EUR (2008),
      • KOPEX S.A. – Hansen Sicherheitstechnik AG – 26,3 mln EUR (2007),
      • ZA Tarnów S.A. – przejęcie firmy Unylon Polymers GmbH – 4 mln EUR (2010),
      • Boryszew S.A. – YMOS GmbH, YMOS Ubrig GmbH und YMOS Prenzlau GmbH – 9,8 mln EUR (2012),
      • Track Tec – przejęcieThyssenKrupp GfT Gleistechnik– ok. 5 mln EUR (2014).

       

      Do największych inwestorów niemieckich w Polsce zaliczają się:

      • Volkswagen AG - Volkswagen Bank Polska, S.A. Warszawa; Volkswagen Serwis Ubezpieczeniowy Sp. z o.o. Warszawa; SEBNorth Netze Polska Sp. z o.o. Gorzów Wielkopolski; Volkswagen Leasing Polska Sp. z o. o. Warszawa; Volkswagen Motor Polska Sp. z o. o. Polkowice; Volkswagen Poznań Sp. z o. o. Poznań; Sitech
        Sp. Z o. o. Polkowice,
      • Daimler – inwestycja Mercedesa w Jaworze,
      • ThyssenKrupp AG - ThyssenKrupp Krause Sp. z o.o. Gdańsk; ThyssenKrupp Energostal F.A Toruń; Thyssen Krupp Presta Steertec Poland Sp. z o. o. Międzyrzecz; THYSSENKRUPP SOFEDIT POLSKA Sp. Z o.o. Wrocław,
      • Siemens AG - Fujitsu Siemens Computers Sp. z o.o. Warszawa; OSRAM Sp. z o.o. Warszawa; Siemens Fabryka Izolatorow Polska Sp. z o.o. Jedlina-Zdrój; Siemens Finance Sp. z o.o. Warszawa; Siemens Finance Sp.z o.o. Warszawa; Siemens
        Sp. Z o. o. Warszawa; Westinghouse Modelpol Sp. z o. o. Warszawa; Alarmcom Bielski Sp.z o.o. Warszawa,
      • Metro Group AG - METRO Group Warszawa; MGA METRO Group Advertising Polska Warszawa; MGB METRO Group Buying Polska Sp. Z o.o. i Spółka Sp.k. Warszawa; MGI Metro Group Information Technology Polska Sp. Z o.o. Warszawa; MGL Metro Group Logistics Polska Sp. z o.o. Sp.k. Warszawa; Makro Cash & Carry Polska S.A. Warszawa; Media Markt Polska Sp. z o. o. Warszawa;
      • Deutsche Telekom AG – PTC S.A.,
      • Commerzbank AG -  BRE Bank S.A. Warszawa,
      • RWE AG -  RWE Stoen S.A. Warszawa,
      • MAN Nutzfahrzeuge AG - MAN - Star Trucks Sp. z o. o. - Wolica; Man Star Truck & Busses Sp. z o. o. - Tarnowo Podgórne; MAN STAR TRUCKS Sp. z o.o. Czeladź,
      • MTU Aero Engines - MTU Aero Engines Jasionka,
      • Deutsche Bank AG -  DWS Polska TFI S.A. Warszawa; DIL Polska Baumanagement Sp. z o. o. Warszawa; Deutsche Bank Polska S.A. Warszawa; Deutsche Bank PBC S.A. Warszawa; DB Securities S.A. Warszawa; DB Real Estate Investment GmbH Sp. z o.o. Oddział w Polsce Warszawa; ARX Equity Partners Sp. z.o.o Warszawa,
      • ALBA International GmbH - Alba Przedsiębiorstwo Techniki Sanitarnej Sp. Z o.o. Zduńska Wola; ALBA Dolny Śląsk Sp. z o.o. Wałbrzych; ALBA Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej Czeladź Sp. z o. o. Czeladź,
      • Allianz AG - TU Allianz Polska S.A. Warszawa; Towarzystwo Ubezpieczeniowe Allianz Życie Polska S.A. Warszawa,
      • BSH Bosch und Siemens - BSH Sprzęt Gospodarstwa Domowego Sp. z o. o. Warszawa; BSH Sp. z o. o. Łódź, Zelmer Rzeszów;
      • Sudzucker AG - Sudzucker Polska Group Warszawa; Südzucker Polska – Cukrownia Strzyżów Strzyżów; Cukrownia Ropczyce S.A. Ropczyce; Cukier Małopolski S.A. Kazimierza Wielka; Sudzücker Polska Polska Cerekiew; Cukrownia Przeworsk S.A. Przeworsk,
      • Steinhoff Europe AG - KPM-Meble Kłodzko Sp. Z o. o. Kłodzko; ICM Meble
        Sp. z o. o. Wołów; Fabryka Mebli Prudnik Sp. z o. o. Prudnik; Steinpol Polska Sp.zo.o. Rzepin,
      • REMONDIS International GmbH - Remondis Sp. z o. o. Warszawa; REMONDIS BYDGOSZCZ SP. Z O.O. Bydgoszcz,
      • Pfleiderer AG - Pfleiderer Service Sp. z o. o. Grajewo; Pfleiderer Prospan S.A. Wieruszów; Pfleiderer Grajewo S. A. Grajewo,

       

       

      4.4. Współpraca regionalna

      Podstawę dwustronnej współpracy regionalnej i przygranicznej wyznacza Europejska Konwencja Ramowa o Współpracy Transgranicznej pomiędzy Wspólnotami i Władzami Terytorialnymi przyjęta w Madrycie w maju 1980 r. oraz Traktat między RP a RFN o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy z 17 czerwca 1991 r. Na mocy tego drugiego powołano Polsko - Niemiecką Komisję Międzyrządową ds. Współpracy Regionalnej i Przygranicznej. W jej ramach działają cztery komitety: ds. współpracy przygranicznej, współpracy międzyregionalnej, edukacji i gospodarki przestrzennej, które obradują regularnie, naprzemiennie w obu krajach. W dniach 13. – 14. XI. 2014 r. odbyło się w Dreźnie XXV posiedzenie tej Komisji, która zaleciła m.in. podpisanie polsko – niemieckiej umowy o wspólnej poprawie sytuacji na drogach wodnych pogranicza polsko – niemieckiego (ochrona przeciwpowodziowa, warunki przepływu i żeglugi rzecznej). Umowa została podpisana 27.04. 2015 r. podczas polsko – niemieckich konsultacji międzyrządowych w Warszawie.

       

      Tradycyjnie partnerzy niemieccy zainteresowani są współpracą głównie z naszymi województwami północnymi i zachodnimi, ale posiadają też porozumienia partnerskie z innymi regionami, np. województwem mazowieckim i małopolskim. Intensywnie rozwija się współpraca województwa lubuskiego z Brandenburgią. Województwo mazowieckie ma podpisaną z Brandenburgią wspólną deklarację o współpracy (2.10.2002 r.). Rok wcześniej (7 grudnia 2001 r.) podobną deklarację podpisał z Brandenburgią Urząd Marszałkowski w Szczecinie. Aktywnie od lat rozwija się współpraca realizowana przez województwa zachodniopomorskie, lubuskie oraz dolnośląskie i landy Meklemburgii-Pomorza Przedniego, Brandenburgii, Saksonii oraz Berlina.

       

      Współpraca samorządów Województwa Dolnośląskiego z partnerami w Saksonii przebiega bardzo intensywnie, zwłaszcza w zakresie realizacji projektów transgranicznych, takich jak połączenia komunikacyjne, zagospodarowanie przestrzenne, ochrona środowiska czy turystyka.

       

      Szczególna rola przypada transgranicznej współpracy w ochronie środowiska. Efektem tej współpracy było na przykład osiągnięcie istotnej poprawy w redukcji zanieczyszczeń w tzw. „czarnym trójkącie” na styku granic Polski, Czech i Niemiec poprzez ustanowienie transgranicznych obszarów chronionych, takich jak tzw. Międzynarodowy Park Doliny Dolnej Odry czy wspólne oczyszczalnie ścieków (Gubin, Świnoujście). Ochroną środowiska w wymiarze transgranicznym zajmuje się zarówno Polsko-Niemiecka Rada Ochrony Środowiska, jak również Polsko-Niemiecka Komisja ds. Współpracy na Wodach Granicznych.

       

      Z informacji MSW wynika, że polskie województwa realizują podpisane z niemieckimi krajami związkowymi deklaracje i porozumienia o współpracy. Istnieje także szereg różnych form kooperacji na poziomie samorządów lokalnych (miast, powiatów i gmin). Łącznie według Fundacji Współpracy Polsko – Niemieckiej istnieje 842 partnerstw pomiędzy polskimi i niemieckimi miastami i gminami. Związek Miast Polskich ma stałe kontakty ze swoim odpowiednikiem w Niemczech, tj. Deutscher Städtetag. Regularnie odbywa się konferencja miast partnerskich. Ostatnie posiedzenie Polsko-Niemieckiej Grupy Roboczej odbyło się 14-15 czerwca 2013 r. w Pile przy okazji obchodów jubileuszu 500-lecie tego miasta.

       

      Związek Powiatów Polskich zawarł w listopadzie 2000 r. porozumienie o współpracy ze Związkiem Powiatów Niemieckich (Deutscher Landkreistag). Zgodnie z porozumieniem, współpraca gospodarcza obejmuje m. in.: pośrednictwo pomiędzy podmiotami gospodarczymi, tworzenie izb przemysłowo-handlowych, współpracę w dziedzinie energetyki, rozbudowie i budowie stacji benzynowych, moteli, restauracji itp.

       

      4.5. Współpraca samorządów gospodarczych

      Współpraca transgraniczna realizowana jest nie tylko przez władze wojewódzkie i landowe, ale również na poziomie samorządów lokalnych, w ramach czterech euroregionów: polsko-niemiecko-czeskiego „Nysa”, polsko-niemieckiego „Szprewa-Nysa Bóbr”, „Pro Europa Viadrina” oraz polsko-niemiecko-szwedzkiego „Pomerania”.

       

      W latach 1994-2003 obszary przygraniczne otrzymały środki w ramach programu PHARE CBC i INTERREG (średnio po 40 mln EUR rocznie dla każdej ze stron). Po akcesji Polski do UE obszary te zostały objęte wsparciem w ramach Inicjatywy Wspólnotowej INTERREG III.

       

      W latach 2004-2006 zapoczątkowana została współpraca samorządów z województwa dolnośląskiego z partnerami saksońskimi w ramach programu „Interreg Polska-Saksonia”.

       

      Wspólne projekty realizują także po stronie niemieckiej Izby Przemysłowo-Handlowe w Dreźnie (oddział w Görlitz), Lipsku i Chemnitz oraz izby rzemiosła w Chociebużu i Frankfurcie nad Odrą, a po stronie polskiej izby rzemiosła, izby gospodarcze, Pracodawcy RP oraz agencje rozwoju regionalnego. W przeważającej części są to projekty dotyczące kooperacji branżowych, wymiany i kształcenia zawodowego, ujednolicenia rynków pracy, poprawy infrastruktury oraz transferu technologii.

       

      W Szczecinie działa polsko-niemiecki Dom Gospodarki (Haus der Wirtschaft). Inicjatorami jego powstania była Izba Przemysłowo-Handlowa w Neubrandenburgu oraz władze miasta Szczecina. Służy on rozwijaniu polsko-niemieckich kontaktów gospodarczych. Najwięcej zapytań kierowanych do Domu Gospodarki dotyczy warunków podejmowania działalności gospodarczej i zagadnień z zakresu polityki podatkowej w obu krajach. Przez pierwsze lata od jego powstania firmy z Meklemburgii-Pomorza Przedniego koncentrowały swoją działalność na regionie szczecińskim. W ostatnich latach zaczęły także podejmować kontakty z partnerami z regionu Koszalina. Dom Gospodarki organizuje rocznie kilkadziesiąt wydarzeń o charakterze promocyjnym (w tym seminaria dla przedsiębiorców oraz comiesięczne kręgi gospodarcze).

       

      Dostęp do rynku


       

      5. DOSTĘP DO RYNKU

      5.1. Dostęp do rynku dla polskich towarów i usług (bariery)

      Brak jest formalnych ograniczeń w dostępie polskich towarów na rynek RFN. Regulacja dostępu opiera się w zasadniczej części na wspólnotowych swobodach: przepływu towarów i kapitału. Nie stosuje się ceł eksportowych i importowych oraz ograniczeń ilościowych.

       

      5.2. Dostęp do rynku pracy. Świadczenie usług i zatrudnienie obywateli RP

      1 maja 2011 r. dla pracowników z Polski i 7 innych państw członkowskich Unii Europejskiej przestały w Niemczech obowiązywać okresy przejściowe ograniczające jedną z podstawowych swobód europejskiego rynku wewnętrznego, jaką jest prawo do swobodnego przepływu osób. Tym samym, obywatele polscy uzyskali możliwość podejmowania pracy na terenie RFN, bez uprzedniego ubiegania się o otrzymanie stosownego pozwolenia. W przypadkach delegowania pracowników do pracy w Niemczech przez polskich pracodawców czy funkcjonowania agencji pracy tymczasowej istotne jest jednak zapoznanie się z regulacjami obowiązującymi na terenie RFN, gdyż mogą one różnić się od przepisów polskich. Szczegółowe informacje na temat funkcjonowania zasad swobodnego przemieszczania się pracowników oraz przepisów niemieckiego prawa pracy znajdują się w opracowaniach Wydziału Promocji Handlu i Inwestycji Ambasady RP w Berlinie pod następującymi linkami:

       

      http://berlin.trade.gov.pl/pl/rfnprzewodnik/article/detail,4736,Zatrudnienie_Polakow_w_Niemczech.html

      http://berlin.trade.gov.pl/pl/rfnprzewodnik/article/detail,6734,Prawo_pracy_w_Niemczech.html

       

      Warto zapoznać się także z zestawem informacji zawartych w broszurze Federalnego Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, dostępnej w języku polskim pod adresem:

       

      http://berlin.trade.gov.pl/pl/rfnprzewodnik/article/detail,5437,Zatrudnienie_i_delegowanie_do_pracy_obywateli_Unii_Europejskiej.html

       

      Wg danych Federalnego Urzędu Statystycznego na koniec 2013  r., w Niemczech mieszkało 7,6 mln cudzoziemców. Największą  grupę stanowili Turcy (20%), a następnie Polacy  (8%) i Włosi  (7%). W 2013 r. przybyło do Niemiec 1,1 mln cudzoziemców, a 658 tys. wyjechało z Niemiec. Wśród nowoprzybyłych najwięcej było Polaków (17%) i Rumunów (12%).  Tradycyjnie najwięcej Polaków mieszkało w Północnej Nadrenii-Westfalii Bawarii i Hesji

       

      Od 01. 01. 2015 r.  2015 r.  obowiązuje w Niemczech ustawa o płacy minimalnej na poziomie 8,5 euro/h. Wg Instytutu Badań Rynku Pracy i Zatrudnienia (IAB),w ciągu 3 miesięcy jej funkcjonowania, nie nastąpiło zahamowanie wzrostu gospodarki Niemiec, jak przewidywano w ub.r. Nie doszło do istotnych zakłóceń, a czarne scenariusze nie zrealizowały się (chociaż w pojedynczych przypadkach nowa regulacja była odczuwalna). W odróżnieniu od narzekających na obciążenia biurokratyczne dot. czasu pracy polityków chadecji i części przedsiębiorców, społeczna ocena wprowadzonej płacy minimalnej jest w przeważającej większości pozytywna – 86% obywateli uznało ustanowienie dolnej granicy zarobków na poziomie 8,5 euro/h za pozytywną rzecz. Ok. 10% uczestników badania opinii publicznej (Infratest Dimap na zlecenie związków zawodowych DGB) opowiedziało się przeciwko MiLoG. Ponadto ok. 18% pracowników spotkało się z unikaniem lub obchodzeniem przez pracodawców ustawowej stawki, 3% osobiście tego doświadczyło, a 15% słyszało o takich praktykach od przyjaciół lub znajomych. Niemiecka płaca minimalna jest wśród p.cz. UE na 6. miejscu pod względem wysokości - najwyższe stawki obowiązują w Luksemburgu - 11,12 euro i Francji - 9,61 euro. 23.04. min. pracy Nahles przedstawi w koalicji bilans działania ustawy o płacy minimalnej w DE.

       

      Niemiecki rynek pracy jest stabilny, obserwuje się stały wzrost zatrudnienia - wg danych Federalnej Agencji Pracy dot. sytuacji na niemieckim rynku pracy w I kw. br. w DE zarejestrowano 2,7 mln bezrobotnych, w marcu br. zatrudnienie wynosiło 42,5 mln osób, w tym 30 mln objętych obowiązkowym ubezpieczeniem socjalnym. Bezrobocie było tym samym na rekordowo niskim poziomie, prowadząc jednocześnie do najwyższego zatrudnienia na koniec roku od momentu zjednoczenia Niemiec. Wśród przyczyn wzrostu zatrudnienia wymienia się rosnącą migrację zarobkową i motywacji do podejmowania pracy.

       

      Wg danych za 2014 r., do Niemiec przybyło ok. 0,5 mln migrantów (dotychczas średnio-rocznie napływało ok. 0,2 mln osób). DE jest krajem coraz bardziej atrakcyjnym dla migrantów zarobkowych. Ogólna liczba obcokrajowców w Niemczech to 6,6 mln osób, które przynoszą budżetowi państwa 22 mld euro rocznie. Aktualnie 30% 15-latków w RFN to migranci lub potomkowie migrantów. Wg danych niemieckiego Urzędu Statystycznego, obecnie 20,5% społeczeństwa DE ma pochodzenie obce, z tego 58,8% ma niemieckie obywatelstwo. W kręgach gospodarczych podkreśla się, że DE potrzebują migrantów, bo bez nich trudno będzie utrzymać rozwój  gospodarczy na obecnym poziomie. 

       

      5.3. Nabywanie i wynajem nieruchomości

      W RFN nie ma przepisów ograniczających zakup nieruchomości przez obcokrajowców. W regulacjach prawnych obowiązuje zasada swobody obrotu nieruchomościami. Istniejące ograniczenia związane m. in. z poprawą struktury rolnej, prawem kopalin czy obrotem ziemią na terenie nowych krajów związkowych dotyczą wszystkich podmiotów, bez względu na ich siedzibę czy obywatelstwo. Swoboda obrotu dotyczy również nabywania akcji zamówień udziałów w spółkach będących właścicielami nieruchomości.

       

      Przy nabyciu nieruchomości powstaje obowiązek zapłaty tzw. Grunderwerbsteuer (podatek od nabywania nieruchomości). Określanie jego stawek pozostaje w gestii krajów związkowych. Ich wysokość kształtuje się obecnie w przedziale 3,5-5,5%.

       

      5.4. System zamówień publicznych

      Zamówienia publiczne są obszarem, w którym kompetencje są podzielone pomiędzy federację i kraje związkowe. Co do zasady pozostaje on we właściwości krajów związkowych, ale władze federalne zachowują prawo do samodzielnego kształtowania przepisów w tej materii (tzw. konkurrierende Gesetzgebung). W myśl tej zasady, jeśli władze federalne skorzystają ze swoich uprawnień, kraje związkowe, w razie zaistnienia takiej konieczności, mogą ponownie zmienić dotychczasowe postanowienia aktem prawnym rangi ustawy.

       

      Ogólne ramy prawne wyznacza ustawa z 27 czerwca 1957 r. o przeciwdziałaniu ograniczeniom zasad wolnej konkurencji (Gesetz gegen Wettbewerbsbeschränkungen – GWB), w jej czwartej części zatytułowanej „Zamówienia publiczne”, a także wydane na jej mocy rozporządzenie w sprawie zamówień publicznych (Vergabeverordnung - VgV). Dodatkowo w systemie prawnym funkcjonuje wiele aktów regulujących kwestie zamówień publicznych w poszczególnych obszarach. Są to np. Vergabe- und Vertragsordnung für Bauleistungen (VOB, prawo zamówień publicznych na roboty budowlane) lub Vergabe- und Vertragsordnung für Leistungen (VOL, prawo zamówień publicznych na dostawy i usługi).

       

      Szczegółowe informacje dotyczące prawa zamówień publicznych w Niemczech zawarte są w publikacji Wydziału Promocji Handlu i Inwestycji Ambasady RP w Berlinie pod adresem: http://www.berlin.trade.gov.pl/pl/rfnprzewodnik/article/detail,1280,Rynek_Niemiecki.html

       

      5.5. Ochrona własności przemysłowej i intelektualnej

      Niemieckie prawo własności przemysłowej i intelektualnej jest zharmonizowane z prawem Unii Europejskiej. Europejski system ochrony własności przemysłowej zakłada, że niezależnie od krajowych systemów ochrony, funkcjonuje system unijny, a zgłaszający ma prawo wyboru systemu. Niemcy są ponadto członkiem Światowej Organizacji Własności Intelektualnej i przestrzegają międzynarodowych porozumień w tym obszarze.

       

      Prawo własności intelektualnej i przemysłowej w RFN jest chronione na płaszczyźnie krajowej, europejskiej i międzynarodowej. Niemiecki system ochrony własności intelektualnej regulują przepisy znowelizowanej ustawy z 6 czerwca 2008 r.

       

      Podstawową zasadą w prawie własności intelektualnej jest zasada kumulatywnej ochrony wzorów. Jej realizacja przybiera w Unii Europejskiej różne formy. Prawodawca niemiecki wprowadził częściową kumulację ochrony. Polega ona na tym, że jedynie wzory już zarejestrowane mogą jednocześnie stanowić przedmiot prawa autorskiego, jeśli spełniają ponadto określone przesłanki.

       

      W prawie niemieckim surowe wymagania co do oryginalności stoją nieraz na przeszkodzie przyznaniu wzorom przemysłowym podwójnej ochrony.

       

      Przydatne linki i kontakty



       

      6. PRZYDATNE KONTAKTY I LINKI

       

      6.1. Administracja gospodarcza

       

      Federalne Ministerstwo Gospodarki i Technologii (Bundesministerium für Wirtschaft und Technologie – BMWi)

      Scharnhorststraße 34-37, 10115 Berlin

      Tel.: +49 30 18 615 0

      Fax: +49 30 18 615 7010

      www.bmwi.de

       

      Federalne Ministerstwo Finansów (Bundesministerium der Finanzen – BMF)

      Wilhelmstr. 97, 10117 Berlin

      Tel.: +49 30 18 6820

      Fax: +49 30 18682 3260

      www.bundesfinanzministerium.de

       

      Federalne Ministerstwo Pracy i Spraw Socjalnych (Bundesministerium für Arbeit und Soziales – BMAS)

      Wilhelmstraße 49, 10117 Berlin

      Tel.:+49  30 18 5270

      www.bmas.bund.de

       

      Federalne Ministerstwo Wyżywienia, Rolnictwa i Ochrony Konsumentów (Bundesministerium für Ernährung, Landwirtschaft und Verbraucherschutz,– BMELV)

      Wilhelmstraße 54, 10117 Berlin

      Tel.: 030/20 06 - 0

      Fax: 030/20 06 - 42 62

      www.bmelv.de

       

      Federalne Ministerstwo Transportu, Budownictwa i Rozwoju Miast

      (Bundesministerium für Verkehr, Bau und Stadtentwicklung)

      Invalidenstraße 44, 10115 Berlin

      Tel.: +49 30 18 3000

      Fax: +49 30 18 300 1920

      www.bmvbs.de

       

      Niemiecki Bank Centralny (Deutsche Bundesbank)

      Wilhelm-Epstein-Straße 14, 60431 Frankfurt am Main

      Tel.: +49 69 9566 – 0

      Fax: +49 69 9566 – 3077

      www.bundesbank.de

       

       

      6.2. Samorządy gospodarcze

       

      Niemiecka Izba Przemysłowo-Handlowa (Deutscher Industrie- und Handelskammertag – DIHK)

      Breite Strasse 29, 10178 Berlin

      Tel.: 49 30 20 30 80

      Fax: 49 30 20 30 81 000

      www.dihk.de

       

       

      Izba Rzemieślnicza (Handwerkskammer)

      Blücherstraße 68, 10961 Berlin

      Tel.: 49 30 25903-01

      Fax: 49 30 25903-235

      www.hwk-berlin.de

       

       

      6.3. Prasa ekonomiczna

       

       

      6.4. Oficjalne strony o charakterze ekonomicznym

       

      • Niemiecki Instytut Badań nad Gospodarką (Deutsches Institut für Wirtschaftsforschung) www.diw.de,
      • Federalny Związek Niemieckiego Przemysłu (Bundesverband der Deutschen Industrie - BDI) www.bdi-online.de,
      • Federalne Stowarzyszenie Niemieckich Pracodawców (Bundesvereinigung der Deutschen Arbeitgeberverbände – BDA) http://www.bda-online.de.
      • Federalny Urząd Statystyczny (Statistisches Bundesamt Deutschland) www.destatis.de,
      • Instytut Badań Rynku Pracy i Zawodów (Institut für Arbeitsmarkt- und Berufsforschung) www.iab.de,
      • Instytut Badań Gospodarczych (Institut für Wirtschaftsforschung e.V. München - ifo) www.cesifo-group.de/ifoHome.html
      • Instytut Gospodarki Światowej (Institut für Weltwirtschaft an der Universität Kiel -IfW) www.ifw-kiel.de.

       

      6.5. Poradnia dla polskich pracowników w Niemczech (kontakt w języku polskim)

       

       

      1 lipca 2013 (ostatnia aktualizacja: 30 marca 2017)

      Drukuj Drukuj Podziel się treścią: