close

  • Polsce – służyć, Europę – tworzyć, Świat – rozumieć

     

  • SŁOWENIA

  • Słowenia

    •  

       Informacje o kraju


       

       

      1.1. Położenie geograficzne, ludność, obszar, stolica, języki urzędowe.

       

       

      Położenie geograficzne: Słowenia leży w Europie Środkowej, zajmuje powierzchnię 20 256 km2. Graniczy z Austrią na północy (324 km) i Chorwacją na południu i południowym wschodzie (546 km). Znacznie krótsze linie graniczne posiada na zachodzie z Włochami (235) i na wschodzie z Węgrami (102 km).

       

      Ludność: Liczba ludności Słowenii wynosi ok. 2 mln osób. Większość (88%) to Słoweńcy. Pozostali deklarują się jako: Chorwaci (2,7%), Serbowie (2,5%) Muzułmanie (z Bośni i Hercegowiny, 1,3%). Poza tym, głównie w Prekmurju na wschodzie Słowenii mieszka ok. 8500 Węgrów i 2300 Romów, a w Primorskiej 3000 Włochów. Poza granicami kraju żyje ok. 400 000 Słoweńców.

       

      Obszar: Powierzchnia Słowenii wynosi 20 tys. kilometrów kwadratowych, co plasuje ją na 150 miejscu w świecie. Większe miasta to Maribor (147 000), Celje (42 000), Kranj (37 300) i Koper (25 300)

      Słowenia tradycyjnie podzielona jest na osiem prowincji: Gorenjska, Primorska, Notranjska, Dolenjska, Bela Krajina, Štajerska, Prekmurje i Koroška.

       

      Stolica: Stolicą Słowenii jest Lublana (300.000).

       

      Języki urzędowe:Językiem urzędowym na obszarze całego kraju jest język słoweński; w położonych na Istrii gminach Koper (wł. Capodistria), Izola (wł. Isola d’Istria) i Piran (wł. Pirano) dodatkowo język włoski; a w prekmurskich gminach Hodoš (węg. Hodos) Lendava (węg. Lendva) i Dobrovnik (węg. Dobrónak) dodatkowo język węgierski.Konstytucja RS gwarantuje mniejszości węgierskiej i włoskiej prawo do nauki i publikacji we własnym języku. Mają one również zagwarantowane przedstawicielstwo w Zgromadzeniu Narodowym poprzez jednego deputowanego wybranego spośród każdej grupy etnicznej.

       

      1.2. Warunki klimatyczne.

      Słowenia leży w strefie klimatu umiarkowanego z czterema porami roku, niemniej jednak ukształtowanie terenu sprawia, że można w Słowenii wyróżnić trzy odrębne strefy klimatyczne. Na północnym zachodzie dominuje klimat alpejski z silnymi wpływami znad Atlantyku i obfitymi opadami. Wybrzeże i duża część Primorskiej, aż do doliny Soczy posiada klimat śródziemnomorski z ciepłą słoneczną pogodą przez większą część roku i z łagodnymi zimami. Część wschodnia Słowenii ma klimat kontynentalny z gorącymi latami i mroźnymi zimami. Średnie temperatury: w styczniu 0oC, w czerwcu 21oC.

       

      1.3. Główne bogactwa naturalne.

      Węgiel brunatny, rtęć, cynk, kamień budowlany, energia wodna, lasy.

       

      1.4. System walutowy, kurs i wymiana.

      Od 1 stycznia 2007 walutą Republiki Słowenii jest Euro. 

       

      1.5. Religia.

      Katolicy  57.8%, muzułmanie 2.4%, prawosławni 2.3%, inne wyznania chrześcijańskie 0.9%  ( Spis powszechny 2002).

       

      1.6. Infrastruktura transportowa.

      Słowenia posiada dobrze rozwiniętą drogową infrastrukturę transportową, sieć kolejowa jest na relatywnie niższym poziomie. Najważniejszym portem Słowenii jest Koper, do którego napływają głównie ładunki z portów azjatyckich i afrykańskich.

      Słowenia posiada ok. 15 000 km dróg, z czego ponad 700 km autostrad i dróg dwupasmowych płatnych (do kupienia winiety roczne, miesięczne i tygodniowe dla pojazdów jednośladowych i pojazdów do 3,5 tony i 1,3 m wysokości oraz pow.1,3 m wysokości, samochody ciężarowe uiszczają opłaty w zależności od długości przejechanej trasy). Autostrady tworzą obwodnicę wokół Lublany i biegną dalej na południowy zachód w kierunku Włoch, na północny zachód w kierunku Austrii, i w kierunku Zagrzebia. Przez Słowenię przebiega 627 km dróg międzynarodowych oznaczonych symbolem E. Stacje benzynowe na trasach są otwarte 24 godziny, a w miastach najczęściej od 6 do 22. Informacji o warunkach na drodze można zasięgnąć na policji 113 lub w Związku Motorowym Słowenii AMZS (Auto Moto Zveza Slovenije tel: +386 987.

       

      Słoweńskie linie lotnicze Adria w Lublanie latają do większych miast europejskich. Lotnisko Brnik obsługują również dwie tanie linie lotnicze WizzAir (Londyn i Bruksela) oraz EasyJet (Londyn). Międzynarodowe lotnicze przejścia graniczne: Portoroż, Ljubljana-Brnik, Maribor-Slivnica.

       

      Słoweńskie koleje posiadają 1200 km torów kolejowych, z których 40% jest zelektryfikowanych. Wiele odcinków wymaga unowocześnienia. Słoweńskie koleje łączą się poprzez europejską sieć kolejową z Austrią, Niemcami, Szwajcarią, Włochami, Węgrami i Chorwacją. Międzynarodowe kolejowe przejścia graniczne: Dutovlje, Hrpelje-Kozina, Ilirska Bistrica, Imeno, Maribor, Metlika, Nova Gorica, Prevalje, Rogatec.

       

      Z Włoch do Słowenii można się dostać drogą morską. Prywatni właściciele jachtów muszą posiadać dokumenty statku i ważny paszport. Międzynarodowe morskie przejścia graniczne: Koper, Piran, Izola.

       

      1.7. Obowiązek wizowy.

      Wizy nie są wymagane.

       

      1.8. Wykaz świąt państwowych.

       

      Nowy Rok

      1 stycznia

      Dzień Prešerena - słoweńskie święto kultury

      8 lutego

      Wielkanoc

      marzec/kwiecień

      Dzień Walki z Okupantem

      27 kwietnia

      Święto Pracy

      1 i 2 maja

      Święto Narodowe

      25 czerwca

      Wniebowzięcie NMP

      15 sierpnia

      Dzień Reformacji

      31 października

      Wszystkich Świętych

      1 listopada

      Boże Narodzenie

      25 grudnia

      Dzień Niepodległości

      26 grudnia

       

       

      System administracyjny


       

      2.1. Ustrój polityczny.

      Ustrojem Słowenii jest demokracja parlamentarno-gabinetowa, z trójpodziałem władzy. Władza ustawodawcza należy do dwuizbowego parlamentu - Zgromadzenia Państwowego (izba niższa) oraz Rady Państwa. Władzę wykonawczą sprawują rząd oraz prezydent, a sądowniczą sądy i trybunały. Republika Słowenii powstała jako jedno z państw po rozpadzie Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Jugosławii. Po wojnie jugosłowiańskiej Słoweńcy ostatecznie przejęli kontrolę nad swoimi granicami w październiku 1991 r. i wprowadzili walutę narodową - tolara. Najważniejszym krokiem potwierdzającym pełną niezależność Słowenii było przyjęcie 26 grudnia 1991 r. Konstytucji Republiki Słowenii.

       

      2.2. Władza ustawodawcza

      Parlament jest dwuizbowy i składa się ze Zgromadzenia Państwowego (Državni Zbor) i Rady Państwa (Državni Svet). Zgromadzenie państwowe liczy 90 deputowanych, z których 38 wybiera się w wyborach proporcjonalnych metodą Hare, zaś 50 metodą d’Hondta z list partyjnych z progiem 3% w skali kraju. Do składu Zgromadzenia Państwowego muszą zostać wybrani także przedstawiciele mniejszości

      narodowych: włoskiej i węgierskiej (po jednym mandacie). Kadencja Zgromadzenia trwa 4 lata. Czynne i bierne prawo wyborcze w wyborach do Zgromadzenia przysługuje osobom, które ukończyły 18 lat. RADA PAŃSTWA składa się z 40 członków. Jest reprezentacją interesów społecznych, gospodarczych, zawodowych i lokalnych. W jej skład wchodzi: 4 przedstawicieli pracodawców, 4 przedstawicieli pracobiorców, 4 przedstawicieli rolników, rzemieślników i osób wykonujących wolne zawody, 6 przedstawicieli dziedzin pozagospodarczych, 22 przedstawicieli interesów lokalnych. Kadencja Rady Państwa trwa 5 lat.

       

       

      2.3. Władza wykonawcza.

      Rząd – składa się z premiera i ministrów. Premiera wybiera Zgromadzenie bezwzględną większością głosów ogólnej liczby deputowanych głosując na kandydata przedstawionego przez prezydenta. Jeśli kandydat nie uzyska wymaganej liczby głosów prezydent w ciągu 14 dni przedstawia inne kandydatury. Premier zapewnia jednolitość politycznego i administracyjnego prowadzenia prac rządu oraz koordynuje prace ministrów. Zgromadzenie może, na wniosek 10 deputowanych dokonać wyboru nowego premiera, co uznaje się na wyrażenie votum nieufności pełniącemu tę funkcję premierowi. Premierem jest MIRO CERAR.

       

      Prezydent jest wybierany w wyborach powszechnych, bezpośrednich na 5 lat, z prawem jednej reelekcji. Za wybranego uważa się kandydata, który uzyskał co najmniej połowę ważnie oddanych głosów. Prezydent pełni funkcje reprezentacyjne, jak również jest najwyższym dowódcą sił zbrojnych. Zarządza wybory do Zgromadzenia Państwowego, powołuje funkcjonariuszy państwowych, wydaje dokumenty ratyfikacyjne. W przypadku trwałej niezdolności do sprawowania urzędu, śmierci, rezygnacji i w innych przypadkach opróżnienia urzędu prezydenta, urząd ten tymczasowo sprawuje Przewodniczący Zgromadzenia Państwowego. Prezydentem jest BORUT PAHOR.

       

      2.4. Struktura administracji gospodarczej.

      Administracja gospodarcza dotyczy przedsiębiorców i prowadzonej przez nich działalności gospodarczej. Podobnie jak w Polsce realizowana jest na szczeblu centralnym (rada ministrów, agencje rządowe) i lokalnym za pośrednictwem organów samorządu terytorialnego i lokalnych organów administracji zespolonej (służby, inspekcje itp.). Od 2006 r. systematycznie likwidowana jest natomiast obowiązkowa przynależność do organizacji samorządu gospodarczego. Od 2006 r. wprowadzono dobrowolne członkostwo w Słoweńskiej Izbie Gospodarczej (liczba jej członków zmniejszyła się z 40 tyś. do 10 tyś.), a od 2013 r. dobrowolne jest również członkostwo w Izbie Rzemiosła i Przedsiębiorczości.

       

      Urzędy centralne

      Ministerstwo Rozwoju Gospodarczego i Technologii (Ministrstvo za gospodarski razvoj in tehnologijo)

      Ministerstwo Pracy, Rodziny, Spraw Społecznych i Równouprawnienia (Ministrstvo za delo, družino, socialne zadeve in enake možnosti)

      Ministerstwo Finansów (Ministrstvo za finance)

      Ministerstwo Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej (Ministrstvo za kmetijstvo, gozdarstvo in prehrano)

      Ministerstwo Infrastruktury (Ministrstvo za infrastrukturo )

      Ministerstwo Środowiska i Zagospodarowania Przestrzennego (Ministrstvo za okolje in prostor)

      Urząd Analiz Makroekonomicznych i Rozwoju (UMAR)

      Urząd Statystyczny RS (SURS)

      Bank Słowenii  (BSi)

       

      Agencje rządowe

       

      Agencja Publiczna ds. Ochrony Konkurencji (AVK)

      Inspektorat Handlowy (Trzni inspektorat)

      Urząd RS ds, Własności Intelektualnej (UIL - SIPO)

      Inspektorat RS ds. Komunikacji Elektronicznej, Podpisu Elektronicznego i Poczty (IEKEPP)

      Inspektorat RS. ds. Transportu, Energetyki i Środowiska (IPEP)

      Urząd ds. Rezerw Państwowych (ZRSBR)

      Agencja Publiczna ds. Wspierania Przedsiębiorczości, Innowacji, Rozwoju, Inwestycji i Turystyki (SPIRIT)

      Słoweński Instytut Standaryzacji (SIST) 

      Słoweńska Akredytacja (SA)

      Urząd Finansowy RS (www.fu.gov.si)

      Komisja ds. Walki z Korupcją RS (KPK-RS)

      Urząd RS ds. Nadzoru Gier Losowych (UNPIS)

      Urząd ds. Ewidencji i Usług Publicznych (AJPES)

      Najwyższa Izba Kontroli (Racunsko sodisce)

      Agencja ds. Nadzoru Ubezpieczeń (A-ZN)

      Urząd Papierów Wartościowych (ATVP)

      Agencja Rynków Rolnych i Rozwoju Obszarów Wiejskich (AKTRP)

      Agencja ds. Bezpiecznej Żywności, Weterynaryjnej i Fitosanitarnej (UVHVVR)

      Inspekcja Pracy (ID)

       

      Zarządzanie własnością publiczną realizowane jest za pośrednictwem wyspecjalizowanych funduszy.

       

      Uwzględniając zalecenia OECD w grudniu 2012 r. Słowenia podjęła prace nad Narodowym Słoweńskim Funduszem Majątku Państwowego (Słoweński Holding Państwowy – SDH), który docelowo przejmie wszystkie obowiązki związane z zarządzaniem majątkiem należącym do Skarbu Państwa RS.

       

      Wszystkie postanowienia Ustawy o Narodowym Słoweńskim Funduszu Majątku Państwowego (SDH) weszły w życie z dniem 26.4.2014 r. po przejęciu zobowiązań i zadań Słoweńskiego Funduszu Odszkodowań (Slovenska Odskodninska Druzba – SOD) odpowiedzialnego za roszczenia reprywatyzacyjne.

       

      SDH, zgodnie z ustawą, odpowiada za zarządzanie majątkiem Skarbu Państwa i reprezentowanie jego interesów w spółkach, w których Skarb Państwa posiada swoje udziały, kwestie reprywatyzacyjne, roszczenia i odszkodowania oraz problematykę prywatyzacji zgodnie ze strategią opracowywaną i przyjmowaną przez Parlament RS. 

       

      Więcej informacji oraz aktualne obwieszczenia ws. prywatyzacji na stronie: http://www.sdh.si/

       

      Samorządy zawodowe

      Związek Pracodawców RS (ZDS)

      Izba Gospodarcza RS (GSZ)

      Izba Rzemiosła i Przedsiębiorczości (OPZS)

      Izba Handlowa (TZSLO)

      Stowarzyszenie Pracodawców Rzemiosła i Małej Przedsiębiorczości (ZDOPS)

      Konfederacja Wolnych Związków Zawodowych (ZSSS)

      Konfederacja Związków Zawodowych PERGAM (PERGAM)

      Konfederacja Związków Zawodowych 90Słowenia (KS 90 Slovenije)

      Konfederacja Związków Zawodowych NEODVISNOST

       

      2.5. Sądownictwo gospodarcze.

       

      W Słowenii sądy pierwszej instancji dla spraw gospodarczych to wydziały gospodarcze sądów rejonowych  (okrožna sodišča), natomiast sądy wyższe (Višja sodišča) są sądami drugiej instancji.

      W Słowenii działa 11 sądów rejonowych oraz 4 sądy wyższe. Sąd Najwyższy (Vrhovno sodišče) wydaje orzeczenia w przypadku nadzwyczajnych środków odwoławczych, a w niektórych sprawach działa jako sąd trzeciej instancji.

      W Słowenii funkcjonują również 4 inne sądy pierwszej instancji - 3 sądy pracy (delovna sodišča) oraz 1 sąd spraw społecznych (socialno sodišče). Naczelny Sąd Pracy i Spraw Społecznych (Višje delovno in socialno sodišče) zajmuje się sporami osób fizycznych i sporami zbiorowymi podlegającymi prawu pracy oraz sporami społecznymi jako sąd drugiej instancji. Sporami gospodarczymi zajmują się wydziały gospodarcze sądów rejonowych.

      Sądy rejonowe zajmują się sprawami cywilnymi i gospodarczymi w pierwszej instancji. Sądy rejonowe orzekają m. in. w następujących sprawach gospodarczych: układ z wierzycielami, upadłość i likwidacja; naruszenie praw własności intelektualnej; bezsporne postępowanie w sprawach przewidzianych prawem; uznawanie orzeczeń sądów zagranicznych. Spory we właściwości sądów rejonowych dotyczą orzekania w sprawach majątkowych, jeśli wartość sporu przekracza 8500 EUR; w sprawach dotyczących praw autorskich, ochrony lub wykorzystania wynalazków oraz znaków charakterystycznych lub praw do nazwy firmy, a także w sporach związanych z ochroną konkurencji i sporach handlowych.

      Wnioski o rewizję jako nadzwyczajny środek prawny są składane do sądu, który rozpatrywał sprawę w pierwszej instancji.

      Sprawy gospodarcze w drugiej instancji są rozpatrywane przez sądy wyższe, które są właściwe dla orzekania w sprawach odwołania od decyzji sądów lokalnych i rejonowych oraz innych sprawach przewidzianych prawem. W sądzie wyższym decyzję podejmuje trzech sędziów. Odwołanie od decyzji sądu pierwszej instancji jest możliwe w okresie piętnastu dni od wydania decyzji lub ośmiu dni w przypadku spraw dotyczących weksli lub czeków. Szybkie złożenie apelacji zatrzymuje wejście w życie tej części decyzji, której dotyczy odwołanie. Od decyzji sądu można się odwołać w przypadku istotnego naruszenia procedury postępowania w sprawach cywilnych, nieprawidłowego lub niepełnego określenia faktów lub błędnego zastosowania przepisów prawa.

      W sprawach gospodarczych orzeczenia trzeciej instancji są wydawane przez Sąd Najwyższy Republiki Słowenii, którego właściwość obejmuje orzekanie w sprawach odwołania od wyroków sądów wyższych, podejmowanie decyzji związanych z rewizjami oraz ochroną zgodności z prawem, a także w innych sprawach przewidzianych prawem. W Sądzie Najwyższym zasiada trzech lub pięciu sędziów, zależnie od litery prawa w konkretnym przypadku.

      W Słowenii funkcjonują również sądy pracy i spraw społecznych pierwszej instancji, które orzekają w siedzibie sądu lub wydziałach zewnętrznych.

      Sądy pracy są właściwe w przypadku sporów osób fizycznych podlegających prawu pracy: dotyczących zawierania, istnienia, trwania oraz wypowiadania stosunku pracy; pomiędzy pracownikami a pracodawcami lub ich następcami prawnymi w związku z prawami i obowiązkami wynikającymi ze stosunku pracy; w związku z prawami i obowiązkami wynikającymi z relacji pomiędzy pracownikami a klientami, dla których pracują z tytułu umowy pomiędzy pracownikami a klientami; pomiędzy pracodawcami a kandydatami do pracy w związku z procesem rekrutacji; w związku z przemysłowym prawem własności i zobowiązaniami zachodzącymi pomiędzy pracodawcą a pracownikiem na podstawie stosunku pracy; w związku z pracą dzieci poniżej 15. roku życia, praktykantów oraz studentów; pomiędzy pracodawcami a studentami w związku z wynagrodzeniem pracowników; w związku z bezpłatnym okresem próbnym oraz sporami o odszkodowanie, w przypadku którego właściwy jest sąd pracy zgodnie z literą prawa, a jedną z zaskarżonych stron jest firma ubezpieczeniowa. Sądy pracy są właściwe w przypadku sporów zbiorowych podlegających prawu pracy: pomiędzy stronami układu zbiorowego lub pomiędzy stronami układu a osobą trzecią w związku z ważnością oraz wykonaniem układu zbiorowego; w związku z kompetencjami do zbiorowych negocjacji; w związku ze zgodnością układu zbiorowego z przepisami prawa, zgodnością z innymi układami zbiorowymi, zgodnością działań pracodawcy z przepisami prawa oraz układem zbiorowym; w związku z legalnością strajków oraz innych form działań protestacyjnych; w związku z uczestnictwem pracowników w zarządzaniu; w zakresie praw związków zawodowych w relacjach pracowniczych; w związku z tworzeniem związków zawodowych.

      Naczelny Sąd Pracy i Spraw Społecznych ma siedzibę w Lublanie, gdzie orzeka w sprawach drugiej instancji; w ławie sędziowskiej zasiada trzech sędziów.

      Decyzje o rewizji wyroków sądów pracy i spraw społecznych podejmuje Sąd Najwyższy.

      Od decyzji administracyjnej wydanej przez organ administracji przysługuje prawo odwołania do organu nadrzędnego oraz do sądu administracyjnego z siedzibą w Lublanie i oddziałami w Celje i Mariborze w drugiej instancji.

      Przedsiębiorcy mogą również korzystać z sądu arbitrażowego, który działa przy Słoweńskiej Izbie Gospodarczej www.gzs.si

      Strony w sądzie reprezentowane są przez prawnika posiadającego uprawnienia nadawane po zdaniu egzaminu państwowego (pravosodni izipit). Wynagrodzenie wypłacane jest w oparciu o urzędowe taryfy. Bezpłatna pomoc prawna zapewniana jest po złożeniu odpowiedniego wniosku i oświadczenia majątkowego.

       

       

       

      Gospodarka


       

      3.1. Ogólna charakterystyka sytuacji gospodarczej.

      Pod koniec lat 80. XX wieku Słowenia była najbardziej rozwiniętym i najbogatszym krajem związkowym Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Jugosławii. Mieszkało tutaj 8 proc. ludności, która wytwarzała 18 proc. PKB i 20 proc. produkcji przemysłowej wspólnego państwa.
       

      U progu transformacji Słowenia cechowała się nie tylko najwyższym w regionie poziomem PKB per capita, ale też stosunkowo dużą otwartością na rynki Europy Zachodniej. Skutkowało to powstaniem rozbudowanego sektora nowoczesnego, jak na warunki krajów EŚW, przemysłu.

       

      Na początku lat 90. kraj przeżywał okres stagnacji gospodarczej – przyrost PKB był ujemny, rosło bezrobocie, a inflacja osiągała zawrotne rozmiary. Silne fundamenty gospodarcze i reformatorska polityka pozwoliły jednak przetrwać kryzys, a Słowenia weszła na ścieżkę szybkiego wzrostu gospodarczego. W 2004 roku, wraz z Polską stała się członkiem Unii Europejskiej, a na początku 2007 roku została pierwszym krajem postkomunistycznym, który przyjął wspólną europejską walutę – euro.

      W latach poprzedzających kolejny kryzys Słowenia cieszyła się solidnym wzrostem gospodarczym, mającym swoje źródło w dynamicznym eksporcie i inwestycjach, szczególnie w infrastrukturę. Szybka ekspansja zakończyła się w ostatnim kwartale 2008 r., kiedy światowy kryzys poważnie i dość nagle uderzył w słoweńską gospodarkę, głównie poprzez osłabienie wymiany handlowej, istotnej ze względu na wysoki stopień otwartości słoweńskiej gospodarki. PKB w 2009 r. spadł o 8,1% i wyniósł nominalnie 34,9 mld EUR. Po dwóch latach niewielkiego wzrostu (w 2010 o 1,2 proc. i w 2011 o 0,6 proc.) w 2012-2013 r. Słowenia pozostawała w recesji, do czego znacząco przyczynił się kryzys sektora bankowego. Po dokapitalizowaniu w grudniu 2013 r. największych banków kwotą 4,7 mld EUR trwają działania restrukturyzacyjne, gdyż sektor ten w dalszym nie kredytuje gospodarki, co pozostaje poważnym czynnikiem ograniczającym wzrost gospodarczy.

      Po okresie dwuletniego spowolnienia w gospodarce Słowenii w IV kwartale 2013 r. pojawiło się ożywienie, której jest przede wszystkim wynikiem poprawiającej się koniunktury w gospodarkach strefy euro, a zwłaszcza wzrostu produkcji w sektorze przemysłowym i tym samym rosnącego popytu ze strony głównego partnera handlowego.

       

      W 2014 roku słoweńska gospodarka wzrosła o 3 proc. PKB. W 2015 r. wzrost wyniósł 2,9 proc. – znacznie powyżej oczekiwań. Dynamika wzrostu w IV kwartale wyniosła 3,3 proc., głównie dzięki rosnącemu popytowi wewnętrznemu, który wzrósł o 3,7 proc. Rośnie konsumpcja indywidualna (wzrost na poziomie 2,5 proc.), w IV kwartale wzrosły również wydatki rządowe (aż o 3 proc.). Czynnikiem dynamizującym gospodarkę poza popytem zewnętrznym były również inwestycje, które – dzięki przyspieszeniu realizacji projektów współfinansowanych ze środków unijnych z perspektywy 2007-2013 – wzrosły o 8,1 proc. rok do roku w IV kw. (w 2015 r. 4,4 proc.) wobec -0,6 proc. w III kw.

       

      Wartość PKB na 1 mieszkańca w cenach bieżących wyniosła w 2015 r. 18.680 euro, najwięcej od 2009 (kiedy wyniosła 17.714 euro), jednak w dalszym ciągu jest niższa niż w 2008, kiedy osiągnęła 18.769 euro ( w 2004, wyniosła 13.900 euro na 1 mieszkańca).

       

      Najważniejszym czynnikiem wzrostu pozostał eksport, którego dynamika w IV kwartale uległa pewnemu spowolnieniu. W całym 2015 r. wzrost eksportu (5,2 proc.) był szybszy niż wzrost PKB, w wyniku, czego udział eksportu w PKB osiągnął poziom najwyższy w historii – 81 proc. Dynamika importu w 2015 r. wyniosła 4,4 proc.

      Pozytywne trendy utrzymują się w 2016 r., większość instytucji podwyższyła prognozy wzrostu gospodarczego, który wyniesie 2,3 proc. Przyczynią się do tego przede wszystkim dalszy wzrost eksportu oraz konsumpcji prywatnej. W najbliższych kwartałach oczekuje się dalszego wzrostu zatrudnienia, co w warunkach malejących wolnych zasobów pracy powinno sprzyjać wzrostowi wynagrodzeń. Z powodu mniejszego napływu funduszy unijnych odnotowywany jest spadek dynamiki inwestycji publicznych, inwestycje prywatne rosną. Inflacja, pomimo spodziewanego stopniowego jej wzrostu, nadal pozostanie stosunkowo niska i nie wpłynie na realne dochody gospodarstw domowych. Główne czynniki ryzyka dla wzrostu to niepewność w gospodarkach europejskich spowodowana wyjściem Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej, spowolnienie gospodarcze na świecie wywołane przez słabą koniunkturę w krajach rozwijających się oraz utrudnienia w handlu związane z ewentualnym ograniczeniem swobodnego przepływu towarów i osób wewnątrz strefy Schengen.

       

       

      Słoweński PKB, pomimo dynamicznego wzrostu, w dalszym ciągu pozostaje poniżej poziomu z 2008 r. W 2015 r. w porównaniu z 2008 r. był realnie niższy o 7 proc. W okresie od 2008 r. zadłużenie w przeliczeniu na „statystycznego Słoweńca” wzrosło z 4.063 EUR do 14.615 EUR (w 2015r.).

       

      Systematycznie rośnie udział eksportu w PKB z 58 proc. w 2008r. do 81 proc. w 2015r. Od dwóch lat wzrasta również udział słoweńskiego eksportu w łącznym eksporcie UE, poprawia się konkurencyjność, co wynika głównie z wzrostu wydajności, rozwoju i jakości wyrobów, a dobre warunki wymiany (malejące ceny surowców energetycznych) poprawiają zyskowność firm.

      Saldo na rachunku bieżącym już kolejny rok z rzędu jest dodatnie i w 2015 r. wyniosło 7,3 proc. PKB tj. 2,8 mld EUR. Po I kwartale 2016 r. saldo dodatnie stanowi już 7,8 proc. PKB.

      Wzrost nakładów inwestycyjnych w 2015 r. był niewielki – wyniósł zaledwie 0,5 proc. i wynikał głównie z możliwości wykorzystania środków UE z poprzedniej perspektywy finansowej i zakończenia wybranych inwestycji. W porównaniu z rekordowym 2014 r. spadły głównie inwestycje w budownictwie, na zakup środków trwałych utrzymały się na podobnym poziomie (głównie z tytułu zakupów środków transportu). Nowa perspektywa finansowa i brak gotowych do finansowania projektów powodują, powodują, iż w 2016 r. prognozowany jest spadek inwestycji (aż o 3 proc.).

      PKB liczony w cenach stałych roku poprzedniego wzrósł realnie w okresie od stycznia do września 2016 r. o 2,6 proc.(odpowiednio 2,3 proc. w I kwartale, 2,8 proc. w II i 2,7 proc. w III). SURS podał także, iż w III kwartale 2016 r. PKB wyrównany sezonowo realnie wzrósł o 1 proc. w porównaniu z poprzednim kwartałem i był wyższy niż przed rokiem o 3 proc. Głównym motorem stała się konsumpcja indywidualna, która w III kwartale 2016 r. wzrosła o 2,6 proc. Konsumpcja wewnętrzna wzrosła o 2,5 proc. Wzrostowi konsumpcji sprzyja przede wszystkim wzrost zapotrzebowania na pracę w firmach wytwarzających dobra i usługi. Na poprawę nastrojów konsumentów i ich rosnącą skłonność do konsumpcji korzystnie wpływa obserwowana i oczekiwana dalsza poprawa sytuacji na rynkach pracy.

      Inwestycje maleją, w III kwartale spadły o 0,4 proc., inwestycje w środki podstawowe o 3,6 proc. Podobnie jak w poprzednich kwartałach na poziom inwestycji negatywnie wpływa spadek w branży budowlanej (12,4 proc.).

      Dynamika eksportu spowolniła - eksport towarów i usług w analizowanym okresie wzrósł o 5,8 proc. i pozytywnie wpływał na wzrost gospodarczy. Import wzrósł o 4,5 proc. w tym usług o 2,5 proc., towarów o 4,9 proc. Zatrudnienie w III kwartale wzrosło o 2,1 proc., był to najwyższy wzrost od 2014 r., kiedy nastąpiło odwrócenie negatywnych trendów na rynku pracy i wzrostu bezrobocia. Zatrudnienie w przetwórstwie wzrosło o 3,3 proc., w gastronomii o 4,7 proc., w działalności zdrowia i opieki społecznej o 4,6 proc., a w transporcie i usługach magazynowania o 4,3 proc.

      Na wzrost gospodarczy największy pozytywny wpływ miało przetwórstwo przemysłowe (wzrost o 1,3 punktu procentowego), wartość dodana w tej branży wzrosła o 6,5 proc. Najwyższy wzrost wartości dodanej odnotowano w gastronomii (11 proc). Łącznie wartość dodana słoweńskiej gospodarki wyniosła w analizowanym okresie 2,5 proc.

      Pomimo dynamicznego wzrostu słoweńskiego PKB pozostaje on w dalszym ciągu poniżej poziomu przed kryzysem z 2008 r. Wg. szacunków SURS mógłby wyrównać w 2019 r. 

      W 2015 roku wartość eksportu liczonego według cen bieżących wyniosła 23,9 mld euro i była o 4,4% wyższa w porównaniu z analogicznym okresem w roku 2014. Wartość importu wyniosła prawie 23,2 mld euro i była wyższa o 2,7% r/r. W rezultacie nadwyżka obrotów towarowych wyniosła 750 mln euro. Stopień pokrycia importu eksportem wyniósł 103,2 proc. W 2015 r. rósł eksport na rynki krajów UE – wzrost o 5,1% do 18,4 mld euro, mniej dynamicznie rośnie eksport do krajów pozaczłonkowskich (2,2 proc.).

       

      Według wstępnych danych SURS, eksport w okresie styczeń-wrzesień wzrósł o 4,2 proc. (wyniósł 18,6 mld EUR), import również wzrósł, o 2,6 proc. ( 17,7 mld EUR). W analizowanym okresie Słowenia miała dodatnie saldo, które wyniosło 823 mln EUR, stopień pokrycia importu eksportem wyniósł 104,6 proc.

       

      W analizowanym okresie 2016 r. rósł zarówno eksport na rynki krajów UE – wzrost o 4,0 % do 14,3 mld euro, z nieco wyższą dynamiką rósł eksport do krajów pozaczłonkowskich (5 proc.).

       

      Wartość dodana brutto w 2015 roku wzrosła o 3,5% względem 2014 r., zatem nieco szybciej niż wzrost PKB. Poza budownictwem, gdzie wartość dodana po dynamicznym wzroście w 2014 r. rok z rzędu zmniejszyła się o 3 proc., pozostałe sektory pozytywnie wpływały na wzrost gospodarczy. W przemyśle przetwórczym wzrost wyniósł 5,2 proc., w handlu 5,4 proc., a w usługach gastronomicznych 6,3 proc.

       

      Po wygaśnięciu działań interwencyjnych (w 2010 r.) malejąca aktywność gospodarcza powodowała stałe pogarszanie się sytuacji na rynku pracy, realny spadek wynagrodzeń brutto i transferów społecznych oraz pogarszanie nastrojów konsumenckich, co spowodowało, iż w 2012 r. po raz pierwszy od początku transformacji spadła konsumpcja wewnętrzna.

      W 2013 r. ustawa oszczędnościowa ponownie obniżyła spożycie publiczne (o 2 proc.), a spożycie indywidualne gospodarstw domowych również zmalało o 2,7 proc. Wydatki indywidualne na dobra trwałe spadły aż o 4,5 proc., co w ocenie analityków jest zrozumiałe uwzględniając stale pogarszającą się sytuację na rynku pracy i liczbę bezrobotnych wynoszącą 116 tyś. Ożywienie gospodarcze w 2014 r. pozytywnie wpłynęło na konsumpcję gospodarstw domowych, która nieznacznie wzrosła (o 0,3 proc.), wzrosły również inwestycje w środki podstawowe (o 4,8 proc.). Trend ten utrzymał się w 2015 r. – spożycie wewnętrzne wzrosło o 1,5 proc., konsumpcja indywidualna w 2015 r. wzrosła o 1,7 proc., wydatki sektora publicznego wzrosły o 0,7 proc.

       

      Od stycznia do września 2016 r. średnioroczny wzrost popytu krajowego (konsumpcja i inwestycje) wyniósł 1,9 proc. Konsumpcja krajowa wzrosła o 2,5 proc., w tym publiczna o 2,2 proc. i indywidualna o 2,5 proc.

      Od 2011 r. do końca 2015 r. spożycie publiczne spadło o ponad 7,5 proc., przy czym najbardziej ograniczane są wydatki na koszty związane z pracą i koszty usług materialnych. W II połowie 2015 r. ponownie pogorszyła się sytuacja w budownictwie - wartość produkcji budowlano-montażowej w 2015 r. spadła o 7,3 proc. w porównaniu z analogicznym okresem roku poprzedniego.

       

      W porównaniu z 2010 rokiem (nowy rok bazowy) wartość produkcji spadła o 38,6 proc., w tym wartość budowy obiektów inżynierii lądowej i wodnej w porównaniu z 2010 r. spadła o 25,6 proc., a wartość budowy budynków spadła aż o 58,3 procent. Rynek budownictwa mieszkaniowego w dalszym ciągu pozostaje w poważnej recesji. Liczba wydawanych zezwoleń budowlanych systematycznie maleje, poważnym problemem pozostają również zakończone niesprzedane inwestycje oraz znacząca liczba nieruchomości pozostająca własnością banków.

       

      Trend w budownictwie ulega powolnej poprawie pomimo spadku wartości produkcji budowlano-montażowej w okresie styczeń-wrzesień 2016 r. o 9,2 proc. w porównaniu z analogicznym okresem roku poprzedniego. Jednak we wrześniu, w porównaniu z poprzednim miesiącem wzrosła o 4 proc. Wartość budowy obiektów inżynierii lądowej i wodnej w porównaniu z 2015r. spadła o 27 proc., a wartość budowy budynków o 4,2 procent. W porównaniu z 2010 rokiem (nowy rok bazowy) wartość produkcji spadła aż o 43,3 proc., w tym wartość budowy obiektów inżynierii lądowej i wodnej w porównaniu z 2010 r. spadła o 25,7 proc., a wartość budowy budynków spadła aż o 59,3 procent.

       

      W 2015 roku, wraz ze spadkiem cen nieruchomości i działek budowlanych, (które od 2007 r. staniały aż o 40 proc.) następuje pewne ożywienie na rynku nieruchomości. Na rynku pojawiają się nieruchomości, którymi zarządza tzw. „zły bank” (DUTB) powołany w celu likwidacji złych aktywów. Wg. Raportu o słoweńskim rynku nieruchomości 2015 kupcy, którzy poszukują nowych nieruchomości mają problemy, gdyż na rynku pierwotnym brak jest interesujących ofert. W 2015 r. zewidencjonowano 28 tyś. transakcji na wolnym rynku lub aukcjach, których łączna wartość wyniosła 1,6 mld EUR. W porównaniu z 2014 r. oznacza to 2 proc. wzrost ilości i 4 proc. wzrost wartości transakcji. W masie transakcji 44 proc. stanowiły mieszkania, a 23 proc. domy. Ceny są bardzo zróżnicowane regionalnie – od średnio 2 tyś. euro za 1 metr kwadratowy w Lublanie i okolicy, do 700 euro w regionie Prekmurje. Średnia cena 1 metra kwadratowego wynosi 1440 EUR i była w porównaniu z 2008 r. (najwyższe ceny) o około 25 proc. niższa.

       

      W I półroczu 2016 na rynku nieruchomości zawarto 16.500 transakcji kupna-sprzedaży o łącznej wartości około 950 mln euro. Według analityków można oczekiwać, iż osiągną one poziom z rekordowego 2007 r. (2,3 mld euro). W porównaniu z I półroczem 2015 r. sprzedano 18 proc. więcej mieszkań i 15 proc. więcej domów, trend – podobnie jak w Europie – to wzrost cen, który jest jednak nieco wolniejszy. Średnia cena za 1 m kwadratowy używanego mieszkania w Lublanie wzrosła o 6 proc. i wyniosła 2130 euro, w Mariborze pozostała bez zmian (1050 euro); średnia cena za 1 metr kwadratowy w Słowenii wzrosła o 50 euro i wynosi 1490 euro. Udział budownictwa mieszkaniowego w łącznej wartości projektów budowlanych stanowi zaledwie 10 proc. (przed kryzysem wynosił 17).

       

      Na wyniki słoweńskiej gospodarki pozytywnie wpływa popyt zagraniczny i eksport, który jest podstawowym czynnikiem przyczyniającym się do wzrostu PKB. Wzrost eksportu wynika przede wszystkim z rosnącego popytu ze strony gospodarek strefy euro, wiążącego się zarówno z Największymi partnerami w handlu zagranicznym Słowenii są kraje UE, których udział w eksporcie stanowi 70%, a w imporcie 76%. Główni partnerzy handlowi Słowenii po stronie eksportu to: Niemcy, Włochy, Chorwacja, Austria, Francja i Polska a w imporcie: Niemcy, Włochy, Austria, Francja, Chorwacja.

       

      Struktura i najważniejsze towary w słoweńskich eksporcie pozostają praktycznie bez zmian. Są to: pojazdy samochodowe, urządzenia elektryczne, artykuły medyczne i farmaceutyczne, meble (w eksporcie), pojazdy samochodowe, ropa naftowa i jej przetwory, urządzenia elektryczne, żelazo i stal, urządzenia przemysłowe (w imporcie).

       

      Wg. bazy danych BISNODE swoje wyroby eksportuje ponad jedna czwarta słoweńskich firm (17.628 przedsiębiorstw), do 201 krajów. Największym eksporterem jest branża farmaceutyczna, firmy KRKA (największy eksporter w Słowenii, wartość eksportu w 2015 r. 1,1 mld EUR, udział 93 proc.) i LEK (trzeci eksporter, 1,02 mld EUR, udział eksportu 96 proc.) w której eksporterzy stanowią 52,2 proc., z 99,8 proc. udziałem w przychodach, ważne dla słoweńskiego eksportu znaczenie mają również produkcja metali, produkcja pojazdów, rybołówstwo oraz produkcja maszyn. Liczba zatrudnionych w 2015 r. wzrosła o 0,8 proc., a wartość dodana na 1 zatrudnionego wynosi 46.285 euro, tj. O 15,7 proc. więcej w porównaniu z rokiem poprzednim.

      W porównaniu ze średnią w sektorze przedsiębiorstw przychody ze sprzedaży statystycznego eksportera są 2,7-krotnie wyższe, a zysk jest 5,8-krotnie większy. Eksporterzy to głównie firmy zakładane przez rodzimy kapitał – 4,8 proc. posiada udział kapitału zagranicznego, a 15,1 proc. jest wyłączną własnością zagranicznych inwestorów.

      Słoweńskie firmy eksportowe są motorem rozwoju krajowej gospodarki. Z łącznej liczby zarejestrowanych w odpowiedniku KRS 72 tyś. spółek i 85 tyś. osób prowadzących działalność gospodarczą na rynki zagraniczne swoje wyroby sprzedaje aż 30 proc spółek (20 tyś). Ich dochody ze sprzedaży na rynkach zagranicznych wyniosły 30,3 mld EUR (w 2014 r. 27,7 mld EUR), z czego 8 mld uzyskało 10 procent największych eksporterów. Aż 75 proc. przychodów ze sprzedaży eksportowej zrealizowano na rynkach krajów UE.  17 proc. eksporterów to inwestycje zagraniczne, 4,4 proc. z udziałem kapitału zagranicznego. Ich działalność jest skoncentrowana przed wszystkim w centralnej Słowenii (aż 44 proc. eksporterów ma swoją siedzibę w tym regionie). Eksporterzy zatrudniają 285 tyś. osób, łączne zatrudnienie w spółkach prawa handlowego wynosiło w 2015 r. 445 tyś. Handel i pośrednictwo jako podstawową działalność zarejestrowało 30 proc. eksporterów. Przychody ze sprzedaży w 2015 wyniosły 81,7 mld euro, w tym przychody eksporterów 59,1 mld euro.  Ubezpieczonych było około 25 proc. transakcji, słoweński bank eksportowy ubezpieczył eksport o łącznej wartości 7,5 mld euro. W okresie 2010-2015 bank ten wypłacił 45 mln euro ubezpieczeń eksporterom, szacują iż umożliwiło to utrzymanie 18-20 tyś. miejsc pracy.

       

      W 2015 r. Słowenia odnotowała deflację, która wyniosła w grudzień 2015 do grudnia 2014 r. -0,6 proc. Średnioroczna deflacja wyniosła 0,8 proc. Ceny towarów spadły o 1,7 proc., a ceny usług wzrosły o 0,9 proc. Deflacja spowodowana jest spadkiem cen ropy naftowej na rynkach światowych – ich udział w strukturze konsumpcji gospodarstw domowych w Słowenii jest znacznie wyższy w porównaniu z innymi krajami EU. Wolniejsze ożywienie konsumpcji spowodowało, iż średnioroczne wzrosty pozostałych towarów były niższe i negatywnie wpływały na inflację. W 2015 r. podrożały zarówno żywność jak i usługi. Na kształtowanie się poziomu wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych w okresie rocznym wpływał usług komunikacyjnych (o 5,3), żywności i napojów bezalkoholowych (o 1,5%, usług gastronomicznych i hotelarskich (o 1,4 %), różnych towarów i usług (o 1,1 %), obuwia i odzieży (o 0,8%) oraz usług zdrowotnych (0,7%), spadły natomiast ceny transportu (5,2%). Rekreacji i kultury (o 2,3%) oraz w grupach wyposażenia wnętrz i ceny towarów i usług związanych z utrzymaniem mieszkania (o 1%).

       

      W listopadzie roczny i miesięczny indeks cen wzrósł. Ceny detaliczne towarów wzrosty w porównaniu do listopada 2015 r. o 0,6 proc. , a w porównaniu z październikiem 2016 r. 0,1%. Ceny usług w skali rocznej wzrosły o 0,5 proc., a towarów o 0,1 proc. Wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych od początku roku wyniósł 0,7 proc. W analizowanym okresie największy wpływ na inflację miał wzrost cen towarów żywnościowych (0,2 punktu procentowego), w tym cen owoców i warzyw, które podrożały o 5,8 proc. i napojów gazowanych (o 3,4 proc.). Po 0,1 punktu na wzrost inflacji wpłynęły usługi komunalne i pozostałe (ceny kanalizacji wzrosły o 5,1 proc.), paliwa i smary (2,1 proc.) i komunikacja (1,8 (proc.), inne towary i usługi (1,4 proc.), rekreacja i kultura oraz usługi gastronomiczne i hotelowe (0,9 proc.). O 3,3 proc. spadły ceny samochodów osobowych.

       

      W 2015 r. dalszej systematycznej poprawie ulegała konkurencyjność Słowenii na rynkach zagranicznych, wynikająca głównie ze spadku kosztów pracy oraz wahań kursowych. Słoweńscy eksporterzy zwiększyli swoje udziały na rynkach UE – uwzględniając malejący popyt wewnętrzny i import w UE w 2014 r. o 3,5 proc. w 2015 o 5,6 proc. Dodatkowo prawie 5 proc. wzrost eksportu ze Słowenii do krajów UE jest dowodem na poprawę konkurencyjności.

       

      W Rankingu konkurencyjności 2015-2016 Słowenia awansowała aż o 11 pozycji na 59. miejsce wśród 144 zakwalifikowanych krajów. W porównaniu do zajmowanej w 2008 r. pozycji spadła o 20 miejsc, co wynika głównie z pogarszającej się sytuacji makroekonomicznej, głównie finansów publicznych. Najsłabiej oceniana jest w Słowenii stabilność systemu bankowego, zaufanie do systemu bankowego oraz dostępność do źródeł kredytowania (praktycznie na końcu wśród 144 klasyfikowanych krajów).

       

      Według wstępnych wyliczeń deficyt budżetowy Słowenii w 2015 r. wyniósł 836 mln EUR tj. 2,2 proc. PKB i po raz pierwszy od 2008 r. był poniżej 3 proc. PKB. Przychody budżetowe w 2015 r. wzrosły o 4 proc., a wydatki skurczyły się o 1,7 proc. i wyniosły odpowiednio 17,4 mld i 18,2 mld euro. Wpływy z tytułu należności podatkowych nominalnie wzrosły o 3,8 proc. (do 14,3 mld EUR i stanowiły 37 proc. PKB). W 2015 r. nominalnie wzrosły również transfery inwestycyjne z UE (o 14,8 proc. do 678 mln EUR), Słowenia odnotowała w przepływach finansowych z UE, która w 2015 r. wyniosła 2,1 proc. PKB (814 mln EUR).

       

      Skonsolidowane zadłużenie brutto wyniosło na koniec 2015 r. 32 mld EUR tj. 83 proc. PKB i było o 2,2 proc. wyższe w porównaniu z 2014 r. (30 133 mln euro). Zadłużenie Słowenii od 2006 r. (kiedy to wynosiło 26,4 proc. PKB, a średnia w UE 61,5 proc. PKB) systematycznie wzrasta. W 2015 r. zbliżało się już do średniej UE (która wynosi 89,7 proc. PKB), a Słowenia należy do grupy krajów, w których wzrost jest największy. Kryzys, rosnące bezrobocie oraz utrzymująca się trudna sytuacja finansowa przedsiębiorstw spowodowały znaczne pogorszenie sytuacji finansowej Słowenii. Statystyczny Słoweniec ma do spłacenia 15 tyś. EUR długu. Tylko na spłatę odsetek w 2015 r. Słowenia przeznaczyła 1.145 mln EUR tj. 3,0 proc. PKB.

       

      Deficyt budżetowy w październiku wyniósł 11,8 mln euro, od stycznia 534,7 mln euro. Deficyt budżetowy na koniec października wyniósł 534,7 mln euro. Deficyt w 2016 r. zaplanowano w wysokości 839,3 mln euro tj. na poziomie 2,1 proc. PKB.  Przychody budżetowe w analizowanym okresie wyniosły 6,84 mld euro tj. o 165,6 mln euro mniej w porównaniu z rokiem poprzednim, co wynika z niewielkich wpływów z budżetu UE w związku z niepotwierdzonym jeszcze systemem akredytacyjnym NPF. W tym wpływy z podatków wyniosły 5,98 mld euro i były o 2,8 proc. wyższe w porównaniu z analogicznym okresem 2015 r.

       

      Od początku roku do końca października wydatki budżetowe wyniosły 7,38 mld euro tj. o 483 mln euro (6 proc.) mniej w porównaniu z analogicznym okresem roku poprzedniego, zmniejszeniu uległy głównie wydatki na cele inwestycyjne.

       

      Od stycznia do września Słowenia odnotowała negatywną netto pozycję w stosunku do budżetu UE (-8,4 mln euro), z którego wpływy do budżetu krajowego wyniosły 297,3 mln euro, a wpłaty do budżetu unijnego 305,7 mln euro. Najwięcej środków – 178 mln euro - wpłynęło na realizację WPR, do maja Słowenia otrzymała jeszcze 98,4 mln euro z funduszu spójności i funduszy strukturalnych.

       

      Deficyt budżetowy w I półroczu br. wyniósł 299 mln EUR tj. 2,8% PKB, w analogicznym okresie roku poprzedniego 1,5 mld EUR tj. 4,2% PKB. Po stronie dochodów wzrosły wpływy z tytułu podatków i składek (3,3 %), po stronie wydatków wynagrodzenia (6,3%). Skonsolidowane zadłużenie wyniosło na koniec I półrocza 2016 r. 32,3 mld EUR tj. 82,8 proc. PKB i w porównaniu z I kwartałem 2016 r. spadło o 1,2 punktu proc.

       

      W czerwcu 2016r. na posiedzeniu ECOFIN ministrowie finansów państw UE zamknęli procedurę nadmiernego deficytu m.in. wobec Słowenii, potwierdzając tym samym, że udało jej się ograniczyć deficyt budżetowy poniżej unijnego progu 3 proc. PKB.

       

      W najnowszym Sprawozdaniu Krajowym – Słowenia 2016 KE zawierającym ocenę słoweńskiej gospodarki w świetle rocznej analizy wzrostu gospodarczego KE pozytywnie oceniła rozwój słoweńskiej gospodarki, poczyniła również pewne postępy w realizacji zaleceń z 2015 r., w szczególności w obszarze reform budżetu i ram fiskalnych, rynku pracy oraz systemu bankowego.

       

      Pomimo przyjęcia ustawy ws. reguły fiskalnej nie podjęto jednak żadnych działań w celu ustanowienia niezależnej rady budżetowej. Nie odnotowano również postępów w reformowaniu systemu emerytalnego, zdrowia i opieki paliatywnej.

       

      Poczyniono pewne postępy w odniesieniu do poprawy stabilności systemu bankowego – wzmocniono jego zdolności w obszarze restrukturyzacji słabych kredytów; „skurcz kredytowy” i niestabilna sytuacja w sektorze MSP jest korygowana poprzez restrukturyzację biznesową i finansową dużych przedsiębiorstw, m.in. w ramach Spółki zarządzającej należnościami banków (DUTB). W Słoweńskim Holdingu Państwowym powołano nowy zarząd, przyjęto strategię i plan zarządzania wraz z kryteriami oceny. 

       

      Jednocześnie KE ponownie zaleciła poprawę otoczenia biznesowego i inwestycyjnego, kontynuację restrukturyzacji sektora bankowego i przedsiębiorstw, kontynuację prywatyzacji, konsolidację fiskalną, reformę emerytalną i zdrowia oraz rynku pracy. Wskazuje, że realizacja tych celów wymagać będzie znacznej determinacji politycznej i nieulegania populizmowi, w związku z naciskami opinii społecznej, iż kryzys się skończył, jest wzrost gospodarczy i nie ma konieczności ponoszenia dalszych wyrzeczeń.

       

      KE zwraca również uwagę na niski poziom inwestycji w Słowenii – zarówno krajowych jak i zagranicznych, co wynika z istniejących barier w otoczeniu biznesowym i relatywnie wysokiego udziału kapitału państwowego w strukturze własności (quasi monopole) oraz ograniczeń administracyjnych i nieefektywnej administracji publicznej.

       

      Wyzwaniem pozostaje dla Słowenii zapewnienie stabilności budżetu w średnim i długim okresie. Minister Finansów zapowiedział kolejne działania na rzecz poprawy sytuacji i stworzenia solidnych podstaw do dalszego rozwoju: kontynuację prywatyzacji i konsolidację systemu bankowego, podatkowe odciążenie kosztów pracy, ograniczenie obciążeń podatkowych oraz w obszarze prawa budowlanego, systematyczną likwidację deficytu strukturalnego, reformę zdrowia, reformę szkolnictwa wyższego oraz modernizację administracji.

       

      Ministerstwo Pracy opublikowało w maju „Białą księgą ws. reformy emerytalnej”, która rozpoczęła debatę społeczną dotyczącą kolejnej reformy emerytalnej i kompleksowego rozwiązywanie problemu starzenia się społeczeństwa i wyzwań w obszarze emerytur, zdrowia i dostosowania rynku pracy.

       

      Poprawa sytuacji gospodarczej odzwierciedla się w poziomie wynagrodzeń. Dynamika wzrostu w 2015 r. nieznacznie przyśpieszyła i wyniosła sektorze publicznym 1,2 proc., a w sektorze przedsiębiorstw 0,5 proc., Przeciętne wynagrodzenie brutto w 2015 roku wyniosło 1.555,89 EUR i było nominalnie o 0,7% wyższe niż w analogicznym okresie roku 2014. Realnie wynagrodzenia w analizowanym okresie wzrosły o 1,2 proc. Wynagrodzenie netto w analizowanym okresie wyniosło 1.013,23 EUR i było o 0,4 proc. wyższe w porównaniu z analogicznym okresem roku poprzedniego. Wynagrodzenia w sektorze administracji przewyższają o około 25 proc. wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw. Różnica ta ulega jednak systematycznemu zmniejszeniu. Najwyższe wynagrodzenia wypłacane są w sektorze górnictwa i zaopatrzenia w energię elektryczną, wodę i gaz oraz usługach finansowych i IT.

       

      Średnie wynagrodzenie brutto w okresie styczeń-wrzesień 2016 r. wzrosło w porównaniu do analogicznego okresu roku poprzedniego o 1,8 proc. i wyniosło 1.567 EUR, wynagrodzenie neto wzrosło o 1.6 proc. i wyniosło 1.019,79 EUR. Wzrost wynagrodzenia brutto i neto w sektorze publicznym przewyższał wzrost i poziom wynagrodzeń w sektorze prywatnym i wyniósł odpowiednio: brutto 1.818 EUR (wzrost o 2,4 proc.) i neto 1.175 euro (wzrost 2,0 proc.), a w sektorze prywatnym brutto 1.428 EUR (wzrost o 1,7 proc.) i neto 935,64 euro (wzrost 1,5 proc.).

       

      Najwyższe wynagrodzenia netto są w branży zaopatrzenia w energię elektryczną, gaz i parę gdzie średnie miesięczne wynagrodzenie netto w czerwcu 2016 r. wyniosło 1.437 EUR, w branży finansowej i ubezpieczeń, (1.393 EUR), usługach IT i telekomunikacyjnych (1.305 EUR) oraz górnictwie (1.299 EUR). Najniższe wynagrodzenie w analizowanym okresie wypłacano branży różnych usług biznesowych (719 EUR). Od początku roku 2016 wynagrodzenia wzrosły we wszystkich regionach, Najwyższe wynagrodzenia netto wypłacane są w regionie centralnej Słowenii (1.108,72 EUR).

       

      Rzeczywista konsumpcja indywidualna (AIC), która jest miarą dobrobytu materialnego gospodarstw domowych, w 2015 r. w Słowenii była o 26 proc. niższa od średniej EU-28 i stanowiła 74% średniej UE, tak jak i w Polsce. Słoweński PKB na 1 mieszkańca wyrażony w sile nabywczej był o 17% niższy od średniej EU-28, stanowił 83 proc. średniej UE i pozostał na poziomie 2014 r.

       

      W okresie 2015 roku odnotowano także nominalny wzrost świadczeń społecznych w stosunku do analogicznego okresu 2014 roku. Przeciętne miesięczne emerytury i renty netto wzrosły o 0,2% do poziomu 561,7 euro. Realnie, wskaźnik emerytur i rent do średniego wynagrodzenia zmniejszył się od 2008 roku z 62,5 proc. do 55,5 proc. Wskaźnik liczby emerytów do liczby osób zatrudnionych ulega systematycznemu pogorszeniu – w 2015 r. na 1 emeryta pracowało 1,2 zatrudnionego, aż 613.500 osób otrzymuje świadczenia z obowiązkowego ubezpieczenia emerytalnego, w tym 435 tyś. które osiągnęły powszechny wiek emerytalny.

       

      Sytuacja na rynku pracy powoli się stabilizuje i ulega poprawie. Liczba osób zawodowo czynnych wynosiła na koniec grudnia 2015r. 916,7 tyś. (tj. o 0,3 proc. mniej w porównaniu z analogicznym okresem roku poprzedniego), a liczba bezrobotnych wyniosła na koniec grudnia 113 tyś. osób – w porównaniu z sytuacją w ubiegłym roku oznacza to spadek liczby bezrobotnych o 5,3 proc. Sytuacja na rynku pracy ulega systematycznej poprawie, stopa bezrobocia rejestrowanego wyniosła 12,3 proc. W strukturze bezrobotnych największy udział stanowią kobiety, wśród których bezrobocie wynosi 13,7 proc. Stopa bezrobocia BAEL na koniec IV kwartału 2015 r. do 8,4 proc., stopa bezrobocia wśród kobiet jest prawie o 3 proc. wyższa i wynosi 9,1 proc. niż wśród mężczyzn 7,8 proc.

       

      Słowenia skoncentrowała swoje działania w 2015 r. na ograniczeniu liczby młodych bezrobotnych – realizowane programy przyczyniły się do znacznego spadku bezrobocie w grupie do 25 lat, które wyniosło 19,5 proc. (w 2014 r. 30,5 proc.) i niska aktywność zawodowa wśród osób powyżej 55 roku życia, a bezrobocie wśród osób powyżej 55 lat wynosi 20 proc.

       

      Sytuacja na rynku pracy w 2015 r. podlegała znacznym sezonowym wahaniom. Większość podpisywanych umów zawierana jest na czas określony, rośnie znaczenie agencji zatrudnienia tymczasowego (średnioroczny wzrost od 2011 r. wynosi 28 proc.).

       

      Systematycznej poprawie ulega sytuacja na rynku pracy, bezrobocie na koniec III kwartału było najniższe od pięciu lat. Stopa bezrobocia ankietowanego wyniosła wśród kobiet 7,6 proc wśród mężczyzn 7,0 proc. Stopa bezrobocia zarejestrowanego wyniosła na koniec września 10,3 proc. i spadła w porównaniu z poprzednim miesiącem o 0,4 proc. Stopa bezrobocia wśród mężczyzn wyniosła 9,2 proc., a wśród kobiet 11,7%. Liczba osób zawodowo czynnych wyniosła na koniec analizowanego okresu 919 tyś., z czego 738 tyś. zatrudnionych (91,3%) i 86 tyś samozatrudnionych (9,7%). Liczba osób pozostających bez pracy wyniosła w analizowanym okresie 95 tyś. Od stycznia do września kwartale wzrosła liczba osób zawodowo czynnych (o 0,5 proc. w porównaniu z analogicznym okresem roku poprzedniego). Wśród 738 tyś. zatrudnionych 82,4 proc. było zatrudnionych na umowy na czas nieokreślony, który był najwyższy w grupie pracujących powyżej 50-tego roku życia (93,9 proc.). Wśród pracujących w grupie wiekowej 15-29 lat przeważały osoby zatrudnione na czas określony – udział umów terminowych wyniósł w tej grupie 53,8 proc.

       

      Ocena wprowadzonej w 2013 r. reformy rynku pracy wskazuje na zmniejszającą się segmentację na rynku pracy wśród zatrudnionych na umowy na stałe i umowy na czas określony (choć towarzyszy temu częstsze stosowanie innych rodzajów umów czasowych). Wpływ środków systemowych (a nie system zachęt finansowych) zachęcających do zatrudniania osób w starszym wieku i osób młodych jest nadal nieokreślony – mają one doraźny charakter. Do rozwiązywania problemu segmentacji rynku pracy przyczynia się także lepsze uregulowanie pracy studentów. Słowenia w ocenie KE poczyniła niewielkie postępy w opracowaniu skutecznych, zindywidualizowanych instrumentów aktywnej polityki rynku pracy oraz w eliminowaniu niedopasowania umiejętności. Nie sprawdził się system voucherów, które miały eliminować nielegalne zatrudnienie i osobom świadczącym usługi (sprzątanie, opieka nad dziećmi, drobne naprawy itp.) zapewniać minimum ubezpieczenia. Koszt wprowadzenia i funkcjonowania systemu był w 2015 r. wyższy o 650 tyś. euro od wpływów z tytułu ubezpieczeń.

       

      W 2015 r. wartość produkcji przemysłowej, w porównaniu z analogicznym okresem roku poprzedniego wzrosła o 4,5 proc. W 2014 r. wartość produkcji wzrosła w przetwórstwie przemysłowym o 5,4 proc., w górnictwie (o 2,4 proc.) i w zaopatrzeniu w energię elektryczną i gaz –o 2,5 proc. Ceny produkcji sprzedanej przemysłu w 2014 były o 3,8 proc. wyższe niż w roku poprzednim. Spadek cen zanotowano w górnictwie i wydobyciu (o 20,1 proc.), a w wzrost przetwórstwie przemysłowym (o 3 proc.). Wartość zapasów w analizowanym okresie spadła o 1,9 proc.

       

       

      Wśród głównych grup przemysłowych wzrost produkcji sprzedanej zanotowały podmioty wytwarzające dobra inwestycyjne (o 8,2%), zaopatrzeniowe (o 6,2%), konsumpcyjne trwałe (o 3,6%). Ceny produkcji sprzedanej przemysłu oraz produkcji budowlano-montażowej były wyższe niż przed rokiem.

       

      W 2015r. w Słowenii odnotowano wzrost produkcji we wszystkich działach przemysłu, który dynamikę 10 proc. przekroczył w zaawansowanych technologicznie branżach (produkcji pojazdów, IKT, elektronika, urządzenia optyczne). W porównaniu z 2014r. najbardziej spadła wartość produkcji w przemyśle tekstylnym i odzieżowym (odpowiednio o 11,5 i 4 proc.) oraz w sektorze produkcji wyrobów chemicznych (o 9,6 proc.).

       

      Produkcja przemysłowa od stycznia do września wzrosła o 6,1 proc. w porównaniu z analogicznym okresem roku poprzedniego. W przemyśle przetwórczym wzrosła o 7,6 proc., w górnictwie o 2,6 proc., a w zaopatrzeniu w energię elektryczną, gaz i wodę spadła o 6,0 proc. Jak wynika ze wstępnych danych SURS produkcja sprzedana przemysłu w cenach stałych była w analizowanym okresie br. o 5,0 proc. wyższa niż przed rokiem.

       

      Wśród głównych grup przemysłowych wzrost produkcji sprzedanej zanotowały wszystkie ugrupowania przemysłowe - podmioty wytwarzające dobra inwestycyjne (o 8,5%) i zaopatrzeniowe (o 4,7%) oraz produkcji wyrobów konsumpcyjnych (o 2,3 % r/r) .

       

      W stosunku do analogicznego okresu ub. roku wzrost produkcji sprzedanej odnotowano w 24 (spośród 33) działów przemysłu. Najbardziej w dziale produkcji samochodów (34,6%), produkcji pozostałych wyrobów przemysłowych (28,7%), komputerów, wyrobów elektronicznych i optycznych,– o 27,3 proc, produkcji wyrobów z metali – o 20 proc., naprawie, konserwacji i instalowaniu maszyn i urządzeń – 18 proc., oraz gumowych i plastiku – o 12,3 proc. Spadek produkcji wystąpił w 9 działach. Najbardziej – o 3 proc. spadła produkcja wyrobów papierowych.

       

      Słowenia powoli kończy rozpoczętą w 2013 r. restrukturyzację sektora bankowego, której łączny koszt szacowany jest na 5 mld euro. W 2016 r. planowana jest prywatyzacja największego słoweńskiego banku NLB, w 2015 r. RS sprzedała bank Nova KBM za 250 mln EUR amerykańskiemu funduszowi Apollo. Rozpoczęte w grudniu 2013 działania na rzecz dokapitalizowania sektora bankowego i przeniesienie należności na tzw. „zły bank” (Druzba za upravljanje terjatev bank – DUTB) - zarządzająca aktywami bankowymi spółka Bank Assets Management Company (BAMC) zostało bardzo dobrze odebrane na światowych rynkach finansowych. Agencje podtrzymały ratingi Słowenii, rynki zareagowały spadkiem oprocentowania słoweńskich obligacji, co ułatwia pozyskiwanie środków finansowych. W ocenie agencji dzięki zdecydowanym działaniom na rzecz zakończenia procesu dokapitalizowania ryzyka budżetowe uległy zrównoważeniu. Sytuacja Słowenii jest jednak specyficzna, gdyż kraj nie notuje szczególnych napięć w regulowaniu bieżących zobowiązań płatniczych. Dyscyplina fiskalna jest niezła, choć liczba upadłości od 2009 r. systematycznie wzrasta (od początku kryzysu przekroczyła 2.000), a poziom zamożności społeczeństwa najwyższy spośród krajów Europy Centralnej i Wschodniej. Niestety, jakości gospodarki i rynku finansowego Słowenii nie odpowiada jakość rynku bankowego. Pomimo dokapitalizowania banków nie zaobserwowano jakiejkolwiek poprawy w kredytowaniu sektora przedsiębiorstw, który ma w dalszym ciągu poważne problemy w dostępnie do źródeł finansowania.

       

      Dokapitalizowany sektor bankowy w 2015 r. odnotował zysk netto, który 151,8 mln EUR wobec straty w wysokości 114,1 mln EUR w 2014 r.. Na poprawę wyniku finansowego wpłynęły niższe koszty i zmniejszenie odpisów, które w 2015 r. wyniosły 238 mln EUR, podczas gdy w 2014 r. aż 650,1 mln EUR. W najtrudniejszym, 2013 r. straty wyniosły 3,81 mld EUR.

       

      Tegoroczny zysk jest pozytywną informacją, gorzej przedstawia się sytuacja po stronie przychodów, które wyniosły 1,12 mld EUR brutto tj. o 9,1 proc. mniej w porównaniu z 2014 r. W związku z przeprowadzaną restrukturyzacją o 3,4 proc. zmniejszyła się kwota aktywów, która wyniosła 37,41 mld EUR.

       

      W 2015 r. zmalała liczba kredytów dla instytucji pozafinansowych (o 11 proc.), która osiągnęła wartość 8,26 mld EUR. Wzrosła natomiast wartość kredytów udzielonych gospodarstwom domowym, o 2,9 proc. do 8,43 mld EUR, głównie z tytułu kredytów mieszkaniowych.

       

      O 2,9 procent do poziomu 25,14 mld EUR wzrósł wolumen depozytów (indywidualnych i przedsiębiorstw), depozyty rządowe spadły o 10,3 proc. Jednocześnie Bank Słowenii zwraca uwagę, iż zmianie ulega struktura depozytów, z powodu niskich stóp procentowych likwidowane są lokaty długoterminowe, a większość depozytów to środki na żądanie. Poprawie uległa jakość portfela kredytowego, przeterminowane należności stanowią 9,9 procent, czyli dwa procent mniej niż w roku 2014.

       

      W 2015 r. Słowenia odnotowała napływ inwestycji zagranicznych w wysokości 896 mln EUR, łączna ich wartość na koniec okresu wyniosła 12,6 mld EUR. Udziały kapitałowe wzrosły w 2015 r. aż 1,4 mld euro, podczas gdy wartość zobowiązań wobec inwestorów zmniejszyła się o 421 mln euro obniżając wartość inwestycji. Łączna wartość FDI na koniec 2015 r. wyniosła 11 mld euro. W 2015 r. słoweńskie inwestycje zmniejszyły się o 59 mln euro – udziały kapitałowe wzrosły o 128 mln euro, wartość inwestycji zmniejszyła się o malejące reinwestowane zyski (o 252 mln euro). Łącznie wartość słoweński inwestycji za granicą wyniosła na koniec 2015 r. 6,7 mld EUR. Wynika to ze spadku wielkości przepływów kapitału na świecie, jak również z pogorszeniem klimatu inwestycyjnego w państwach regionu.

       

      Słowenia poszukuje nowych rynków zbytu inwestując, głównie w sieć sprzedaży (Bałkany) i produkcję (spożywczą - Bałkany, chemiczną i farmaceutyczną: Rosja i Polska). Najważniejsze lokacje dla słoweńskich inwestycji to kraje byłej Jugosławii, których udział stanowi 71,3 proc. W krajach strefy euro Słowenia zainwestowała 1,6 mld EUR tj. 16,2 proc.

       

      W Słowenii najwięcej inwestują kraje UE (Austria, Holandia, Francja, Niemcy) oraz Szwajcaria. W strukturze przeważają inwestycje w sektor usług (58,5 proc.). Udział kapitału austriackiego w strukturze inwestycji zagranicznych w Słowenii wynosi 49,1 proc., w większości są to firmy z branży ubezpieczeń i finansów. Drugim największym inwestorem jest Francja (fabryka Renault) i Szwajcaria (inwestycja Novartisa w akcje LEK). Firmy z kapitałem zagranicznym stanowią około 6. proc. w strukturze słoweńskich przedsiębiorstw.

       

      Otwarcie się na kapitał zagraniczny i sprzedaż udziałów największych słoweńskich firm (Mercator, Telekom, Nowy Bank Lublański i Browar Lasko) jest w Słowenii tematem dyskusji i konfliktów politycznych. Kolejne rządy podejmują próby prywatyzacji należących do Skarbu Państwa największych firm – odwlekanie decyzji powoduje zniechęcenie inwestorów i spadek wartości oferowanych akcji (według wstępnych ocen opóźnienie z powodów politycznych sprzedaży akcji Mercatora, która była pierwotnie planowana na 2011 r., to dla budżetu strata w wysokości 300 mln EUR).

       

      Pomimo sanacji sektora bankowego MSP mają w dalszym ciągu utrudniony dostęp do długoterminowego finansowania, które jest niezbędne dla ich inwestycji i wzrostu. Bank Słowenii w specjalnym raporcie wskazuje na konieczność wypracowania alternatywnych zorganizowanych metod finansowania dla MSP, które pozwoliłyby zmniejszyć ich wysoką zależność od kredytów bankowych. Mimo, iż stanowią one ważny segment gospodarki, do tej pory nie były uwzględniane w systemowych rozwiązaniach na rzecz oddłużenia i restrukturyzacji. 

       

      Małe i średnie przedsiębiorstwa stanowią 99 procent wszystkich przedsiębiorstw, zatrudniają 261 tyś. tj. 63 procent populacji i generują 54 procent wartości dodanej. W okresie od 2008 roku do 2014 roku ich liczba wzrosła o 12 procent, podczas gdy liczba dużych przedsiębiorstw zmniejszyła się o 20 procent. Najliczniejsze są mikroprzedsiębiorstwa, które stanowią 94 proc. ogółu przedsiębiorstw.

      W pierwszym okresie kryzys bardziej dotknął dużych przedsiębiorstw, w kolejnej fazie małych I średnich, co potwierdza liczba bankructw, pogorszenie wypłacalności i pogorszenie zdolności kredytowej. Małe przedsiębiorstwa, które były w porównaniu z dużymi bardziej zadłużone, od początku kryzysu w kosztowny sposób ograniczają swój poziom zadłużenia. Wskaźnik dźwigni finansowej wynosi w tym sektorze 168 proc. (wśród dużych firm 123 proc.). Najbardziej zadłużone są firmy w branży gastronomii, obrotu nieruchomościami i budownictwa. W porównaniu do dużych przedsiębiorstw, MSP są również znaczniej bardziej uzależnione od finansowania za pośrednictwem innych spółek grupy i kredytów bankowych, które stanowiły 53 procent zobowiązań finansowych ogółem (w dużych firmach 66 proc., co sugeruje iż małe firmy mają trudniejszy dostęp do tego rodzaju kredytów).

      W ostatnich latach, małe i średnie przedsiębiorstwa wykorzystują finansowanie banków na obsługę bieżącej działalności operacyjnej i restrukturyzację zadłużenia. Ich zadłużenie stanowi 74 proc. w ogóle zobowiązań przedsiębiorstw i stanowi 16,1 proc. PKB  (tj. 6 mld euro).

      Słowenia po przystąpieniu w 2007 roku do unii walutowej cieszyła się opinią stabilnej gospodarki. Recesja w UE, malejący popyt wewnętrzny i pogłębiające się problemy w sektorze przedsiębiorstw, do których w znaczący sposób przyczynił się skurcz kredytowy oraz pogłębiający się kryzys bankowy spowodowały pogłębianie problemów sektora bankowego i nakręcanie się spirali zadłużenia. 

      W 2014 r. Słowenia przyjęła Strategię zarządzania majątkiem Skarbu Państwa wraz z klasyfikacją spółek, które podzielono na strategiczne, ważne i portfelowe. Rozszerzono równie Klasyfikacja obejmuje łącznie 91 inwestycji, z których 24 ma znaczenie strategiczne, 21 wskazano jako ważne, a pozostałe zaliczono do grupy inwestycji portfolio. Opracowana strategia zarządzania stanowić będzie podstawowe narzędzie, które umożliwi długoterminowe zarządzanie własnością państwową. Łączna wartość księgowa aktywów wynosi 11 mld EUR tj. prawie 1/3 słoweńskiego PKB. Klasyfikacja poszczególnych spółek jest uargumentowana w oparciu o jasne kryteria, podobnie jak cele i strategia zarządzania. W strategii uwzględniono również kilka innych spółek, które podlegać będą wspomnianej zasadzie „rozproszonej własności” i ograniczeniu udziałów pozostałych akcjonariuszy do wysokości udziału Skarbu Państwa. Te spółki to: NLB (bank), Krka (farmacja), Petrol (energetyka), Pozavarovalnica Sava (ubezpieczenia) i Sava (przemysł gumowy).

      Do grupy firm o strategicznym znaczeniu zakwalifikowano firmy z branży transportu publicznego (koleje, porty), energetycznej (produkcja i dystrybucja energii elektrycznej) i infrastruktury m.in. Pocztę Słowenii, fundusze emerytalne pracowników administracji Kapitalska druzba i modra zavarovalnica oraz Loterię Słowenii.

       

      Strategia szczegółowo określiła kryteria podziału na poszczególne kategorie wraz z założeniami i konkretnymi oczekiwanymi wskaźnikami dla zarządzającej spółki (SDH – Słoweński Holding Państwowy), która pełen zarząd nam majątkiem objęła dopiero II półroczu w 2015 r. Strategia określiła również wytyczne rozwoju poszczególnych branż i grup ważniejszych przedsiębiorstw. Celem firm strategicznych jest zapewnienie funkcjonowania ważnej dla kraju infrastruktury oraz efektywne gospodarcze wykorzystywanie naturalnych monopoli. Zadaniem ich, jako operatorów sieci publicznych (transport, energetyka) istotnych dla bezpieczeństwa i ochrony gospodarki oraz ludności, jest troska o szeroko rozumiany interes społeczny i równoprawny dostęp do infrastruktury publicznej. W tej grupie firm Skarb Państwa powinien utrzymać ew. uzyskać 50 proc. udziału +1 akcję.

       

      W grupie ważnych inwestycji udział Skarbu Państwa powinien wynosić 25 proc.+1 akcja, a zaklasyfikowano tu spółki, które są nośnikami szerszego rozwoju gospodarczego i odgrywają ważną rolę w łańcuchu dostaw i internacjonalizacji gospodarki. Firmy te zazwyczaj zapewniają zarządzanie w całym łańcuchu wartości, kontrolują krytyczne elementy i utrzymują wszystkie kluczowe funkcje biznesowe w Słowenii (tj. rozwój, finanse, marketing i zarządzanie), włącznie z zarządzaniem strategicznym grupami biznesowymi.

       

      W ostatniej grupie, inwestycji portfelowych, znalazły się spółki, w których Skarb Państwa nie jest zobowiązanych do zachowania udziałów kontrolnych, a SDH zarządza nimi wyłącznie w celu osiągania korzyści gospodarczych. Do tej grupy zarówno inwestycje wymagające restrukturyzacji oraz interesujące firmy, z dużym potencjałem rynkowym, które mogą pozyskać inwestora i zostać szybko sprywatyzowane.

       

      Plany prywatyzacyjne przygotowywane są w ramach Planów Rocznych SDH, w 2015 r. zaakceptowano wykaz kolejnych firm przeznaczonych do prywatyzacji (łącznie w 2016 r. kontynuowane będą procesy prywatyzacji 33 spółek m.in. drugiego największego banku NLB, kilku firm z branży energetyki – Geoplin, Ekoen, Energetika Crnomelj).

       

      W 2015 r. SDH opracował, w związku z licznymi ponagleniami ze strony OECD, Kodeks zarządzania korporacyjnego. Jego celem jest ustanowienie standardów zarządzania i kontroli w firmach z udziałem Skarbu Państwa oraz stworzenie przejrzystego i zrozumiałego ładu korporacyjnego w spółkach giełdowych, tak aby zapewnić ich efektywne funkcjonowanie w interesie wszystkich stron. SDH pracuje jeszcze nad wskaźnikami oceny efektywności zarządów.

       

      Urząd Analiz Makroekonomicznych i Rozwoju RS (UMAR) w swojej jesiennej prognozie ponownie podwyższył o 0,6 punktu procentowego, do 2,3 proc. przewidywany wzrost PKB Słowenii w 2016 r. W 2017 r. wzrost gospodarczy wyniesie 2,9 proc., a w 2018 2,6 proc.

       

      Oczekiwany wzrost inwestycji prywatnych w 2016 r., nie zrównoważy spadku inwestycji publicznych, co negatywnie zaważy na dynamice PKB. Drugim ważnym czynnikiem wpływającym na jego wzrost będzie malejąca aktywność gospodarcza wśród najważniejszych partnerów handlowych Słowenii w strefie euro.

       

      Eksport w dalszym ciągu będzie miał największy udział we wzroście PKB, a jego dynamika ulegnie przyśpieszeniu. Po 5,2 procentowym realnym wzroście eksportu w 2015 r. UMAR prognozuje 5,7 w 2016r. W ciągu kolejnych dwóch lat nastąpi jego spowolnienie, w 2017 roku do 5,5 procent, a w następnym roku do 5,0 proc. W 2016 r. wzrośnie dynamika importu do 5,3 proc.

       

      W 2016 r. należy oczekiwać dalszego dynamicznego wzrostu konsumpcji indywidualnej, na co wpływa poprawiająca się sytuacja na rynku pracy i wzrost zaufania konsumentów. W 2016 r. konsumpcja wzrośnie o 2,3 proc., w kolejnym o 2,0 proc. Łącznie popyt wewnętrzny, który w 2015 r. wzrósł o 2,1 proc. nieco spadnie, do 1 proc. w 2016 r., a następnie się umocni do 2,3 proc. w 2017 r. i 2,1 proc. w 2018 r.

       

      Sytuacja na rynku pracy będzie ulegać dalszej poprawie, wzrośnie zatrudnienie a liczba bezrobotnych spadnie do 103 tyś. w 2016 r. i 94 tyś. w 2017 r.  Stopa bezrobocia z 11,2 proc. w 2016 r. obniży się do 10 proc. w 2017 r. Stopa bezrobocia ankietowanego wyniesie na koniec 2016 r. 8,2 proc., na koniec 2017 r. 7,5 proc.

      Wynagrodzenia brutto wzrosną w tym roku o 1,9 proc., znacznie powyżej wskaźnika wzrostu wydajności (0,4 proc.), głównie w sferze publicznej. Tu wzrost wynagrodzeń wyniesie 2,7 proc. (‘odmrożenie’ wynagrodzeń i podwyżek, które obowiązywało od 2011 r.). W sektorze przedsiębiorstw wynagrodzenia wzrosną o 1,5 proc.

      W 2016 r. rosnąca konsumpcja i zmiany cen ropy naftowej przyczynią się będą do inflacji (1,1 proc.), w 2016 r. utrzyma się również znaczna nadwyżka na rachunku bieżącym, co jest wynika z realizowanej polityki oszczędnościowej oraz spadku inwestycji.

      Dla rozwoju gospodarczego Słowenii kluczowe znaczenie będzie miała zdolność do czerpania środków unijnych oraz sytuacja w gospodarce światowej.

       

      UMAR podkreśla również, iż konieczna będzie weryfikacja polityki emerytalnej – już w chwili obecnej na rynek pracy wstępują mniej liczne generacje.

       

      Według najnowszej prognozy OECD słoweński PKB w 2016 r. wzrośnie o 2 proc.tj. o 0,5 proc. więcej niż w prognozie czerwcowej, w 2017 r. wzrost gospodarczy przyśpieszy do 2,4 proc. Wg. analityków OECD maleć będzie bezrobocie, które w 2016 r. wyniesie 7,8 proc., w 2017 7,8 proc., a w 2018 r. spadnie do 6,9 proc. – w porównaniu z poprzednią prognozą prognozy skorygowano aż o jeden procent (odpowiednio 8,7 i 8,2 proc.). Słowenia redukować będzie deficyt budżetowy – w 2016 r. do 2,4 proc. PKB, w kolejnych latach 1,6 i  0,9 proc. PKB.

       

      Prognoza OECD jest nieco niższa od prognozy analityków KE wg. wzrost PKB w 2016 r. wyniesie 2,2 proc., w 2017 2,6 proc.

       

      Jako kluczowe zadanie Słowenii OECD widzi sprawną i szybkę restrukturyzację przedsiębiorstw oraz zmniejszenie ilości złych kredytów w bankach; ponownie wskazała na konieczność reform strukturalnych, likwidację barier biurokratycznych i poprawę funkcjonowania administracji publicznej. Pozytywnie na wzrost mogłaby wpłynąć aktywniejsza polityka na rynku pracy, prywatyzacja i większa otwartość na bezpośrednie inwestycje zagraniczne.

      Tabela: Prognoza najważniejszych wskaźników gospodarczych Słowenii na 2016 r.

       

      IMAD

      Bank Słowenii

      IMF

      KE

      OECD

      PKB

      2,3

      2,2

      2,3

      2,2

      2,0

      Inflacja

      1,1

      0,1

      0,3

      0,1

      0,8

      Bezrobocie (MOP)

      8,2

      8,1

      8,2

      8,4

      7,8

      Saldo na rachunku bieżącym

      6,7

      7,6

      7,7

      7,4

      7,5

       

      3.2. Tabela głównych wskaźników makroekonomicznych.

       

      Tabela: Podstawowe wskaźniki słoweńskiej gospodarki w latach 2006-2015 i prognoza 2016-2017.

       

      2006

      2007

      2008

      2009

      2010

      2011

      2012

      2013

      2014

      2015

      2016

      2017

      2018

       

      PROGNOZA

      Produkt Krajowy Brutto

      5,8

      7,0

      3,4

      -7,9

      1,3

      0,7

      -2,5

      -1,0

      3,0

      2,3

      2,3

      2,9

      2,6

      PKB w mln EUR

      (ceny bieżące)

      31.045

      34.594

      37.244

      35.420

      35.485

      36.150

      35.319

      36.144

      37.303

      38.570

      40.004

      41.416

      42.885

      PKB na 1 mieszkańca w EUR

      (ceny bieżące)

      15.719

      17.412

      18.769

      17.714

      17.678

      17.960

      17.506

      17.550

      18.093

      18.680

      18.693

      19.376

      20.056

      Zatrudnienie, wynagrodzenia, wydajność

      Zatrudnienie wg. rachunków narodowych

      1,5

      3,3

      2,6

      -1,8

      -2,2

      -1,6

      -0,8

      -1,5

      0,6

      1,1

      1,9

      1,4

      1,1

      Liczba zarejestrowanych bezrobotnych (średnia roczna,w  tyś.)

      85,8

      71,3

      63,2

      86,4

      100,5

      110,7

      110,2

      119,8

      120,1

      112,7

      103,4

      94,5

      88,1

      Stopa bezrobocia rejestrowanego w %

      9,4

      7,7

      6,7

      9,1

      10,7

      11,8

      12

      13,1

      13,1

      12,3

      11,2

      10,2

      9,5

      Stopa bezrobocia wg. MOP w  %

      6

      4,9

      4,4

      5,9

      7,3

      8,2

      8,9

      10,1

      9,7

      9,0

      8,2

      7,5

      6,8

      Płace brutto (realne zmiany)

      2,2

      2,2

      2,5

      2,5

      2,1

      0,2

      -2,4

      -2,0

      0,9

      0,7

      1,9

      2,2

      2,2

      -sektor prywatny

      2,8

      3,2

      2

      1

      3,7

      0,8

      -2,0

      -1,2

      1,2

      0,5

      1,5

      2,0

      2,4

      -sektor publiczny

      1

      0,5

      3,9

      5,8

      -1,0

      -0,8

      -3,4

      -3,0

      0,7

      1,2

      2,7

      2,5

      1,9

      Wydajność (PKB na zatrudnionego)

      4,2

      3,5

      0,8

      -6,2

      3,5

      2,3

      -1,8

      0,3

      2,5

      1,2

      0,4

      1,5

      1,5

      Handel zagraniczny

      Eksport towarów i usług

      12,5

      13,7

      4

      -16,1

      10,2

      7

      0,6

      2,6

      5,8

      5,6

      5,7

      5,5

      5,0

      Eksport towarów

      13,4

      13,9

      1,8

      -16,6

      12

      8,2

      -0,1

      2,8

      6,3

      5,3

      5,9

      5,8

      5,1

      Eksport usług

      8,6

      13,2

      14,3

      -14

      3,5

      1,9

      3,7

      1,8

      3,4

      6,5

      4,9

      4,3

      4,4

      Import towarów i usług

      12,2

      16,7

      3,7

      -19,2

      7,4

      5,6

      -4,7

      1,4

      5,0

      4,6

      5,3

      5,9

      5,1

      Import towarów

      12,7

      16,2

      3

      -20,2

      8,3

      6,6

      -5,1

      2,2

      3,7

      5,0

      5,8

      6,2

      5,2

      Import usług

      8,8

      19,7

      8,2

      -12,4

      2,6

      -0,6

      -2,2

      -3,1

      6,0

      2,2

      2,8

      4,3

      4,4

      Bilans płatniczy

      Saldo na rachunku bieżącym w mln EUR

      -545

      -1.441

      -2.028

      -173

      -50

      146

      1.159

      2.027

      2.187

      1.998

      2.700

      2.326

      2.272

      -udział w PKB w %

      -1,8

      -4,2

      -5,4

      -0,5

      -0,1

      0,4

      3,3

      5,6

      7,0

      5,2

      6,7

      5,6

      5,3

      Saldo handlu zagranicznego

      74

      -409

      -716

      725

      450

      519

      1.694

      2.518

      2.946

      3.517

      4.157

      3.980

      3.981

      -udział w PKB w %

      0,2

      -1,2

      -1,9

      2

      1,3

      1,4

      4,1

      7,0

      7,9

      9,1

      10,4

      9,6

      9,3

      Popyt krajowy

      Konsumpcja finalna

      3,1

      4,8

      3,2

      0,5

      1,4

      0,2

      -3,8

      -3,1

      0,5

      1,0

      2,3

      2,0

      1,7

      Udział w PKB w % *

      71,6

      69,8

      70,7

      75,8

      77,9

      78,3

      77,7

      74,5

      72,4

      70,8

      70,1

      70,0

      69,7

      w tym

      Konsumpcja indywidualna

      2,8

      6,3

      2,3

      -0,1

      1,5

      0,8

      -4,8

      -3,9

      0,7

      0,5

      2,3

      2,2

      2,0

      Udział w PKB w % *

      52,8

      52,5

      52,6

      54,8

      56,4

      56,8

      56,3

      54,1

      53,3

      52,1

      51,3

      51,3

      51,1

      Konsumpcja publiczna

      4

      0,6

      5,9

      2,5

      1,3

      -1,6

      -1,3

      -1,1

      -0,1

      2,5

      2,0

      1,3

      0,7

      Udział w PKB w %

      18,8

      17,3

      18,1

      20,2

      20,8

      20,8

      20,8

      20,4

      19,1

      18,7

      18,8

      18,8

      18,5

      Inwestycje w środki trwałe

      10,4

      13,3

      7,1

      -23,8

      -15,3

      -5,5

      -8,2

      1,9

      3,2

      1,0

      -4,0

      6,0

      5,0

      Udział w PKB w %

      26,5

      27,8

      28,6

      23,1

      19,7

      18,6

      17,8

      19,7

      19,6

      19,5

      18,2

      19,0

      19,7

      CENY

      Kurs USD za 1 EUR

      191

      174,8

       

       

      1,327

      1,392

      1,286

      1,328

      1,329

      1,110

      1,116

      1,118

      1,118

      Realny deflator CPI1

      0,3

      1,7

      2,5

      1,3

      -1,8

      -1

      -1,1

      1,3

      -0,1

      -3,8

      0,2

      -0,3

      0,0

      Inflacja (koniec roku)2

      2,8

      5,6

      2,1

      1,8

      1,9

      2

      2,7

      0,7

      0,2

      -0,5

      1,1

      1,4

      1,5

      Inflacja (średnioroczna)2

      2,5

      3,6

      5,7

      0,9

      1,8

      1,8

      2,6

      1,8

      0,2

      -0,5

      0,1

      1,4

      1,5

      Cena ropy Brent w USD / baryłka

      65,2

      72,4

      96,9

      61,7

      79,6

      111,3

      111,7

      108,6

      98,9

      52,4

      42,5

      49,0

      52,0

      Dane źródłowe: SURS, BS, ECB; przeliczenie i prognoza UMAR.

                                             

       

       

       

       

      3.3. Główne sektory gospodarki (o największym znaczeniu/udziale w PKB).

       

      Struktura PKB jest charakterystyczna dla gospodarek krajów rozwiniętych, gdzie usługi stanowią odpowiednio (65,1 proc.), przemysł (27 proc.), budownictwo (5,7 proc.) i rolnictwo (2,2 proc.).

       

      Najważniejsze sektory gospodarki słoweńskiej (największy udział w tworzeniu PKB): chemiczny i farmaceutyczny, motoryzacyjny, elektronika, logistyka i dystrybucja. 

       

      Wg danych Urzędu Statystycznego Słowenii w 2014 r. Zanotowano wzrost w produkcji o 4,5 proc.

       

       

      Rolnictwo

       

      Rolnictwo ma małe znaczenie w gospodarce kraju i ze względu na górzyste ukształtowanie powierzchni użytki rolne zajmują jedynie 23,5% i zlokalizowane są głównie w regionie niziny panońskiej. Struktura rolnictwa w Słowenii to około 73 000 małych (ich liczba od 2000 r. spadła o 16 proc.), półetatowych gospodarstw prywatnych, o średniej powierzchni 3.5 ha, będących własnością lub dzierżawionych, użytkujących około 92% całkowitej ziemi rolnej i produkujących ¾ łącznej produkcji. Pozostała produkcja jest udziałem dużych firm rolnych, użytkujących pozostałe 8% ziemi rolniczej. Grunty orne i trwałe użytki zielone zajmują około 222 000 ha, pastwiska – 502 000 ha, lasy – 1.1 miliona ha. Główne uprawy to kukurydza, pszenica, ziemniaki, owoce, warzywa, chmiel. Słowenia ma długie tradycje w produkcji nasion i jest znanym producentem dobrych jakościowo win. W lasach zajmujących ponad połowę powierzchni kraju pozyskuje się drewno oraz tarcicę.

       

      Systematycznie poprawia się poziom samozaopatrzenia Słowenii w żywność – w ramach realizowanych przez słoweńskie instytucje programów do 2020 r. planowane jest jego podwyższenie do 70 proc. (w chwili obecnej jest to około 58 proc.).

       

      Krajowa produkcja nie pokrywa jednak potrzeb Słowenii, nadwyżki Słowenia ma wyłącznie w produkcji chmielu (113-120 proc. potrzeb), mleku (110-120 proc.), mięsie drobiowym (110-115 proc.) i jabłkach, których roczny eksport wynosi 10-15 tyś. ton. Popyt i podaż są prawie wyrównane w przypadku mięsa wołowego. Najniższy poziom samozaopatrzenia Słowenia notuje przy cukrze (brak produkcji krajowej), olejach roślinnych oraz warzywach i przetworach warzywnych (40 proc.), świeżych owocach (import około 100 tyś. ton rocznie), ziemniakach (60-70 proc.) oraz wieprzowinie (70 proc.). Deficyt notuje również w produkcji miodu (80 proc.) i jaj (95 proc.). Słowenia jest netto eksporterem wysokiej jakości wina, importuje natomiast znaczne ilości wina stołowego.

       

      Przemysł

      Słowenia nie należy do krajów zasobnych w surowce mineralne. Posiada jedynie znaczne złoża węgla brunatnego, zwłaszcza lignitu, rud cynku i ołowiu oraz jedne z największych w Europie złóż rtęci. Występują tu także niewielkie ilości ropy naftowej i rud uranu. Sól pozyskuje się z wody morskiej. W związku z tym rozwój przemysłu, który nastąpił po II wojnie światowej nie był związany z występowaniem konkretnych surowców. W ramach realizowanego planu uprzemysłowienia Jugosławii w Słowenii zlokalizowano gałęzie przemysłu związane z wysoko wyspecjalizowaną produkcją ( min. przemysł chemiczny i farmaceutyczny, elektroniczny i optyczny). Najważniejsze gałęzie przemysłu Słowenii to przemysł motoryzacyjny, meblowy i drzewny, farmaceutyczny, maszynowy oraz elektroniczny.

       

      W branży przemysłowej w Słowenii działa 20.639 firm. Co trzecia zatrudniona osoba pracuje w przemyśle, który wytwarza głównie na eksport, 70 proc. z wytworzonych 19,4 mld EUR (2014 r.) uzyskano na rynkach zagranicznych. Produkcja przemysłowa rośnie, w 2014 r. wzrosła o 1,6 proc. Od stycznia do października 2015 r. aż o 4,8 proc. Największe udziały w przychodach ze sprzedaży w 2014 r. miały odnotowano w: produkcji urządzeń elektrycznych (11,9%), przemyśle motoryzacyjnym (11,4%), produkcji metali (9,6%) i wyrobów metalowych (8,7%).

       

      Sektor usług

      Ten dział gospodarki odgrywa w Słowenii bardzo znaczącą rolę, znajduje w nim zatrudnienie około 70% siły roboczej i tworzy on prawie 70% PKB. Istotną rolę odgrywa sektor usług publicznych, którego udział w PKB wynosi 27 proc.. Państwo, gminy i regiony są głównymi pracodawcami w rozbudowanym sektorze opieki socjalnej, lecznictwie, szkolnictwie i administracji publicznej. Dużą rolę odgrywają też firmy prywatne, a udział usług rynkowych stanowi 38 proc. PKB. Znaczące miejsce zajmuje turystyka, której udział w PKB stale rośnie i wynosi 15 proc. i ma ponad 50 proc. udział w eksporcie usług.

       

      Dobrze rozwinięty jest również sektor transportu oraz usług logistycznych. Słowenia jest interesującym centrum logistycznym, jako że położona jest między Bałkanami, Europą Zachodnią i Centralną. Sieć kolei składa się z 1 230 km torów, z czego 41% jest zelektryfikowana. Sieć głównych dróg obejmuje 6 000 km dróg, z czego 730 km to autostrady. Największym słoweńskim portem jest Koper oferujący bardzo dogodne połączenia z Azji.

       

      Budownictwo, którego udział w PKB stanowił 7,6 proc. w 2009 r., a w 2014 r. spadł do 5,7 proc. od 2008 roku boryka się z poważnymi problemami. Liczba zatrudnionych w tej branży zmniejszyła się o ponad 50 tys. (i wnosi obecnie 50 tys., co stanowi około 10 proc. wszystkich zatrudnionych w spółkach i 30 proc. zatrudnionych przemyśle przetwórczym), zakończono realizację ważniejszych inwestycji (program budowy autostrad), brak jest nowych projektów. Partnerzy społeczni rozpoczęli prace nad programem rewitalizacji dla branży wnioskując o środki publiczne na rozpoczęcie nowych inwestycji (np. program rozbudowy sieci kolejowej czy nowe inwestycje w energetyce).

       

      Turystyka

      Systematycznie rośnie znaczenie roli turystyki w słoweńskiej gospodarce, który stanowi 12 proc. słoweńskiego PKB, osiem procent eksportu i aż 40 proc. eksportu sektora usług. Saldo jest dodatnie i w 2015 r. wyniosło około 1,4 mld ERU. W słoweńskiej turystyce zatrudnionych jest 45 tyś. pracowników oraz 12 tyś. pracowników sezonowych, co uwzględniając multiplikatory daje zatrudnienie około 81 tyś. osób. Wpływy z turystyki w 2015 r. wyniosły 2,2 mld EUR. Turyści zagraniczni coraz chętniej odwiedzają Słowenię, a ich liczba systematycznie rośnie.

       

      W 2015 r. liczba turystów w Słowenii wzrosła o 10,8 proc. w porównaniu z analogicznym okresem roku poprzedniego, liczba turystów krajowych wzrosła o 9,3 proc., zagranicznych o 11,6 proc. Słowenię w analizowanym okresie odwiedziło 3,8 mln turystów, z czego 2,6 mln zagranicznych; najwięcej z Austrii, Włoch, Niemiec i Chorwacji. Liczba polskich turystów, który odwiedzili Słowenię w analizowanym okresie wzrosła o 11,7 proc. i wyniosła 60 tyś., z czego każdy średnio nocował w Słowenii 2,5 nocy.

       

      Gospodarka Słowenii ma nowoczesne oblicze, a w Europie znanych jest klika sztandarowych słoweńskich marek. Ton nadają koncerny farmaceutyczne Lek i Krka, producent sprzętu AGD Gorenje i znany producent nart Elan.

       

      Na liście największych przedsiębiorstw (publikowanych min. przez FINANCE czy Deloitte&Touche) znalazły się takie firmy jak: PS Mercator (handel detaliczny), KRKA (farmacja), Telekom Slovenije (telekomunikacja), LEK (farmacja), Petrol (handel ropą naftową i pochodnymi), MOBITEL (telefonia komórkowa), HSE (HOLDING SLOVENSKE ELEKTRARNE) produkcja i dystrybucja energii elektrycznej, Revoz (producent samochodów osobowych Renault), Merkur (handel art. techniczne), Gorenje (produkcja AGD).

       

       

      3.4. Uczestnictwo w wielostronnych organizacjach i porozumieniach o charakterze ekonomicznym (OECD, WTO itd.).

      Słowenia jest członkiem następujących organizacji międzynarodowych:

      • Inicjatywa Środkowoeuropejska (ISE), 1992
      • Światowa Organizacja Zdrowia (WHO), 1992
      • Międzynarodowa Organizacja Pracy (ILO), 1992
      • Międzynarodowy Fundusz Walutowy (IMF), 1993
      • Międzynarodowy Bank Odbudowy i Rozwoju (IBRD), 1993
      • Światowa Organizacja Handlu (WTO), 1995
      • Organizacja do Spraw Wyżywienia i Rolnictwa (FAO)
      • Południowoeuropejska Inicjatywa Współpracy (SECI)
      • Unia Europejska, 1.05.2004
      • OECD, 1.06.2010

       

      Negocjacje członkostwa w OECD pozwoliły na przystosowanie gospodarki słoweńskiej do najwyższych standardów gospodarki rynkowej, a członkostwo pozytywnie wpłynie na reputację Słowenii na rynkach kapitałowych.

       

      3.5. Relacje gospodarcze z UE.

      Członkostwo Słowenii w UE było jednym z priorytetów polityki zagranicznej tego kraju. Słowenia złożyła wniosek o członkostwo 10 czerwca 1996 r. Negocjacje akcesyjne rozpoczęły się w 1998 r. i zakończyły w 2002 r. ustaleniem terminu akcesji na 1.5.2004 r. Słowenia jako pierwszy z nowych krajów członkowskich kierowała pracami Unii od 1 stycznia 2008 r.

      Sytuacja gospodarcza i fiskalna Słowenii po wstąpieniu do UE była na tyle dobra, że już w czerwcu 2004 r. podjęła decyzję o wejściu do systemu ERM-II i wprowadzeniu EURO po spełnieniu wymagań konwergencji. Euro jest oficjalną walutą w Słowenii od 1.1.2007 r.

       

       

      Dwustronna współpraca gospodarcza


       

      Polska i Słowenia są członkami UE, co dodatkowo pozytywnie oddziałuje na dynamikę współpracy handlowej pomiędzy krajami i poszerza ją o obszar usług, kapitału i swobodnego przepływu pracowników. Członkostwo pozytywnie wpływa na dalsze zacieśnianie więzi między gospodarkami - zachęca polskich przedsiębiorców do aktywniejszych działań na rynku kraju urzędowania, a ułatwienia wprowadzane przez rząd RS w obszarze prawa gospodarczego i prowadzenia działalności gospodarczej powinny w przyszłości zaowocować tworzeniem spółek z partnerami słoweńskimi czy nawiązywaniem bliższych więzi kooperacyjnych.

       

      Systematycznie rośnie również zainteresowanie polskich firm świadczeniem usług w Słowenii.

       

      4.1. Gospodarcze umowy dwustronne.

       

      Traktat Akcesyjny ze Wspólnotami Europejskimi i ich krajami członkowskimi, który wszedł w życie w dniu 1.05.2004 r. posiada podstawowe znaczenie dla całokształtu współpracy gospodarczej i wymiany handlowej między Polską a krajami Unii Europejskiej, w tym ze Słowenią. Utrzymano w mocy te polsko-słoweńskie umowy międzynarodowe, które nie pozostają w kolizji z acquis communautaire, pozostałe zaś zostały wypowiedziane. Nadal obowiązują umowa w sprawie wzajemnego popierania i ochrony inwestycji (Dz.U. 2000 nr 106 poz. 1119) oraz umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania (Dz.U. 1998 nr 35 poz. 198 ). W 2004 r. weszła w życie Umowa między Rządem RP a Rządem Republiki Słowenii o transporcie morskim, a w 2005 r. podpisano Umowę między Rządem RP a Rządem Rep. Słowenii o współpracy i wzajemnej pomocy w sprawach celnych.

       

      4.2. Handel zagraniczny.

       

      Członkostwo Polski i Słowenii w UE zdynamizowało współpracę handlową, a wzajemne obroty zwiększały się w ostatnich latach o kilkanaście procent rocznie. Po gwałtownym załamaniu wymiany w 2009 r. z powodu kryzysu finansowego, obroty w 2010 r. wzrosły o prawie 15%. Obroty handlu zagranicznego, z mniejszą dynamiką, systematycznie rosną.

      Pozytywną tendencją jest bardziej dynamiczny wzrost polskiego eksportu i malejące ujemne saldo Polski w handlu zagranicznym ze Słowenią.

      Utrzymująca się trudna sytuacja na rynku wewnętrznym Słowenii dodatkowo motywuje słoweńskich eksporterów do aktywniejszego poszukiwania możliwości na dużym i stabilnym polskim rynku, którego nie dotknął kryzys (w latach 2010-2013 organizacje samorządu gospodarczego zorganizowały 6 misji przedsiębiorców do Polski).

       

      W dniach 28-29 września 2015 r. w Słowenii przebywała z wizytą roboczą Podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych, pani Katarzyna Kacperczyk, której towarzyszyła grupa ponad 60 polskich przedsiębiorców z sektora: rolno-spożywczego, kosmetycznego, zielonych technologii, energetycznego, infrastruktury i transportu, finansowego, wyrobów medycznych) oraz przedstawiciele samorządu terytorialnego: UM Łodzi, UM Warszawy, Agencji Rozwoju Aglomeracji Wrocławia.  Była to jedna z największych tego typu misji gospodarczych w regionie.

       

      W oparciu o dane systemu informacji gospodarczej MG Insigos Słowenia jest dla Polski 32 partnerem w eksporcie (awans o 3 miejsca, 16 w UE) i 35 w imporcie (awans o 2 miejsca, 13 w UE).

       

      Obroty handlu zagranicznego osiągnęły w 2015 r. – wartość 1 252 mln EUR, eksport wyniósł 618,5 mln EUR (wzrost o 8 proc.), a import 633,6 mln EUR (wzrost o 6 proc.), co przyczyniło się również do zmniejszenia ujemnego salda do 15 mln EUR (w 2014 r. wyniosło 24 mln EUR).

       

      W okresie styczeń-październik 2016 r. polski eksport jeszcze przyśpieszył i Polska odnotowała dodatnie saldo w obrotach towarowych ze Słowenią. Eksport I-X 2016 wyniósł 566,7 mln euro (wzrost o 7,8 proc.), import 517,3 mln euro (spadek o 1,3 proc.) a obroty 1.084 mln euro (wzrost o 3,3 proc).

       

      Dodatnie saldo na koniec października wyniosło 49,4 mln euro.

       

      Pomimo tego, iż kraje nie są zbyt blisko powiązane kapitałowo to wzajemne obroty handlowe systematycznie rosną i od 2008 roku wynoszą około 1 mld Euro. Po niewielkim załamaniu w 2010 r. wymiana handlowa powróciła do poziomu przed kryzysem. Systematycznie rośnie wartość polskiego eksportu, co uwzględniając sytuację gospodarczą w Słowenii należy uznać za duży sukces.

       

      Struktura polskiego eksportu uległa w ostatnich latach zasadniczej zmianie: od przewagi surowców do coraz większego udziału towarów przetworzonych. Coraz więcej sprzedajemy też żywności. Eksport polskich artykułów rolno-spożywczych do Słowenii systematycznie rośnie – konkurencyjność cenowa i dobra jakość polskich produktów w świetle zmian zachowania konsumentów słoweńskich otwierają nowe możliwości wzrostu również w tym roku.

       

      Wartość eksportu artykułów rolno-spożywczych w 2015 r. z Polski do Słowenii wyniosła 95 mln euro, przy imporcie wynoszącym zaledwie 8,3 mln EUR. Udział Polski w słoweńskim imporcie art. rolno-spożywczych stanowi caa.8,5 proc.

       

      Import ze Słowenii jest zdominowany przez leki, sprzęt AGD oraz środki chemiczne.

       

      Dobra opinia w Polsce o firmach słoweńskich, stale rosnąca znajomość oferty gospodarczej i turystycznej Słowenii pozytywnie wpływa na stosunek Polaków do Słoweńców. Prywatne inicjatywy, wspierają aktywność słoweńskich przedsiębiorców na polskim rynku oraz promują walory turystyczne Słowenii (min. klub biznesowy Triglav Rysy, czy portal visitslovenia.pl), co bezpośrednio przekłada się na liczbę polskich turystów odwiedzających Słowenię.

       

      Wyniki polsko-słoweńskiej wymiany handlowej w latach 2009-2016 obrazuje poniższe zestawienie: (w mln EUR)

       

       

       

      2011

      2012

      2013

      2014

      2015

      I-X 2015

      I-X 2016

      Eksport

      464,6

      470,5

      482,3

      567,6

      618,5

      525,8

      566,8

      Import

      519,2

      539,80

      536,6

      592,1

      633,6

      523,9

      517,3

      Obroty

      983,9

      1.010,4

      1.018,9

      1.159,7

      1.252,1

      1.049,7

      1.084,1

      Saldo

      -54,6

      -69,3

      -54,4

      -24,5

      -15,1

      1,9

      49,4

      (dane INSIGOS)

       

      Najważniejsze towary w polskim eksporcie i imporcie ze Słowenii w okresie styczeń-październik 2016 r. obrazują poniższe tabele:

       

      Kod

      PCN

      EKSPORT DO SŁOWENII w okresie I-X 2016 r.

      Udział w %

      '2402

      cygara, cygaretki i papierosy

      5,8

      '8708

      części i akcesoria samochodów

      4

      '3004

      leki złożone przygotowane do sprzedaży detalicznej

      4

      '4011

      nowe opony pneumatyczne z kauczuku

      3,2

      '8528

      aparatura odbiorcza dla telewizji; monitory, projektory wideo

      2,8

      '8703

      samochody osobowe

      2,6

      '8701

      ciągniki

      2,1

      '2106

      przetwory spożywcze, gdzie indziej niewymienione ani niewłączone

      1,9

      '7408

      drut miedziany

      1,8

      '7601

      aluminium nieobrobione

      1,8

       

      Kod

      PCN

      IMPORT ZE SŁOWENII w okresie I-X 2016 r.

      Udział w %

      '3004

      leki złożone przygotowane do sprzedaży detalicznej

      19,8

      '7601

      aluminium nieobrobione

      3,5

      '8501

      silniki elektryczne i prądnice (bez zespołów prądotwórczych)

      3,1

      '8509

      elektromechaniczny sprzęt gospodarstwa domowego

      2,7

      '4011

      nowe opony pneumatyczne z kauczuku

      2,7

      '9401

      meble do siedzenia i ewentualnie do spania oraz ich części

      2,4

      '8481

      armatura do rur, kotłów, zbiorników, zawory redukcyjne i sterowane termostatycznie

      2,3

      '8516

      urządzenia elektrotermiczne domowe (grzałki, suszarki, żelazka, itp.)

      2,1

      '8708

      części i akcesoria samochodów

      2

      '7219

      wyroby walcowane ze stali nierdzewnej o szerokości =>600mm

      1,9

      (dane INSIGOS, udział w %, d.z. – dane zastrzeżone zgodnie z Ustawą o statystyce publicznej)

       

       

      Najważniejsze towary w polskim eksporcie i imporcie ze Słowenii w 2015 r. obrazują poniższe tabele:

       

       

      Kod

      PCN

      EKSPORT DO SŁOWENII w okresie I-XII 2015 r.

      Udział w %

      '2402

      cygara, cygaretki i papierosy

      5,7

      '4011

      nowe opony pneumatyczne z kauczuku

      4,5

      '3004

      leki złożone przygotowane do sprzedaży detalicznej

      4,4

      '8708

      części i akcesoria samochodów

      4,2

      '7601

      aluminium nieobrobione

      2,5

      8528

      aparatura odbiorcza dla telewizji; monitory, projektory wideo

      2,4

      '8703

      samochody osobowe

      2,3

      7801

      ołów nieobrobiony

      2,2

      '2106

      przetwory spożywcze, gdzie indziej niewymienione ani niewłączone

      2

      '4002

      kauczuk syntetyczny

      1,8

       

       

      Kod

      PCN

      IMPORT ZE SŁOWENII w okresie I-XII 2015 r.

      Udział w %

      '3004

      leki złożone przygotowane do sprzedaży detalicznej

      20

      '3808

      środki owado-, gryzonio-, grzybo-, chwastobójcze i odkażające

      3,5

      '8501

      silniki elektryczne i prądnice (bez zespołów prądotwórczych)

      3,5

      '7601

      aluminium nieobrobione

      2,9

      '8509

      elektromechaniczny sprzęt gospodarstwa domowego

      2,7

      '4011

      nowe opony pneumatyczne z kauczuku

      2,6

      '8481

      armatura do rur, kotłów, zbiorników, zawory redukcyjne i sterowane termostatycznie

      2,4

      '8516

      urządzenia elektrotermiczne domowe (grzałki, suszarki, żelazka, itp.)

      2,2

      '8708

      części i akcesoria samochodów

      1,9

      '2710

      oleje ropy naftowej niesurowe, benzyna, nafta, oleje napędowe, opałowe, inne

      1,8

      (dane INSIGOS, udział w %, d.z. – dane zastrzeżone zgodnie z Ustawą o statystyce publicznej)

       

      Według słoweńskich danych statystycznych (www.stat.si) struktura jest zbieżna, dodatkowo w strukturze 10 najważniejszych towarów po stronie słoweńskiego eksportu do Polski wymieniany jest papier i karton oraz związki heterocykliczne. Po stronie importu z Polski natomiast oleje ropy naftowej (na wysokim 5 miejscu).

       

      Polska jest dla Słowenii szóstym najważniejszym rynkiem eksportowym (wg. SURS wartość słoweńskiego eksportu I-IX 2016 wyniosła 608,5 mln euro), a Polska jest dziewiątym najważniejszym dostawcą na słoweński rynek (wg. SURS wartość słoweńskiego importu I-IX 2016 wyniosła 510,3 mln euro).

       

      Podkreślić należy, iż po wejściu obu krajów do UE współpraca na wszystkich szczeblach staje się jeszcze intensywniejsza i jeszcze bardziej wszechstronna. Na marginesie spotkań unijnych mają miejsce spotkania nieformalne, które zastępują oficjalne, urzędowe wizyty międzypaństwowe.

       

      4.3. Inwestycje (wzajemne).

       

      Słoweńskie firmy postrzegają Polskę jako dogodne miejsce do inwestowania, jednak jej znaczenie spadło w związku z bardzo dynamiczną ekspansją kapitałową Słowenii w krajach byłej Jugosławii. Po wysokich inwestycjach słoweńskich firm w Polsce od 2004 r. maleje znaczenie naszego kraju, jako interesującego miejsca do inwestowania. Wynika to z interesów gospodarczych firm słoweńskich, które koncentrują się na ekspansji na rynki krajów byłej Jugosławii (gdzie ulokowanych jest ponad 70 proc, słoweńskich inwestycji zagranicznych).

       

      Polska zajmuje 5 miejsce w UE pod względem wartości słoweńskich inwestycji zagranicznych i 11 pozycję w słoweńskich inwestycjach zagranicznych po Serbii, Chorwacji, Bośni i Hercegowinie, Rosji, Macedonii, Niemczech, Austrii, Cyprze, Libii, Czarnogórze, Niderlandach.

       

      Łączna wartość bezpośrednich słoweńskich inwestycji zagranicznych wyniosła na koniec 2014 r. 5,3 mld EUR, a łączna wartość słoweńskich bezpośrednich inwestycji w Polsce na koniec 2014 roku wyniosła wg. Banku Słowenii 64,6 mln EUR, a wg. NBP 55 mln EUR, co stanowiło 0,4% inwestycji zagranicznych w Polsce ogółem i plasowało Słowenię na 36. miejscu wśród największych inwestorów (w 2013 r. odpływ słoweńskiego kapitału z Polski wyniósł 6 mln EUR) (wg. danych NBP).

       

      We wrześniu 2010r. w Łodzi nową fabrykę uruchomiła w Polsce firma ARMETON (fabrykę posiada również we Wrocławiu) zajmującą się produkcją obciążników do pralek. W marcu 2011 r. wmurowano kamień węgielny pod budowę nowoczesnej fabryki leków Polfy-Łódź S.A. w ŁSSE w Konstantynowie Łódzkim. Koszt inwestycji współfinansowanej ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju regionalnego wyniósł na 44 mln. zł., fabryka działa od maja 2013 r..

      Najważniejsi inwestorzy, firmy LEK i KRKA pochodzą z sektora farmaceutycznego. Firma LEK zainwestowała w Polsce 40 mln EUR. Posiada zakład farmaceutyczny w Pruszkowie - Lek Polska Sp. z o.o., firma przejęła także Zakład Farmaceutyczny ARGON S.A. w Łodzi. W maju 2004 r. otwarto Centrum Produkcyjno – Logistyczne LEK w Strykowie k/Łodzi. Wg informacji inwestora wartość inwestycji w Strykowie wynosi 70 mln EUR. KRKA posiada fabrykę leków w Warszawie. Wartość inwestycji wynosi 20 mln EUR.

      W 2015 roku w Słowenii zainwestowało kilka polskich firm, znacząco zwiększając obecność polskiego kapitału i wizerunek Polski, jako liczącego się kraju europejskiego oraz ważnego partnera gospodarczego Słowenii. Po zintensyfikowaniu przez Słowenię program prywatyzacji, opracowaniu plan sprzedaży i strategii zarządzania majątkiem Skarbu Państwa, polscy inwestorzy aktywniej zainteresowali się tym rynkiem, niestety, niektórzy z nich natrafili na poważne problemy przy finalizacji transakcji (głównie na poziomie przedsiębiorstw, z powodu oporu związków zawodowych czy akcjonariuszy mniejszościowych). Z inwestycji wycofali się Tesla Holding (Material Adverse Effect przy przejmowaniu Gorenje Surovina) i ABRIS CAPITAL (dokapitalizacja producenta materiałów higienicznych spółki akcyjnej PALOMA). 

      W 2015 r. transakcje prywatyzacyjne sfinalizowało kilka innych polskich firm zainteresowanych obecnością w Słowenii: Linetech nabył 100% akcji słoweńskiej spółki Adria Airways Tehnika (AAT). Przejęta spółka – jest jednym z wiodących podmiotów w branży MRO w Europie Środkowej – specjalizuje się w obsłudze Airbusów oraz Bombardierów.

      Sukcesem zakończyło się przejęcie przez Fundusz Innova Capital Grupy Trimo z siedzibą w Trebnje, co umożliwiło zyskanie dostępu do bardzo atrakcyjnego europejskiego rynku kompletnych rozwiązań w zakresie budynków stalowych, dachów, fasad, jednostek modułowych i systemów dźwiękoszczelnych.

      W 2013 r. swoją spółkę w Słowenii otworzył największy producent i dystrybutor obuwia CCC, który ma w tym kraju już cztery swoje sklepy. Po przejęciu przez Obrico (z siedzibą w Zagrzebiu) polskiej firmy dystrybucyjnej NAVO również Słoweńcy liczą na łatwiejszy dostęp do rynku handlu detalicznego i FMCG w Polsce.

      W I półroczu 2016 r. za 2,5 mln euro Aluform, członek Grupy Kęty zakupił producenta Aha Emmi przetwórcę aluminium. We wrześniu 2016 r. fundusz Enterprise Investors sfinalizował przejęcie słoweńskiej sieci sklepów Intersport.

      Z drugiej strony słoweńskie firmy interesują się ofertą GPW - w dniu 11 maja 2011 r. na parkiecie GPW w Warszawie zadebiutował drugi, co do wielkości bank słoweński Nova KBM, a od maja 2012 r. notowane są akcje farmaceutycznego giganta KRKI. W 2013 r. na parkiecie GPW notowane są akcje największego producenta AGD – GORENJE. Wejście na GPW rozważają również inne słoweńskie firmy. Słaba płynność na lokalnej, Lublańskiej giełdzie i dobre wyniki polskiej giełdy wsparte promocją na rynku słoweńskim przyczyniają się do umacniania pozycji GPW w Warszawie jako lidera rynków finansowych w regionie i pomostu inwestycyjnego pomiędzy Wschodem i Zachodem.

       

       

      4.4. Współpraca regionalna.

       

      Systematycznie zacieśniają się więzi pomiędzy słoweńskimi i polskimi regionami, które nawiązują współpracę jako miasta partnerskie w oparciu o wspólne interesy i powiązania gospodarcze. Taka zinstytucjonalizowana współpraca rozwija się pomiędzy Nowo Mesto i Toruniem, które obchodziły właśnie pięciolecie swojej współpracy, oraz Nową Goricą i Zgorzelcem. Otwartym na współpracę miastem jest Kranj. List intencyjny ws. współpracy podpisały również Kalisz i Ptuj, które od 2011 realizują liczne, wspólne projekty. Umowę partnerską oraz intensywną wymianę w obszarze turystyki i edukacji rozwijają Międzyzdroje i Izola.

       

      Współpraca samorządów gospodarczych.

      Słoweńska Izba Gospodarcza i Krajowa Izba Gospodarcza od lat współpracują na płaszczyźnie dwustronnej i międzynarodowej. W ramach prowadzonych działań organizowane są misje przedsiębiorców, udział w targach, indywidualne spotkania w ramach sekcji i izb regionalnych oraz współpraca na forum międzynarodowym w ramach Eurochambers oraz ICC. W 2012 roku Izby obchodziły 20-lecie swojej współpracy. W grudniu 2013 r. Izba Gospodarcza Słowenii zorganizowała kolejną misję gospodarczą do Polski, w której uczestniczyło 15 słoweńskich przedsiębiorców. W 2013 r. odbyła się branżowa misja gospodarcza przedstawicieli polskiego przemysłu obronnego do Słowenii (czerwiec) i słoweńskich firm z branży obronności i wyposażenia specjalnego do Polski (kwiecień).

       

      Organizacje pracodawców słoweńska ZDS i polska PKPP Lewiatan współpracują w ramach konfederacji pracodawców BUSINESSEUROPE.

       

      W 2011 roku współpracę nawiązały również stowarzyszenie Lewiatan oraz CEED (Środkowoeuropejskie Stowarzyszenie Przedsiębiorców) zrzeszające firmy MSP z regionu Europy Południowej. W maju 2012 r. w Warszawie odbyła się regionalna konferencja współorganizowana przez tych partnerów.  

       

      Polski Związek Rzemiosła współpracuje z Słoweńską Izbą Rzemiosła i Małych przedsiębiorstw w ramach Europejskiej Unii Rzemiosła, Małych i Średnich Przedsiębiorstw (UEAPME).

       

      Współpracują ze sobą Związek Banków Polski oraz Stowarzyszenie Banków Słoweńskich (ZBS).

       

      W 2009r. memorandum o współpracy podpisały Polska Agencja Informacji i Inwestycji Zagranicznych (PAIiIZ) oraz słoweńska Agencja Przedsiębiorczości i Inwestycji Zagranicznych (SPIRIT), które wraz z innymi agencjami w regionie w 2011 roku rozpoczęły z inicjatywy JAPTI (teraz SPIRIT) wspólne działania na rzecz promocji Europy Środkowej w świecie. 

       

       

       

      Dostęp do rynku


       

       

      5.1. Dostęp do rynku dla polskich towarów i usług.

       

      Brak systemowych barier dostępu do rynku (oba kraje są członkami UE).

       

      Po stronie barier w polskim eksporcie do Słowenii należy jednak wymienić nienajlepszą, choć ulegającą systematycznej poprawie, znajomość polskiej oferty eksportowej oraz nierozpoznawalność Polski jako producenta dobrych artykułów konsumpcyjnych. Wizerunek Polski ulega znaczącej poprawie od 2008 r., jednak w dalszym ciągu statystyczny Słoweniec nie postrzega Polski jako producenta szerokiej gamy produktów konsumpcyjnych i przemysłowych o znakomitym wzornictwie i jakości. Polskie firmy mają natomiast dobrą opinię, jako kooperanci firm słoweńskich w różnych dziedzinach, co często jest wstępnym etapem uruchomienia procesu eksportu.

       

      Dzięki stabilnej sytuacji polskiej gospodarki, która uniknęła kryzysu oraz prowadzonym działaniom promocyjnym wizerunek naszego kraju od 2009 roku uległ znaczącej poprawie i coraz częściej postrzegani jesteśmy jako synonim stabilności, przedsiębiorczości i dobrej jakości.

       

      Obywatele polscy chcący założyć we Słowenii działalność na zasadzie samozatrudnienia mogą spotkać się z problemami rejestrując firmę, jednak wynikają one głównie z nieznajomości języka słoweńskiego, prawodawstwa i procedur stosowanych przez administrację. Od 2010 roku procedury zakładania przedsiębiorstw zostały znacząco uproszczone, a założenie firmy jest bezpłatne. Uruchomiony został portal internetowy www.data.si, za pośrednictwem którego możliwe jest dokonanie większości procedur związanych z rejestrację przedsiębiorstwa.

       

      Pogarszająca się dyscyplina płatnicza i rosnąca liczba upadłości oraz blokad rachunków dodatkowo potwierdza zasadność sprawdzania wiarygodności płatniczej słoweńskich partnerów oraz właściwego zabezpieczania należności. Ogólne informacje nt. firm słoweńskich (podstawowe wyniki i wskaźniki finansowe, blokady na rachunkach, trwające postępowania sądowe, postępowania układowe lub naprawcze oraz upadłościowe) można uzyskać zwracając się do ambasady lub korzystając z serwisu AJPES (Agencja Republiki Słowenii ds. Ewidencji i Usług Publicznych) www.ajpes.si po bezpłatnej rejestracji.

       

      5.2. Dostęp do rynku pracy.

       

      Słoweński rynek pracy jest w pełni otwarty, jednak nie jest on zbytnio interesujący dla Polaków z powodu wysokich kosztów utrzymania jak i braku dogodnych i tanich połączeń komunikacyjnych. Relatywnie wysokie koszty utrzymania oraz niskie zarobki dla niewykwalifikowanych pracowników (przy dużej konkurencji taniej siły roboczej z krajów byłej Jugosławii) powodują, iż Słowenia nie jest interesującym krajem dla polskich migracji zarobkowych. Liczba polskich pracowników, którzy znaleźli zatrudnienie w Słowenii wyniosła w 2013 r. 198 osób. Od początku kryzysu w Słowenii znacząco wzrosło bezrobocie, szczególnie w branży budowlanej, gdzie pracę straciło ponad 40 tys. pracowników pochodzących głównie z krajów byłej Jugosławii (w Słowenii pracuje ok. 70 tys. obywateli z tych krajów, w tym 35 tys. z zezwoleniem na pracę). Słowenia była zainteresowana głównie pracownikami tanimi i słabo wykwalifikowanymi. Pogłębiający się kryzys oraz trudna sytuacja na rynku pracy powodują stały systematyczny wzrost bezrobocia, które jest najwyższe od 1993 r. i wynosi 13 proc. oraz liczne wykroczenia przeciw prawom pracowniczym. Najwięcej takich przypadków notowanych jest w budownictwie, szczególnie z powodu lawinowego wzrostu ilości niewypłacalnych firm i licznych upadłości.

      Decydując się na podjęcie zatrudnienia w Słowenii należy sprawdzić sytuację finansową pracodawcy, szczegółowo zapoznać się z warunkami zawartymi w umowie (np. wysokością potrąceń za mieszkanie i wyżywienie). Podejmując zatrudnienie na dłuższy okres czasu warto zapisać się do jednej z central związkowych (branżowych związków zawodowych), które oferują swoim członkom m.in. pomoc prawną, sprawdzenie zgodności zawartej umowy w obowiązującymi przepisami (czas pracy, godziny nadliczbowe) i układami branżowymi (minimalne wynagrodzenie i należne świadczenia) itp.

      Poszukując zatrudnienia warto zapoznać się z listą zawodów deficytowych, publikowaną przez Słoweński Urząd Pracy. Z zestawień opracowywanych przez Regionalne Urzędy Pracy Słowenia wynika, iż w dalszym ciągu pracodawcy poszukują kadry technicznej, pracowników produkcji (spawaczy, mechaników) oraz specjalistów IT, lekarzy rodzinnych czy inżynierów (cieśle, specjaliści do obróki metali, automatyce, itp.). Zatrudnienie znajdą również specjaliści ds. „zielonych technologii”, elektrycy i kierowcy samochodów ciężarowych.

      Słowenia to kraj atrakcyjny turystycznie. Stąd wiele ofert pracy dla pracowników przemysłu turystycznego i gastronomicznego, kelnerów, kucharzy, itp. (są to głównie oferty sezonowe i zazwyczaj nisko płatne).  

      W większości przypadków zatrudnienie wymaga, chociaż podstawowej znajomości języka słoweńskiego oraz podstawowej znajomości języka angielskiego. W przypadku wysokiej klasy specjalistów i kadry zarządzającej wymagana jest bardzo dobra znajomość angielskiego. Podobnie jest w przypadku prac niewymagających kwalifikacji.

      Procedury uznawania kwalifikacji prowadzone są przez Ministerstwo Pracy. W wyniku deregulacji rynku pracy w Słowenii o około 100 zmniejszyła się liczba zawodów regulowanych (jest ich około 300). Ich wykaz oraz szczegółowe zasady dostępu do rynku pracy opublikowane są w portalu EUGO SLOVENIA http://www.eugo.gov.si/si/.

      Od 2013 r. słoweńskie firmy nie mają ustawowego obowiązku zgłaszania wolnych miejsc pracy do Urzędów i publikowania ogłoszeń na stronach www tej instytucji.

      Do wyszukiwania ofert pracy proponujemy korzystanie z następujących baz danych:

      www.mojazaposlitev.si

      www.mojedelo.com

      www.zaposlitev.net

      oraz publikowanych za pośrednictwem sieci EURES.

       

      5.3. Nabywanie i wynajem nieruchomości.

       

      Nabywanie nieruchomości przez obywateli UE jest wolne od jakichkolwiek ograniczeń, z wyjątkiem nieruchomości mających znaczenie dla obronności, ochrony środowiska oraz zabytków. Obywatele UE są zobowiązani do wypełnienia wniosku o nadanie nr EMSO (odpowiednik PESEL) i davcne stevilke (NIP), które są podstawą wpisu do księgi wieczystej.

      Ceny nieruchomości w Słowenii są wysokie i zróżnicowane w zależności od regionu. Ich zestawienie oraz oferty publikowane są na portalu www.slonep.net.

       

      Zastój na słoweńskim rynku nieruchomości przyczynił się do największego w strefie euro spadku cen, a obroty na rynku w 2013 r. było o ponad połowę mniejsze w porównaniu z rekordowym 2007 r. W 2012 r. ceny mieszkań spadły o 8 proc. i domów o 7 proc. Ceny ziemi rolnej i lokali biurowych utrzymały się na tym samym poziomie. Więcej: http://e-prostor.gov.si/ „Poročilo o slovenskem trgu nepremičnin za leto 2013”

       

      W przypadku wynajmu nieruchomości przez obywateli UE nie ma żadnych ograniczeń. Obcokrajowcy muszą mieć uregulowany formalny status (zezwolenie na pobyt, zezwolenie na pracę).

      Właściciele nieruchomości opłacają za użytkowanie gruntów tzw. „nadomestilo za uporabo stavbnega zemljisca” które naliczane jest przez gminy i stanowi ich dochód. Rząd rozpoczął procedury związane z wprowadzeniem podatku od nieruchomości naliczanego na podstawie wartości obiektu, który miał wejść w życie w 2014 r. Urząd Geodezji w 2011 r. dokonał szacunkowej wyceny wszystkich nieruchomości w ewidencjach i na początku 2014 r. właściciele otrzymali informacyjne wyliczenia wysokości podatku (w 2014 r. od 80 proc. wartości nieruchomości). W marcu 2014r. TK odrzucił  projekt jako niezgodny z Konstytucją  - rząd będzie musiał ponownie przygotować ustawę i jednocześnie poszukać nowych źródeł przychodów do budżetu, które miały wpłynąć już w 2014 r. (liczył na dodatkowe 200 mln EUR).

       

       

      5.4. System zamówień publicznych.

       

      Zamówienia publiczne w Republice Słowenii stanowią ok. 60% wydatków publicznych, ich wartość wg. wstępnych ocen w 2013 r. wyniosła 3-3,5 mld EUR, a udział w PKB stanowił 8%. Udział podmiotów zagranicznych w udzielonych zamówieniach stanowił mniej niż 2 proc. i koncentrował się głównie w obszarze dostawy towarów. Zamówienia o tzw. małej wartości stanowiły ilościowo ponad 97%, a pod względem wartości 33,3% udziału w ogólnej wartości zamówień. Najwięcej zamówień realizowały firmy z Austrii, Szwajcarii, Francji, Niemiec oraz Węgier.

      Od 2012 r. problematyką zamówień publicznych zajmuje się Departament Zamówień Publicznych Ministerstwa Finansów, którego zadaniem jest stworzenie systemu efektywnego, gospodarnego i przejrzystego systemu zamówień publicznych m.in. poprzez standaryzację zamówień typowych, łączenie poszczególnych pojedynczych zamówień w tzw. wspólne zamówienie oraz wsparcie na rzecz pełnej informatyzacji systemu zamówień, łącznie ze stworzeniem katalogu elektronicznego, co ma spowodować pośrednie oszczędności logistyczne oraz większy profesjonalizm.

      Departament wspiera jednostki zamawiające w przygotowywaniu specyfikacji trudniejszych zamówień oraz przy implementacji tzw. zielonych zamówień publicznych. Władze wydają informacyjny portal internetowy oraz bazę danych z aktualnymi przetargami.

      Wszelkie procedury związane z zamówieniami (informacje, oferty, odwołania, dokumentacja) realizowane są w języku słoweńskim.

       

      Zamówienia publiczne w Słowenii są regulowane przez Ustawę o Zamówieniach Publicznych (Zakon o javnem naročanju, Uradni list 128/06, 8.12.2006 )oraz Ustawę o Zamówieniach Publicznych w Sektorze Wodnym, Energetyki, Transportu i Usług Pocztowych (Zakon o javnem naročanju na vodnem, energetskem, transportnem področju in področju poštnih storitev, Uradni list 128/06, 8.12.2006 ), które zostały opublikowane w Dz.U. RS nr. 128/06 z dnia 8.12.2006 i obowiązują od 7. stycznia 2007.

       

      Ustawa definiuje zamówienie publiczne, jako zamówienie na roboty budowlane, dostawy lub wykonanie usług, które są opłacane w całości lub części ze środków publicznych. Ustawa w sposób szczegółowy określa zakres regulacji i wskazuje podmioty, które są zobowiązane do jej stosowania oraz sytuacje, w których przepisy omawianej ustawy nie będą miały zastosowania. Klauzula generalna dotycząca zamówień publicznych w Słowenii bazuje na systemie podstawowych wartości UE: swobodnego przepływu towarów, zasadzie swobody zakładania przedsiębiorstw, swobody świadczenia usług oraz zasadach gospodarności, efektywności oraz zapewniania konkurencji pomiędzy oferentami, przejrzystości zamówień publicznych, równoprawnego traktowania oferentów i równowagi.

       

      Ustawa jest stosowana w przypadku, gdy szacunkowa wartość zamówienia będzie przekraczała równowartość kwoty 10.000 EUR na zamówienie towarów i 20.000 EUR na usługę budowlaną. W ustawie przewiduje się także tzw. procedurę uproszczoną, którą stosuje się w przypadkach, gdy szacunkowa wartość zamówienia nie przekracza 40.000 EUR na zamówienie towarów i 80.000 EUR na usługi budowlane. W ramach tej procedury istnieje obowiązek zamieszczania na stronach internetowych oraz w siedzibie zamawiającego ogłoszenia o zamówieniu. Fakultatywnie można zamieścić ogłoszenie w prasie. Obowiązkowe staje się także publikowanie ogłoszeń o udzieleniu zamówienia. Jeżeli szacunkowa wartość zamówienia przekroczy równowartość 60.000 EUR, zastosowanie będzie miała procedura zbierania ofert.

       

      W Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej publikowane są zamówienia publiczne organów administracji centralnej i lokalnej przekraczające wartość 133.000 EUR dla zamówień towarów i usług określonych w rozporządzeniu i 206.000 EUR w przypadku pozostałych zamówień składanych przez zamawiających i na towary spoza wykazu. W przypadku zamówień publicznych na roboty budowlane próg ten został ustalony w wysokości 5,15 mln EUR.

      W Elektronicznym Portalu Zamówień Publicznych (http://www.enarocanje.si/), który funkcjonuje od lipca 2007, publikowane są ogłoszenia o zamówieniach publicznych, których wartość przekracza 40.000 EUR w przypadku towarów i usług i 80.000 EUR w przypadku zamówień usług budowlanych (wszystkie wartości nie zawierają podatku VAT). Portal oznacza realizację zobowiązań o likwidacji barier administracyjnych, oraz ułatwia dostęp do ww. materiałów wszystkim zainteresowanym, tak organom składającym zamówienie jaki  potencjalnym oferentom. Przejście na system elektroniczny oznacza również skrócenie terminów składania dokumentacji z 52 do 40 dni.

      Przy zastosowaniu procedury podstawowej zamawiający, niezależnie od publikowania ogłoszenia w swojej siedzibie i na stronie internetowej są zobowiązani przekazywać ogłoszenia do publikacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

      Ustawa wymienia zamknięty katalog trybów udzielania zamówień publicznych, preferując przetarg ograniczony i nieograniczony. Dopuszcza również m.in. formy specjalne: aukcję elektroniczną - w tym trybie za pomocą formularza umieszczonego na stronie internetowej, umożliwiającego wprowadzenie niezbędnych danych za pomocą bezpośredniego połączenia z tą stroną, wykonawcy składają kolejne korzystniejsze oferty (postąpienia), podlegające automatycznej klasyfikacji. Zamawiający może udzielić zamówienia w trybie aukcji elektronicznej, jeżeli przedmiotem zamówienia są dostawy powszechnie dostępne o ustalonych standardach jakościowych, a wartość zamówienia nie przekracza kwoty 60.000 Euro, dynamiczny system zakupów – jest to ograniczony w czasie (trwający maksymalnie 4 lata) elektroniczny proces udzielania zamówień publicznych, w którym zamówienia udzielane są z odpowiednim stosowaniem przepisów o przetargu nieograniczonym na dostawy towarów powszechnie dostępnych nabywanych na podstawie umowy sprzedaży lub powszechnie dostępne usługi, wspólne zamówienia – połączone zamówienia towarów i usług dla organów administracji, specjalne zasady subwencjonowania programów mieszkaniowych – długoterminowa współpraca grupy specjalistów odpowiedzialnych za planowanie i realizację schematów mieszkaniowych.

       

      Kwestie odwołań w procedurze zamówień publicznych reguluje ustawa o Rewizji zamówień publicznych (Zakon o reviziji postopkov javnega naročanja, Uradni list RS, št. 94/2007  z dne 16. 10. 2007 , Dz.U. RS 78/99 z późniejszymi zmianami. Tekst jednolity 26/2007). W sytuacji, w której zamawiający nie dopełniłby któregoś z obowiązków ciążących na nim z mocy ustawy, oferent ma prawo do złożenia odpowiedniego środka odwoławczego. Oferent może złożyć protest na każdą czynność zamawiającego podjętą w toku postępowania. Przez pojęcie czynności należy tutaj rozumieć czynność niezgodną z ustawą lub nie podjęcie odpowiedniej czynności w sytuacji, w której ustawa nakłada obowiązek na zamawiającego do określonego działania. Protest wnosi się w terminie 10 dni od dnia, w którym wykonawca powziął lub mógł powziąć wiadomość o okolicznościach stanowiących podstawę jego wniesienia. O wniesionym proteście zamawiający zawiadamia pozostałych uczestników postępowania. Następnie zamawiający winien rozpatrzyć protest w terminie nie dłuższym niż 15 dni po dacie jego wniesienia. W czasie trwania postępowania dotyczącego protestu zamawiający nie może zawrzeć umowy do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia (z wyjątkiem zamówień towarów lub usług kluczowych dla zdrowia i życia ludzkiego). Przez ostateczne rozstrzygnięcie należy rozumieć postanowienie kończące postępowanie odwoławcze, orzeczenie zespołu arbitrów lub orzeczenie sądu. Na niezadawalające rozstrzygnięcie protestu oferentowi przysługuje odwołanie do Komisji Rewizyjnej, gdzie sprawę rozpatruje zespół składający się z przewodniczącego i czterech arbitrów, którzy wydają stosowne orzeczenie w terminie 15 dni. Na wyrok zespołu arbitrów oraz postanowienia zespołu arbitrów kończące postępowanie odwoławcze przysługuje skarga do sądu. Sąd może uchylić zakaz zawarcia umowy przed ostatecznym rozstrzygnięciem protestu, jeżeli zamawiający uprawdopodobni, że zaskarżone orzeczenie zespołu arbitrów w sposób rażący narusza przepisy o postępowaniu odwoławczym, a stan postępowania o udzielenie zamówienia na to pozwala.

       

      Z analiz Izby Gospodarczej wynika, iż oferty na prawie 30 proc. wartości zamówień złożył zaledwie jeden oferent, co w ich opinii oznacza, iż treść i przedmiot zamówienia są ‘dostosowywane’ do oferenta. Na szczególną uwagę zasługuje fakt, iż w przypadku zamówień usług rekreacji, kultury i sportu udział takich zamówień, na które ofertę przedłożył zaledwie jeden oferent wynosi 93 proc., w obszarze informatyki 87 proc., opieki zdrowotnej, usług społecznych i edukacji – 76 proc. Postępowanie odwoławcze jest kosztowne – dla ich rozpoczęcia konieczne jest wpłacenie opłaty skarbowej wynoszącej 1.500-7.500 EUR w przypadku sporów przed oddaniem zamówienia oraz 500-25.000 EUR po jego zakończeniu.

       

      Słoweńska Komisja ds. Zapobiegania Korupcji opracowała specjalny program komputerowy umożliwiający analizę przepływów wydatków organów administracji państwowej i lokalnej (wydatki na zakup towarów i usług). Dostęp do programu jest bezpłatny i ogólnodostępny za pośrednictwem strony internetowej: http://supervizor.kpk-rs.si/.

       

       

      5.5. Ochrona własności przemysłowej i intelektualnej.

       

      Obowiązujące w Słowenii prawo gwarantuje ochronę własności intelektualnej na dwóch podstawowych polach. Pierwszym z nich jest prawo autorskie (copyright), które dotyczy wszelkich form kreatywnej twórczości (poczynając od słowa pisanego, poprzez muzykę, film itd.). Ochrona ta dotyczy zarówno praw osobistych, jak i majątkowych. Jej zakres w Słowenii jest zgodny z Konwencją Berneńską (ochrona praw majątkowych trwa przez 70 lat od daty śmierci autora, prawo autorskie osobiste nie wygasa nigdy).

      Drugim obszarem są prawa patentowe i prawa z tym związane (patenty, wzory użytkowe, znaki towarowe, wzornictwo przemysłowe, oznaczenia geograficzne, nazwy pochodzenia, topografie układów scalonych). W tej dziedzinie urzędem powołanym do zapewnienia ochrony jest Urząd Ochrony Własności Intelektualnej (www.uil-sipo.si ).

      Oprócz tego, w przypadku znaków towarowych można w Słowenii korzystać z ochrony za pośrednictwem wspólnotowego znaku towarowego, (rejestracja odbywa się w Urzędzie ds. Harmonizacji w ramach rynku wewnętrznego, w Alicante (Hiszpania), lub uzyskać ochronę międzynarodową znaku towarowego (rejestracja w biurze Światowej Organizacji Własności Intelektualnej WIPO w Genewie.

      Patent zarejestrowany w Słowenii obowiązuje dwadzieścia lat od daty dokonania zgłoszenia wynalazku. Prawo ochronne na wzór użytkowy obowiązuje dziesięć lat od daty dokonania zgłoszenia (później może być przedłużane na kolejne okresy 10-letnie), na wzornictwo przemysłowe przysługuje ochrona 25-letnia. Bez ograniczeń chronione są oznaczenia geograficzne i nazwy pochodzenia. Znaki towarowe chronione są przez okres 10 letni.

      Warunkiem obowiązywanie ochrony patentu lub prawa ochronnego jest uiszczenie opłat okresowych za ochronę wynalazków i wzorów użytkowych. Podstawowy wymiar opłaty za zgłoszenie wynalazku lub wzoru użytkowego wynosi 250 EUR. 

      Osoby fizyczne i prawne niemające siedziby lub miejsca zamieszkania, czy też wspólnika lub akcjonariusza, na obszarze Słowenii mogą w postępowaniu przed Urzędem Ochrony Własności Intelektualnej działać wyłącznie za pośrednictwem słoweńskiego rzecznika patentowego. Wszystkie akty prawne regulujące ww. problematykę są dostępne w angielskiej wersji językowej na stronie UOWI.

       

      Przydatne linki i kontakty


       

      6.1. Administracja gospodarcza.

      Prezydent Republiki Słowenii: www.up-rs.si

      Kancelaria Premiera www.kpv.gov.si/

      Oficjalna strona rządu: www.gov.si

      Parlament: www.dz-rs.si/

      Portal sądownictwa: www.sodisce.si/

      Ministerstwo Spraw Zagranicznych: www.mzz.gov.si

      Ministerstwo Rozwoju Gospodarczego i Technologii www.mgrt.gov.si/

      Ministerstwo Pracy, Rodziny i Polityki Społecznej www.mddsz.gov.si

      Ministerstwo Finansów www.mf.gov.si/

      Rządowa Agencja Informacyjna: www.uvi.si/

      Agencja Republiki Słowenii ds. Wspierania Przedsiębiorczości, Innowacji, Rozwoju, Inwestycji i Turystyki SPIRIT  www.spiritslovenia.si

      Urząd Republiki Słowenii ds. Analiz Makroekonomicznych i Rozwoju: www.umar.gov.si

      Główny Urząd Statystyczny RS: www.stat.si

      Urząd Celny Słowenii www.carina.gov.si

      Związek Pracodawców RS www.zds.si

      Izba Gospodarcza RS www.gzs.si

      Izba Rzemiosła i Małej Przedsiębiorczości www.ozs.si

      Izba Handlowa www.tzslo.si

      Konfederacja Wolnych Związków Zawodowych www.zsss.si

       

      6.2. Oficjalna prasa ekonomiczna.

      Finance www.finance.si

      Kapital www.revijakapital.com .

      Publikacje Rządowego Centrum Analiz Ekonomicznych www.umar.gov.si

      strony gospodarcze dzienników DELO www.delo.si i DNEVNIK www.dnevnik.si

       

      6.3. Internetowe wyszukiwarki firm słoweńskich.

      Rejestr firm – członków Izby Gospodarczej www.gzs.si

      Rejestr wszystkich podmiotów gospodarczych prowadzony przez Agencję ds. Ewidencji Publicznych RS  AJPES www.ajpes.si

      Biznesowa książka telefoniczna www.bizi.si/

      Panorama firm PIRS www.pirs.si

      Kompass http://si.kompass.com/

       

      6.4. Oficjalne strony o charakterze ekonomicznym.

      Urząd Analiz Makroekonomicznych www.umar.gov.si

      Instytut Analiz Ekonomicznych Akademii Ekonomicznej w Lublanie www.ier.si

      Bank Słowenii www.bsi.si

      Instytut Analiz Ekonomicznych Wydziału Prawa Uniwersytetu w Lublanie www.eipf.si

      Urząd Statystyczny www.stat.si

       

       

      8 lipca 2013 (ostatnia aktualizacja: 15 grudnia 2016)

      Drukuj Drukuj Podziel się treścią: