close

  • Polsce – służyć, Europę – tworzyć, Świat – rozumieć

     

  • ROSJA

  • Rosja

    •  

       Informacje o kraju


       

      1.1. Położenie geograficzne, ludność, obszar, stolica, języki urzędowe.

       

      Federacja Rosyjska (Rosja) jest największym pod względem powierzchni państwem świata. Zajmuje obszar ponad 17 mln km2. Jedna czwarta terytorium kraju znajduje się w części europejskiej, a pozostały obszar w części azjatyckiej, na wschód od Uralu. Rosja graniczy z Norwegią, Finlandią, Estonią, Łotwą, Białorusią, Ukrainą, Gruzją, Azerbejdżanem, Kazachstanem, Chinami, Mongolią i Koreą Północną, a poprzez Obwód Kaliningradzki również z Polską i Litwą. Rosja posiada dostęp do wód Oceanu Atlantyckiego (morza: Bałtyckie, Czarne i Azowskie), Oceanu Spokojnego (morza: Beringa, Ochockie i Japońskie) oraz Oceanu Arktycznego (morza: Barentsa, Białe, Karskie, Łaptiewów, Wschodniosyberyjskie i Czukockie). Łączna długość rosyjskiej linii brzegowej wynosi 37,7 tys. km. Terytorium Rosji obejmuje aż 9 stref czasowych.

       

       

      Ludność Federacji Rosyjskiej liczy 146,5 mln mieszkańców (ocena 13.09.2016), z czego w części europejskiej żyje ponad 113 mln osób. Mieszkańcy miast stanowią 74% ludności, natomiast 26% to ludność wiejska. Gęstość zaludnienia – ok. 8,4 osoby na 1 km2.  Stolica kraju  to Moskwa, licząca 12,1 mln mieszkańców.  Jest największym miastem w Europie oraz jednym z największych miast na świecie. Językiem urzędowym na terenie całej Federacji Rosyjskiej jest rosyjski, choć władze poszczególnych republik wchodzących w jej skład mają prawo ustanawiania na ich terytorium innego, oprócz rosyjskiego, języka urzędowego.

       

       

      1.2. Warunki klimatyczne.

       

      Klimat w Rosji jest bardzo zróżnicowany: od subpolarnego na północy, poprzez umiarkowany chłodny w części środkowej, po umiarkowany ciepły i podzwrotnikowy śródziemnomorski na południu (wybrzeże M. Czarnego). Średnia temperatura powietrza i średni poziom opadów w styczniu w Moskwie wynoszą odpowiednio -9o C i 41 mm, a w lipcu 19oC i 90 mm.

       

       

      1.3. Główne bogactwa naturalne.

       

      Rosja posiada największe na świecie złoża gazu ziemnego, oceniane na blisko 35,1 bln m3 (prawie 1/3 zasobów światowych), drugie pod względem wielkości zasoby węgla kamiennego (roczne wydobycie za 2013 wyniosło 347,1 mln ton), siódme co do wielkości złoża ropy naftowej, szacowane na 17,8 mld ton, a także duże złoża węgla brunatnego, rud żelaza oraz metali kolorowych i diamentów. Ważnym zasobem naturalnym Rosji są również ogromne obszary leśne. Zajmują one ok. 48% powierzchni kraju, a rezerwy drewna oceniane są na ok. 83 mld m3. Bogactwem naturalnym Rosji jest także rozbudowany system rzeczny, wykorzystywany nie tylko do celów transportowych, ale również m.in. do produkcji energii elektrycznej (hydroelektrownie generują ok. 16% energii elektrycznej wytwarzanej w Rosji).

       

       

      1.4. System walutowy, kurs i wymiana.

       

      Walutą rosyjską jest rubel (1 RUB), dzielący się na 100 kopiejek. Od 2014 r. rosyjska waluta traci na wartości ze względu na spadające ceny ropy naftowej oraz sankcje ekonomiczne i rozwijający się kryzys gospodarczy w Rosji. W listopadzie 2014 r. Centralny Bank Rosji wprowadził płynny kurs rubla, obecnie notowania rosyjskiej waluty mocno uzależnione są od zmiany ceny ropy na światowych rynkach. W związku ze spadkiem cen w/w surowca poniżej 40USD/bbl w połowie września 2016 r. 1 USD kosztował powyżej 65 rubli, 1 EUR  – oscylował wokół 73 rubli.

       

       

      1.5. Religia.

       

      Konstytucja rosyjska gwarantuje swobodę wyznania i sumienia. Brak jest przy tym oficjalnej statystyki o liczbie obywateli wyznających określoną religię. Z wyników badań opinii publicznej Lewada Centr (grudzień 2013 r.) wynika, że 81% badanych uważa siebie za osoby wierzące; 68% to prawosławni (ale tylko 10% wybierało się na mszę w Boże Narodzenie), 7% muzułmanie, 1% to katolicy, judaizm i inne religie wybrało 4% badanych. 

       

       

      1.6. Infrastruktura transportowa.

       

      Ze względu na duże terytorium kraju dominującym środkiem transportu towarów i ludzi w Rosji jest kolej. Wykonuje ona ponad 43% ogółu przewozów towarowych i 55 % wszystkich przewozów pasażerskich. Długość stale użytkowanej sieci kolejowej wynosi ok. 87 tys. km, połowa linii jest zelektryfikowana. Pod względem długości sieci kolejowej Rosja zajmuje trzecie miejsce na świecie, po USA i Chinach, natomiast pod względem długości zelektryfikowanych linii – drugie miejsce, po Chinach. Ze względu na gwiaździsty kształt sieci, której centralnymi punktami są Moskwa i St. Petersburg, istnieją znaczące dysproporcje w rozmieszczeniu linii kolejowych na obszarze kraju. Charakterystyczną cechą kolei rosyjskich jest szeroki rozstaw kół wagonów  (1520 mm w porównaniu z 1435 mm w pociągach europejskich i chińskich).

       

       

      Długość sieci dróg krajowych wynosi ponad 1,4 mln. km, w tym ok. 1,1 mln km to drogi utwardzone. Szacuje się, że ok. 27% dróg w Rosji jest przeciążonych.

       

      Ruch lotniczy obsługuje ok. 120 przewoźników w 315 portach lotniczych (w tym 76 międzynarodowych). W 2015 r. największą liczbę pasażerów obsłużyły porty Szeremietiewo (31,6 mln, w  tym 17,8 mln pasażerów na liniach międzynarodowych ) i Domodiedowo. W okresie styczeń-sierpień 2016 r. ruch lotniczy obsłużył ok. 33 mln pasażerów na liniach wewnętrznych.

       

       

      Długość granicy Polski z Federacją Rosyjską wynosi 232 km, w tym 22,1 km granicy morskiej. Na granicy państwowej funkcjonuje 7 przejść granicznych, w tym 3 drogowe, 3 kolejowe i jedno lotnicze.

       

      Zgodnie z art. 2 Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Federacji Rosyjskiej o warunkach podróży obywateli Rzeczypospolitej Polskiej i obywateli Federacji Rosyjskiej, podpisanej w Warszawie dnia 18 września 2003 r. (Mon. Pol. Nr 51 poz. 800), obywatele Państwa jednej z Umawiających się Stron wjeżdżają lub podróżują tranzytem przez terytorium Państwa drugiej Umawiającej się Strony przez przejścia graniczne otwarte dla ruchu międzynarodowego.  Przekraczanie polsko-rosyjskiej granicy z Obwodem Kaliningradzkim jest możliwe wyłącznie przez lądowe przejścia graniczne.

       

       

      Drogowe przejścia graniczne:

       

      Ruch osobowy i towarowy bez ograniczeń odbywa się na dwóch przejściach drogowych Bezledy – Bagrationowsk i Grzechotki – Mamonowo II. W przejściu drogowym Gronowo – Mamonowo odbywa się ruch rowerowy, międzynarodowy ruch osobowy i towarowy pojazdami o masie całkowitej do 6 t. W przejściu drogowym Gołdap – Gusiew odbywa się międzynarodowy ruch samochodów osobowych, dwustronny ruch rowerowy, autokarów (zarejestrowanych w RP lub w FR) oraz pojazdów ciężarowych o masie całkowitej do 7,5 t.

       

      Kolejowe przejścia graniczne:

       

      Ruch osobowy i towarowy odbywa się w jednym przejściu kolejowym Braniewo – Mamonowo. Dwoma pozostałymi przejściami odbywa się tylko ruch towarowy. Przejście Głomno - Bagrationowsk otwarte jest dla ruchu towarowego dwustronnego między RP i FR. Przejście Skandawa - Żeleznodarożnyj otwarte jest dla międzynarodowego ruchu towarowego za wyjątkiem towarów podlegających kontroli fitosanitarnej wwożonych na terytorium RP.

       

      Przekraczanie granicy rosyjsko -  białoruskiej

       

      W związku ze stanowiskiem strony rosyjskiej, dotyczącym nieuregulowanego statusu prawnego przejść granicznych między Federacją Rosyjską a Republiką Białorusi, należy liczyć się z utrudnieniami dla obywateli państw trzecich, w tym obywateli RP, podczas przekraczania granicy białorusko-rosyjskiej w obydwu kierunkach. Przejścia graniczne, przeznaczone do międzynarodowego ruchu osobowego i towarowego, z których mogą korzystać obywatele państw trzecich, w tym obywatele polscy podróżujący drogą lądową do Rosji, znajdują się na granicy Rosji z Łotwą (BURACZKI, ŁUDONKA, UBYLINKA ), Estonią (KUNICZYNA GORA, SZUMIŁKINO) i Ukrainą (NOWYJE JURKOWICZI, POGAR, TROJEBORTNOJE). Wjazd do Rosji i wyjazd rekomendowany jest trasą przez Łotwę.

       

       

      1.7. Obowiązek wizowy.

       

      Wjazd i pobyt

       

      Wjazd do Federacji Rosyjskiej odbywa się na podstawie ważnej wizy, gdyż w związku z zawieszeniem MRG, na teren Obwodu Kaliningradzkiego można wjechać jedynie po uzyskaniu wizy.  Uzyskanie wizy rosyjskiej w Polsce jest możliwe w konsulatach FR: w Warszawie, Gdańsku, Krakowie i Poznaniu oraz w rosyjskich centrach wizowych w Warszawie, Gdańsku, Olsztynie, Krakowie i Poznaniu. Szczegółowe informacje o zasadach wydawania wizy do Rosji zamieszczone są na stronie internetowej Ambasady FR w Warszawie: http://warsaw.kdmid.ru/pl.aspx  

       

      Warunki otrzymania wizy rosyjskiej określa Umowa między Wspólnotą Europejską a Federacją Rosyjską o ułatwieniach w wydawaniu wiz obywatelom Unii Europejskiej i Federacji Rosyjskiej z dnia 25 maja 2006 r. (Dz.U.UE.L.07.129.27). Paszport powinien być ważny co najmniej 180 dni, licząc od daty zakończenia terminu ważności wizy na wjazd do Rosji.

       

       

      Obywatele polscy, którzy mają zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony lub kartę stałego pobytu na terenie Rosji, na ich podstawie oraz na podstawie ważnego dokumentu tożsamości (paszportu) wjeżdżają, przebywają i wyjeżdżają z Rosji bez wiz.

       

      Na granicy istnieje obowiązek wypełnienia tzw. karty migracyjnej, która stanowi podstawę do zameldowania w miejscu pobytu. W razie nieotrzymania karty należy się o nią upomnieć.  Przy wyjeździe kartę migracyjną należy zwrócić funkcjonariuszowi służby granicznej Rosji. Obywatele polscy, którzy podczas pobytu na terytorium Rosji utracili dokument tożsamości, mogą opuścić to terytorium na podstawie ważnego, nowego dokumentu podróży wydanego przez polski urząd konsularny, bez konieczności posiadania wizy lub innego rodzaju upoważnienia.

       

       

      W przypadku otrzymania nowego dokumentu paszportowego, innego niż paszport krótkoterminowy wydany w celu powrotu do kraju, zachodzi konieczność uzyskania („przeniesienia”)  wizy rosyjskiej do nowego dokumentu, na pisemny wniosek osoby zainteresowanej, zgodnie z art. 80 rozporządzenia Rządu Federacji Rosyjskiej z dnia 9 czerwca 2003 r. nr 335. 

       

       

      Obywatele polscy podróżujący tranzytem przez terytorium Federacji Rosyjskiej obowiązani są posiadać ważną rosyjską wizę tranzytową. Wiza tranzytowa może być jedno lub dwukrotna i wystawiana jest na okres do 10 dni w jedną stronę. Wiza tranzytowa nie jest wymagana od obywateli polskich podróżujących samolotem, w przypadku dokonania przesiadki w ciągu 24 godzin bez opuszczania strefy tranzytowej lotniska oraz posiadania  dokumentów (wizy, jeżeli jest wymagana) uprawniających do wjazdu do państwa docelowego, a także biletu lotniczego z potwierdzoną datą wylotu z przesiadkowego portu lotniczego na terytorium Federacji Rosyjskiej. Z obowiązku wizowego zwolnieni są uczestnicy zorganizowanych wycieczek turystycznych przybywający do niektórych portów w Rosji na promach pasażerskich lub na statkach wycieczkowych. Mogą oni przebywać bez wiz na terytorium Rosji  do 72 godzin pod warunkiem mieszkania na promie lub statku albo w innym miejscu wskazanym w programie wycieczki. Osoby te muszą posiadać ważny paszport i być zamieszczone na liście pasażerów promu lub statku, przekazywanej służbom granicznym wraz z programem wycieczki. Po wyjściu na ląd mogą oni przebywać tylko w miejscach wskazanych w programie turystycznym.

       

       

      Informacje dla wjeżdżających na teren przygraniczny Rosji w Obwodzie Kaliningradzkim.

       

      W związku z zawieszeniem małego ruchu granicznego wjazd na teren Obwodu Kaliningradzkiego odbywa się  jedynie na podstawie wizy rosyjskiej. Podstawowym aktem prawnym zawierającym uregulowania dotyczące MRG jest Umowa pomiędzy Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Federacji Rosyjskiej o zasadach małego ruchu granicznego, podpisanej w Moskwie 14 grudnia 2011 r.

       

      Podczas wjazdu do Obwodu Kaliningradzkiego na przejściu granicznym należy wypełnić kartę migracyjną, której jedna część podlega zwrotowi na przejściu, przez który nastąpił wyjazd. Formularz karty migracyjnej jest wydawany bezpłatnie przez przewoźnika, albo na przejściu  granicznym.

       

      Jeżeli na skutek siły wyższej nieprzerwany okres pobytu na terytorium Obwodu Kaliningradzkiego przekroczy 30 dni, albo łączny okres pobytu  przekroczy 90 dni w okresie każdych 6 miesięcy, należy o tym poinformować najbliższy oddział organu terytorialnego FSM (ФМС) Rosji. W takim przypadku oddział organu terytorialnego FSM (ФМС) Rosji może przedłużyć dozwolony okres pobytu, udzielając wizy wyjazdowej.

       

      Informacje na ww. temat zamieszczone są na stronach: https://polakzagranica.msz.gov.pl/federacja,Rosyjska,RUS.html; http://www.kaliningrad.msz.gov.pl/pl/informacje_konsularne/mrg/info_mrg_dla_ob_rp/ 

       

      1.8. Wykaz świąt państwowych.

       

      Rosyjskie święta państwowe są obchodzone w następujących dniach, dodatkowo co roku prezydent wyznacza dni wolne od pracy w okolicach dni świątecznych:
      1 stycznia Nowy Rok
      7 stycznia Boże Narodzenie (dni pomiędzy 1 i 7 stycznia są wolne od pracy),
      23 luty (Dzień Obrońców Ojczyzny),
      8 marca (Dzień Kobiet),
      1 maja (Dzień Wiosny i Pracy),
      9 maja (Dzień Zwycięstwa),
      12 czerwca (Dzień Rosji),
      4 listopada (Dzień Jedności Narodowej).

       

      1.9. Niektóre ważne  uregulowania prawne.

       

      Podczas pobytu w Rosji należy zawsze mieć przy sobie dokument tożsamości z uwagi na nagminne kontrole (brak dokumentów powoduje problemy, do zatrzymania włącznie).

       

      Zgodnie z rosyjskim prawodawstwem strona przyjmująca cudzoziemca (obywatela polskiego) zobowiązana jest w ciągu siedmiu dni roboczych  od dnia przekroczenia granicy rosyjskiej zarejestrować („postanowka na ucziot”) gościa w miejscowym oddziale Federalnej Służby Migracyjnej (FMS), bezpośrednio w FMS lub za pośrednictwem urzędu pocztowego. Czynności rejestracji cudzoziemca dokonuje strona przyjmująca (osoba prywatna, u której cudzoziemiec się zatrzymał, organizacja, administracja hotelu). Należy okazać paszport i tzw. kartę migracyjną („migracionnaja kartoczka”) wypełnioną podczas przekroczenia granicy. Stroną przyjmującą może być zarówno osoba fizyczna, jak i prawna. W uzasadnionych i wyjątkowych przypadkach (np. choroba osoby przyjmującej) obywatele polscy mogą zarejestrować się samodzielnie. Obywatele polscy stale zamieszkujący w Rosji również rejestrują się samodzielnie.

       

       

      Po dokonaniu formalności cudzoziemiec powinien otrzymać od strony przyjmującej potwierdzenie rejestracji („otrywnaja czast uwiedomlenija”). Czynności związanych z zameldowaniem gości hotelowych dokonuje administracja hotelu. Hotele i podmioty świadczące usługi hotelarskie mają prawo przyjmowania cudzoziemców, którzy utracili dokumenty tożsamości i uzyskali w swoim przedstawicielstwie dyplomatycznym lub urzędzie konsularnym nowe dokumenty na wyjazd z Rosji, na okres do 10 dni, licząc od dnia wydania nowych dokumentów.

       

       

      Za niedopełnienie obowiązku meldunkowego, przewidziana jest kara grzywny w wysokości od 2 do 5 tys. RUB, a nawet deportacja i zakaz wjazdu do Rosji do 5 lat.

       

      Podróżujący samochodem mają obowiązek wykupić ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej (np. u licznych agentów ubezpieczeniowych działających w rejonie przejść granicznych). Wskazane jest wykupienie ubezpieczenia od następstw nieszczęśliwych wypadków. Od 1 stycznia 2009 r. Federacja Rosyjska jest członkiem systemu Zielonej Karty.

       

      Data aktualizacji:
      3.10.2016

       

       

       

       

       

      System administracyjny


       

      2.1. Ustrój polityczny.

       

       

      Zgodnie z zapisami Konstytucji Federacji Rosyjskiej przyjętej w dniu 12 grudnia 1993 r., Rosja jest federacyjną republiką prezydencką (jak określają niektórzy rosyjscy konstytucjonaliści republiką pół-prezydencką).

       

       

      Administracyjnie Federacja Rosyjska dzieli się aktualnie na 83 podmioty:  21 republik, 9 krajów, 46 obwodów, 2 miasta o znaczeniu federalnym, jeden obwód autonomiczny, a także 4 okręgi autonomiczne.  Od marca 2014 r. Moskwa wlicza w skład FR również dwa dodatkowe podmioty: Republikę Krym oraz miasto federalne Sewastopol, choć aneksji Krymu przez Rosję nie uznaje społeczność międzynarodowa, w tym Rzeczpospolita Polska.

       

       

      W ramach tego podziału funkcjonuje także 8 okręgów federalnych, w których działalność organów federalnych koordynuje pełnomocny przedstawiciel prezydenta FR (mianowany przez Kreml). Dodatkowo, po sprzecznej z międzynarodowym prawem aneksji Krymu  w marcu 2014 r., utworzono także Krymski Okręg Federalny.

       

       

      Struktury państwowe, zarówno centralne, jak i na poziomie regionów skonstruowane są na zasadzie typowego trójpodziału władzy: ustawodawczej (Zgromadzenie Federalne), wykonawczej (rząd) i sądowniczej (de iure niezawisłe sądy).

       

       

      Prezydent FR Władimir Putin (obecna kadencja trwa od 7 maja 2012 r.) jest głową państwa i zwierzchnikiem sił zbrojnych. Wybierany jest na sześć lat w drodze wyborów bezpośrednich. Na czas sprawowania urzędu jest nietykalny. Może być usunięty ze stanowiska tylko w drodze procedury postawienia go w stan oskarżenia przez Dumę Państwową za akceptacją Rady Federacji. Urzędujący na Kremlu rosyjski prezydent realnie dysponuje bardzo silną pozycją w państwie. Praktycznie jest centralnym ośrodkiem wyznaczającym kierunki polityki wewnętrznej i zagranicznej państwa.

       

       

      Uprawnienia, jakie wynikają z obowiązującej Konstytucji FR są wystarczająco szerokie, by prezydent jako gwarant suwerenności, niezawisłości i terytorialnej integralności państwa nadal był wiodącym ośrodkiem władzy w Rosji, a dotyczą one między innymi:

       

                  - wyznaczania wyborów do Dumy Państwowej i decyzji o jej rozwiązaniu,

       

                  - prawa inicjatywy ustawodawczej,

       

                  - podejmowania decyzji o wprowadzeniu stanu wyjątkowego,

       

                  - negocjowania i podpisywania umów międzynarodowych,

       

                  - wyrażania zgody na przyznanie obywatelstwa FR oraz podejmowania decyzji o udzieleniu azylu politycznego,

       

                  - powoływanie – za aprobatą niższej izby parlamentu – premiera.

       

       

       

      2.2. Władza ustawodawcza.

       

       

      Parlament Federacji Rosyjskiej – Federalne Zgromadzenie jest najwyższym organem przedstawicielskim i ustawodawczym FR. Składa się on z dwóch izb: Rady Federacji (izba wyższa) i Dumy Państwowej (izba niższa).

       

       

      W Dumie zasiada 450 deputowanych, wybieranych na pięć lat (ostatnie wybory odbyły się 18 września 2016 r. przy frekwencji wyborczej 47,88%), spośród obywateli rosyjskich, którzy ukończyli 21 lat i dysponują prawem wyborczym. Ta sama osoba nie może być jednocześnie deputowanym i członkiem Rady Federacji, nie może także pełnić innych funkcji w organach władzy przedstawicielskiej, czy w strukturach rządu.

       

      Po  wieloletniej przerwie przywrócony został mieszany system wyborczy do Dumy: połowę (225) deputowanych wybrano z list federalnych, kolejnych 225 – w okręgach jednomandatowych.  Podział mandatów w Dumie Federacji Rosyjskiej siódmej kadencji wygląda następująco: „Jedynaja Rossija” 343 mandaty (posiada większość konstytucyjną, do której potrzeba 300 głosów), Komunistyczna Partia Federacji Rosyjskiej – 42 mandaty, Liberalno-Demokratyczna Partia Rosji – 39 mandatów, „Sprawiedliwaja Rossija” -  23 mandaty, „Rodina” – 1 mandat, „Grażdanskaja Platforma” – 1 mandat, kandydat niezależny – 1 mandat.

       

       

      Duma Państwowa podejmuje decyzje w ramach przewidzianych Konstytucją kompetencji większością głosów pełnego składu Dumy. Postanowienia Dumy zatwierdza Rada Federacji.

       

       

      Obie izby pracują w odrębnych trybach, posiedzenia są zazwyczaj otwarte (przewodniczący mogą utajnić obrady, jeśli regulamin obrad taki przypadek przewiduje).

       

       

      W ramach struktur obu izb, poza przewodniczącymi wybierani są także wiceprzewodniczący. Regulaminy przewidują także prace deputowanych w ramach powołanych komitetów i komisji, zajmujących się określoną tematyką, np. spraw bezpieczeństwa, międzynarodowych, gospodarczych, kultury i nauki, itp.

       

       

      Do najważniejszych kompetencji Dumy Państwowej należy głosowanie nad federalnymi ustawami: budżetową, podatkową, ratyfikujących umowy międzynarodowe, statusu i ochrony granicy państwowej, wypowiedzenia wojny. Ponadto Duma udziela zgody na mianowanie premiera rządu, decyduje też o wotum zaufania dla gabinetu ministrów.

       

       

       

      2.3. Władza wykonawcza

       

      Rząd Federacji Rosyjskiej jest wyższym organem federalnym, sprawującym władzę wykonawczą. Status rządu i porządek jego organizacji określony został w części 6 Konstytucji FR, a także w ustawie „O rządzie FR”. Regulacje te przewidują: na czele rządu stoi premier, któremu podlegają zastępcy. W obecnie sformowanej w maju 2012 r. administracji rządowej, kierowanej przez premiera Dmitrija Miedwiediewa zasiada jeden pierwszy zastępca szefa rządu oraz siedmiu „zwykłych” zastępców. W składzie rządu znajdują się ministrowie poszczególnych resortów (aktualnie – 22 ministerstwa) oraz szefowie federalnych służb i agencji, którym ustawodawca przypisał określony zakres władzy wykonawczej. Premiera rządu mianuje prezydent FR za zgodą Dumy Państwowej. W przypadku trzykrotnego braku zgody deputowanych na prezydenckiego kandydata, głowa państwa samodzielnie wyznacza premiera, jednocześnie rozwiązuje Dumę i rozpisuje nowe wybory.

       

      Zastępców premiera i ministrów mianuje i odwołuje ze stanowiska prezydent FR, kandydatury zgłasza premier.

       

       

      W ramach administracji rządowej działają różnego rodzaju organy o funkcjach koordynacyjnych i doradczych, m.in.: wojskowo - przemysłowa komisja przy rządzie FR, komisja ds. projektu budżetu, kolegium morskie, komisja ds. działalności ustawodawczej.

       

       

       

      2.4. Struktura administracji gospodarczej.

       

       

      W skład struktury administracji gospodarczej wchodzą ministerstwa (Ministerstwo Rozwoju Gospodarczego, Ministerstwo Przemysłu i Handlu, Ministerstwo Energetyki, Ministerstwo Rolnictwa), agencje podległe ministerstwom oraz korporacje państwowe, których kierownicy powoływani są bezpośrednio przez prezydenta FR (np. Państwowa Korporacja ds. Energii Atomowej „Rosatom” lub Państwowa Korporacja ds. Wspierania, Opracowywania, Produkcji i Eksportu Produktów Przemysłowych Wysokich Technologii „Rostech”).

       

       

       

      Data aktualizacji: 3.10.2016

       

       

      Gospodarka


       

      3. Ogólna charakterystyka sytuacji gospodarczej

       

      3.1. Ogólna charakterystyka sytuacji gospodarczej w trzech kwartałach 2016 r.

       

      Trzy pierwsze kwartały 2016 r. oznaczały dla rosyjskiej gospodarki trudny okres „zaciskania pasa”, co w równej mierze wynikało z sankcji gospodarczych nałożonych przez państwa zachodnie, jak i ze stałej obniżki cen węglowodorów, stanowiących podstawę wpływów do budżetu.  Gospodarka rosyjska w ogromnej mierze uzależniona jest od cen węglowodorów, więc wahania cenowe na rynku ropy naftowej i gazu ziemnego (w mniejszej mierze dotyczy to również cen innych surowców, w wydobyciu których Rosja jest potentatem) w zasadniczy sposób wpływają na  wskaźniki makroekonomiczne kraju, a zwłaszcza określają wysokość nadwyżki lub deficytu budżetowego. W okresie styczeń-wrzesień 2016 r. ceny ropy naftowej podlegały wahaniom: średnia cena ropy marki Urals w III kwartałach 2016 r. wyniosła 39,9 USD/bbl, wobec  54,4 USD/bbl rok wcześniej, co negatywnie wpłynęło na rosyjski budżet. Na rosyjską gospodarkę wpływ miały ponadto utrzymujące się zachodnie sankcje oraz rosyjskie embargo na wwóz artykułów żywnościowych do Rosji (kontrsankcje). Przewidywania zachodnich ośrodków analitycznych  wskazują, że w nadchodzących miesiącach można  liczyć tylko na niewielką poprawę sytuacji, jednak z zapowiedzi rosyjskich władz wynika, że gospodarka „odbiła się od dna” i – pomimo słabych (np. znacząco niższych w porównaniu z analogicznym okresem roku 2015 obrotów handlu zagranicznego) wyników gospodarczych  – zaczyna się stopniowa poprawa.

       

      W porównaniu z trzema kwartałami roku poprzedniego wzrosły nieco rezerwy międzynarodowe FR: z 371267 mln USD na dzień 1 października 2015 r.  do 397743 mln USD na 1 października 2016 r.

       

      Jesienią 2014 r. został uwolniony kurs rubla. Wartość rosyjskiego rubla silnie zależna jest od notowań cen ropy naftowej na zagranicznych rynkach. Bank Centralny FR powstrzymuje się od interwencji na rynku, co pozwoliło zwiększyć rezerwy. Dopiero pod koniec trzeciego kwartału rubel zaczął powoli się umacniać: średnia miesięczna cena USD w trzech kwartałach wyniosła 68,38 RUB (w analogicznym okresie 2015 r.: 66,29 RUB/USD), przy czym spadała ona sukcesywnie od początku roku: od 76,25 RUB/USD w styczniu i 77,22 RUB/USD w lutym do 64,92 RUB/USD w sierpniu i 64,60 RUB/USD we wrześniu).

       

      Tab. 1. Realizacja budżetu FR w III kwartałach 2016 r.

       

       

      W mld RUB

      % przewidywanej kwoty

      Dochody łącznie

      9 293 990,1

      67,6%

      W tym:

       

       

      podatki

      5 111 137,7

      68,2%

      cła

      3 121 467,8

      65,9%

      pozostałe

      1 061 384,6

      70,5%

      Wydatki łącznie

      10 869 524,2

      67,5%

      Deficyt

      - 1 575 534,1

       

      Źródło: Ministerstwo Finansów RU 

       

      Z powodu radykalnego zmniejszenia importu i spadku cen na surowce energetyczne dodatni bilans handlu zagranicznego spadł do 72,1 mld USD (w porównaniu ze 126,9 mld USD rok wcześniej). Utrzymującym się, pozytywnym zjawiskiem dla gospodarki  okazało się zmniejszanie odpływu kapitału z FR: ze 152,9 mld USD w 2014 r. do 59,8mld USD w 2015 r., przy czym najważniejszą pozycję w strukturze odpływu kapitału była spłata zadłużenia zagranicznego  sektora bankowego: 58,1 mld USD (brak danych za III kwartały 2016 r.).

       

      Zagraniczne inwestycje bezpośrednie w gospodarkę FR na dzień 1 lipca 2016 r. (brak danych za III kwartały) wyniosły 6,7 mld USD, mimo tego, że w pierwszym kwartale 2016 r. odnotowano wycofanie inwestycji  w wysokości 0,4 mld USD. Oznacza to radykalny wzrost w porównaniu z  pierwszym półroczem 2015 r., kiedy inwestycje bezpośrednie zamknęły się kwotą 1,6 mld USD. Inwestycje bezpośrednie FR za granicą wyniosły w omawianym okresie  14,9 mld USD i były o 6,8 mld USD wyższe, niż w analogicznym okresie 2015 r.

       

      W ocenie Ministerstwa Finansów, państwowe zadłużenie zagraniczne na koniec III kwartału 2016 r.  wyniosło nieco ponad 51 mld USD  (w tym 11,9 mld USD długów gwarantowanych przez państwo), przez co osiągnęło jeden z najniższych wskaźników w ciągu minionych 5 lat. Jednak zadłużenie łączne (patrz tabela poniżej) wyniosło ok. 103 mld USD.

       

       

      Tab. 2. Struktura zadłużenia Federacji Rosyjskiej, stan na 30 września 2016 r. w mln USD

       

      Kategoria długu

      mln USD

      Ekwiwalent  mln EUR

      Dług państwowy Federacji Rosyjskiej (włącznie ze zobowiązaniami byłego ZSRR): 

      51 475,7

      45 866,2

         w tym: zadłużenie wobec oficjalnych kredytodawców nie będących członkami Klubu Paryskiego

      664,3

      591,9

                       zadłużenie wobec państw – byłych członków RWPG

      399,9

      356,3

                       zadłużenie wobec oficjalnych kredytodawców wielostronnych (organizacji)

      870,0

      775,2

                       zadłużenie w obligacjach rozmieszczonych na rynkach zagranicznych

      37 659,7

      33 555,8

                       zadłużenie w obligacjach wewnętrznych

      5,3

      4,8

                       inne zadłużenie

      20,6

      18,3

                      państwowe gwarancje RU  w walutach zagranicznych

      11 855,9

      10 563,9

      Źródło: Ministerstwo Finansów RU

       

      Najtrudniejszy dla RU będzie rok 2030, kiedy przypada termin wykupu obligacji na rekordowo wysoką kwotę 11,4 mld USD (10,1 mld EURO), natomiast w 2017 r. gospodarka RU będzie pod tym względem stosunkowo mało obciążona, ponieważ zapada termin wykupu obligacji na kwotę zaledwie  2 mld USD.

       

      Systematycznie, ale wolniej niż w czasie największego spadku cen węglowodorów, topnieją rosyjskie rezerwy gromadzone w funduszach celowych. W Funduszu Dobrobytu Narodowego wg stanu na koniec III kwartału 2016 r. zgromadzono 73,1 mld USD, czyli 5,6% PKB (wobec 73,7 mld USD na koniec III kwartału 2015 r., co stanowiło 6 % PKB); środki te wykorzystywane są na wsparcie programów inwestycyjnych koncernów i dokapitalizowanie banków. W Funduszu Rezerwowym na koniec III kwartału 2016 r. odnotowano 32,3 mld USD, co stanowiło 2,5% PKB (wobec 70,5 mld USD rok wcześniej, co stanowiło 5,8% PKB). Fundusz ten wykorzystywany jest na stabilizowanie budżetu państwa i według niektórych obserwatorów – o ile nie wzrośnie znacząco cena węglowodorów – zostanie wyczerpany do połowy 2017 r.

       

       

      Tab. 3. Dynamika PKB w 2016 r. w cenach stałych

       

       

       

      w  % do

       

      analogicznego okresu 2015 r.

      poprzedzającego okresu

       

      2016r.

       

      I kwartał

      98,8

      82,2

      II kwartał

      99,4

      107,0

      I półrocze

      99,1

       

      III kwartał

      99,6

      108,5

      Styczeń-wrzesień

      99,3

       

      Źródło: Rosstat

       

      Praca i wynagrodzenia 

       

      Zasoby siły roboczej FR wynosiły w 2015 r. średnio 76,6 mln osób, natomiast do końca III kwartału wzrosły do 77,3 mln osób (dane za III kwartały mogą ulec zmianie). Na koniec 2015 r. ok. 4,3 mln osób, czyli ok.  5,7% aktywnych zawodowo obywateli FR pozostawało bez pracy. Na koniec III kwartału nie pracowało 4,1 mln osób, czyli 5,3%, ale tylko ok. 0,9 mln bezrobotnych zarejestrowało się w urzędach zatrudnienia (o 4,7% mniej, niż w analogicznym okresie 2015 r.).  W znaczącej mierze bezrobocie nosiło charakter stały, zwłaszcza na wsi, gdzie ponad 35% bezrobotnych pozostawało bez pracy 12 miesięcy lub dłużej. W mieście dotyczyło to ponad 26% pozostających bez pracy. Znaczące były różnice między poziomem zatrudnienia w mieście (3,4% bezrobotnych) i na wsi (5,2% bezrobotnych) oraz między centrum (Moskwa: 1,8% bezrobocia, Sankt-Petersburg: 2,1%, obwód moskiewski: 3,5%) a peryferiami (Północnokaukaski Okręg Federalny: 10,6%, w tym Inguszetia – 30,9% i Czeczenia – 17,1%). W trzech kwartałach 2016 r. średnia płaca miesięczna wynosiła 35 843 ruble, przy czym największy wzrost wynagrodzeń odnotowano pod koniec pierwszego półrocza: w czerwcu 2016 r. przeciętna płaca miesięczna w skali kraju była najwyższa  i wynosiła 38 447 rubli (co związane było z wypłata półrocznych premii i nagród). Istotne było zróżnicowanie terytorialne w wysokości płac: liderami w wysokości zarobków byli pracownicy zatrudnieni w trudnych warunkach klimatycznych: w Nienieckim Okręgu Autonomicznym (branża naftowa, zarobki na poziomie 77 394 RUB miesięcznie, rok wcześniej 73 213 RUB ), w Czukockim Okręgu Autonomicznym (78 363 rubli), w obwodzie magadańskim (70 240 RUB) oraz pracownicy w Moskwie i obwodzie moskiewskim (przeciętna płaca 43 658 RUB). Najniższe zarobki miesięczne odnotowano w Dagestanie (20 156 RUB), Inguszetii (20 963 RUB) i Kraju Ałtajskim (20 872 RUB). Przeciętne wynagrodzenie miesięczne na zaanektowanym Półwyspie Krymskim wyniosło 26 233 RUB. Znaczące było również branżowe zróżnicowanie wynagrodzeń. Najlepiej wynagradzanymi branżami były: górnictwo ropy naftowej (79252 RUB), przemysł wydobywczy (70409 RUB średnio, ale po wyłączeniu ze statystyki wydobycia ropy naftowej było to już tylko 53 029 RUB) i działalność finansowa (64219 RUB).  Najniższe średnie wynagrodzenia otrzymywali pracownicy  przemysłu tekstylnego i odzieżowego (17 878,7 RUB), rolnictwa (22 328 RUB) i edukacji (27 742 RUB). Przeciętna emerytura wynosiła w omawianym okresie 13 184 RUB, stypendium studenckie 1 340 RUB, zasiłek dla matek na urlopie wychowawczym (do półtora roku)- 2 909 na pierwsze dziecko i 5 718 na kolejne.

       

      Wysokość minimum socjalnego za III kwartały 2016 r. ustalona została na średnim poziomie  8998 RUB/osobę i zróżnicowana  pod względem kategorii ludności: dla osób zawodowo czynnych: 10 678 RUB, dla emerytów i rencistów: 8 136 RUB, dla dzieci: 9 668 RUB.

       

      W omawianym okresie dochody poniżej minimum socjalnego posiadało ok. 13,9% Rosjan tj. 20,3  mln osób.

       

      Ceny towarów i poziom życia ludności

       

      W trzech kwartałach 2016 r. w porównaniu z grudniem 2015 r. ceny detaliczne dóbr i usług wzrastały powoli i nierównomiernie: od 0,4% do 1,2% w zależności od asortymentu, a w niektórych grupach towarów i usług odnotowano nawet minimalny (ok. 0,1%) spadek cen. Wzrost wszystkich cen detalicznych liczony od początku 2016 r. wyniósł  4,7%, natomiast w porównaniu z trzema kwartałami 2015 r. wyniósł 6,8%.  W porównaniu z końcem II kwartału 2016 r. wzrost cen osiągnął 1%. Ceny artykułów spożywczych w porównaniu z analogicznym okresem  2015 r. wzrosły o 6,3%, artykułów przemysłowych – o 8% , usług – o 5,9%. W lipcu, sierpniu i wrześniu 2016 r. o 0,8% spadły ceny artykułów spożywczych (w porównaniu z końcem II kwartału), co jest oczywistym zjawiskiem sezonowym. W strukturze wydatków ludności w omawianym okresie największa pozycja – 30,6% to produkty spożywcze i napoje bezalkoholowe; na drugim miejscu (13,9%) znalazły się  wydatki na transport, na trzecim (10,5%) opłaty komunalne, woda, gaz, ogrzewanie. Poważną pozycję w budżetach rodzinnych stanowiły wydatki na odzież i obuwie (9,5%) oraz wydatki na cele kulturalne 6,6%, nie włączając w to wydatków na naukę  szkolną. Na napoje alkoholowe i wyroby tytoniowe  przeznaczano średnio 5,8% domowych budżetów.

       

                     Substytucja importu

      Dekretem Prezydenta FR nr 560 z dn. 6.08.2014 r.” W sprawie zastosowania specjalnych  posunięć ekonomicznych w celu zapewnienia bezpieczeństwa Federacji Rosyjskiej”  wydanym w odpowiedzi na sankcje gospodarcze Zachodu, nałożone na RU w związku z aneksją Krymu, RU wprowadziła szereg ograniczeń importowych głównie dotyczących żywności. Jednocześnie podjęte zostały działania  mające na celu złagodzenie (a docelowo – zniwelowanie) skutków embargo. Działania te, określane jako substytucja importu, szczegółowo uregulowane zostały szeregiem aktów prawnych, z których najważniejsze, to postanowienia rządu FR  nr 320 i 778, 830 i 842 w sprawie sposobów realizacji dekretu prezydenta z 6. 08. 2014 r. Dotyczyły one wdrożenia i zintensyfikowania produkcji antyimportowej w celu wypełnienia luki na rynku żywności i powstrzymania wzrostu cent. W efekcie, na koniec III kwartału  w porównaniu z analogicznym okresem 2015 r. wzrosła produkcja niektórych artykułów spożywczych:  wołowiny – o 4,9%, wieprzowiny – o 13,5%, drobiu – o 5,9%, filetów rybnych – o 19%, mleka o 1,7%, serów żółtych o 1,9%. Jednocześnie systematycznie malał udział importowanych artykułów spożywczych w puli artykułów spożywczych dostępnych w handlu detalicznym: 22% w III kwartale 2016 r. w porównaniu z 27% w III kwartale 2015 r. i 32% w III kwartale 2014 r. Podobnie przedstawiała się sytuacja w handlu detalicznym artykułami przemysłowymi:  39% na koniec III kwartału 2016 r. i 2015 r., 41% w 2014 r.

       

      3.2. Obroty handlu zagranicznego Federacji Rosyjskiej w okresie styczeń-wrzesień 2016 roku (mld USD) na podstawie informacji Federalnej Służby Celnej

       

      Według danych Federalnej Służby Celnej FR obroty handlu zagranicznego Federacji Rosyjskiej w trzech pierwszych kwartałach 2016 r. wyniosły 333,2 mld USD, co oznacza spadek w porównaniu z analogicznym okresem roku poprzedniego o 16,4%.  Rosyjski eksport wyniósł 202 mld USD (spadek o 22,9%), a import osiągnął poziom 130,6 mld USD (spadek o 3,9%). Odnotowano dodatnie saldo obrotów handlu zagranicznego – 72,1 mld USD, o 54,8 mld USD mniej, niż w pierwszych trzech kwartałach 2015 r.

       

      Głównym partnerem handlowym FR pozostaje UE, na którą przypadło w analizowanym okresie 43,1% obrotów handlowych (spadek z 45,6% w okresie I-IX 2015). Spośród państw członkowskich UE najwyższe obroty odnotowały: Niemcy (8,7% udziału w obrotach, utrzymany poziom sprzed roku), Holandia (7,0%) i Włochy (4,3%, spadek z 6,1% udziału w obrotach handlowych RU). Czwarte miejsce zajmuje Francja z udziałem w obrotach na poziomie 2,9% (zwiększyła udział o 0,8%), natomiast piątym pod względem poziomu obrotów handlu zagranicznego partnerem RU spośród krajów UE jest Polska (2,9% udziału, tak samo jak w analogicznym okresie roku poprzedniego).

       

      Poza UE, głównymi partnerami handlowymi FR pozostawały ChRL (obroty w wysokości 46,5mld USD, spadek o 0,6%), Białoruś (4%, spadek z 4,1%), Turcja (11,2 mld USD, spadek o 38%), Japonia (11,6 mld USD, spadek obrotów o 28%), USA (14,3 mld USD, spadek o 10%) i Korea Płd. (11,1 mld USD obrotów, spadek o 17%).

       

       

      Tabela 4. Obroty handlu zagranicznego FR w okresie styczeń-wrzesień 2016 r. z wybranymi państwami (mld USD)

       

       

      styczeń – wrzesień 2015r.

      styczeń – wrzesień 2016r.

      udział w obrotach w %

      dynamika (%)

      w porównaniu do okresu styczeń – wrzesień

      2015r.

       

      eksport

      import

      eksport

      import

       

      eksport

      import

      Świat

      261,2

      134,4

      201,6

      129,6

      100,0

      77,2

      96,5

      UE

      129,3

      51,1

      92,9

      49,9

      43,1

      71,8

      97,6

      Niemcy

      19,3

      15,0

      14,7

      13,9

      8,7

      76,3

      93,3

      Holandia

      32,0

      2,3

      21,1

      2,2

      7,0

      66,1

      96,0

      Włochy

      18,3

      5,9

      8,7

      5,5

      4,3

      47,6

      93,6

      Francja

      4,2

      4,1

      3,4

      6,3

      2,9

      80,5

      151,1

      Polska

      7,5

      3,0

      6,3

      2,8

      2,7

      83,8

      92,2

      Wielka Brytania

      6,0

      2,8

      5,0

      2,4

      2,2

      83,1

      86,0

      Finlandia

      5,4

      1,9

      4,5

      1,7

      1,9

      83,0

      89,7

      Belgia

      4,9

      1,6

      4,3

      1,6

      1,8

      88,2

      102,4

      Łotwa

      5,9

      0,3

      3,6

      0,2

      1,2

      61,8

      75,5

      Czechy

      2,5

      2,1

      1,8

      2,0

      1,1

      72,1

      93,1

      Hiszpania

      2,0

      2,2

      1,5

      1,7

      1,0

      77,0

      80,8

      Słowacja

      2,8

      1,3

      1,8

      1,1

      0,9

      64,2

      87,7

      Węgry

      2,2

      1,3

      2,0

      1,2

      0,9

      88,1

      92,9

      Szwecja

      2,9

      1,3

      1,6

      1,2

      0,8

      76,5

      95,2

      Rumunia

      1,3

      1,0

      1,3

      0,9

      0,7

      100,7

      94,3

      Austria

      0,9

      1,5

      0,6

      1,3

      0,6

      74,4

      89,9

      Bułgaria

      1,3

      0,3

      1,7

      0,3

      0,6

      132,5

      100,3

      Estonia

      1,7

      0,4

      1,5

      0,4

      0,6

      86,2

      108,7

      Grecja

      1,9

      0,2

      1,7

      0,1

      0,6

      90,1

      93,9

      Litwa

      2,2

      0,3

      1,6

      0,3

      0,6

      75,3

      88,7

      Dania

      1,5

      0,6

      1,0

      0,6

      0,5

      62,3

      95,2

      Malta

      2,0

      0,02

      1,7

      0,02

      0,5

      84,6

      109,8

      Irlandia

      0,2

      0,6

      0,2

      0,6

      0,3

      120,5

      109,8

      Chorwacja

      0,8

      0,2

      0,5

      0,4

      0,2

      48,3

      95,5

      Portugalia

      0,2

      0,3

      0,5

      0,3

      0,2

      218,8

      100,9

      Słowenia

      0,09

      0,6

      0,1

      0,5

      0,2

      156,6

      83,6

      Cypr

      0,2

      0,03

      0,2

      0,03

      0,1

      91,2

      128,8

      Luksemburg

      0,03

      0,08

      0,03

      0,09

      0,0

      93,9

      121,5

       

       

       

       

       

       

       

       

      WNP łącznie

      33,3

      15,9

      26,4

      13,7

      12,1

      79,3

      86,2

      Białoruś

      11,4

      6,6

      10,3

      6,7

      5,1

      90,1

      100,5

      Kazachstan

      8,2

      3,8

      6,5

      2,6

      2,7

      79,6

      67,7

      Ukraina

      6,6

      4,2

      4,4

      2,8

      2,2

      65,7

      65,2

      Uzbekistan

      1,7

      0,5

      1,4

      0,5

      0,6

      84,9

      119,9

      Azerbejdżan

      1,7

      0,4

      0,9

      0,3

      0,4

      53,7

      80,1

      Armenia

      0,7

      0,1

      0,6

      0,3

      0,3

      83,5

      223,1

      Kirgistan

      1,0

      0,05

      0,7

      0,1

      0,3

      77,0

      223,5

      Mołdawia

      0,8

      0,1

      0,6

      0,2

      0,2

      81,0

      116,1

      Turkmenistan

      0,6

      0,06

      0,5

      0,3

      0,2

      74,4

      552,5

      Tadżykistan

      0,6

      0,04

      0,5

      0,02

      0,1

      79,9

      48,3

       

       

       

       

       

       

       

       

      ChRL

      21,4

      25,5

      19,4

      27,1

      14,1

      90,9

      106,5

      USA

      7,0

      8,7

      6,5

      7,8

      4,3

      91,3

      89,7

      Japonia

      11,0

      5,0

      6,8

      4,8

      3,5

      61,4

      95,8

      Turcja

      15,0

      3,1

      9,8

      1,3

      3,4

      65,7

      43,2

      Korea Płd.

      9,9

      3,4

      7,5

      3,6

      3,3

      75,5

      105,2

      Indie

      4,0

      1,7

      3,7

      1,8

      1,6

      91,6

      103,8

      Szwajcaria

      1,8

      1,4

      2,2

      1,4

      1,1

      122,5

      98,2

      Tajwan

      2,1

      0,9

      1,9

      1,1

      0,9

      91,0

      122,2

      Brazylia

      1,6

      2,2

      1,2

      1,8

      0,9

      75,3

      83,8

      Wietnam

      1,0

      1,5

      0,8

      1,8

      0,8

      78,7

      122,6

      Egipt

      2,3

      0,4

      2,4

      0,3

      0,8

      103,5

      89,1

      Singapur

      2,1

      0,4

      1,2

      0,4

      0,5

      58.6

      97,1

      Indonezja

      0,3

      1,0

      0,3

      1,2

      0,5

      86,0

      121,2

      Malezja

      0,5

      0,9

      0,7

      0,8

      0,5

      125,9

      98,4

      Iran

      0,7

      0.,2

      1,4

      0,2

      0,5

      196,0

      107,8

      Izrael

      1,2

      0,6

      1,0

      0,5

      0,5

      90,0

      80,8

      Tajlandia

      0,4

      1,0

      0,4

      0,8

      0,4

      104,0

      75,5

      Norwegia

      0,6

      0,4

      0,5

      0,4

      0,3

      93,8

      93,6

      Źródło: Federalna Służba Celna

       

       

      Import

       

      W towarowej strukturze importu z państw dalekiej zagranicy znakomitą większość (49,5%) stanowiły maszyny i urządzenia (wzrost o 2,2%), kolejne miejsca zajęły – tradycyjnie – wyroby chemiczne (19,4%, wzrost o 0,1%), surowce i produkty spożywcze (12,4%,  spadek o 1,1%), tekstylia (6,2%, spadek o 0,2%),  metale i wyroby metalowe (5,5%, spadek o 0,3%).

       

      Import towarów z tzw. dalekiej zagranicy odnotował spadki w większości grup towarowych, zarówno w ujęciu wartościowym, jak i ilościowym, jednak wielu miesiącach spadku nieznacznie wzrastać zaczęła wartość importu maszyn i urządzeń (o 2,3%), mimo że wolumen mieszczących się w tej kategorii samochodów osobowych zmniejszył się o 23,2%, a ciężarowych o 16,3%. Wartość wwożonych wyrobów chemicznych  zmalała o 1,8% (pod względem fizycznym odnotowano wzrost importu o 3,7%), natomiast surowców i artykułów spożywczych kupiono mniej (zarówno ilościowo, jak i pod względem wartości) o ok. 10%. 

       

      Według danych Federalnej Służby Celnej największą dynamikę eksportu do Rosji odnotowały te państwa UE, których udział w obrotach handlowych RU był i pozostał niewielki: Portugalia (dynamika 218,8%, udział w obrotach 0,2%), Słowenia (156,5%, udział w obrotach 0,2%), Bułgaria (132,5%, udział w obrotach 0,6%), Irlandia (120,5%, udział w obrotach 0,3%), Rumunia (100,7%, udział w obrotach 0,7%). 

       

      Na czele listy państw, z których import  wzrósł w ciągu trzech kwartałów szczególnie dynamicznie, jest Francja (151,1% obrotów za III kwartały 2015 r., udział w obrotach RU 2,9%), Cypr (128,8%, udział w obrotach 0,1%), Luksemburg (121,5%, udział w obrotach  0,0) i Irlandia (120,5%, udział w obrotach 0,3%). Oznacza to, że (oprócz Francji, której relacje handlowe, inwestycyjne i  technologiczne z RU są tradycyjnie silne i umacniają się pomimo sankcji),  znaczący procentowy wzrost eksportu i importu odnotowały tylko te państwa, z którymi obroty były dotychczas minimalne.

       

      Eksport do państw UE w porównaniu z trzema kwartałami 2015 r. spadł o 28%, przy czym największe spadki w eksporcie Rosja odnotowała w relacjach z Włochami (spadek o 52,4% w porównaniu z eksportem w analogicznym okresie 2015 r.), Chorwacją (spadek o 51,7%) i Łotwą (o 38,2% mniej).

       

      Import z państw UE w trzech kwartałach 2016 r. spadł prawie o 2% w porównaniu z importem w analogicznym okresie 2015 r., przy czym największe spadki dotyczyły importu z Łotwy (spadek o 24,5%), Hiszpanii (spadek o 19,2%), Słowenii (spadek o 16,4%)  i Wielkiej Brytanii (spadek o 14%).

       

      Eksport

       

      W strukturze towarowej wymiany handlowej z tzw. daleką zagranicą (państwa spoza WNP) 62,3% rosyjskiego eksportu w okresie styczeń-wrzesień 2016r. stanowiły produkty sektora paliwowo-energetycznego (spadek o 6,2%).  Spadkowi eksportu surowców pod względem wartości towarzyszył wzrost fizycznych wielkości dostaw: w przypadku produktów sektora paliwowo-energetycznego odnotowany został 29,6% spadek wartości wobec 3,5% wzrostu fizycznych dostaw; w przypadku eksportu metali i wyrobów metalowych – 17,9% spadek wartości wobec 5% wzrostu fizycznych dostaw (w tym żelazo i stal walcowana – wzrost o 10,9%) ; w przypadku produkcji chemicznej  - dwudziestosześcioprocentowy  spadek wartości eksportu wobec 3,3% wzrost wolumenu. Eksport farmaceutyków  spadł o 13,2%, tworzyw sztucznych o 9,2%, a nawozów o 4,9%.  Wartość eksportu maszyn i urządzeń spadła  średnio o 6%, przy czym największy spadek odnotowano w wartości eksportu urządzeń mechanicznych – aż o 34,4%. Wzrosła wartość eksportowanych środków transportu lądowego (oprócz pojazdów szynowych) o 84,3%, instrumentów i aparatów optycznych – o 38,8% oraz  wyrobów elektrotechnicznych o 25,4%. 

       

      Udział surowców i produktów spożywczych w towarowej strukturze eksportu wzrósł o 1,5%, jego wartość zwiększyła się o 7,9%, natomiast wolumen o 18,7%.

       

       

      Tab. 5.        Struktura rosyjskiego eksportu do państw tzw. dalekiej zagranicy i WNP w mld USD

       

      Kod towaru

      Nazwa towaru

      Tzw. państwa dalekiej zagranicy

      Państwa WNP

       

      ŁĄCZNIE

      175,2

      26,8

      01-24

      Artykuły spożywcze i surowce rolne (oprócz  surowców tekstylnych)

      8, 9

      2,9

      25-27

      Surowce mineralne

      110, 8

      9,3

      W tym 27

      Paliwa, węglowodory

      109,1

      8,8

      28-40

      Produkty przemysłu chemicznego, kauczuk

      10,9

      4,3 

      41-43

      Skóry, futra i wyroby z nich

      0,3

      0,4

      44-49

      Drewno i wyroby celulozowo-papiernicze

      6,1

      1,2

      50-67

      Wyroby przemysłu tekstylnego i obuwniczego

      0,2

      0,5

      71

      Metale i kamienie szlachetne i wyroby z nich

      6,5

      0,2

      72-83

      Metale i wyroby z nich

      17,8

      3,2

      84-90

      Maszyny, urządzenia, środki transportu

      11,1

      3,9

      68-70;

      91-97

      Inne

      3,2

      0,9

      Żródło: Federalna Służba Celna

       

       

      3.2. Główne wskaźniki makroekonomiczne Rosji w trzech kwartałach 2016 r.

       

      Tab.6.  Główne wskaźniki makroekonomiczne w III kwartałach 2016 r.

       

      Wskaźnik

      wartość

      PKB (w %, III kw. 2016 r. do III kw. 2015 r.)

      99,6%

      Inflacja

      3,92

      Płaca nominalna (w %, III kw. 2016 r. w porównaniu z III kw. 2015 r.)

      + 8,9

      Inwestycje w kapitał podstawowy w mld RUB

      9116,1

      Średni dochód miesięczny w RUB

      35 843

      Wydobycie gazu ziemnego w mld m3

      447,9

      Wydobycie węgla w mln ton

      283,9

      Bezrobocie (% )

      5,3

      Wartość produkcji przemysłowej w mld RUB

      36076

      Produkcja energii elektrycznej w mld kWh

      783

      Wydobycie ropy naftowej w mln ton

      408,6

      Dynamika bezrobocia (w %, III kw. 2016 r. w porównaniu z III kw. 2015 r.)

      -0,4

      Obroty handlu zagranicznego (w %, III kw. 2016 r. w porównaniu z III kw. 2015 r.)

      -16,4

      Eksport (w %, III kw. 2016 r. w porównaniu z III kw. 2015 r.)

      -22,9

      Import (w %,II I kw. 2016 r. w porównaniu z III kw. 2015 r.)

      -3,9

      Źródło: CBR, Rosstat, Ministerstwo Rozwoju Ekonomicznego, Federalna Służba Celna.

       

       

      3.3. Uczestnictwo w wielostronnych organizacjach i porozumieniach o charakterze ekonomicznym.

       

      Rosja jest aktywnym inicjatorem procesu integracyjnego na obszarze b. ZSRR.  Od 2010 r. przyspieszył proces rzeczywistej integracji w ramach Unii Celnej (UC), a następnie Wspólnej Przestrzeni Gospodarczej (WPG) Rosji, Białorusi i Kazachstanu. 1 stycznia 2015 r. weszła zaś w życie Umowa o Euroazjatyckiej Unii Gospodarczej (EUG) podpisanej przez Rosję, Białoruś i Kazachstan, a także Armenię (członek EUG od 01.01.2015r.) i Kirgistan (sierpień 2015 r.). Najważniejszą zmianą jakościową było nadanie ugrupowaniu podmiotowości prawnej, co pozwala mu m.in. na zawieranie umów międzynarodowych, w tym o strefach wolnego handlu. Zgodnie z Umową o EUG w ramach organizacji zapewniona ma być swoboda przepływu towarów, usług, kapitału i siły roboczej, oraz prowadzenie skoordynowanej/uzgodnionej lub wspólnej polityki w wielu dziedzinach gospodarki. Integralną częścią tej Umowy są wszystkie dotychczasowe porozumienia podpisane w ramach procesu integracyjnego i formowania UC i WPG. Swoboda przepływu towarów, w większości została wdrożona, istniejące wyjątki (m.in. lekarstwa, energia elektryczna, ropa, gaz) oraz inne bariery pozataryfowe mają zostać zlikwidowane w najbliższych kilku latach. Wszystkie państwa członkowskie obowiązuje Wspólnotowy Kodeks Celny i Wspólna Importowa Taryfa Celna (cła eksportowe mają charakter narodowy). Ujednoliconych zostało wiele norm technicznych dla wybranych rodzajów produkcji (m.in. maszyn i urządzeń, zabawek dla dzieci, produkcji rolno-spożywczej.  Według stanu obecnego obowiązuje 35 regulacji technicznych EUG (w tym wobec 7 regulacji technicznych trwają jeszcze okresy przejściowe, tj. państwa członkowskie mogą stosować dotychczasowe ustawodawstwo krajowe. Trwają prace nad nowym Wspólnotowym Kodeksem Celnym, który wejście w życie przewidziane jest na  1.01.2017 r.

       

      Daleko posunięta integracja widoczna jest na rynku pracy. Obywatele państw członkowskich mogą swobodnie przemieszczać się po terytorium EUG na podstawie dowodów osobistych i podejmować prace poza kwotami wyznaczonymi dla migrantów zarobkowych. Postępuje wdrażanie swobody przepływu usług, a swobodny przepływ kapitału powinien zafunkcjonować  do 2025 r. Z perspektywy rosyjskiej regionalna integracja w ramach UC/EUG ma ograniczone znaczenie ekonomiczne. Na Kazachstan i Białoruś przypadało w 2014 r. zaledwie ok. 7% obrotów handlowych FR (współpraca z Armenia i Kirgistanem jest marginalna), przy czym znaczna część obrotowa stanowią surowce, które proces integracyjny dotyczy w ograniczonym stopniu. Należy zaznaczyć, że Rosja konsekwentnie odnotowuje dodatnie saldo obrotów handlowych zarówno w handlu z Kazachstanem, jak i Białorusią. W ramach procesu integracyjnego powstał ponadnarodowy organ Euroazjatyckiej Komisja Gospodarcza z siedzibą w Moskwie, która przejęła część kompetencji zwłaszcza z zakresu polityki celnej i regulacji technicznych. 

       

      Od 22 sierpnia 2012 r. Rosja jest członkiem Światowej Organizacji Handlu (WTO). W negocjacjach akcesyjnych FR wynegocjowała okresy przejściowe (1-7-letnie) na stopniowe obniżanie poziomu ceł i specjalne przywileje np. dla sektora samochodowego. Rosja zagwarantował również, że współtworzona przez nią z sąsiadami (Białorusią i Kazachstanem) gospodarcza struktura integracyjna Unia Celna, a obecnie Euroazjatycka Unia Gospodarcza, funkcjonuje w oparciu o zasady WTO, mimo iż Białoruś nie jest członkiem tej organizacji (Kazachstan dołączył do WTO dopiero w 2015 r.).

       

      Rosja od końca 2007 r. intensywnie negocjowała swoją akcesję do Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD). Zdecydowała się na wiele zmian prawnych, zgodnie z przyjętą „mapą drogową” wstąpienia FR do OECD, przybliżających ją do członkostwa w tej organizacji. W 2011 r. FR przystąpiła m.in. do Konwencji OECD o zwalczaniu przekupstwa zagranicznych funkcjonariuszy publicznych w międzynarodowych transakcjach handlowych, w 2012 r. FR jest stałym członkiem Agencji Energii Jądrowej przy OECD, a w 2012 r. Komitet Spraw Podatkowych OECD uznał rosyjskie ustawodawstwo fiskalne za spełniające wymogi ww. organizacji.  Łącznie, w ciągu 7 lat zabiegania o członkostwo w OECD Rosja zmodyfikowała i przyjęła ok. 200 standardów ustalonych  i wymaganych przez tę organizację, jednak w marcu 2014 r. Rada OECD zawiesiła rozmowy z Rosją w sprawie jej akcesu. 

       

      Rosja od 1998 r. do 2014 r. była aktywnym członkiem G8, siedmiu najbardziej rozwiniętych gospodarek świata plus Rosja. W marcu 2014 r. przywódcy państw zachodnich nie przyjechali jednak na szczyt G8 do Soczi, od tego czasu Rosja jest nieaktywna w tej strukturze. W kwietniu  2016 r. władze rosyjskie poinformowały, że „członkostwo w G8 nie jest już aktualne i nie dostrzegają potrzeby reanimowania tego, co pozostało z przeszłości”.

       

      FR koncentruje się obecnie na kontaktach w ramach G-20, forum, które gromadzi również państwa spoza Zachodu i podejmuje najbardziej aktualne tematy gospodarcze istotne dla całego globu, dotyczące m.in. polityki finansowej, sposobu wyprowadzania gospodarek z kryzysu. W 2013 r. Rosja przewodniczyła tej strukturze. Prezydent Rosji został chłodno przyjęty przez partnerów na szczycie w Australii jesienią 2014 r. Szczyt ten zdominowany był przez dyskusję o sytuacji na Ukrainie.  Jednak po szczycie G-20 w tureckiej Antalyi (listopad 2015 r.), który przebiegł w cieniu zamachu bombowego w Paryżu i zdominowany został  przez dyskusje o walce z terroryzmem, klimat wokół Rosji (pomimo decyzji o utrzymaniu sankcji gospodarczych, podjętej podczas szczytu przez przywódców USA, Wielkiej Brytanii, Włoch, Francji i Niemiec) zaczął się częściowo zmieniać na lepsze.

       

      W kontekście próby umocnienia swojej pozycji oraz tworzenia koalicji krajów rosnących gospodarczo należy postrzegać aktywny udział Moskwy w formule państw BRICS (Brazylia, Rosja, Indie, Chiny, RPA). Przywódcy tych państw spotykają się regularnie od 2009 r. Od kwietnia 2015 r. do lutego 2016 r. Rosja sprawowała rotacyjne przewodnictwo w BRICS (ta nieformalna organizacja nie posiada własnych struktur) i wykazała się wyjątkowa aktywnością:  odbyło się ok. 100 imprez i podpisano 30 dokumentów. Najważniejszym wydarzeniem był szczyt państw BRICS w Ufie. Powołano na nim do życia dwie instytucje finansowe BRICS — Nowy Bank Rozwoju i Pulę Warunkowych Rezerw Walutowych z łącznym kapitałem w wysokości 200 mld dol. Bank ma stać się efektywnym instrumentem finansowania projektów infrastrukturalnych i projektów zrównoważonego wzrostu w krajach BRICS i innych państwach rozwijających się oraz krajach z kształtującą się gospodarka rynkową, a także instrumentem intensyfikacji współpracy gospodarczej między państwami BRICS, stanowiąc alternatywę wobec Międzynarodowego Funduszu Walutowego i Banku Światowego. Stanowisko prezesa NBR objął na pierwsze 6 lat Kundapur Vaman Kamath z Indii. Na siedzibę banku wybrano Szanghaj. W kwietniu 2016 r., na marginesie sesji wiosennej BŚ i MWF w Waszyngtonie  Rada Dyrektorów Nowego Banku Rozwoju  ogłosiła uruchomienie pierwszego pakietu kredytów na kwotę 811 mln USD finansujących projekty w sferze odnawialnych źródeł energii (300 mln USD pożyczki dla Brazylii, 81 mln USD dla Chin, 250 mln USD dla Indii i 180 mln USD dla RPA). Zapowiedziano ścisłą współpracę NBR z Azjatyckim Bankiem Inwestycji Infrastrukturalnych. Na szczycie zamknięty został ponadto proces ratyfikacji „Porozumienia o Puli rezerw walutowych BRICS”.  Ogólny poziom rezerwy wyniesie 100 mld USD, z czego 41 mld USD wniesie ChRL, Brazylia, Indie i Rosja – po 18 mld USD, a RPA – 5 mld USD. Banki centralne podpisały porozumienie robocze określające techniczne parametry operacji w ramach puli, prawa i obowiązki stron-uczestników. Wg zgodnych ocen uczestników Szczytu, żaden z członków grupy nie będzie zmuszony sięgać po środki przewidziane w rezerwie w dającej się przewidzieć perspektywie. 

       

      3.4. Relacje gospodarcze z UE.

       

      Pomimo problemów wynikających z sankcji i wyraźnego ochłodzenia stosunków politycznych, Rosja pozostawała ważnym partnerem gospodarczym dla krajów UE, natomiast UE jako całość zajmowała czołowe miejsce w rankingu partnerów handlowych Rosji – i ten stan rzeczy utrzymuje się już od wielu lat.  W strukturze obrotów handlowych RU Unia Europejska zajmowała pierwsze miejsce i obejmowała 43,1%  obrotów towarowych. Obroty handlowe między UE i Rosją w III kwartałach  2016 r. wyniosły 142,8  mld US, w tym import z UE do Rosji – 49,9 mld USD (w analogicznym okresie 2015 r. była to kwota 51,1 mld USD), eksport do UE z Rosji – niespełna 93 mld USD (w porównaniu ze 129,3 mld USD 2015 r.). Saldo obrotów Rosji z UE w III kwartałach 2016 r. pozostawało dodatnie i wyniosło 43 mld USD (rok wcześniej: 78,2 mld USD). 

       

      Data aktualizacji:   15. 12. 2016

       

       

       

      Dwustronna współpraca gospodarcza


       

      4. Współpraca gospodarcza między Polską a Rosją.

       

      4.1. Dokumenty dwustronne i platformy współpracy

       

      Podstawę dla rozwoju dwustronnych stosunków gospodarczych obydwu krajów stanowi Umowa między Rządem RP a Rządem FR o współpracy gospodarczej z 2 listopada 2004 r., opublikowana w Monitorze Polskim 14 lutego 2005 r., na mocy której powołano Polsko-Rosyjską Międzyrządową Komisję ds. Współpracy Gospodarczej, stanowiącą główne instytucjonalne forum dla dialogu gospodarczego między Polską i Rosją. Stosunki z Rosją reguluje ponadto szereg umów międzyrządowych odnoszących się do poszczególnych sfer relacji gospodarczych, w tym m.in. Umowa między Rządem RP a Rządem FR w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku z 22.05.1992 r. czy umowy regulujące współpracę w dziedzinie energetyki, transportu, infrastruktury granicznej, turystyki i kontaktów międzyregionalnych.
      Z dniem akcesji Polski do Unii Europejskiej (1.05.2004 r.) bazowym dokumentem regulującym współpracę handlową i gospodarczą z Rosją jest Porozumienie o partnerstwie i współpracy ustanawiające partnerstwo między Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi a Federacją Rosyjską z 24.06.1994 r., rozszerzone na nowe kraje członkowskie Protokołem podpisanym 27.04.2004 r. w Luksemburgu.

       

      Ważną platformą intensyfikacji dwustronnych relacji gospodarczych jest Polsko-Rosyjska Międzyrządowa Komisja ds. Współpracy Gospodarczej. Ostatnie posiedzenie Komisji odbyło się we wrześniu 2013 r. w Gdańsku. Ponadto w dwustronnych stosunkach gospodarczych funkcjonują Stały Komitet ds. Transportu, Komisja Mieszana ds. Gospodarki Rybnej, Komisja Dwustronna ds. Współpracy Międzyregionalnej oraz Polsko-Rosyjska Rada Biznesu i Polsko-Rosyjska Izba Handlowa. Z początkiem 2015 r. uaktywniły się bilateralne grupy robocze powołane w ramach Polsko-Rosyjskiej Międzyrządowej Komisji ds. Współpracy Gospodarczej, m.in. rozmowy przeprowadziły grupy ds. celnych, ds. współpracy transgranicznej, ds. współpracy weterynaryjnej. W październiku 2016 r. w Olsztynie odbyło się XVI posiedzenie Polsko-Rosyjskiej Rady ds. Współpracy Regionów RP z Obwodem Kaliningradzkim FR, a w listopadzie 2016 r. w Krakowie odbyło się posiedzenie Polsko-Rosyjskiej Komisji Mieszanej ds. Międzynarodowych Przewozów Drogowych.  

       

      4.2. Wymiana handlowa Rosji z Polską III kwartałach 2016 r.

       

      Według danych Federalnej Służby Celnej, obroty handlowe pomiędzy Polską i Rosją w trzech pierwszych kwartałach 2016 r. wyniosły 9,2 mld USD, co oznacza spadek w stosunku do roku poprzedniego o 1,3 mld USD (13,8%), przy czym import z Polski został zredukowany mniej  (o 7,8%) niż eksport do Polski  (spadek o 16,2%), co pozwoliło zmniejszyć o 22% ujemne dla Polski saldo w handlu zagranicznym do poziomu 3,5 mld USD.

       

      Polska zajęła piąte miejsce  w UE (za RFN, Holandią, Włochami i Francją, a przed Wlk. Brytanią i Finlandią) pod względem poziomu eksportu towarów na rynek RU. Import z Polski do Rosji wyniósł 2,8 mld USD, co oznacza spadek o 0,2 mld USD (wcześniej: 3 mld USD).

       

      Eksport z Rosji do Polski wyniósł 6,3 mld USD, odnotował więc spadek o 1,2 mld USD (wcześniej: 7,5 mld USD). Jego znakomitą większość stanowiły produkty petrochemiczne  (pozycja 27: paliwa mineralne, ropa naftowa i produkty jej rafinacji, bitumity i woski mineralne), których Polska kupiła za 4 838,4 mln USD. Inne artykuły eksportowane z RU do Polski, to np. produkty chemii nieorganicznej, metale ziem rzadkich i izotopy z poz. 28 ( 111,1 mln USD), rudy (22,3 mln USD), sól, siarka, cement i gips (2,2 mln USD),   Spośród artykułów rolnych jedyna znacząca pozycja eksportowa do PL dotyczy  odpadów przemysłu spożywczego i karmy dla zwierząt, której RU wyeksportowała za 38,1 mln USD.

       

      W imporcie FR z Polski główne grupy towarowe stanowiły w okresie styczeń-wrzesień 2016r.: wyroby przemysłu elektromaszynowego (397 mln USD, tj. 37,8% ogółu), maszynowego (371,7 mln USD), wyroby przetwórstwa tworzyw sztucznych (202 mln USD), przemysłu papierniczego (niespełna 116 mln USD)  oraz artykuły kosmetyczne, toaletowe i perfumeryjne (prawie 113 mln USD). Import artykułów rolno – spożywczych z Polski dotyczył przede wszystkim wyrobów czekoladowych, cukierniczych (w tym pieczywa cukierniczego), napojów alkoholowych i bezalkoholowych.

       

       

      Tab. 7.    Import z Polski do Rosji w okresie styczeń-wrzesień 2016 r. (ważniejsze towary)

       

      KOD

      Nazwa grupy towarowej

      Wartość
      w mln USD

      85

      Maszyny, urządzenia, wyposażenie elektrotechniczne i części do nich

      396,9

      84

      Urządzenia i wyposażenie mechaniczne, grzewcze, kotły, reaktory

      371,7

      39

      Tworzywa sztuczne i wyroby z nich

      202,1

      48

      Papier, karton i wyroby z nich

      115,8

      33

      Artykułu perfumeryjne, kosmetyczne i toaletowe

      112,7

      40

      Guma, kauczuk i wyroby z nich

      103,8

      30

      Farmaceutyki

      100,1

      32

      Farby, lakiery, atramenty, tusze

      86,9

      73

      Wyroby z metali żelaznych

      81,5

      20

      Przetwory owocowe i warzywne

      76,0

      94

      Meble, materace, sprzęt oświetleniowy

      74,1

      06

      Żywe rośliny, cebule, korzenie i kłącza, kwiaty cięte

      43,6

      34

      Mydła, środki myjące powierzchniowo czynne, woski, świece

      36,8

      38

      Inne produkty chemiczne

      36,3

      49

      Książki, gazety, reprodukcje, wyroby przemysłu poligraficznego

      33,6

      18

      Kakao i wyroby kakaowe

      32,8

      82

      Narzędzia, instrumenty, ostrza, sztućce z metali nieszlachetnych

      32,4

      21

      Inne produkty spożywcze

      31,3

      44

      Drewno i wyroby drewniane, węgiel drzewny

      30,5

      72

      Metale żelazne

      30,1

      19

      Wyroby mączne i pieczywo cukiernicze

      29,5

      69

      Wyroby ceramiczne

      27,8

      68

      Wyroby z kamienia, gipsu, cementu, azbestu

      19,9

      63

      Inne wyroby odzieżowe, komplety, odzież używana

      19,6

      27

      Paliwa mineralne, ropa naftowa, bitumity, woski mineralne

      18,7

      29

      Produkty i związki chemii organicznej

      16,5

      56

      Wata, wojłok, filc, przędza, sznury, liny

      13,9

      17

      Cukier i wyroby z cukru

      13,3

      70

      Szkło i wyroby szklane

      13,0

      24

      Tytoń i jego przemysłowe zamienniki

      11,6

      61

      Wyroby odzieżowe trykotażowe

      8,4

      23

      Odpady przemysłu spożywczego, karma dla zwierząt

      8,3

      28

      Produkty i związki chemii nieorganicznej

      7,3

      31

      Nawozy sztuczne

      6,2

      01

      Żywe zwierzęta

      6,1

      59

      Tkaniny, tekstylia z apreturą

      5,8

      62

      Odzież (oprócz dzianin ręcznych i maszynowych)

      5,4

      25

      Sól, siarka, cement

      5,2

      95

      Gry, zabawki, artykuły sportowe

      4,8

      09

      Kawa, herbata, przyprawy

      4,5

      22

      Napoje alkoholowe, bezalkoholowe i ocet

      3,4

      12

      Nasiona oleiste, surowiec  zielarski

      2,9

      60

      Tkaniny trykotowe

      1,9

      15

      Tłuszcze i oleje zwierzęce i roślinne

      1,6

      04

      Nabiał, jaja, miód

      1,5

      Źródło: Federalna Służba Celna

       

      Import z Polski grup towarowych objętych rosyjskim embargo na podstawie dekretu Prezydenta FR nr 560 z dn. 6.08.2014 r. był w trzecim kwartale 2016 r. bliski zera. W przypadku większości grup towarowych w statystykach umieszczono adnotacje: brak danych, co oznacza całkowite wstrzymanie obrotów. Dotyczy to mięsa wołowego i wieprzowego, świeżego, chłodzonego i mrożonego oraz podrobów, ryb, owoców i orzechów. Można przyjąć, iż embargo nieomal całkowicie wstrzymało eksport polskich towarów do Rosji w zakazanych kategoriach.

       

       

      Tab. 8.  Import z Polski do Rosji w styczniu-wrześniu 2016 r. grup towarowych objętych rosyjskim embargo na podstawie dekretu Prezydenta FR nr 560 z dn. 6.08.2014r.

       

       

      Kod TC

      Wartość (tys. USD) I-IX 2016

      0201 Mięso wołowe, świeże lub schłodzone

      0,00

      0202 Mięso wołowe, zamrożone

      0,00

      0203 Mięso wieprzowe, świeże, chłodzone lub mrożone

      0,00

      0207 Mięso i podroby jadalne, z drobiu objętego pozycją 0105, świeże, schłodzone lub mrożone

      0,00

      z poz. 0210 ** Mięso solone w solance, suszone lub wędzone,

      0,00

      03 Ryby i skorupiaki, mięczaki i inne bezkręgowce wodne

      0,00

      04 Nabiał, jaja, miód, pozostałe  produkty spożywcze nie wymienione w innych miejscach

      1455,4

      W TYM:

       

      0407 jaja ptasie w skorupkach, świeże, konserwowane i gotowane

      1412,7

      0408 jaja ptasie bez skorupki, żółtka świeże, suszone, mrożone, konserwowane

      42,7

      07 Warzywa, korzenie i bulwy spożywcze

      0,06

      08 Owoce i orzechy

      0,00

      16  Wyroby gotowe z mięsa

      0,2

      W TYM:

      1601 Kiełbasy i podobne wyroby z mięsa, podrobów lub z krwi i przetwory spożywcze oparte na nich

      0,00

      RAZEM:

      1455,66

      RAZEM w MLN

      1,5

      Źródło: Federalna Służba Celna

       

      Ze względu na różnice w metodologii statystycznej Polski i Rosji, występują rozbieżności  danych zbiorczych podawanych przez GUS i ROSSTAT. Dane roczne są korygowane  na bieżąco, w miarę napływania informacji uzupełniających. W tabeli poniżej zamieszczono zestawienie danych polskich (GUS) i rosyjskich (ROSSTAT).

       

       Tab.  9.  Porównanie statystyk handlu zagranicznego GUS i ROSSTAT za lata 2014-2015 r. (mln USD)

       

      ROSSTAT 2014 r.

      GUS 2014 r.

      ROSSTAT 2015 r.

      GUS 2015 r.

      Polska sprzedała

      7078,8

      9414,0

      4097,1

      5707

      Polska kupiła

      15941,7

      23420,0

      9652,9

      14385,4

      Obroty w mln USD

      23020,6

      32834,0

      13750

      20092,4

      Saldo

      - 8862,9

      - 14006

      - 5555,8

      - 8678,4

      Źródło: GUS, Rosstat 

       

       

       

      Dostęp do rynku


       

      5.1. Dostęp do rynku dla polskich towarów i usług.

       

      Problematyka dostępu do rynku rosyjskiego wiąże się z występowaniem barier taryfowych i pozataryfowych, w tym  m.in. takich jak:

      • kontyngenty ilościowe
      • wysokie cła na wybrane towary
      • wynikające z postępowań ochronnych kontyngenty
      • długotrwałe biurokratyczne procedury dostępu do rynku usług budowlanych i zatrudnienia specjalistów oraz towarzyszące podejmowaniu i realizacji projektów inwestycyjnych w Federacji Rosyjskiej
      • stosowanie cen orientacyjnych (minimalnych) przy odprawie celnej towarów wwożonych do Rosji
      • problemy w uzyskaniu prawa własności do ziemi, w tym szczególne utrudnienia dla inwestorów zagranicznych
      • brak skutecznej ochrony znaków towarowych.

       

      Dostęp polskich przedsiębiorców, zwłaszcza z branży spożywczej, do rosyjskiego rynku ogranicza obecnie wiele regulacji, nakładanych zarówno na grupy krajów, podmioty prawa międzynarodowego (np. UE), bądź stosowanych wyłącznie wobec Polski, a nawet konkretnych polskich eksporterów.

       

      Ograniczenia wprowadzane przez Rosję

      Ograniczenia wobec eksporterów zwierząt rzeźnych (bydło, świnie i małe przeżuwacze) z krajów UE datuje się od 20 marca 2012 r., kiedy to z powodu zakażeń tzw. wirusem Schmallenberg (SBV) wprowadzono zakaz importu do Rosji z UE. Od 1 lipca 2013 r. do Rosji nie wolno eksportować z UE ziemniaków  konsumpcyjnych  i  sadzeniaków ziemniaka oraz materiału szkółkarskiego.  Wyłączeniu z w/w zakazu podlegają szkółki w PCz UE  poddane kontroli Rossielchoznadzoru i służb fitosanitarnych kraju eksportera, w których nie stwierdzono obiektów kwarantannowych dla FR. Na początku 2015 r. prawo eksportu na rynek FR miało kilkadziesiąt szkółek z Polski, Węgier, Niemiec i Łotwy.  Od lutego 2014 roku, w związku z wykryciem przez rosyjskie służby fitosanitarne ognisk afrykańskiego pomoru świń m.in. w Polsce i na Litwie, w Rosji wprowadzono zakaz importu wieprzowiny ze wszystkich krajów Unii Europejskiej.

       

      W dn. 7 sierpnia 2014 roku na podstawie dekretu prezydenta Federacji Rosyjskiej nr 560 z dnia 6.08.2014 r. wprowadzono na okres jednego roku, następnie przedłużony o kolejny rok w lipcu 2015 r., zakaz importu produktów spożywczych wyprodukowanych w krajach UE, USA, Kanadzie, Australii i Norwegii i wymienionych w rozporządzeniu nr 778  z dnia 7.08.2014 r. (pełen spis objętych zakazem towarów i ich kodów celnych pod adresem http://government.ru/docs/14195). Zakaz wprowadzono jako tzw. „kontrsankcje” po wprowadzeniu przez kraje zachodnie sankcji sektorowych (sektor finansowy i naftowy) wobec Rosji w wyniku rosyjskiej polityki wobec Ukrainy (aneksja Krymu, sytuacja w Donbasie). Sankcje powyższe zostały następnie poszerzone o zakaz importu z UE podrobów i tłuszczy (decyzja Rossielchoznadzor z dnia 25.11.2014 r.) oraz zakaz importu z UE podrobów wołowych i wieprzowych, mączki spożywczej z mięsa lub podrobów, tłuszczu łącznie ze smalcem i tłuszczu wołowego (decyzja Rossielchoznadzor z dn. 20.10.2014 r.). Realizując postanowienia w/w dokumentów Rossielchoznadzor  aktywnie stosuje mechanizm wzmożonej kontroli laboratoryjnej  lub  czasowych zakazów nakładanych na import produktów pochodzenia zwierzęcego z konkretnych  firm. Po pierwszym wykryciu przekroczeń norm UC w produktach danej firmy wprowadzana jest wzmożona kontrola laboratoryjna (10 kolejnych dostaw). Po powtórnym wykryciu przekroczeń wprowadzany jest zakaz importu do czasu przeprowadzenia działań naprawczych i ponownej atestacji zakładu. FR dąży do redukcji ogólnej liczby podmiotów uprawnionych do eksportu do Rosji produktów pochodzenia zwierzęcego. Działania powyższe stosowane są przez Rossielchoznadzor wobec wielu krajów (np. w 2014 r. wobec Argentyny, Australii, Brazylii, Niemiec, Danii, Hiszpanii, Chin, Litwy, Paragwaju, Peru, Finlandii, Grecji i innych krajów). W stosunku do Polski działaniem ograniczającym jest  również odmowa w 2013 r. akceptowania nowych zakładów na zasadzie pre-listingu (gwarancje wypełniania norm UC udzielane przez Głównego Lekarza Weterynarii).

       

      W dniu 20.08.2014 r., po przeprowadzonych konsultacjach wprowadzono zmiany w spisie towarów objętych zakazem wwozu na terytorium Federacji Rosyjskiej z USA, UE, Kanady, Australii i Norwegii. Wyłączono z niej: narybek łososia, pstrąga i troci; wszystkie produkty nie zawierające laktozy; ziemniaki  sadzeniaki,  cebulę   dymkę,  kukurydzę  cukrową  do siewu, groch do siewu; dodatki aktywne  biologicznie, dodatki  smakowo-aromatyczne,  koncentraty białkowe, etc.

       

      Przedłużenie kontrsankcji nastąpiło na podstawie rozporządzenia rządu Federacji Rosyjskiej nr 625 z dnia 25.06.2015r., dot. przedłużenia obowiązywania zakazu importu produktów spożywczych pochodzących z USA, krajów UE, Australii, Kanady i Norwegii oraz uaktualniające listę towarów objętych zakazem. Zmiany w stosunku do wcześniej obowiązującej listy są nieznaczne: wyłączono narybek pstrąga (Oncorhynchus mykiss), ostryg i małż, dodano produkty gotowe wyprodukowane zgodnie z technologią produkcji serów z zawartością tłuszczu mlecznego powyżej 1,5% oraz sprecyzowano kwestie dostaw produktów bezlaktozowych (możliwe będą dostawy wyłącznie specjalnego mleka bezlaktozowego i specjalnych bezlaktozowych produktów mleczarskich przeznaczonych do dietetycznego żywienia leczniczego i dietetycznego żywienia profilaktycznego). Zakaz obowiązywać będzie do 5 sierpnia 2016 roku (włącznie).

       

      Poza tymi ograniczeniami, Rosja wprowadziła wiele specyficznych barier skierowanych jedynie do polskich przedsiębiorców. Od  27 lutego 2014 r. w związku z afrykańskim pomorem świń (ASF) obowiązuje zakaz  importu żywca wieprzowego, materiału genetycznego oraz mięsa i produktów wieprzowych z Polski. 1 sierpnia 2014 r. wprowadzono zakaz importu z Polski świeżych owoców i warzyw, m.in. jabłek, gruszek, wiśni, czereśni, kapusty (w tym pekińskiej), kalafiora (z powodu  wykrycia przekroczeń norm UC – zawartość pestycydów i obecność obiektów kwarantannowych). Poza tym w I poł. 2014 r. Rossielchoznadzor wprowadził ograniczenia importowe dla kilku konkretnych przedsiębiorstw z branży mleczarskiej. Od 7 kwietnia 2014r. wprowadzono zakaz tranzytu przez teren Polski żywca wieprzowego (w związku z ASF); od 20 lutego 2015 funkcjonuje także zakaz importu z Polski produktów serowarskich i seropodobnych. Zakaz motywowany jest wykryciem niezgodności produktów seropodobnych jednego z polskich przedsiębiorstw z wymaganiami regulacji technicznych Unii Celnej TR TS 022/2011 "Znakowanie produktów spożywczych" oraz TR  TS 033/2013 "O bezpieczeństwie mleka i produktów mleczarskich". W dn. 14 sierpnia 2015 r. Rozpotriebnadzor, w związku z „błędnym znakowaniem etykiet i szeregiem naruszeń jakości produktów”  jednej z polskich firm wprowadził zakaz importu polskich szprotek na terytorium Rosji.

      Artykuły spożywcze objęte rosyjskim embargiem, podlegają również poważnym ograniczeniom tranzytowym przez terytorium Rosji, wynika to z interpretacji „wwozu towaru na terytorium Rosji” zgodniej, z którą jest nim również „tranzyt”. Obecnie Rozselchoznadzor jest gotów przeprowadzać kontrole towarów rolno-spożywcze na kilku przejściach granicznych drogowych i kolejowych na granicy Rosji z państwami UE i Ukrainy, przez które możliwy jest przejazd polskich ciężarówek z towarem objętym embargiem, jadących jedynie tranzytem przez Rosję, np. do Kazachstanu. Jednak rosyjska Służba Celna stoi na stanowisku, że tranzyt przez terytorium Rosji towarów objętych kontrankcjami jest niemożliwy.

      Na te ograniczenia nakłada się od lipca 2013 również wybiórcze stosowanie się FR do Konwencji TIR.

      W czerwcu 2015 r. Federalna Służba Celna i ASMAP uzgodniły wznowienie współpracy w ramach umowy z 7.06.2004r. dot. gwarancji tranzytowych w ramach Konwencji TIR z 1975r. Zgodnie z komunikatem FTS, Karnety TIR będą honorowane na obszarze Federacji Rosyjskiej, a przekroczenie granicy FR z wykorzystaniem procedury TIR będzie możliwe na określonych przejściach granicznych. Rosja wyznaczyła kilkadziesiąt granicznych urzędów celnych, które honorują karnety TIR. W przypadku pozostałych przejść niezbędny jest zakup dodatkowych gwarancji zapłaty cła i podatków.

       

      Kolejnym rezultatem porozumienia była zapowiedź współpracy FTS i ASMAP w zakresie rosyjskich propozycji modyfikacji Konwencji TIR, w szczególności:

      • zapewnienia efektywnego mechanizmu egzekucji płatności z systemu gwarancyjnego;
      • zapewnienie transparentności działalności IRU i narodowego stowarzyszenia gwarancyjnego;
      • zwiększenie poziomu odpowiedzialności i kontroli ze strony organów celnych, które otwierają karnet TIR, celem minimalizacji ryzyka nadużyć w deklaracji celnej, uchylania się od opłaty płatności celnych i innych naruszeń przepisów celnych;
      • poszerzenie składu członkowskiego Rady Wykonawczej Konwencji TIR i ustanowienie zasad wyboru składu uwzględniającego w szczególności przedstawicieli państw, na które przypada główny udział obsługi obrotu ładunków w reżimie TIR.

       

      Dodatkowo, ASMAP poinformował, iż od 13.06.2015r. wychodzi w życie rozporządzenie nr 12 Euroazjatyckiej Rady Międzyrządowej zgodnie z którym, państwa członkowskie Euroazjatyckiej Unii Gospodarczej zostały zobowiązane do zapewnienia nieprzerwanego obowiązywania Konwencji TIR na obszarze Unii.

      Zarówno uprzywilejowane traktowanie przewoźników  rosyjskich (niewymaganie  gwarancji), jak i blokowanie tranzytu towarów do krajów trzecich stoi w sprzeczności z zasadami WTO dot. równego traktowania podmiotów oraz swobody tranzytu.

      15 listopada 2015 r. Rosja wprowadziła nową opłatę drogową za przejazd drogami federalnymi pojazdów o masie powyżej 12 ton tzw. system Platon.

       

      Zasady systemu Platon:

      • Obowiązkowa rejestracja przez stronę internetową lub w punkcie informacyjnym systemu Platon (na przejściach granicznych otwarte zostały centra) i pobranie jednorazowej karty przejazdu lub licznika. Karta przejazdu lub licznik na pokładzie samochodu śledzą trasę i kontrolują, aby opłaty za przejazd były uiszczone w odpowiednim czasie.
      • Opłaty: cena za kilometr - 1,53 RUR, od 1 marca 2016r. – 3,06 RUR, od 1 stycznia 2019r. – 3,73 RUR.
      • Za brak uiszczenia opłaty lub za poruszanie się bez liczników przewidziana została grzywna – w wysokości 5 tys. RUR za pierwszym razem i 10 tys. przy kolejnym naruszeni.

       

      Ograniczenia w dostępie do rosyjskiego rynku wynikające z zachodnich sankcji

       

      Sankcje wobec FR w związku z aneksją Krymu przez FR i destabilizacją Wschodniej Ukrainy Zachód zostały wprowadzone w 2014 r. przez USA i UE, oraz Norwegię, Kanadę, Australię i częściowo Japonię. W grudniu 2015 r. UE zdecydowała o przedłużeniu sankcji o kolejne pół roku. Dotyczą one, poza środkami dyplomatycznymi (m.in. odwołaniem spotkań):

      - ograniczeń wizowych dla ponad 100 obywateli FR; ponadto UE zamroziła ich aktywa w państwach członkowskich, a USA objęły zakazem transakcje biznesowe na terytorium swojego kraju. Dodatkowo UE zamroziła aktywa kilkudziesięciu rosyjskich podmiotów gospodarczych.

      - restrykcji sektorowych wymierzonych w sektory finansowy, wojskowy i energetyczny.

      UE i Norwegia wprowadziły zakaz zakupu, sprzedaży, świadczenia usług inwestycyjnych lub pomocy w emisji papierów wartościowych i innych instrumentów finansowych o terminie zapadalności powyżej 30 dni, emitowanych przez: pięć głównych rosyjskich banków państwowych (Sbierbank, Rossielchoznadzor, VTB, Gazprombank i VEB), trzy firmy naftowe (Rosnieft’, Transnieft’ i Gazprom Nieft’) oraz trzy firmy zbrojeniowe (OPK Obronprom, United Aircraft Corporation i Urałwagonzawod). Kraje UE oraz europejskie firmy nie mogą ponadto udzielać kredytów pięciu największym rosyjskim bankom państwowym.

      Obowiązuje embargo na import oraz eksport produkcji sektora obronnego do UE. Wprowadzono zakaz eksportu do FR towarów i technologii podwójnego przeznaczenia na potrzeby odbiorców wojskowych oraz dziewięciu firm działających w sektorze wojskowym i poza nim (np. JSC Kałasznikow produkująca broń strzelecką).

      Restrykcje wobec sektora energetycznego dotyczą przede wszystkim eksportu do FR technologii potrzebnych do wydobycia ropy za złóż głębinowych, złóż na Arktyce i złóż łupkowych oraz świadczenie usług z tym związanych (np. dokonywanie odwiertów czy pomiarów). W pozostałych przypadkach eksport technologii jest możliwy po uzyskaniu zgody kompetentnych organów poszczególnych państw członkowskich. 

       

      5.2. Dostęp do rynku pracy. Świadczenie usług i zatrudnienie obywateli RP.

      Działalność gospodarcza w Federacji Rosyjskiej regulowana jest przez ustawy i akty wykonawcze, które składają się na prawo gospodarcze. Podstawowym aktem regulującym stosunki z zakresu prawa gospodarczego w Rosji jest Kodeks Cywilny Federacji Rosyjskiej. Podstawowym aktem w zakresie prawa pracy jest ustawa nr 197 z dn. 30 grudnia 2001 r. dot. Kodeksu Pracy Federacji Rosyjskiej.

      W celu zatrudnienia pracownika, między pracodawcą a pracownikiem zawierana jest umowa o pracę. Osoby fizyczne mają prawo do zawierania umowy o pracę od szesnastu lat (w celu przedłużenia programu ogólnego wykształcenia – od piętnastu lat, a za zgodą rodziców i organu kurateli w czasie wolnym od nauki – od czternastu lat, pod warunkiem, że praca nie będzie świadczona ze szkodą dla zdrowia i procesu edukacyjnego). Zgodnie z art. 67 Kodeksu, umowa o pracę powinna być sporządzona na piśmie. Umowa o pracę może być zawarta na czas określony lub na czas nieokreślony. Zgodnie z art. 58 Kodeksu umowę na czas określony (najdłużej do pięciu lat) zawiera się tylko w przypadkach określonych w prawie, m.in. z członkami organów wykonawczych osób prawnych, ich zastępcami oraz głównymi księgowymi. Jeśli umowa o pracę nie zawiera okresu jej zawarcia, jest ona uważana za umowę na czas nieokreślony. Jeśli po zakończeniu okresu, na jaki umowa została zawarta, żadna ze stron nie oświadczyła o zamiarze rozwiązania umowy zawartej na czas określony, umowa taka jest uważana za umowę zawartą na czas nieokreślony. Okres próbny nie może być dłuższy niż trzy miesiące. W przypadku umowy zawieranej z osobą będącą: członkiem zarządu, osobą pełniącą funkcje jednoosobowego organu wykonawczego (dyrektor generalny), jego zastępcą, głównym księgowym, kierownikiem osobnej jednostki strukturalnej, okres próbny nie może przekroczyć 6 miesięcy. Brak informacji o okresie próbnym w umowie o pracę oznacza, że pracownik jest przyjęty do pracy bez tego warunku. Art. 91 Kodeksu ogranicza wymiar pracy do 40 godzin tygodniowo, czyli 8 godzin dziennie. Roczny wymiar będzie zależał odpowiednio od ilości dni roboczych w roku. Praca w nadgodzinach możliwa jest tylko za zgodą pracownika wyrażoną na piśmie oraz po zaopiniowaniu przez związki zawodowe. Liczba nadgodzin nie może przekroczyć 4 godzin w ciągu dwóch dni z rzędu oraz 120 godzin w ciągu roku.

      Zgodnie z art. 66 Kodeksu, pracodawca ma obowiązek prowadzić dla każdego pracownika książeczkę pracy (tzw. „trudowaja kniżka”). Książeczka pracy jest podstawowym dokumentem określającym doświadczenie zawodowe i przebieg zatrudnienia pracownika. Formę, sposób prowadzenia i przechowywania książeczki pracy, jej wzór ustala Rząd Federacji Rosyjskiej. W przypadku niedotrzymania przez pracodawcę ustalonego terminu wypłaty wynagrodzenia, ekwiwalentu za urlop, odprawy przy zwolnieniu i innych wypłat należnych pracownikowi, pracodawca zobowiązany jest zapłacić odsetki w wysokości nie mniejszej niż jedna trzechsetna stawki refinansowania Banku Centralnego Federacji Rosyjskiej za każdy dzień zwłoki od nieopłaconych w terminie sum poczynając od następnego dnia po ustalonym terminie wypłaty, aż do dnia faktycznego rozliczenia włącznie. Rozmiar minimalnego wynagrodzenia w Federacji Rosyjskiej nie może być niższy niż minimalny rozmiar wynagrodzenia ustalony przez Ustawą Federalną z dnia 19.06.2000 r. Nr 232-FZ i Ustawą Federalną z dnia 02.12.2013 r. Nr 33-FZ (wynagrodzenie minimalne od dnia 1 stycznia 2014 r. wynosi 5 554 RUB). Według art. 217 Kodeksu pracy jeśli liczba osób zatrudnionych przez pracodawcę, który wykonuje działalność produkcyjną, przekracza 50 osób, w zakładzie powinna być utworzona zakładowa służba ochrony pracy.

      Podstawowy akt prawny Federacji Rosyjskiej w zakresie zatrudnienia cudzoziemców stanowi ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Nr 115 o statusie prawnym cudzoziemców w Federacji Rosyjskiej. Pracownik ma prawo podjęcia pracy na terytorium Rosji, a pracodawca ma prawo do zatrudnienia cudzoziemców po uzyskaniu zezwolenia na pracę. Od dnia 31 grudnia 2012 r. weszła w życie federalna ustawa nr 320, o zmianach ustawy o cudzoziemcach w Federacji Rosyjskiej z dnia 30.12.2012 roku. Zgodnie z w/w ustawą pracodawca ma prawo przyjmować do pracy zagranicznych obywateli, którzy tymczasowo zamieszkują w Rosji, lub posiadają zezwolenie na zamieszkanie w Federacji Rosyjskiej bez zezwolenia na pracę. Bez zezwolenia na pracę pracodawca może również zatrudnić cudzoziemców, którzy: są pracownikami przedsiębiorcy zagranicznego (producenta lub dostawcy) wykonującego prace montażowe, serwis, w tym gwarancyjny oraz pogwarancyjny, maszyn i urządzeń sprzedanych do Rosji; są pracownikami, akredytowanych w Rosji, przedstawicielstw przedsiębiorstw zagranicznych, w liczbie uzgodnionej przy dokonaniu akredytacji tego przedstawicielstwa, na zasadzie wzajemności zgodnie z umowami międzynarodowymi Federacji Rosyjskiej; są dziennikarzami akredytowanymi w Federacji Rosyjskiej; studiują w Rosji i pracują w czasie wakacji; są zaproszeni do Federacji Rosyjskiej jako naukowcy lub wykładowcy. Poza tym, Ustawa nr 320 zmieniła tryb zatrudnienia wysoko wykwalifikowanych fachowców.

      W styczniu 2015 r. do w/w ustawy wprowadzono szereg istotnych poprawek, ale dotyczą one głównie obywateli państw WNP, którzy odtąd do Rosji musza wjeżdżać na podstawie paszportu, a nie dowodu osobistego (nie dotyczy to obywateli Białorusi i Kazachstanu) aby wjechać do FR. Imigranci z krajów, które utrzymują z Rosja reżim bezwizowy będą musieli dodatkowo uzyskać tzw. patent (odpłatny, wydawany na miesiąc z możliwością przedłużenia do roku; aby go uzyskać należy dostarczyć m.in. świadectwo niekaralności, dokumenty poświadczające miejsce zamieszkania, ubezpieczenie itp.). Zatrudnienie obywateli innych państw będzie możliwe przy okazaniu przez nich polisy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego. Zobowiązani oni także będą do zdania egzaminu ze znajomości języka, historii i podstaw prawa Federacji Rosyjskiej. Egzamin taki zdać będą musiały osoby ubiegające się o prawo stałego pobytu w Rosji, zwykłą wizę pracowniczą (za wyłączeniem cudzoziemców – wysokowykwalifikowanego specjalisty oraz członków jego rodziny, a także osób wymienionych w punktach 4 i 4.8 art. 13 w/w ustawy).

      Pracodawcą jest osoba, która uzyskała zezwolenie na zatrudnienie pracowników-cudzoziemców na podstawie umowy o pracę. Decyzje w sprawie wydania zezwolenia na zatrudnienie cudzoziemców podejmuje Federalna Służba Migracyjna Federacji Rosyjskiej w terminie 30 dni od dnia złożenia przez pracodawcę wniosku wraz z załącznikami. Dokumenty wystawione w Polsce nie wymagają legalizacji, ale  powinny być przetłumaczone na język rosyjski.

      Według art. 18 p. 1 ustawy o cudzoziemcach „kwotę” na udzielenie cudzoziemcom zaproszenia na wjazd do Rosji w celu podjęcia pracy ustala corocznie Rząd FR, na wniosek organów władzy wykonawczej i podmiotów Federacji Rosyjskiej. W 2015 roku wysokość kwoty wyniosła 126 055 zezwoleń (o 14% mniej, niż rok wcześniej – w tym dla samej Moskwy to tylko 2000 sztuk). Zezwolenie na pracę wydaje się cudzoziemcom tylko w granicach liczbowych określonych w tych „kwotach”, co stanowi problem dla inwestorów zagranicznych w Rosji, szczególnie tych, którzy zamierzają zatrudnić cudzoziemców do pracy w spółce rosyjskiej w drugiej połowie roku, ze względu na szybkie wyczerpywanie się limitów. Ministerstwo ochrony zdrowia Federacji Rosyjskiej co rok, w formie rozporządzenia, zatwierdza wykaz zawodów (specjalności, stanowisk), na których można zatrudniać cudzoziemców bez względu na kwoty (głównie artyści, dyrektorzy, inżynierowie, wysokowykwalifikowani specjaliści).

      Zakres i warunki prowadzenia działalności gospodarczej, do której wykonywania potrzebne jest posiadanie koncesji w Rosji, określają przepisy ustawy z dnia 4 maja 2011 r. o koncesjach na prowadzenie poszczególnych rodzajów działalności.

      Źródło: Biznes w Rosji, WPHI, Moskwa 2014.

       

      5.3. Nabywanie i wynajem nieruchomości.

      Do wejścia w życie Konstytucji Federacji Rosyjskiej z 12 grudnia 1993 r. sprzedaż nieruchomości w Rosji zagranicznym osobom prawnym i fizycznym była niemożliwa. Obecnie taka możliwość istnieje, chociaż występują ograniczenia w odniesieniu do nabywania działek (gruntów), wynikające z Kodeksu Ziemskiego FR.

      Według art. 5 ustawy o inwestycjach zagranicznych w Federacji Rosyjskiej, inwestor zagraniczny może nabywać prawo własności gruntów, budynków oraz innych nieruchomości w sposób zgodny z prawem federalnym oraz prawem podmiotów Federacji Rosyjskiej. Istnieją dwa przypadki ograniczenia praw podmiotów zagranicznych w zakresie nabycia gruntów na własność. Na mocy art. 15 ust. 3 Kodeksu ziemskiego cudzoziemcy, bezpaństwowcy oraz zagraniczne osoby prawne nie mogą być właścicielami gruntów położonych na terenach przygranicznych, których wykaz określa Prezydent Rosji oraz na innych szczególnych terenach określonych ustawami federalnymi (tj. osoby te mogą posiadać prawo do gruntów rolnych tylko tytułem dzierżawy). Cudzoziemcy i zagraniczne osoby prawne mają prawo nabycia na własność ziemi (gruntów i działek), za wyjątkiem rolnej, na podstawie darowizny lub dziedziczenia (spadku). Cudzoziemcy mogą nabyć na własność mieszkanie, dom, część domu lub mieszkania, odrębny pokój etc., a tym bardziej wynająć ww. lokale. Nie posiadają jednak prawa do zameldowania (rejestracji) na stałe we ww. własności lub w wynajmowanym pomieszczeniu, gdyż forma zameldowania na stałe w danym miejscu zamieszkania jest przewidziana tylko dla obywateli FR. Cudzoziemcy są meldowani jedynie na pobyt czasowy, w formule przebywania (pobytu) w danym pomieszczeniu,  nawet jeśli dane mieszkanie (dom) jest ich własnością.

      Art. 36 ust. 1 Kodeksu Ziemskiego stanowi, że właścicielom nieruchomości budynkowych położonych na działkach, które stanowią własność państwową (komunalną), przysługuje wyłączne prawo do wyboru tytułu posiadania działki – na prawie dzierżawy lub własności.

      Przekazanie gruntów w dzierżawę poprzedza decyzja organu władzy państwowej (municypalnej) o przekazaniu działki w dzierżawę. Tytuł prawny do dzierżawy gruntów stanowi umowa dzierżawy, która, jeśli została zawarta na okres co najmniej roku, podlega państwowej rejestracji. Stosunki stron umowy dzierżawy nieruchomości gruntowej w zakresie stawki czynszu dzierżawnego nie mają charakteru podatkowego, a należą do cywilnoprawnych. Oznacza to, że sprawa stawki czynszu dzierżawnego powinna być uregulowana za porozumieniem stron tej umowy. Zmiany czynszu dzierżawnego dokonać można nie częściej niż raz na rok. Umowa dzierżawy może być zawarta na czas nieokreślony. Jednak w tym przypadku na mocy art. 610 ust. 2 Kodeksu Cywilnego każda strona może wypowiedzieć umowę najpóźniej na trzy miesiące naprzód, chyba że umowa będzie zastrzegała inny termin wypowiedzenia.

      Obowiązujące prawo nie określa terminów dzierżawy niezabudowanych nieruchomości gruntowych. Jednak na mocy art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 21 grudnia 2001 r. o prywatyzacji państwowego i komunalnego majątku właściciel nieruchomości budynkowej, która nie została wzniesiona samowolnie, położonej na działce, która stanowi własność państwową lub komunalną, może żądać przekazania mu działki w dzierżawę na okres do 49 lat. Na mocy art. 22 ust. 5 Kodeksu Ziemskiego dzierżawca może przekazać swoje prawa i obowiązki w zakresie umowy dzierżawy osobie trzeciej, w tym ustanowić hipotekę, wnieść w charakterze wkładu (aportu) do spółki bez uzyskania zgody właściciela nieruchomości, ale pod warunkiem jego zawiadomienia o tym fakcie, chyba że umowa dzierżawy stanowi inaczej. Art. 22 ust. 6 Kodeksu Ziemskiego stanowi, iż dzierżawca może przekazać nieruchomość w poddzierżawę na okres nie wykraczający poza termin umowy dzierżawy bez uzyskania zgody właściciela nieruchomości, ale pod warunkiem jego zawiadomienia o tym fakcie, chyba że umowa dzierżawy stanowi inaczej.

      Obywatele innych państw, bezpaństwowcy, zagraniczne osoby prawne oraz osoby prawne o kapitale mieszanym, gdzie udział kapitału zagranicznego przekracza 50% mają prawo użytkować położone na terytorium FR grunty rolne  wyłącznie  na zasadzie dzierżawy. Zagraniczny dzierżawca nie ma prawa do ulg przysługujących rolnikom – obywatelom FR.  Obywatel innego państwa nie ma prawa dziedziczenia  gruntów rolnych. W posiadanie działki rolnej przeznaczonej pod uprawę i budownictwo indywidulane mogą  wchodzić na drodze dziedziczenia wyłącznie obywatele FR. Cudzoziemiec może jednak stać się współwłaścicielem gruntów rolnych, jeśli  otrzyma je w charakterze aportu rzeczowego do spółki założonej razem z przedsiębiorcą rosyjskim.

      Źródło: Biznes w Rosji, WPHI, WE, Moskwa 2016.

       

      5.4. System zamówień publicznych.

      Obecnie w ramach programu „substytucji Importu” w przetargach publicznych preferowane są przedsiębiorstwa i produkty rosyjskie.

      1 stycznia 2014r. weszła w życie nowa ustawa federalna o ogłoszeniu zamówień na dostawę towarów, wykonanie prac, świadczenie usług dla potrzeb państwowych i municypalnych, zmieniająca obowiązującą do tej pory ustawę z 21 lipca 2005r.

      Zadaniem ww. systemu jest oszczędność w wydawaniu środków budżetowych, rozwój konkurencji i zmniejszenie zjawiska korupcji. Kontrolą nad właściwą realizacją systemu zamówień publicznych zajmuje się Federalna Służba Antymonopolowa, w ramach której działają dwie komisje: ds. kontroli w sferze ogłaszania zamówień na drodze otwartych przetargów (konkursów); i ds. kontroli w sferze ogłaszania zamówień na drodze przeprowadzania zamkniętych przetargów. System zamówień publicznych opiera się na zasadach otwartości i jawności (transparentności) m.in. poprzez otrzymywanie informacji o zamówieniach z oficjalnych stron internetowych i zmniejszenie ilości informacji dot. przetargów, zamieszczanych w prasie. Ww. postanowienia Rządu Federacji Rosyjskiej z 2007 r. poszerzyły zakres produkcji i usług, w odniesieniu do których zamówienia państwowe muszą być realizowane wyłącznie poprzez przetargi publiczne, m.in. dotyczy to pośrednictwa finansowego (za wyjątkiem ubezpieczeń i funduszy emerytalnych), łączności, technicznej obsługi samochodów, remontów i budownictwa. Skutkiem tego jest wyraźne zwiększenie się zakupów poprzez instytucje państwowe towarów i usług, objętych ogólnorosyjskim klasyfikatorem rodzajów działalności gospodarczej (OKPD) z 15% do 70 %.

      W przypadku udzielania zamówień publicznych w stosunku do towarów i usług mających pochodzenie zagraniczne, stosuje się tzw. zasadę wzajemności. Do wyjątków zaliczają się towary zagraniczne  nabywane w celu zaspokojenia potrzeb państwowych w sferze obrony narodowej i bezpieczeństwa. Ministerstwo Rozwoju Gospodarczego Federacji Rosyjskiej wprowadziło listę towarów zagranicznych, wobec których stosowane są bardziej rygorystyczne, niż w stosunku do rosyjskich towarów z tej samej grupy,  warunki uczestnictwa w zamówieniach publicznych. Możliwy jest tez całkowity zakaz ich uczestnictwa w zamówieniach publicznych np. w celu ochrony ustroju konstytucyjnego, obrony narodowej, ochrony rynku wewnętrznego czy wsparcia producentów rodzimych. Rosja preferuje w zakupach państwowych firmy miejscowe. Ministerstwo Rozwoju Gospodarczego od połowy 2014 nalega, aby nie dopuszczać cudzoziemców do składania ofert, jeżeli oferty złoży co najmniej dwóch przedsiębiorców krajowych. Efektem starań resortu jest choćby rozporządzenie nr 102 rosyjskiego rządu z dn. 5 lutego 2015 roku, dot. ograniczenia udziału zagranicznych dostawców w przetargach organizowanych przez państwową służbę zdrowia: nie będą oni mogli uczestniczyć w przetargach, jeżeli równolegle w przetargu nie wystartuje co najmniej dwóch dostawców z Rosji (a także Białorusi, Kazachstanu i Armenii).


      5.5. Ochrona własności przemysłowej i intelektualnej.

      W 2006 r. przyjęta została część czwarta Kodeksu Cywilnego Federacji Rosyjskiej z dnia 18 grudnia 2006 roku Nr 230-FZ, regulująca zagadnienia dotyczące prawa własności intelektualnej i know-how. Prawo rosyjskie stanowi, iż do rezultatów działalności intelektualnej (i oznaczeń indywidualizujących) przysługują prawa intelektualne, które obejmują prawo wyłączne, będące prawem majątkowym, a w przypadkach przewidzianych w Kodeksie cywilnym Federacji Rosyjskiej, również osobiste prawa niemajątkowe i inne prawa (np. prawa podążania, prawo dostępu do utworu). Prawo majątkowe pierwotnie powstaje u twórcy rezultatu działalności intelektualnej, jednak może być ono przeniesione na inne podmioty, na podstawie umowy lub w przypadkach wskazanych w ustawie. Przepisy prawa rosyjskiego na określenie praw majątkowych posługują się pojęciem prawa wyłącznego do rezultatu działalności intelektualnej. W przypadkach przewidzianych w prawie rosyjskim, prawo wyłączne powstaje i podlega ochronie po dokonaniu rejestracji państwowej rezultatu działalności intelektualnej.

      Twórcy rezultatu działalności intelektualnej przysługuje również prawo autorstwa, w przypadkach przewidzianych w przepisach prawnych, a także inne prawa osobiste. Odstąpienie od tych praw jest nieważne. Prawa osobiste są niezbywalne i nieprzenoszalne. Zgodnie z art. 70 Kodeksu Cywilnego Federacji Rosyjskiej, przez prawa autorskie rozumie się prawa intelektualne do utworów naukowych, literackich i artystycznych. Twórcy utworu przysługuje prawo wyłączne do utworu (prawo majątkowe), prawo do autorstwa utworu, prawo do oznaczenia utworu swoim imieniem, prawo do integralności utworu, prawo do udostępnienia utworu publiczności. Zgodnie z postanowieniami art. 1259 pkt. 3 Kodeksu cywilnego Federacji Rosyjskiej prawa autorskie odnoszą się zarówno do opublikowanych utworów, jak i do nieopublikowanych utworów, wyrażonych w jakiejkolwiek obiektywnej formie, w tym w formie pisemnej, ustnej, w formie zapisu dźwiękowego lub zapisu video oraz formie przestrzennej. Odmiennym zagadnieniem na gruncie rosyjskiego prawa autorskiego jest pojęcie tzw. utworów pracowniczych. Prawa autorskie do utworu naukowego, literackiego i artystycznego, stworzonego w ramach obowiązków służbowych pracownika (utwór pracowniczy) przysługują twórcy – pracownikowi, za wyjątkiem prawa wyłącznego do utworu pracowniczego który przysługuje pracodawcy.

      Przepisy prawa rosyjskiego zawierają uregulowania odnoszące się do dwóch podstawowych sposobów rozporządzania prawem wyłącznym do rezultatów własności intelektualnej - możliwość przeniesienia prawa wyłącznego do tego rezultatu (umowa przenosząca) lub możliwość udzielenia prawa do korzystania z rezultatu działalności intelektualnej (umowa licencyjna).

      Umowa przenosząca prawo wyłączne powinna być sporządzona na piśmie pod rygorem nieważności. Na podstawie umowy przenoszącej prawo wyłączne, prawo to przechodzi na nabywcę w pełnym zakresie, tj. na wszystkich polach eksploatacji (czyli inaczej jak w prawie polskim, gdy w przypadku przeniesienia praw majątkowych obowiązuje zasada specyfikacji pól eksploatacji, tj. w zakresie tych pól, które zostały wskazane w umowie przenoszącej). Praktyka rosyjska reguluje jednak  przypadki, gdy umowa zawiera postanowienia, że przeniesienie praw następuje na określonych polach eksploatacji, albo przeniesienie tych praw ograniczone jest do określonego terytorium lub następuje na określony czas. Taka umowa, mimo iż nie stanowi umowy przenoszącej, przy spełnieniu innych warunków przewidzianych w prawie może być uznana za umowę licencyjną, tj. nieprzenoszącą prawa majątkowe, a stanowiącą upoważnienie do korzystania z rezultatu działalności intelektualnej. Niezbędnym postanowieniem umowy przenoszącej jest postanowienie o wynagrodzeniu, tj. umowa przenosząca jest traktowana jako umowa odpłatna, chyba że strony postanowiły inaczej. W przypadku braku takich postanowień umowa zgodnie z brzmieniem art. 1234 Kodeksu cywilnego Federacji Rosyjskiej uważana jest za niezawartą. Podobne postanowienia dot. wynagrodzenia wymagane są przy tworzeniu umowy licencyjnej.

      Prawo rosyjskie stanowi, iż prawa patentowe to prawa intelektualne do wynalazku, wzoru użytkowego lub wzoru przemysłowego. Jak stanowią przepisy, twórcy wynalazku, wzoru użytkowego lub wzoru przemysłowego przysługuje prawo wyłączne (majątkowe) oraz prawo autorstwa, a ponadto – w przypadkach przewidzianych w przepisach – twórcy przysługują również inne prawa, w tym prawo do uzyskania patentu, czy prawo do otrzymania wynagrodzenia z tytułu korzystania z wynalazku, wzoru użytkowego lub wzoru przemysłowego. Art. 1350 Kodeksu cywilnego Federacji Rosyjskiej stanowi, że ochronie prawnej jako wynalazek podlega rozwiązanie techniczne w jakiejkolwiek dziedzinie, dotyczące produktu lub rozwiązań. Udzielenie ochrony prawnej wynalazkowi jest możliwe wówczas gdy jest on nowy, posiada poziom wynalazczy i nadaje się do przemysłowego stosowania. Podobnym regulacjom poddane są wzory użytkowe i wzory przemysłowe. Zgodnie z prawem rosyjskim, prawo wyłączne do wynalazku, wzoru użytkowego lub wzoru przemysłowego przysługuje i podlega ochronie pod warunkiem dokonania państwowej rejestracji, na podstawie której właściwy organ udziela patentu na wynalazek, wzór użytkowy lub wzór przemysłowy. Na podstawie decyzji o wydaniu patentu na wynalazek, wzór użytkowy lub wzór przemysłowy właściwy organ federalny wprowadza informacje o wynalazku, wzorze użytkowym lub wzorze przemysłowym do właściwego rejestru, tj. odpowiednio do Państwowego Rejestru Wynalazków Federacji Rosyjskiej, Państwowego Rejestru Wzorów Użytkowych Federacji Rosyjskiej lub Państwowego Rejestru Wzorów Przemysłowych Federacji Rosyjskiej i udziela patentu na każdy z nich. Prawo do uzyskania patentu na wynalazek, wzór użytkowy lub wzór przemysłowy, pierwotnie przysługuje twórcy ww. rezultatów działalności intelektualnej. Prawo to może przejść lub być zbyte innej osobie w przypadkach przewidzianych w prawie, w tym w drodze sukcesji, na podstawie umowy cywilnoprawnej lub na podstawie umowy o pracę, tj. w ramach stosunku pracy. Umowa zbycia prawa do uzyskania patentu na wynalazek, wzór użytkowy lub wzór przemysłowy powinna być zawarta w formie pisemnej pod rygorem nieważności. Ochrona prawa wyłącznego, potwierdzonego patentem, może mieć miejsce tylko od chwili rejestracji wynalazku, wzoru użytkowego lub wzoru przemysłowego.

      Wynalazek, wzór użytkowy lub wzór przemysłowy dokonany przez pracownika w związku z wykonaniem przez niego jego obowiązków pracowniczych albo konkretnego polecenia pracodawcy objęty jest specjalną regulacją przepisów prawa rosyjskiego. Oddzielna regulacja dotyczy również przypadku, gdy wynalazek, wzór użytkowy lub wzór przemysłowy zostanie dokonany przy wykonaniu umowy o dzieło lub umowy o wykonanie prac naukowo-badawczych, doświadczalno-konstrukcyjnych lub technologicznych, które to umowy nie przewidywały bezpośrednio ich dokonanie.

      Art. 1477 Kodeksu Cywilnego Federacji Rosyjskiej stanowi, iż do znaku towarowego przysługuje prawo wyłączne, które to prawo potwierdzone jest na podstawie wydawanego świadectwa na znak towarowy. Ten sam artykuł stanowi, iż przepisy o znaku towarowym odpowiednio należy stosować do znaku usługowego. Podmiotem prawa wyłącznego do znaku towarowego może być tylko osoba prawna lub indywidualny przedsiębiorca. Rejestracji znaku towarowego w Rosji dokonuje Federalna Służba ds. Własności Intelektualnej (ROSPATENT), informacje o znaku towarowym zamieszczane są w Państwowym Rejestrze Znaków Towarowych i Znaków Usługowych Federacji Rosyjskiej. Na zarejestrowany znak towarowy wydaje się świadectwo. Czas trwania prawa wyłącznego do znaku towarowego zależy od rodzaju tego znaku. W przypadku znaku towarowego powszechnie znanego prawo wyłączne do tego znaku jest nieograniczone czasowo. Natomiast w przypadku nowo utworzonego znaku towarowego (który nie jest powszechnie znany) ochrona ta wynosi zgodnie z przepisami rosyjskiego kodeksu cywilnego dziesięciu lat.

       

      Źródło: WE Ambasady FR 2015 ; Biznes w Rosji, WPHI, Moskwa 2014.

       

      Przydatne linki i kontakty


       

      6.1. Administracja gospodarcza

       

      Ministerstwo Rozwoju Gospodarczego FR

      (Министерство экономического развития РФ)

      125993, ГСП-3, г. Москва, А-47, 1-я Тверская-Ямская ул., д.1,3

      Tel.: +7 495 694 03 53

      http://www.economy.gov.ru

       

      Ministerstwo Finansów FR

      (Министерство финансов ФР)

      109097, Москва, Ул. Ильинка, 9

      Tel.: +7 495 987 91 01

      http://www.minfin.ru

       

      Ministerstwo Rolnictwa FR

      (Министерство сельского хозяйства РФ)

      107139, Москва, Орликов переулок, дом 1/11

      Tel.: +7 495 411 81 45

      http://www.mcx.ru

       

      Ministerstwo Transportu FR

      (Министерство транспорта РФ)

      109012, Москва, ул.Рождественка, д.1, стр.1

      Tel.: +7 495 626 10 00

      http://www.mintrans.ru

       

      Ministerstwo Przemysłu i Handlu FR

      (Министерство промышленности и торговли РФ)

      109074 г. Москва, Китайгородский проезд, дом 7

      Tel.: +7 495 539 21 87

      http://www.minpromtorg.gov.ru

       

      Ministerstwo Energetyki FR

      (Министерство энергетики РФ)

      107996, г. Москва, ул. Щепкина, дом 42

      Tel.: +7 495 631 98 58

      http://www.minenergo.gov.ru

       

      Ministerstwo Pracy i  Opieki Społecznej FR

      (Министерство труда и социальной защиты РФ)

      127994, ГСП-4, г. Москва, ул. Ильинка, д. 21

      Tel.: +7 495 606 00 60

      http://www.rosmintrud.ru

       

      Ministerstwo Zasobów Naturalnych i Ekologii FR

      (Министерство природных ресурсов и экологии РФ)

      123995, Москва, Большая Грузинская ул., 4/6 

      Tel.: +7 499 254 48 00 

      http://www.mnr.gov.ru/

       

      Centralny Bank Rosji

      (Центральный банк Российской Федерации )

      107016, Москва, ул. Неглинная, 12; 

      Tel.: +7 495 771 91 00

      http://www.cbr.ru

       

      Federalna Służba Migracyjna

      (Федеральная миграционная служба)

      115035, г. Москва, ул. Б. Ордынка, д. 16/4, стр. 4

      8(495) 636-95-05

      http://www.fms.gov.ru/fms

       

      We wrześniu 2014 roku. zlikwidowano Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, w związku z powołaniem organów państwowych, które realizują zadania w sferze społeczno-ekonomicznego rozwoju regionów w ujęciu terytorialnym (Min. Rozwoju Dalekiego Wschodu, Min. Rozwoju Kaukazu Płn., Min. ds. Krymu ), a kompetencje w sferze budownictwa i gospodarki komunalnej przekazano odpowiedniemu ministerstwu, powołanemu w listopadzie 2013 roku. Dotychczasowe kompetencje MRR rozdzielono pomiędzy ministerstwa: rozwoju gospodarczego; finansów; sprawiedliwości, budownictwa i gospodarki komunalnej oraz kultury.

      15 lipca 2015r. na mocy Dekretu Prezydenta FR No. 368 (http://www.garant.ru/hotlaw/federal/637139/) Ministerstwo ds. Krymu zostało zlikwidowane, a jego kompetencje zostały przekazane Ministerstwu Rozwoju Ekonomicznego Federacji Rosyjskiej.

       

      6.2. Samorządy gospodarcze

       Izba Przemysłowo-Handlowa FR

      (Торгово-промышленная палата РФ)

      109012 Москва, ул. Ильинка, 6/1, c.1

      Tel.: +7 495 620 00 09

      http://www.tpprf.ru

       

      Rosyjski Związek Przemysłowców i Przedsiębiorców

      (Российский союз промышленников и предпринимателей)

      109240, г. Москва, Котельническая наб., д. 17

      Tel.: +7 495 663 04 04

      http://www.rspp.ru/

       

      Samorząd gospodarczy „Opora Rosji” 

      (ОПОРА России)

      127473, г. Москва, Суворовская площадь, д. 1/52,

      Tel.: +7 495 660 21 11

      http://opora.ru/

       

       6.3. Prasa ekonomiczna

       

       „Ведомости“, http://www.vedomosti.ru/

      „Коммерсантъ“, http://www.kommersant.ru/

      ”РБК daily“, http://www.rbcdaily.ru/

      ”Эксперт”, http://expert.ru/

      „Forbes”, http://forbes.ru/

      Статистика  инвестиций”, http://www.cotinvestor.ru/category/novosti/

       

       

      6.4. Oficjalne strony o tematyce ekonomicznej

      Federalna Służba Statystyczna ROSSTAT (Федеральная служба государственной стаистики), http://www.gks.ru

      Instytut Polityki Ekonomicznej im. J.Gajdara (Институт экономической политики имени Е.Т. Гайдара), http://www.iep.ru/

      Wszechrosyjski Naukowo-Badawczy Instytut Koniunktury (Всероссийский научно-исследовательский конъюнктурный институт), http://www.vniki.ru/

      Centrum Analityczne przy Rządzie FR (Аналитический центр при Правительстве Российской Федерации), http://ac.gov.ru/

      Instytut Ekonomii, Rosyjska Akademia Nauk (Институт экономики РАН), http://inecon.org/,

      Instytut Gospodarki Światowej i Stosunków Międzynarodowych, Rosyjska Akademia Nauk (Института мировой экономики и международных отношений Российской академии наук (ИМЭМО РАН), http://www.imemo.ru

       

      6.5. Inne przydatne linki

      https://russia.trade.gov.pl/pl/o-kraju/rosyjski-elementarz/88371,Rosyjski-elementarz.html


       

       

       

      1 lipca 2013 (ostatnia aktualizacja: 22 grudnia 2016)

      Drukuj Drukuj Podziel się treścią: