close

  • Być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczypospolitej Polskiej

     

  • SŁOWENIA

  • Słowenia

    •  

       Informacje o kraju


       

       

      1.1. Położenie geograficzne, ludność, obszar, stolica, języki urzędowe.

       

       

      Położenie geograficzne: Słowenia leży w Europie Środkowej, zajmuje powierzchnię 20 256 km2. Graniczy z Austrią na północy (324 km) i Chorwacją na południu i południowym wschodzie (546 km). Znacznie krótsze linie graniczne posiada na zachodzie z Włochami (235) i na wschodzie z Węgrami (102 km).

       

      Ludność: Liczba ludności Słowenii wynosi ok. 2 mln osób. Większość (88%) to Słoweńcy. Pozostali deklarują się jako: Chorwaci (2,7%), Serbowie (2,5%) Muzułmanie (z Bośni i Hercegowiny, 1,3%). Poza tym, głównie w Prekmurju na wschodzie Słowenii mieszka ok. 8500 Węgrów i 2300 Romów, a w Primorskiej 3000 Włochów. Poza granicami kraju żyje ok. 400 000 Słoweńców.

       

      Obszar: Powierzchnia Słowenii wynosi 20 tys. kilometrów kwadratowych, co plasuje ją na 150 miejscu w świecie. Większe miasta to Maribor (147 000), Celje (42 000), Kranj (37 300) i Koper (25 300)

      Słowenia tradycyjnie podzielona jest na osiem prowincji: Gorenjska, Primorska, Notranjska, Dolenjska, Bela Krajina, Štajerska, Prekmurje i Koroška.

       

      Stolica: Stolicą Słowenii jest Lublana (300.000).

       

      Języki urzędowe:Językiem urzędowym na obszarze całego kraju jest język słoweński; w położonych na Istrii gminach Koper (wł. Capodistria), Izola (wł. Isola d’Istria) i Piran (wł. Pirano) dodatkowo język włoski; a w prekmurskich gminach Hodoš (węg. Hodos) Lendava (węg. Lendva) i Dobrovnik (węg. Dobrónak) dodatkowo język węgierski.Konstytucja RS gwarantuje mniejszości węgierskiej i włoskiej prawo do nauki i publikacji we własnym języku. Mają one również zagwarantowane przedstawicielstwo w Zgromadzeniu Narodowym poprzez jednego deputowanego wybranego spośród każdej grupy etnicznej.

       

      1.2. Warunki klimatyczne.

      Słowenia leży w strefie klimatu umiarkowanego z czterema porami roku, niemniej jednak ukształtowanie terenu sprawia, że można w Słowenii wyróżnić trzy odrębne strefy klimatyczne. Na północnym zachodzie dominuje klimat alpejski z silnymi wpływami znad Atlantyku i obfitymi opadami. Wybrzeże i duża część Primorskiej, aż do doliny Soczy posiada klimat śródziemnomorski z ciepłą słoneczną pogodą przez większą część roku i z łagodnymi zimami. Część wschodnia Słowenii ma klimat kontynentalny z gorącymi latami i mroźnymi zimami. Średnie temperatury: w styczniu 0oC, w czerwcu 21oC.

       

      1.3. Główne bogactwa naturalne.

      Węgiel brunatny, rtęć, cynk, kamień budowlany, energia wodna, lasy.

       

      1.4. System walutowy, kurs i wymiana.

      Od 1 stycznia 2007 walutą Republiki Słowenii jest Euro. 

       

      1.5. Religia.

      Katolicy  57.8%, muzułmanie 2.4%, prawosławni 2.3%, inne wyznania chrześcijańskie 0.9%  ( Spis powszechny 2002).

       

      1.6. Infrastruktura transportowa.

      Słowenia posiada dobrze rozwiniętą drogową infrastrukturę transportową, sieć kolejowa jest na relatywnie niższym poziomie. Najważniejszym portem Słowenii jest Koper, do którego napływają głównie ładunki z portów azjatyckich i afrykańskich.

      Słowenia posiada ok. 15 000 km dróg, z czego ponad 700 km autostrad i dróg dwupasmowych płatnych (do kupienia winiety roczne, miesięczne i tygodniowe dla pojazdów jednośladowych i pojazdów do 3,5 tony i 1,3 m wysokości oraz pow.1,3 m wysokości, samochody ciężarowe uiszczają opłaty w zależności od długości przejechanej trasy). Autostrady tworzą obwodnicę wokół Lublany i biegną dalej na południowy zachód w kierunku Włoch, na północny zachód w kierunku Austrii, i w kierunku Zagrzebia. Przez Słowenię przebiega 627 km dróg międzynarodowych oznaczonych symbolem E. Stacje benzynowe na trasach są otwarte 24 godziny, a w miastach najczęściej od 6 do 22. Informacji o warunkach na drodze można zasięgnąć na policji 113 lub w Związku Motorowym Słowenii AMZS (Auto Moto Zveza Slovenije tel: +386 987.

       

      Słoweńskie linie lotnicze Adria w Lublanie latają do większych miast europejskich. Lotnisko Brnik obsługują również dwie tanie linie lotnicze WizzAir (Londyn i Bruksela) oraz EasyJet (Londyn). Międzynarodowe lotnicze przejścia graniczne: Portoroż, Ljubljana-Brnik, Maribor-Slivnica.

       

      Słoweńskie koleje posiadają 1200 km torów kolejowych, z których 40% jest zelektryfikowanych. Wiele odcinków wymaga unowocześnienia. Słoweńskie koleje łączą się poprzez europejską sieć kolejową z Austrią, Niemcami, Szwajcarią, Włochami, Węgrami i Chorwacją. Międzynarodowe kolejowe przejścia graniczne: Dutovlje, Hrpelje-Kozina, Ilirska Bistrica, Imeno, Maribor, Metlika, Nova Gorica, Prevalje, Rogatec.

       

      Z Włoch do Słowenii można się dostać drogą morską. Prywatni właściciele jachtów muszą posiadać dokumenty statku i ważny paszport. Międzynarodowe morskie przejścia graniczne: Koper, Piran, Izola.

       

      1.7. Obowiązek wizowy.

      Wizy nie są wymagane.

       

      1.8. Wykaz świąt państwowych.

       

      Nowy Rok

      1 stycznia

      Dzień Prešerena - słoweńskie święto kultury

      8 lutego

      Wielkanoc

      marzec/kwiecień

      Dzień Walki z Okupantem

      27 kwietnia

      Święto Pracy

      1 i 2 maja

      Święto Narodowe

      25 czerwca

      Wniebowzięcie NMP

      15 sierpnia

      Dzień Reformacji

      31 października

      Wszystkich Świętych

      1 listopada

      Boże Narodzenie

      25 grudnia

      Dzień Niepodległości

      26 grudnia

       

       

      System administracyjny


       

      2.1. Ustrój polityczny.

      Ustrojem Słowenii jest demokracja parlamentarno-gabinetowa, z trójpodziałem władzy. Władza ustawodawcza należy do dwuizbowego parlamentu - Zgromadzenia Państwowego (izba niższa) oraz Rady Państwa. Władzę wykonawczą sprawują rząd oraz prezydent, a sądowniczą sądy i trybunały. Republika Słowenii powstała jako jedno z państw po rozpadzie Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Jugosławii. Po wojnie jugosłowiańskiej Słoweńcy ostatecznie przejęli kontrolę nad swoimi granicami w październiku 1991 r. i wprowadzili walutę narodową - tolara. Najważniejszym krokiem potwierdzającym pełną niezależność Słowenii było przyjęcie 26 grudnia 1991 r. Konstytucji Republiki Słowenii.

       

      2.2. Władza ustawodawcza

      Parlament jest dwuizbowy i składa się ze Zgromadzenia Państwowego (Državni Zbor) i Rady Państwa (Državni Svet). Zgromadzenie państwowe liczy 90 deputowanych, z których 38 wybiera się w wyborach proporcjonalnych metodą Hare, zaś 50 metodą d’Hondta z list partyjnych z progiem 3% w skali kraju. Do składu Zgromadzenia Państwowego muszą zostać wybrani także przedstawiciele mniejszości

      narodowych: włoskiej i węgierskiej (po jednym mandacie). Kadencja Zgromadzenia trwa 4 lata. Czynne i bierne prawo wyborcze w wyborach do Zgromadzenia przysługuje osobom, które ukończyły 18 lat. RADA PAŃSTWA składa się z 40 członków. Jest reprezentacją interesów społecznych, gospodarczych, zawodowych i lokalnych. W jej skład wchodzi: 4 przedstawicieli pracodawców, 4 przedstawicieli pracobiorców, 4 przedstawicieli rolników, rzemieślników i osób wykonujących wolne zawody, 6 przedstawicieli dziedzin pozagospodarczych, 22 przedstawicieli interesów lokalnych. Kadencja Rady Państwa trwa 5 lat.

       

       

      2.3. Władza wykonawcza.

      Rząd – składa się z premiera i ministrów. Premiera wybiera Zgromadzenie bezwzględną większością głosów ogólnej liczby deputowanych głosując na kandydata przedstawionego przez prezydenta. Jeśli kandydat nie uzyska wymaganej liczby głosów prezydent w ciągu 14 dni przedstawia inne kandydatury. Premier zapewnia jednolitość politycznego i administracyjnego prowadzenia prac rządu oraz koordynuje prace ministrów. Zgromadzenie może, na wniosek 10 deputowanych dokonać wyboru nowego premiera, co uznaje się na wyrażenie votum nieufności pełniącemu tę funkcję premierowi. Premierem jest MIRO CERAR.

       

      Prezydent jest wybierany w wyborach powszechnych, bezpośrednich na 5 lat, z prawem jednej reelekcji. Za wybranego uważa się kandydata, który uzyskał co najmniej połowę ważnie oddanych głosów. Prezydent pełni funkcje reprezentacyjne, jak również jest najwyższym dowódcą sił zbrojnych. Zarządza wybory do Zgromadzenia Państwowego, powołuje funkcjonariuszy państwowych, wydaje dokumenty ratyfikacyjne. W przypadku trwałej niezdolności do sprawowania urzędu, śmierci, rezygnacji i w innych przypadkach opróżnienia urzędu prezydenta, urząd ten tymczasowo sprawuje Przewodniczący Zgromadzenia Państwowego. Prezydentem jest BORUT PAHOR.

       

      2.4. Struktura administracji gospodarczej.

      Administracja gospodarcza dotyczy przedsiębiorców i prowadzonej przez nich działalności gospodarczej. Podobnie jak w Polsce realizowana jest na szczeblu centralnym (rada ministrów, agencje rządowe) i lokalnym za pośrednictwem organów samorządu terytorialnego i lokalnych organów administracji zespolonej (służby, inspekcje itp.). Od 2006 r. systematycznie likwidowana jest natomiast obowiązkowa przynależność do organizacji samorządu gospodarczego. Od 2006 r. wprowadzono dobrowolne członkostwo w Słoweńskiej Izbie Gospodarczej (liczba jej członków zmniejszyła się z 40 tyś. do 10 tyś.), a od 2013 r. dobrowolne jest również członkostwo w Izbie Rzemiosła i Przedsiębiorczości.

       

      Urzędy centralne

      Ministerstwo Rozwoju Gospodarczego i Technologii (Ministrstvo za gospodarski razvoj in tehnologijo)

      Ministerstwo Pracy, Rodziny, Spraw Społecznych i Równouprawnienia (Ministrstvo za delo, družino, socialne zadeve in enake možnosti)

      Ministerstwo Finansów (Ministrstvo za finance)

      Ministerstwo Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej (Ministrstvo za kmetijstvo, gozdarstvo in prehrano)

      Ministerstwo Infrastruktury (Ministrstvo za infrastrukturo )

      Ministerstwo Środowiska i Zagospodarowania Przestrzennego (Ministrstvo za okolje in prostor)

      Urząd Analiz Makroekonomicznych i Rozwoju (UMAR)

      Urząd Statystyczny RS (SURS)

      Bank Słowenii  (BSi)

       

      Agencje rządowe

       

      Agencja Publiczna ds. Ochrony Konkurencji (AVK)

      Inspektorat Handlowy (Trzni inspektorat)

      Urząd RS ds, Własności Intelektualnej (UIL - SIPO)

      Inspektorat RS ds. Komunikacji Elektronicznej, Podpisu Elektronicznego i Poczty (IEKEPP)

      Inspektorat RS. ds. Transportu, Energetyki i Środowiska (IPEP)

      Urząd ds. Rezerw Państwowych (ZRSBR)

      Agencja Publiczna ds. Wspierania Przedsiębiorczości, Innowacji, Rozwoju, Inwestycji i Turystyki (SPIRIT)

      Słoweński Instytut Standaryzacji (SIST) 

      Słoweńska Akredytacja (SA)

      Urząd Finansowy RS (www.fu.gov.si)

      Komisja ds. Walki z Korupcją RS (KPK-RS)

      Urząd RS ds. Nadzoru Gier Losowych (UNPIS)

      Urząd ds. Ewidencji i Usług Publicznych (AJPES)

      Najwyższa Izba Kontroli (Racunsko sodisce)

      Agencja ds. Nadzoru Ubezpieczeń (A-ZN)

      Urząd Papierów Wartościowych (ATVP)

      Agencja Rynków Rolnych i Rozwoju Obszarów Wiejskich (AKTRP)

      Agencja ds. Bezpiecznej Żywności, Weterynaryjnej i Fitosanitarnej (UVHVVR)

      Inspekcja Pracy (ID)

       

      Zarządzanie własnością publiczną realizowane jest za pośrednictwem wyspecjalizowanych funduszy.

       

      Uwzględniając zalecenia OECD w grudniu 2012 r. Słowenia podjęła prace nad Narodowym Słoweńskim Funduszem Majątku Państwowego (Słoweński Holding Państwowy – SDH), który docelowo przejmie wszystkie obowiązki związane z zarządzaniem majątkiem należącym do Skarbu Państwa RS.

       

      Wszystkie postanowienia Ustawy o Narodowym Słoweńskim Funduszu Majątku Państwowego (SDH) weszły w życie z dniem 26.4.2014 r. po przejęciu zobowiązań i zadań Słoweńskiego Funduszu Odszkodowań (Slovenska Odskodninska Druzba – SOD) odpowiedzialnego za roszczenia reprywatyzacyjne.

       

      SDH, zgodnie z ustawą, odpowiada za zarządzanie majątkiem Skarbu Państwa i reprezentowanie jego interesów w spółkach, w których Skarb Państwa posiada swoje udziały, kwestie reprywatyzacyjne, roszczenia i odszkodowania oraz problematykę prywatyzacji zgodnie ze strategią opracowywaną i przyjmowaną przez Parlament RS. 

       

      Więcej informacji oraz aktualne obwieszczenia ws. prywatyzacji na stronie: http://www.sdh.si/

       

      Samorządy zawodowe

      Związek Pracodawców RS (ZDS)

      Izba Gospodarcza RS (GSZ)

      Izba Rzemiosła i Przedsiębiorczości (OPZS)

      Izba Handlowa (TZSLO)

      Stowarzyszenie Pracodawców Rzemiosła i Małej Przedsiębiorczości (ZDOPS)

      Konfederacja Wolnych Związków Zawodowych (ZSSS)

      Konfederacja Związków Zawodowych PERGAM (PERGAM)

      Konfederacja Związków Zawodowych 90Słowenia (KS 90 Slovenije)

      Konfederacja Związków Zawodowych NEODVISNOST

       

      2.5. Sądownictwo gospodarcze.

       

      W Słowenii sądy pierwszej instancji dla spraw gospodarczych to wydziały gospodarcze sądów rejonowych  (okrožna sodišča), natomiast sądy wyższe (Višja sodišča) są sądami drugiej instancji.

      W Słowenii działa 11 sądów rejonowych oraz 4 sądy wyższe. Sąd Najwyższy (Vrhovno sodišče) wydaje orzeczenia w przypadku nadzwyczajnych środków odwoławczych, a w niektórych sprawach działa jako sąd trzeciej instancji.

      W Słowenii funkcjonują również 4 inne sądy pierwszej instancji - 3 sądy pracy (delovna sodišča) oraz 1 sąd spraw społecznych (socialno sodišče). Naczelny Sąd Pracy i Spraw Społecznych (Višje delovno in socialno sodišče) zajmuje się sporami osób fizycznych i sporami zbiorowymi podlegającymi prawu pracy oraz sporami społecznymi jako sąd drugiej instancji. Sporami gospodarczymi zajmują się wydziały gospodarcze sądów rejonowych.

      Sądy rejonowe zajmują się sprawami cywilnymi i gospodarczymi w pierwszej instancji. Sądy rejonowe orzekają m. in. w następujących sprawach gospodarczych: układ z wierzycielami, upadłość i likwidacja; naruszenie praw własności intelektualnej; bezsporne postępowanie w sprawach przewidzianych prawem; uznawanie orzeczeń sądów zagranicznych. Spory we właściwości sądów rejonowych dotyczą orzekania w sprawach majątkowych, jeśli wartość sporu przekracza 8500 EUR; w sprawach dotyczących praw autorskich, ochrony lub wykorzystania wynalazków oraz znaków charakterystycznych lub praw do nazwy firmy, a także w sporach związanych z ochroną konkurencji i sporach handlowych.

      Wnioski o rewizję jako nadzwyczajny środek prawny są składane do sądu, który rozpatrywał sprawę w pierwszej instancji.

      Sprawy gospodarcze w drugiej instancji są rozpatrywane przez sądy wyższe, które są właściwe dla orzekania w sprawach odwołania od decyzji sądów lokalnych i rejonowych oraz innych sprawach przewidzianych prawem. W sądzie wyższym decyzję podejmuje trzech sędziów. Odwołanie od decyzji sądu pierwszej instancji jest możliwe w okresie piętnastu dni od wydania decyzji lub ośmiu dni w przypadku spraw dotyczących weksli lub czeków. Szybkie złożenie apelacji zatrzymuje wejście w życie tej części decyzji, której dotyczy odwołanie. Od decyzji sądu można się odwołać w przypadku istotnego naruszenia procedury postępowania w sprawach cywilnych, nieprawidłowego lub niepełnego określenia faktów lub błędnego zastosowania przepisów prawa.

      W sprawach gospodarczych orzeczenia trzeciej instancji są wydawane przez Sąd Najwyższy Republiki Słowenii, którego właściwość obejmuje orzekanie w sprawach odwołania od wyroków sądów wyższych, podejmowanie decyzji związanych z rewizjami oraz ochroną zgodności z prawem, a także w innych sprawach przewidzianych prawem. W Sądzie Najwyższym zasiada trzech lub pięciu sędziów, zależnie od litery prawa w konkretnym przypadku.

      W Słowenii funkcjonują również sądy pracy i spraw społecznych pierwszej instancji, które orzekają w siedzibie sądu lub wydziałach zewnętrznych.

      Sądy pracy są właściwe w przypadku sporów osób fizycznych podlegających prawu pracy: dotyczących zawierania, istnienia, trwania oraz wypowiadania stosunku pracy; pomiędzy pracownikami a pracodawcami lub ich następcami prawnymi w związku z prawami i obowiązkami wynikającymi ze stosunku pracy; w związku z prawami i obowiązkami wynikającymi z relacji pomiędzy pracownikami a klientami, dla których pracują z tytułu umowy pomiędzy pracownikami a klientami; pomiędzy pracodawcami a kandydatami do pracy w związku z procesem rekrutacji; w związku z przemysłowym prawem własności i zobowiązaniami zachodzącymi pomiędzy pracodawcą a pracownikiem na podstawie stosunku pracy; w związku z pracą dzieci poniżej 15. roku życia, praktykantów oraz studentów; pomiędzy pracodawcami a studentami w związku z wynagrodzeniem pracowników; w związku z bezpłatnym okresem próbnym oraz sporami o odszkodowanie, w przypadku którego właściwy jest sąd pracy zgodnie z literą prawa, a jedną z zaskarżonych stron jest firma ubezpieczeniowa. Sądy pracy są właściwe w przypadku sporów zbiorowych podlegających prawu pracy: pomiędzy stronami układu zbiorowego lub pomiędzy stronami układu a osobą trzecią w związku z ważnością oraz wykonaniem układu zbiorowego; w związku z kompetencjami do zbiorowych negocjacji; w związku ze zgodnością układu zbiorowego z przepisami prawa, zgodnością z innymi układami zbiorowymi, zgodnością działań pracodawcy z przepisami prawa oraz układem zbiorowym; w związku z legalnością strajków oraz innych form działań protestacyjnych; w związku z uczestnictwem pracowników w zarządzaniu; w zakresie praw związków zawodowych w relacjach pracowniczych; w związku z tworzeniem związków zawodowych.

      Naczelny Sąd Pracy i Spraw Społecznych ma siedzibę w Lublanie, gdzie orzeka w sprawach drugiej instancji; w ławie sędziowskiej zasiada trzech sędziów.

      Decyzje o rewizji wyroków sądów pracy i spraw społecznych podejmuje Sąd Najwyższy.

      Od decyzji administracyjnej wydanej przez organ administracji przysługuje prawo odwołania do organu nadrzędnego oraz do sądu administracyjnego z siedzibą w Lublanie i oddziałami w Celje i Mariborze w drugiej instancji.

      Przedsiębiorcy mogą również korzystać z sądu arbitrażowego, który działa przy Słoweńskiej Izbie Gospodarczej www.gzs.si

      Strony w sądzie reprezentowane są przez prawnika posiadającego uprawnienia nadawane po zdaniu egzaminu państwowego (pravosodni izipit). Wynagrodzenie wypłacane jest w oparciu o urzędowe taryfy. Bezpłatna pomoc prawna zapewniana jest po złożeniu odpowiedniego wniosku i oświadczenia majątkowego.

       

       

       

      Gospodarka


       

      3.1. Ogólna charakterystyka sytuacji gospodarczej.

       

      Pod koniec lat 80. XX wieku Słowenia była najbardziej rozwiniętym i najbogatszym krajem związkowym Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Jugosławii. Mieszkało tutaj 8 proc. ludności, która wytwarzała 18 % PKB i 20 % produkcji przemysłowej państwa. Słowenia cechowała się wówczas nie tylko najwyższym w regionie poziomem PKB per capita, ale też stosunkowo dużą otwartością na rynki Europy Zachodniej. Dzięki silnym fundamentom gospodarczym i reformatorskiej polityce kraj przetrwała kryzys początku lat 90-tych a następnie wszedł na ścieżkę szybkiego wzrostu gospodarczego. W 2004 roku, wraz z Polską Słowenia przystąpiła do Unii Europejskiej, a na początku 2007 roku została pierwszym krajem postkomunistycznym, który przyjął wspólną europejską walutę – euro.

      W tym okresie Słowenia cieszyła się solidnym wzrostem gospodarczym, mającym swoje źródło w dynamicznym eksporcie i inwestycjach, szczególnie w infrastrukturę. Szybka ekspansja zakończyła się w ostatnim kwartale 2008 r. PKB w 2009 r. spadł o 8,1% i wyniósł nominalnie 34,9 mld EUR. Po dwóch latach niewielkiego wzrostu (w 2010 o 1,2 proc. i w 2011 o 0,6 proc.) w okresie 2012-2013 r. Słowenia odnotowała recesję, w dużej mierze powodowaną kryzysem sektora bankowego. Od dokapitalizowania w grudniu 2013 r. największych banków kwotą 4,7 mld EUR trwają działania restrukturyzacyjne, gdyż sektor ten nadal nie kredytuje w zadowalającym stopniu gospodarki. Jeden z restrukturyzowanych banków Nova KBM został sprzedany w 2016 r. za 250 mln euro funduszowi inwestycyjnemu APOLLO. Prywatyzacja i sprzedaż NLB - największego słoweńskiego banku NLB przeciągają się w czasie.

      Produkt krajowy brutto

       

      Po siedmiu latach kryzysu i „straconej dekadzie” od 2014 r. sytuacja zaczęła się poprawiać a ożywienie gospodarcze w Europie pozwoliło na osiągnięcie wysokiego tempa wzrostu PKB w 2016 r. (3,1 %) w silnie uzależnionej od popytu zewnętrznego słoweńskiej gospodarce. Pozytywne trendy utrzymują się również w 2017 r. i są na tyle silne, że w ocenie analityków Banku Słowenii (banku centralnego w RSi), gospodarka kraju z fazy ożywienia weszła w fazę ekspansji.

       

      Produkt Krajowy Brutto RS w II kwartale br. wzrósł o 4,4 %. w porównaniu do II kwartału 2016 (niewyrównany sezonowo). PKB wyrównany sezonowo był wyższy o 1,1 %. w stosunku do kwartału poprzedzającego i o 5,2% wyższy niż przed rokiem. Na tak dynamiczny wzrost pozytywny wpływ miały przede wszystkim: popyt zewnętrzny i eksport oraz popyt wewnętrzny: spożycie w sektorze gospodarstw domowych i inwestycje w środki trwałe.

      Według prognoz Urzędu Analiz Makroekonomicznych wzrost PKB w 2017 r. wyniesie 4.4% proc. Jednocześnie we wrześniu MFW podniósł swoje prognozy z 3% do 4%. Tempo wzrostu w kolejnych latach jest szacowane przez te instytucje odpowiednio na ok 3-4% i ok 2,5%

      Wartość słoweńskiego PKB w 2016 r. w cenach bieżących wyniosła 40,4 mld. EUR, tj. 19 576 EUR/mieszkańca. Tym samym słoweńska gospodarka osiągnęła w ubiegłym roku poziom z 2008 r. (w cenach stałych PKB Słowenii był nadal nieznacznie niższy). W drugim kwartale 2017 r. PKB kraju był o 1% wyższy aniżeli przed kryzysem, jednak jego struktura uległa w ostatnich lalach znaczącej zmianie. Relacja inwestycji do PKB plasuje się znacznie poniżej średniej UE, co jest zjawiskiem rzadko spotykanym w przypadku gospodarek próbujących zredukować dystans do najwyżej rozwiniętych  konkurentów (najbardziej niepokoją niskie nakłady na B&R). Również relatywny dystans do średniej UE uległ w tym czasie zwiększeniu (PKB per capita wg parytetu siły nabywczej w 2016 r. stanowił 82,5% średniej UE; w 2008 r. -  89,7 %). Wg wyliczeń analityków dla jego wyrównania gospodarka słoweńska powinna się rozwijać w ciągu najbliższych 8 lat w tempie przynajmniej 5% PKB rocznie. Równocześnie, rzeczywista konsumpcja indywidualna (AIC), która jest miarą dobrobytu materialnego gospodarstw domowych, stanowiła, podobnie jak w Polsce, 75% średniej UE.

      Finanse publiczne

      Stopniowo poprawie się sytuacja fiskalna Słowenii. O ile na koniec 2016 r. deficyt finansów publicznych wyniósł 1,9% PKB (754 mln€), o tyle w pierwszym kwartale spadł do 1,5% PKB, na koniec drugiego - do 1,2% PKB. Ministerstwo Finansów RSi prognozuje że  na koniec roku wyniesie on 0,8% PKB, a w dwóch kolejnych latach spodziewa się niewielkiej nadwyżki budżetowej (ostatnie prognozy mówią o 0,4% PKB w 2018r.). Zadłużenie Słowenii jest nadal stosunkowo wysokie: na koniec 2016 r. dług publiczny osiągnął poziom 78,5% PKB, i po lekkim wzroście w I kwartale 2017 r. (80,2% PKB), ponownie spadł do 79,8%. Dla porównania dług publiczny kraju na koniec 2008 r. szacowano na 22% PKB.

      Inflacja

      Po odnotowanej w poprzednich latach deflacji, w roku 2017r. ceny zaczęły rosnąć w szybszym tempie. We wrześniu br. były średnio wyższe o 1,4% aniżeli we wrześniu 2016 a ich wzrost w ciągu 12 ostatnich miesięcy oszacowano na1,2% (we wrześniu 2016 wskaźniki te wyniosły odpowiednio 0,% i -0,4%). Największy wpływ na inflację miały wyższe ceny żywności i paliw oraz spadek cen aut używanych i usług telefonii komórkowej. Rządowe prognozy przewidują wzrost cen w całym 2017 r. na poziomie 1,5%, zaś w kolejnych latach 1,6% (2018) i 2,1 (2019r. ) 

       

      Rynek pracy

      Nadal obserwuje się zauważalny wzrost zatrudnienia w większości sektorów gospodarki. Liczba zatrudnionych w II kwartale osiągnęła 955 tys. i była o 2,1 proc. wyższa w porównaniu z analogicznym okresem roku poprzedniego. Stopa bezrobocia ankietowanego spadła do 6,4 proc. I jest najniższa od IV kwartału 2009 r., kiedy to po raz ostatni plasowała się poniżej 7%. Powoli zmniejszają się również bezrobocie strukturalne oraz liczba osób długotrwale bezrobotnych.

      Średnie wynagrodzenie brutto w 2016 r. wzrosło w porównaniu do 2015 o 1,8 % i wyniosło 1.584 €, wynagrodzenie neto wzrosło o 1.7 % i wyniosło 1.030 €. Wzrost wynagrodzenia brutto i neto w sektorze publicznym przewyższał wzrost i poziom wynagrodzeń w sektorze prywatnym i wyniosły one odpowiednio: brutto 1.917 € (wzrost o 2,3 %) i neto 1.185 € (wzrost o 2,0 %), a w sektorze prywatnym brutto 1.456 € (wzrost o 1,7 %) i neto 950 € (wzrost 1,6 %).

      Średnie miesięczne wynagrodzenie brutto w sierpniu 2017 wyniosło 1.613 €, netto 1.051,73 i wzrosło odpowiednio o 2,7 % i 2,8 % w porównaniu do sierpnia 2016 r. Podobnie jak miało to miejsce w 2016 r. wzrost wynagrodzenia brutto w sektorze publicznym przewyższał wzrost i poziom wynagrodzeń w sektorze prywatnym i wyniósł odpowiednio: brutto 1.874,49 € brutto (wzrost o 1,9 % w porównaniu do sierpnia 2016 r.) a w sektorze prywatnym brutto 1.486,49 € (wzrost o 1,5%).

      Najwyższe wynagrodzenia odnotowano w branży zaopatrzenia w energię elektryczną, gaz i parę - 2.555.35 € brutto, finansowej i ubezpieczeń 2.325 €, a także usługach IT i telekomunikacyjnych oraz górnictwie. Najniższe płace dotyczyły pracowników odpowiedzialnych za wsparcie i obsługę administracyjną 1.0566,53 €. W roku 2016 wynagrodzenia wzrosły we wszystkich regionach, przy czym najwyższe utrzymują się w centralnej części kraju.

      Ocena wprowadzonej w 2013 r. reformy rynku pracy wskazuje na zmniejszającą się segmentację na rynku pracy wśród zatrudnionych na umowy na stałe i umowy na czas określony (choć towarzyszy temu częstsze stosowanie innych rodzajów umów czasowych). Wpływ środków systemowych (a nie system zachęt finansowych) zachęcających do zatrudniania osób w starszym wieku i osób młodych jest nadal nieokreślony – mają one doraźny charakter. Do rozwiązywania problemu segmentacji rynku pracy przyczynia się także lepsze uregulowanie pracy studentów. Słowenia w ocenie KE poczyniła niewielkie postępy w opracowaniu skutecznych, zindywidualizowanych instrumentów aktywnej polityki rynku pracy oraz w eliminowaniu niedopasowania umiejętności. Nie sprawdził się system voucherów, które miały ograniczać nielegalne zatrudnienie i osobom świadczącym usługi (sprzątanie, opieka nad dziećmi, drobne naprawy itp.) zapewniać minimum ubezpieczenia. Koszt wprowadzenia i funkcjonowania systemu był w 2015 r. wyższy o 650 tys. euro od wpływów z tytułu ubezpieczeń.

       

      Konsumpcja

      Po rekordowo wysokim wzroście konsumpcji gospodarstw domowych tendencja utrzymuje się także w roku bieżącym. Konsumpcja wewnętrzna wzrosła w pierwszym i drugim kwartale odpowiednio o 5,6% i 3,7% w porównaniu do analogicznego okresu roku poprzedzającego). W drugim kwartale niższe tempo wzrostu zaobserwowano w przypadku obydwu głównych komponentów tego wskaźnika: wydatków konsumpcyjnych (wzrost o 2,7%) oraz nakładów brutto na środki trwałe (wzrost o 7,4%). Z kolei wydatki gospodarstw domowych stanowiące najważniejszy element wydatków konsumpcyjnych wzrosły o 3,2%, wobec 4,1% w I kwartale br. W przypadku nakładów brutto na środki trwałe wydatki rosły najszybciej w sektorze budownictwa niemieszkalnego oraz środków transportu.

       

      Wymiana handlowa

      W 2016 r. Słowenia odnotowała zarówno wzrost eksportu (o 4% w porównaniu do poziomu 24,9 mld €) jak i importu (wzrost o 3,3% do poziomu 24,1 mld €). Ostatnie dostępne dane potwierdzają utrzymanie tego trendu także w roku bieżącym. Słoweński eksport w okresie I-VIII 2017 wyniósł 18,31 mld €, co jest wartością wyższą o 15,5% (w porównaniu z pierwszymi ośmioma miesiącami roku poprzedzającego, w tym samym czasie wzrost importu wyniósł 14,2% - do 86 mld €. W 2017 r we wszystkich miesiącach poza sierpniem utrzymywał się dodatni bilans w obrotach handlowych, który na koniec sierpnia za okres I-VIII wyniósł 455,7 mln €. Dla porównania nadwyżka ta w 2016 r. wyniosła 850 mln €, tj. 6,8% PKB kraju.

       

      Systematycznie rośnie udział eksportu w PKB z 58 % w 2008r. do 84 % w 2016r. Od dwóch lat wzrasta również udział słoweńskiego eksportu w łącznym eksporcie UE, poprawia się konkurencyjność, co wynika głównie z wzrostu wydajności, rozwoju i jakości wyrobów, a dobre warunki wymiany (malejące ceny surowców energetycznych) poprawiają zyskowność firm.

      Najważniejsze towary w słoweńskim eksporcie i imporcie:

      Eksport Słowenii (dziesięć głównych pozycji)

      Kod PCN

      Nazwa

      Udział %

      I-VII 2017

      I-XII 2016

      8703

      samochody osobowe

      10,2

      9,5%

      3004

      leki złożone przygotowane do sprzedaży detalicznej

      8,57

      9,0%

      8708

      części i akcesoria samochodów

      3,47

      3,5%

      2710

      oleje ropy naftowej

      3,01

      2,6%

      8512

      elektryczny sprzęt oświetleniowy i sygnalizacyjny

      1,98

      1,8%

      2716

      energia eklektyczna

      1,39

      1,5%

      8516

      urządzenia elektrotermiczne domowe (grzałki, suszarki, żelazka, itp.)

      1,18

      1,3%

      4011

      nowe opony pneumatyczne z kauczuku  drut miedziany

      1,14

      1,3%

      9401

      meble do siedzenia i ewentualnie do spania oraz ich części

      1,12

      1,2%

      7219

      Produkty ze stali nierdzewnej o średnicy do 600 mm

      1,06

      -

      4810

      Papier i tektura, powleczone jednostronnie lub obustronnie

      -

      1,1%

      Import do Słowenii (dziesięć głównych pozycji)

      Kod PCN

      Nazwa

      Udział w %

      I-VII 2017

      I-XII 2016

      8703

      samochody osobowe

      7,04

      6,9%

      2710

      oleje ropy naftowej

      6,31

      5,6%

      3004'

      leki złożone przygotowane do sprzedaży detalicznej

      3,48

      3,6%

      8708

      części i akcesoria samochodów

      3,12

      2,9%

      8704

      samochody ciężarowe

      1,58

      1,6%

      2716

      energia elektryczna

      1,36

      1,0%

      2711

      gaz ziemny (mokry) i pozostałe węglowodory gazowe

      1,18

      1,2%

      8517

      aparaty telefoniczne

      1,13

      1,4%

      8544

      drut izolowany, kable

      1,0

      1,0%

      7601

      aluminium nieobrobione

      0,88

      0,9%

       

      W okresie styczeń lipiec 2017 r najważniejszymi partnerami handlowymi Słowenii w eksporcie były następujące kraje: Niemcy 20,68%), Włochy (11,7%), Chorwacja (8,13%), Austria(7,85%), Francja (5,24%), Polska(3,04%) i Serbia (2,94%) ; w imporcie: Niemcy (18,77%), Wochy (16,5%), Austria (10,6%), Chorwacja (5,54%), Francja (4,22%), Węgry(3,85%), Holandia (3,25%), Chiny (3,22%) i Polska (2,84%). Eksport do krajów UE w pierwszych siedmiu miesiącach br. stanowił 77,18 proc. (w 2016 r. 76,3%). Import z krajów UE stanowi 80,64 % (w 2016 r. 80,9%).

      Inwestycje

      W 2016 po dwóch latach wzrostu odnotowano spadek inwestycji w wartościach realnych o 1,6% (inwestycje wyniosły 8,32 mln €) . Główną przyczyna tego stanu rzeczy było ograniczenie inwestycji publicznych związane z okresem przejściowym pomiędzy dwoma perspektywami finansowymi Ue. 57,2% inwestycji zrealizowano w regionie Słowenii Zachodniej. 2/3 ogółu nakładów inwestycyjnych zrealizowano w sektorze usług, z czego 60% w zachodniej części kraju. Słowenia Zachodnia zrealizowała 87% nakładów w przemyśle, 81% branżach ICT oraz 78% w usługach profesjonalnych i naukowych, edukacyjnych i ochrony zdrowia. Pozostała 1/3 nakładów dotyczyła tzw. branża podstawowych, w które inwestowała głównie wschodnia część kraju (58% inwestycji w przemyśle wydobywczym i przetwórstwa, 65% w budowlanym).

      Przemysł

      Wzrost eksportu pozytywnie wpłynął na produkcję przemysłową, która w 2016 r, odnotowała jeden z najwyższych wzrostów w UE (6,6 % W porównaniu z 2015 r.) i przekroczyła poziom sprzed kryzysu. Wg ostatnich dostępnych danych jej wartość w sierpniu 2017 r. wzrosła o 1,4% w stosunku do lipca
      2017 r. i 8,3% w porównaniu z sierpniem 2016 r. w sierpniu wartość produkcji. Za okres styczeń – sierpień 2017 wzrost wyniósł 7,2%, przy czym w przemyśle przetwórczym było to 7,6%, zaś w wydobywczym 12,4%. Branże, które odnotowały najwyższe wskaźniki wzrostu w tym okresie to produkcja: wyrobów skórzanych (18,9%), silników do pojazdów (16,7%), sprzętu elektrycznego (11,3%) oraz mebli (11,1%)

      W omawianym okresie wzrost produkcji sprzedanej miał miejsce we wszystkich głównych branżach przemysłowych tj. w grupie podmiotów wytwarzających dobra produkcyjne (o 12,8%) i branży surowcowo-wydobywcza (o 7,4%) oraz producentów wyrobów konsumpcyjnych (o 5,7 %) .

      Przemysł budowlany w Słowenii, pomimo odnotowanych w poprzednich okresach wzrostów nadal nie odbudował swojego potencjału sprzed kryzysu. W porównaniu z rokiem 2010 (rokiem bazowym) wartość wprowadzonych na rynek obiektów budowlanych w pierwszych ośmiu miesiącach 2017 r. była niższa o 40,8%, przy czym dla budynków wyniosła 42,4% przeciętnego poziomu z 2010 r., zaś dla obiektów inżynierii lądowej 70%. Tym niemniej, porównując do ośmiu miesięcy 2016r. były to wzrosty dla całej branży o 15,5%, w tym dla budynków 28,7% zaś obiektów inżynierii lądowej 10,9%.

      Od 2015 roku, wraz ze spadkiem cen nieruchomości i działek budowlanych, (które od 2007 r. staniały aż o 40 proc.) nastąpiło pewne ożywienie na rynku nieruchomości mieszkalnych. W II kwartale 2017 r. ceny mieszkań wzrosły o 4,3% w stosunku do kwartału poprzedzającego i  były o 11,4% wyższe aniżeli w 2015 r. Słoweński rynek jest silnie spolaryzowany: ilość transakcji na rynku wtórnym jest bardzo wysoka w porównaniu z rynkiem pierwotnym. Mieszkania sprzedawane jako nowe są zbywane m.in. w ramach postępowań upadłościowych (ok 10%) a dodatkowo ich średni wiek to 5,3 roku. Ceny na rynku pierwotnym silnie fluktuują: po spadku o 4,6% w I kwartale wzrosły o 11,3 w drugim. Na tak duże wahania może mieć wpływ mała ilość zawieranych transakcji (w II kwartale 77 – wskaźnik najniższy w 10-letniej historii badania) oraz fakt, że stosunkowo duża ilość transakcji została zawarta w stolicy, co wpłynęło na zawyżenie ceny jednostkowej lokalu w II kwartale. W przeciwieństwie do pierwotnego na rynku wtórnym odnotowuje się stabilne wzrosty na poz. 3,0% kwartał do kwartału w segmencie mieszkań i 4,2% domów jednorodzinnych. Są one wyższe w Lublanie aniżeli poza stolicą kraju, ale obserwuje się je w obydwu segmentach niezależnie od lokalizacji szósty kwartał z rzędu.

       

      Sektor przedsiębiorstw

      Małe i średnie przedsiębiorstwa stanowią 99,8 procent wszystkich przedsiębiorstw i zatrudniają ponad 585 tys. osób, co stanowi tj. 70% procent ogółu zatrudnionych. W okresie od 2008 roku do 2015 roku ich liczba wzrosła o ok. 13 procent, podczas gdy liczba dużych przedsiębiorstw zmniejszyła się o ok. 20 procent. Najliczniejsze są mikroprzedsiębiorstwa, które stanowią 95 proc. ogółu przedsiębiorstw i tworzą prawie 30% miejsc pracy. W 2015r. liczba przedsiębiorstw w porównaniu z 2014 r. wzrosła o 2,9%. Równocześnie słoweńskie firmy zwiększyły zatrudnienie o 1,2% i przychody – średnio 1,8%.

      Słoweńskie firmy eksportowe są motorem rozwoju krajowej gospodarki. Z łącznej liczby zarejestrowanych w odpowiedniku KRS 72 tyś. spółek i 85 tyś. osób prowadzących działalność gospodarczą na rynki zagraniczne swoje wyroby sprzedaje aż 30 proc spółek (20 tyś). Ich dochody ze sprzedaży na rynkach zagranicznych wyniosły 30,3 mld EUR (w 2014 r. 27,7 mld EUR), z czego 8 mld uzyskało 10 procent największych eksporterów. Aż 75 proc. przychodów ze sprzedaży eksportowej zrealizowano na rynkach krajów UE. 17 proc. eksporterów to inwestycje zagraniczne, 4,4 proc. z udziałem kapitału zagranicznego. Ich działalność jest skoncentrowana przed wszystkim w centralnej Słowenii (aż 44 proc. eksporterów ma swoją siedzibę w tym regionie). Eksporterzy zatrudniają 285 tyś. osób, łączne zatrudnienie w spółkach prawa handlowego wynosiło w 2015 r. 445 tyś. Handel i pośrednictwo jako podstawową działalność zarejestrowało 30 proc. eksporterów. Przychody ze sprzedaży w 2015 wyniosły 81,7 mld euro, w tym przychody eksporterów 59,1 mld euro.  Ubezpieczonych było około 25 proc. transakcji, słoweński bank eksportowy ubezpieczył eksport o łącznej wartości 7,5 mld euro. W okresie 2010-2015 bank ten wypłacił 45 mln euro ubezpieczeń eksporterom, szacują iż umożliwiło to utrzymanie 18-20 tyś. miejsc pracy.

      Wg. bazy danych BISNODE swoje wyroby eksportuje ponad jedna czwarta słoweńskich firm (17.628 przedsiębiorstw), do 201 krajów. Statystycznie udział eksportu w przychodach ogółu słoweńskich firm wynosi 42 proc. Największym eksporterem jest branża farmaceutyczna, firmy KRKA (największy eksporter w Słowenii, wartość eksportu w 2016 r. 1,1 mld €, udział 93 proc.) i LEK (trzeci eksporter, 1,02 mld EUR, udział eksportu 96 proc.) w której eksporterzy stanowią 52,2 proc., z 99,8 proc. udziałem w przychodach, ważne dla słoweńskiego eksportu znaczenie mają również produkcja metali, produkcja pojazdów, rybołówstwo oraz produkcja maszyn. Wartość eksportu wśród największych eksporterów wyniosła 10 proc. i była prawie dwa razy wyższa niż średnia w gospodarce. Liczba zatrudnionych w 2016 r. wyniosła 84 tyś. osób, tj. o 4 tyś. więcej niż w roku poprzednim (5 proc.), dodatkowo liczba zatrudnionych za pośrednictwem agencji wyniosła również 4 tyś. Najwięksi pracodawcy to KRKA i GORENJE (22 tyś. osób) oraz SIJ (7.200 pracowników). W 2017 r. najwięksi eksporterzy planują dalszy wzrost zatrudnienia (5 proc.) i eksportu (10 proc.).

      W porównaniu ze średnią w sektorze przedsiębiorstw przychody ze sprzedaży statystycznego eksportera są 2,7-krotnie wyższe, a zysk jest 5,8-krotnie większy. Eksporterzy to głównie firmy zakładane przez rodzimy kapitał – 4,8 proc. posiada udział kapitału zagranicznego, a 15,1 proc. jest wyłączną własnością zagranicznych inwestorów.

      Od dłuższego czasu Słowenia realizuje program prywatyzacji, którego podstawowym narzędziem jest przyjęta w 2014 r. Strategia zarządzania majątkiem Skarbu Państwa wraz z klasyfikacją spółek, które podzielono na strategiczne, ważne i portfelowe. Klasyfikacja obejmuje łącznie 91 inwestycji, z których 24 ma znaczenie strategiczne, 21 wskazano jako ważne, a pozostałe zaliczono do grupy inwestycji portfolio. Łączna wartość księgowa aktywów publicznych wynosi 11 mld EUR tj. prawie 1/3 słoweńskiego PKB. W strategii uwzględniono również kilka innych spółek, które podlegać mają zasadzie „rozproszonej własności” i ograniczeniu udziałów pozostałych akcjonariuszy do wysokości udziału Skarbu Państwa. Te spółki to: NLB (bank), Krka (farmacja), Petrol (energetyka), Pozavarovalnica Sava (ubezpieczenia) i Sava (przemysł gumowy).

      Do grupy firm o strategicznym znaczeniu zakwalifikowano firmy z branży transportu publicznego (koleje, porty), energetycznej (produkcja i dystrybucja energii elektrycznej) i infrastruktury m.in. Pocztę Słowenii, fundusze emerytalne pracowników administracji Kapitalska druzba i modra zavarovalnica oraz Loterię Słowenii. W tej grupie firm Skarb Państwa powinien utrzymać ew. uzyskać 50 proc. udziału +1 akcję. W grupie ważnych inwestycji udział Skarbu Państwa powinien wynosić 25 proc.+1 akcja, a zaklasyfikowano tu spółki, które są nośnikami szerszego rozwoju gospodarczego i odgrywają ważną rolę w łańcuchu dostaw i internacjonalizacji gospodarki. W ostatniej grupie, inwestycji portfelowych, znalazły się spółki, w których Skarb Państwa nie jest zobowiązany do zachowania udziałów kontrolnych, a Słoweński Holding Państwowy zarządza nimi wyłącznie w celu osiągania korzyści gospodarczych.

       

      Do końca 2016r. udało się sprywatyzować 15 spółek. W ubiegłym roku największe transakcje dotyczyły sprzedaży udziałów w Adria Airlines oraz banku Nova KBM. W 2017 udało się zakończyć prywatyzację firm Paloma (producent papieru toaletowego) oraz Cimos (producent komponentów dla branży motoryzacyjnej). Nadal nie zrealizowano planowanej prywatyzacji banku NLB oraz kilku ważnych spółek energetycznych.

       

      Sektor bankowy

       

      Słowenia powoli kończy rozpoczętą w 2013 r. restrukturyzację sektora bankowego, której łączny koszt szacowany jest na 5 mld euro. W 2015 r. RS sprzedała bank Nova KBM za 250 mln € amerykańskiemu funduszowi Apollo, nie udało się jednak sfinalizować zaplanownej na 2016 r. prywatyzacji NLB. Rozpoczęte w grudniu 2013 działania na rzecz dokapitalizowania sektora bankowego i przeniesienie należności na tzw. „zły bank” (Druzba za upravljanje terjatev bank – DUTB) - zarządzająca aktywami bankowymi spółka Bank Assets Management Company (BAMC) zostało bardzo dobrze odebrane na światowych rynkach finansowych. Agencje podtrzymały ratingi Słowenii, rynki zareagowały spadkiem oprocentowania słoweńskich obligacji, co ułatwia pozyskiwanie środków finansowych. Niestety pomimo dokapitalizowania banków nie zaobserwowano znaczącej poprawy w kredytowaniu sektora przedsiębiorstw, który ma w dalszym ciągu poważne problemy w dostępnie do źródeł finansowania.

       

      Na koniec sierpnia 2017 r. aktywa słoweńskiego sektora bankowego wyniosły 37,3 mld € co oznacza wzrost r/r o 2,1%. Jest to wartość wyższa o 1mld € w porównaniu z wrześniem 2016, kiedy to osiągnęły poziom najniższy od 2008 r.. Pozytywny trend utrzymuje się nieprzerwalnie od marca br. Po stronie aktywów rośnie finansowanie sektora pozabankowego i spada udział aktywów finansowych. Po stronie pasywów wzrastają depozyty instytucji niefinansowych. Wartość tych depozytów wzrosła w ciągu roku o 5,2%. Obecnie odpowiadają one za 72% finansowania bankowego. 68% depozytów sektora pozabankowego stanowią depozyty na żądanie.

       

      Finansowanie dla przedsiębiorstw wzrosło r/r o 7,5%. Wzrosty odnotowano zarówno w odniesieniu do finansowania inwestycji jak i operacji bieżących. Odsetek wniosków, które nie zakończyły się podpisaniem umowy pozostaje wysoki, częściowo jest to efekt niskiej wiarygodności kredytowej wnioskodawców, po części wynika z tego, ze oczekują oni finansowania na bardziej korzystnych warunkach. Również w odniesieniu do gospodarstw domowych wzrost wyniósł 7,5%, przy czym w przypadku pożyczek konsumpcyjnych wyniósł on 13%, zaś kredytów hipotecznych 5,2%.Pomimo silnego wzrostu zapotrzebowania, zadłużenie słoweńskich gospodarstw domowych nadal jest stosunkowo niskie.

      Poprawia się jakość portfela kredytowego, udział pożyczek niespłaconych spadł o 1,2 pp. i na koniec sierpnia 2017 wyniósł 7,2%. Poprawa widoczna jest również w sektorze pożyczek korporacyjnych odpowiedzialnych za 2/3 ogółu złych kredytów.

      W pierwszych 8 miesiącach sekto bankowy osiągnął zysk brutto na poziomie 341 mln €, co oznacza wzrost o 4,65 w porównaniu z analogicznym okresem roku 2016.

       

      Bezpośrednie inwestycje zagraniczne

       

      W 2016 r. Słowenia odnotowała napływ inwestycji zagranicznych w wysokości 1,3 mld €, łączna ich wartość na koniec okresu wyniosła 12,95 mld €. Udziały kapitałowe wzrosły w 2016 r. aż 1,7 mld €. W 2016 r. słoweńskie inwestycje wzrosły o 200 mln € – udziały kapitałowe wzrosły o 60 mln €, a łącznie wartość słoweński inwestycji za granicą wyniosła na koniec 2016 r. 5,7 mld €.

       

      Słowenia poszukuje nowych rynków zbytu inwestując, głównie w sieć sprzedaży (Bałkany) i produkcję (spożywczą - Bałkany, chemiczną i farmaceutyczną: Rosja i Polska). Najważniejsze lokacje dla słoweńskich inwestycji to kraje byłej Jugosławii, których udział stanowi 71,3 proc. W krajach strefy euro Słowenia zainwestowała 1,6 mld € tj. 16,2 %.

       

      W Słowenii najwięcej inwestują kraje UE (Austria, Holandia, Francja, Niemcy) oraz Szwajcaria. W strukturze przeważają inwestycje w sektor usług (58,5 proc.). Udział kapitału austriackiego w strukturze inwestycji zagranicznych w Słowenii wynosi 49,1 proc., w większości są to firmy z branży ubezpieczeń i finansów. Drugim największym inwestorem jest Francja (fabryka Renault) i Szwajcaria (inwestycja Novartisa w akcje LEK). Firmy z kapitałem zagranicznym stanowią około 6. proc. w strukturze słoweńskich przedsiębiorstw.

       

      Otwarcie się na kapitał zagraniczny i sprzedaż udziałów największych słoweńskich firm (Mercator, Telekom, Nowy Bank Lublański i Browar Lasko) są w Słowenii tematem dyskusji i konfliktów politycznych. Kolejne rządy podejmują próby prywatyzacji należących do Skarbu Państwa największych firm – odwlekanie decyzji powoduje zniechęcenie inwestorów i spadek wartości oferowanych akcji (według wstępnych ocen opóźnienie z powodów politycznych sprzedaży akcji Mercatora, wiązało się ze stratą dla budżetu w wysokości 300 mln EUR).

       

      Oceny agencji ratingowych oraz pozycja kraju w wybranych rankingach

       

      Pozytywne zmiany w gospodarce i sytuacji fiskalnej RSi dostrzegają również agencje ratingowe: we wrześniu 2017 Moody’s podniósł rating RSi do Baa1, wcześniej analogiczne decyzje podjęły S&P (w czerwcu 2017 podwyższenie do A+) oraz Fitch (wrzesień 2016, A-).

      Słowenia awansowała o osiem miejsc w rankingu konkurencyjności WEF i uplasowała się na 48. pozycji wśród 137 krajów. Najwyższą ocenę w ankiecie prowadzonej wśród przedsiębiorców otrzymała za opiekę zdrowotną i edukację, najniższą za poziom rozwoju rynku.  „Globalny raport konkurencyjności 2017-2018” prezentuje wyniki badań przeprowadzanych corocznie przez World Economic Forum (WEF) i ma kluczowe znacznie m.in. dla decyzji zagranicznych inwestorów. Słoweńską gospodarkę nadal, podobnie jak polską (39 miejsce) zakwalifikowano do grupy przejściowej – pomiędzy grupą państw, które wciąż konkurują efektywnością, a tymi które są najbardziej konkurencyjne dzięki przewagom innowacyjnym.

      Słowenia utrzymała 43 pozycję w rankingu konkurencyjności szwajcarskiego IMD - Instytutu Rozwoju Zarządzania (Institute of Management Development). Uwzględniając stan gospodarki Słowenia spadła o cztery pozycje na 47 miejsce, w przypadku infrastruktury o jedną - na 31. Słowenia awansowała natomiast pod względem efektywności działań rządu o trzy pozycje na 42 miejsce, a w przypadku stanu środowiska biznesowego o pięć miejsc, na 48. Spadek w kryterium kluczowym stan gospodarki analitycy uzasadniają wstrzymaniem inwestycji publicznych w związku z przejściem do nowej perspektywy finansowej, pomimo dynamicznego wzrostu PKB. Słowenia ma również problemy wynikające ze starzenia się społeczeństwa – udział ludności zawodowo czynnej w ogóle liczby ludności stale maleje. Instytut po raz pierwszy opublikował również ranking konkurencyjności cyfrowej, w którym Słowenia znalazła się na 34 miejscu. Do największych wyzwań na rzecz poprawy konkurencyjności, przed którymi stoi Słowenia należą zmiany demograficzne i ich wpływ na długoterminową stabilność fiskalną i rynek pracy, reforma zdrowia i opieka paliatywna oraz reforma emerytalna.

       

      Główne wyzwania

       

      W najnowszym Sprawozdaniu Krajowym – Słowenia 2016 KE zawierającym ocenę słoweńskiej gospodarki w świetle rocznej analizy wzrostu gospodarczego KE stwierdziła, że Słowenia poczyniła postępy w realizacji zaleceń z 2015 r., w szczególności w obszarze reform budżetu i ram fiskalnych, rynku pracy oraz systemu bankowego. Pomimo przyjęcia ustawy ws. reguły fiskalnej nie podjęto jednak żadnych działań w celu ustanowienia niezależnej rady budżetowej. Nie odnotowano również postępów w reformowaniu systemu emerytalnego, zdrowia i opieki paliatywnej.

       

      Jednocześnie KE ponownie zaleciła poprawę otoczenia biznesowego i inwestycyjnego, kontynuację restrukturyzacji sektora bankowego i przedsiębiorstw, kontynuację prywatyzacji, konsolidację fiskalną, reformę emerytalną i zdrowia oraz rynku pracy.

       

      KE zwraca również uwagę na niski poziom inwestycji w Słowenii – zarówno krajowych jak i zagranicznych, co wynika z istniejących barier w otoczeniu biznesowym i relatywnie wysokiego udziału kapitału państwowego w strukturze własności (quasi monopole) oraz ograniczeń administracyjnych i nieefektywnej administracji publicznej. Wyzwaniem pozostaje dla Słowenii również zapewnienie stabilności budżetu w średnim i długim okresie.

       

      Zalecenia Rady ws. krajowego programu reform 2017, wskazują na występujące w Słowenii zakłócenia równowagi makroekonomicznej. Słabymi punktami są w szczególności niedociągnięcia sektora bankowego, zadłużenie przedsiębiorstw i ryzyko budżetowe, jednak stopniowo się zmniejszają dzięki rozwojowi gospodarki krajowej. Sektor przedsiębiorstw znacznie zmniejszył zadłużenie, ożywiły się inwestycje sektora prywatnego, w tym w formie bezpośrednich inwestycji zagranicznych. W porównaniu z innymi krajami w regionie poziom napływających bezpośrednich inwestycji zagranicznych nadal jest jednak niski. Potrzebne są również dalsze działania w ramach polityki, aby rozwiązać problem zadłużenia przedsiębiorstw, usunąć utrzymujące się słabości sektora finansowego, zapewnić długoterminową stabilność finansów publicznych oraz zapewnić bardziej korzystne otoczenie biznesu.

      Zwraca uwagę na wysoki poziom zaangażowania państwa w gospodarkę. Państwo jest największym pracodawcą, zarządcą aktywów i posiadaczem papierów dłużnych przedsiębiorstw w Słowenii, a negatywny wpływ na skutki budżetowe i gospodarcze w latach 2007-2014 oszacowano na poziomie 13 mld €. Rada podtrzymuje zalecenia dotyczące polityki budżetowej i ograniczania deficytu, wzmożenia działań na rzecz aktywizacji zawodowej osób starszych, poprawę warunków finansowania i zapewnienia dostępu do źródeł finansowania oraz ograniczenie obciążeń administracyjnych przedsiębiorstw.

       

      3.2. Tabela głównych wskaźników makroekonomicznych.

       

      Tabela: Podstawowe wskaźniki słoweńskiej gospodarki w latach 2008-2016 i prognoza 2017-2019.

       

      2008

      2009

      2010

      2011

      2012

      2013

      2014

      2015

      2016

      2017

      2018

      2019

      PROGNOZA

      Produkt Krajowy Brutto

      3,4

      -7,9

      1,3

      0,7

      -2,5

      -1,0

      3,0

      2,3

      3,1

      4,4

      3,9

      3,2

      PKB w mln EUR

      (ceny bieżące)

      37.2

      35.4

      35.5

      36.1

      35.3

      36.1

      37.3

      38.6

      40,4

      42,8

      45,3

      47,5

      PKB na 1 mieszkańca w EUR

      (ceny bieżące)

      18.769

      17.714

      17.678

      17.960

      17.506

      17.550

      18.093

      18.693

      19.262

      20.158

      21.152

      22.081

      Zatrudnienie, wynagrodzenia, wydajność

      Zatrudnienie wg. szacunków narodowych

      2,6

      -1,8

      -2,2

      -1,6

      -0,8

      -1,5

      0,6

      1,2

      1,9

      2,7

      1,7

      0,9

      Liczba zarejestrowanych bezrobotnych (średnia roczna,w  tyś.)

      63,2

      86,4

      100,5

      110,7

      110,2

      119,8

      120,1

      118

      103,2

      89,1

      82,2

      79,5

      Stopa bezrobocia rejestrowanego w %

      6,7

      9,1

      10,7

      11,8

      12

      13,1

      13,1

      12,3

      11,2

      9,5

      8,7

      8,4

      Stopa bezrobocia wg. MOP w  %

      4,4

      5,9

      7,3

      8,2

      8,9

      10,1

      9,7

      9,0

      8,0

      6,8

      6,2

      5,8

      Płace brutto (realne zmiany)

      2,5

      2,5

      2,1

      0,2

      -2,4

      -2,0

      0,9

      1,7

      2,1

      1,2

      2,0

      1,5

      -sektor prywatny

      2

      1

      3,7

      0,8

      -2,0

      -1,2

      1,2

      1,7

      1,9

      1,3

      1,8

      1,9

      -sektor publiczny

      3,9

      5,8

      -1,0

      -0,8

      -3,4

      -3,0

      0,7

      2,0

      2,6

      1,5

      2,5

      0,7

      Wydajność (PKB na zatrudnionego)

      0,8

      -6,2

      3,5

      2,3

      -1,8

      0,3

      2,5

      1,2

      1,1

      1,6

      2,2

      2,3

      Handel zagraniczny

      Eksport towarów i usług

      13,7

      4

      -16,1

      10,2

      7

      0,6

      2,6

      5,8

      6,4

      8,8

      7,5

      6,1

      Import towarów i usług

      16,7

      3,7

      -19,2

      7,4

      5,6

      -4,7

      1,4

      5,0

      6,6

      8,9

      7,7

      6,3

      Bilans płatniczy

      Saldo na rachunku bieżącym w mln EUR

      -1.441

      -2.028

      -173

      -50

      146

      1.159

      2.027

      2.187

      2.719

      1.911

      1.906

      2.024

      -udział w PKB w %

      -4,2

      -5,4

      -0,5

      -0,1

      0,4

      3,3

      5,6

      7,0

      6,8

      4,6

      4,4

      4,4

      Saldo handlu zagranicznego

      -409

      -716

      725

      450

      519

      1.694

      2.518

      2.946

      3.841

      3.601

      3.650

      3.785

      -udział w PKB w %

      -1,2

      -1,9

      2

      1,3

      1,4

      4,1

      7,0

      7,9

      9,7

      8,7

      8,4

      8,3

      Popyt krajowy

      Konsumpcja indywidualna

      6,3

      2,3

      -0,1

      1,5

      0,8

      -4,8

      -3,9

      0,7

      4,2

      3,3

      3,0

      2,3

      Konsumpcja publiczna

      0,6

      5,9

      2,5

      1,3

      -1,6

      -1,3

      -1,1

      -0,1

      2,5

      1,1

      0,9

      0,9

      Inwestycje w środki trwałe

      13,3

      7,1

      -23,8

      -15,3

      -5,5

      -8,2

      1,9

      3,2

      -3,6

      9,0

      8,0

      7,0

      CENY

      Inflacja (koniec roku)

      5,6

      2,1

      1,8

      1,9

      2

      2,7

      0,7

      0,2

      0,5

      1,7

      1,9

      2,1

      Inflacja (średnioroczna)

      3,6

      5,7

      0,9

      1,8

      1,8

      2,6

      1,8

      0,2

      -0,1

      1,5

      1,6

      2,1

      Dane źródłowe: SURS, BS, ECB; przeliczenie i prognoza UMAR.

                                                                   

       

       

      3.3. Główne sektory gospodarki (o największym znaczeniu/udziale w PKB).

       

      Struktura PKB jest charakterystyczna dla gospodarek krajów rozwiniętych, gdzie usługi stanowią odpowiednio (65,1 proc.), przemysł (27 proc.), budownictwo (5,7 proc.) i rolnictwo (2,2 proc.).

       

      Najważniejsze sektory gospodarki słoweńskiej (największy udział w tworzeniu PKB): chemiczny i farmaceutyczny, motoryzacyjny, elektronika, logistyka i dystrybucja. 

       

       

      Rolnictwo

       

      Rolnictwo ma małe znaczenie w gospodarce kraju. Ze względu na górzyste ukształtowanie powierzchni użytki rolne zajmują jedynie 23,5% i zlokalizowane są głównie w regionie niziny panońskiej. Na terenie kraju działa około 73 000 małych (ich liczba od 2000 r. spadła o 16 %) półetatowych gospodarstw prywatnych, o średniej powierzchni 3.5 ha, będących własnością lub dzierżawionych, użytkujących około 92% całkowitej ziemi rolnej i produkujących ¾ łącznej produkcji. Pozostała produkcja jest udziałem dużych firm rolnych, użytkujących pozostałe 8% ziemi rolniczej. Grunty orne i trwałe użytki zielone zajmują około 222 000 ha, pastwiska – 502 000 ha, lasy – 1.1 miliona ha. Główne uprawy to kukurydza, pszenica, ziemniaki, owoce, warzywa, chmiel. Słowenia zajmuje długie tradycje w produkcji nasion i jest znanym producentem dobrych jakościowo win. W lasach zajmujących ponad połowę powierzchni kraju pozyskuje się drewno oraz tarcicę.

       

      Systematycznie poprawia się poziom samozaopatrzenia Słowenii w żywność – w ramach realizowanych przez słoweńskie instytucje programów do 2020 r. planowane jest jego podwyższenie do 70 proc. (w chwili obecnej jest to około 58 proc.).

       

      Krajowa produkcja nie pokrywa jednak potrzeb Słowenii, nadwyżki Słowenia ma wyłącznie w produkcji chmielu (113-120 % potrzeb), mleku (110-120 %.), mięsie drobiowym (110-115 %) i jabłkach, których roczny eksport wynosi 10-15 tys. ton. Popyt i podaż są prawie wyrównane w przypadku mięsa wołowego. Najniższy poziom samozaopatrzenia Słowenia notuje w odniesieniu do cukru (brak produkcji krajowej), olejów roślinnych oraz warzyw i przetworów warzywnych (40 %) świeżych owoców (import około 100 tyś. ton rocznie), ziemniaków (60-70 %) oraz wieprzowiny (70 %). Deficyt notuje również w produkcji miodu (80 %) i jaj (95 %). Słowenia jest netto eksporterem wysokiej jakości wina, importuje natomiast znaczne ilości wina stołowego.

       

      Przemysł

      Słowenia nie należy do krajów zasobnych w surowce mineralne. Posiada jedynie znaczne złoża węgla brunatnego, zwłaszcza lignitu, rud cynku i ołowiu oraz jedne z największych w Europie złóż rtęci. Występują tu także niewielkie ilości ropy naftowej i rud uranu. Sól pozyskuje się z wody morskiej. W związku z tym rozwój przemysłu, który nastąpił po II wojnie światowej nie był związany z występowaniem konkretnych surowców. W ramach realizowanego planu uprzemysłowienia Jugosławii w Słowenii zlokalizowano gałęzie przemysłu związane z wysoko wyspecjalizowaną produkcją ( min. przemysł chemiczny i farmaceutyczny, elektroniczny i optyczny). Najważniejsze gałęzie przemysłu Słowenii to przemysł motoryzacyjny, meblowy i drzewny, farmaceutyczny, maszynowy oraz elektroniczny. W branży przemysłowej działa prawie 21 tysięcy firm. Co trzecia zatrudniona osoba pracuje w przemyśle, który eksportuje 70 proc swojej produkcji.

       

      Sektor usług

      Ten dział gospodarki odgrywa w Słowenii znaczącą rolę: zatrudnia około 70% siły roboczej i tworzy on prawie 70% PKB. Istotną rolę odgrywa sektor usług publicznych, którego udział w PKB wynosi 27%. Państwo, gminy i regiony są głównymi pracodawcami w rozbudowanym sektorze opieki socjalnej, lecznictwie, szkolnictwie i administracji publicznej. Dużą rolę odgrywają też firmy prywatne, a udział usług rynkowych stanowi 38 %. PKB. Znaczące miejsce zajmuje turystyka, której udział w PKB stale rośnie i wynosi 15 proc. i ma ponad 50 proc. udział w eksporcie usług.

       

      Dobrze rozwinięty jest również sektor transportu oraz usług logistycznych. Słowenia jest interesującym centrum logistycznym, jako że położona jest między Bałkanami, Europą Zachodnią i Centralną. Sieć kolei składa się z 1 230 km torów, z czego 41% jest zelektryfikowana. Sieć głównych dróg obejmuje 6 000 km dróg, z czego 730 km to autostrady. Największym słoweńskim portem jest Koper oferujący bardzo dogodne połączenia z Azją.

       

      Udział budownictwa w PKB stanowił 7,6 % w 2009 r. i od tamtej pory stale spada. Liczba zatrudnionych w tej branży zmniejszyła się o ponad 50 tys. i stanowi obecnie około 10 proc. wszystkich zatrudnionych w spółkach i 30 %. zatrudnionych przemyśle przetwórczym. Partnerzy społeczni rozpoczęli prace nad programem rewitalizacji dla branży wnioskując o środki publiczne na rozpoczęcie nowych inwestycji (np. program rozbudowy sieci kolejowej czy nowe inwestycje w energetyce).

       

      Turystyka

      Systematycznie rośnie znaczenie roli turystyki w słoweńskiej gospodarce, który stanowi 12 % słoweńskiego PKB, osiem procent eksportu i aż 40 % eksportu sektora usług.

       

      Saldo jest dodatnie i w 2016 r. wyniosło około 1,5 mld €. W słoweńskiej turystyce zatrudnionych jest 45 tys. pracowników oraz 12 tys. pracowników sezonowych, co uwzględniając multiplikatory daje zatrudnienie około 81 tys. osób. Wpływy z turystyki w 2016 r. wyniosły 2,3 mld € (wydatki Słoweńców na podróże zagraniczne 849 mln €).

       

      W 2016 r. liczba turystów w Słowenii wzrosła o 9,9 % w porównaniu z analogicznym okresem roku poprzedniego, liczba turystów krajowych wzrosła o 5,3 %., zagranicznych o 12 % Słowenię w analizowanym okresie odwiedziło 4,3 mln turystów, z czego 3 mln zagranicznych; najwięcej z Austrii, Włoch, Niemiec i Chorwacji. Liczba polskich turystów, który odwiedzili Słowenię w analizowanym okresie wzrosła o 16 % i wyniosła 73 tys., z czego każdy średnio nocował w Słowenii 2,5 nocy.

       

      Gospodarka Słowenii ma nowoczesne oblicze, a w Europie znanych jest klika sztandarowych słoweńskich marek. Ton nadają koncerny farmaceutyczne Lek i Krka, producent sprzętu AGD Gorenje i znany producent nart Elan.

       

      Na liście największych przedsiębiorstw (publikowanych min. przez FINANCE czy Deloitte&Touche) znalazły się takie firmy jak: PS Mercator (handel detaliczny), KRKA (farmacja), Telekom Slovenije (telekomunikacja), LEK (farmacja), Petrol (handel ropą naftową i pochodnymi), MOBITEL (telefonia komórkowa), HSE (HOLDING SLOVENSKE ELEKTRARNE) produkcja i dystrybucja energii elektrycznej, Revoz (producent samochodów osobowych Renault), Merkur (handel art. techniczne), Gorenje (produkcja AGD).

       

       

      3.4. Uczestnictwo w wielostronnych organizacjach i porozumieniach o charakterze ekonomicznym (OECD, WTO itd.).

      Słowenia jest członkiem następujących organizacji międzynarodowych:

      • Inicjatywa Środkowoeuropejska (ISE), 1992
      • Światowa Organizacja Zdrowia (WHO), 1992
      • Międzynarodowa Organizacja Pracy (ILO), 1992
      • Międzynarodowy Fundusz Walutowy (IMF), 1993
      • Międzynarodowy Bank Odbudowy i Rozwoju (IBRD), 1993
      • Światowa Organizacja Handlu (WTO), 1995
      • Organizacja do Spraw Wyżywienia i Rolnictwa (FAO)
      • Południowoeuropejska Inicjatywa Współpracy (SECI)
      • Unia Europejska, 1.05.2004
      • OECD, 1.06.2010

       

      Negocjacje członkostwa w OECD pozwoliły na przystosowanie gospodarki słoweńskiej do najwyższych standardów gospodarki rynkowej, a członkostwo pozytywnie wpłynie na reputację Słowenii na rynkach kapitałowych.

       

      3.5. Relacje gospodarcze z UE.

      Członkostwo Słowenii w UE było jednym z priorytetów polityki zagranicznej tego kraju. Słowenia złożyła wniosek o członkostwo 10 czerwca 1996 r. Negocjacje akcesyjne rozpoczęły się w 1998 r. i zakończyły w 2002 r. ustaleniem terminu akcesji na 1.5.2004 r. Słowenia jako pierwszy z nowych krajów członkowskich kierowała pracami Unii od 1 stycznia 2008 r.

      Sytuacja gospodarcza i fiskalna Słowenii po wstąpieniu do UE była na tyle dobra, że już w czerwcu 2004 r. podjęła decyzję o wejściu do systemu ERM-II i wprowadzeniu EURO po spełnieniu wymagań konwergencji. Euro jest oficjalną walutą w Słowenii od 1.1.2007 r.

       

       

       

       

       

      Dwustronna współpraca gospodarcza


       

      Polska i Słowenia są członkami UE, co dodatkowo pozytywnie oddziałuje na dynamikę współpracy handlowej pomiędzy krajami i poszerza ją o obszar usług, kapitału i swobodnego przepływu pracowników. Członkostwo pozytywnie wpływa na dalsze zacieśnianie więzi między gospodarkami - zachęca polskich przedsiębiorców do aktywniejszych działań na rynku kraju urzędowania, a ułatwienia wprowadzane przez rząd RS w obszarze prawa gospodarczego i prowadzenia działalności gospodarczej powinny w przyszłości zaowocować tworzeniem spółek z partnerami słoweńskimi czy nawiązywaniem bliższych więzi kooperacyjnych.

       

      Systematycznie rośnie również zainteresowanie polskich firm świadczeniem usług w Słowenii.

       

      4.1. Gospodarcze umowy dwustronne.

       

      Traktat Akcesyjny ze Wspólnotami Europejskimi i ich krajami członkowskimi, który wszedł w życie w dniu 1.05.2004 r. posiada podstawowe znaczenie dla całokształtu współpracy gospodarczej i wymiany handlowej między Polską a krajami Unii Europejskiej, w tym ze Słowenią. Utrzymano w mocy te polsko-słoweńskie umowy międzynarodowe, które nie pozostają w kolizji z acquis communautaire, pozostałe zaś zostały wypowiedziane.

       

      Nadal obowiązują umowa w sprawie wzajemnego popierania i ochrony inwestycji (Dz.U. 2000 nr 106 poz. 1119) oraz umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania (Dz.U. 1998 nr 35 poz. 198 ). W 2004 r. weszła w życie Umowa między Rządem RP a Rządem Republiki Słowenii o transporcie morskim, a w 2005 r. podpisano Umowę między Rządem RP a Rządem Rep. Słowenii o współpracy i wzajemnej pomocy w sprawach celnych.

       

      4.2. Handel zagraniczny.

       

      Członkostwo Polski i Słowenii w UE zdynamizowało współpracę handlową, a wzajemne obroty zwiększały się w ostatnich latach o kilkanaście procent rocznie.

       

      Dzięki silnemu ukierunkowaniu słoweńskiej gospodarki na eksport polsko-słoweńska współpraca gospodarcza, szczególnie B2B, rozwija się dynamicznie, przy czym trudniejszą sytuację mają polscy producenci wyrobów konsumpcyjnych, którzy muszą konkurować na coraz bardziej nasyconym słoweńskim rynku, gdzie wzrost konsumpcji wewnętrznej jest niewielki. Pomimo tego, iż kraje nie są zbyt blisko powiązane kapitałowo to wzajemne obroty handlowe systematycznie rosną. Po niewielkim załamaniu w 2009 r. wymiana handlowa powróciła do poziomu przed kryzysem, a w kolejnych latach systematycznie rosła.

       

      W oparciu o dane systemu informacji gospodarczej MG Insigos Słowenia jest dla Polski (po ośmiu miesiącach 2017 r.) 32 partnerem w eksporcie (utrzymanie pozycji, 15 w UE – awans o jedno miejsce) i 38 w imporcie (spadek o 3 miejsca, 18 w UE – spadek o 3 pozycje).

       

      Obroty handlu zagranicznego osiągnęły w 2016 r. – wartość 1 311 mln EUR, eksport wyniósł 686 mln EUR (wzrost o 9,2 proc.), a import 625,6 mln EUR (spadek o 5 proc.) i uzyskania dodatniego salda wynoszącego 60 mln EUR (w 2015 r. ujemne wyniosło 9 mln EUR).

       

      W okresie styczeń-sierpień 2017 r. polski eksport jeszcze przyśpieszył i Polska odnotowuje wzrost dodatniego saldo w obrotach towarowych ze Słowenią. Eksport I-VIII 2017 wyniósł 507,5 mln euro (wzrost o 14,6 proc.), import 442,9 mln euro (wzrost o 6,6 proc.) a obroty 950,4 mln euro (wzrost o 10,8 proc).

       

      Dodatnie saldo w obrotach ze Słowenią na koniec sierpnia wyniosło 64,6 mln euro.

       

      Współpraca gospodarcza polsko-słoweńska odbywa się w warunkach jednolitego rynku Unii Europejskiej, przy swobodzie przepływu towarów i usług, kapitału oraz osób.

       

      Polska jest dla Słowenii szóstym najważniejszym rynkiem eksportowym, a Polska jest dziewiątym najważniejszym dostawcą na słoweński rynek.

       

      Struktura polskiego eksportu uległa w ostatnich latach zasadniczej zmianie: od przewagi surowców do coraz większego udziału towarów przetworzonych. Coraz więcej sprzedajemy też żywności. Eksport polskich artykułów rolno-spożywczych do Słowenii systematycznie rośnie – konkurencyjność cenowa i dobra jakość polskich produktów w świetle zmian zachowania konsumentów słoweńskich otwierają nowe możliwości wzrostu również w tym roku.

       

      Systematycznie rośnie znaczenie Polski jako dostawcy towarów rolno-spożywczych w słoweńskim imporcie (w 2016 r. udział Polski w słoweńskim imporcie towarów rolno-spożywczych ogółem wyniósł 3,9 proc., w niektórych grupach przekracza 10 proc.: żywność różna oraz przetwory z warzyw i owoców). W strukturze polskiego eksportu udział towarów rolno-spożywczych przekroczył 10 proc. i osiągnął wartość 72,5 mln euro.

       

      Dobra opinia w Polsce o firmach słoweńskich, stale rosnąca znajomość oferty gospodarczej i turystycznej Słowenii pozytywnie wpływa na stosunek Polaków do Słoweńców. Prywatne inicjatywy, wspierają aktywność słoweńskich przedsiębiorców na polskim rynku oraz promują walory turystyczne Słowenii (min. klub biznesowy Triglav Rysy, czy portal visitslovenia.pl), co bezpośrednio przekłada się na liczbę polskich turystów odwiedzających Słowenię.

       

      W dniach 28-29 września 2015 r. w Słowenii przebywała z wizytą roboczą Podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych, pani Katarzyna Kacperczyk, której towarzyszyła grupa ponad 60 polskich przedsiębiorców z sektora: rolno-spożywczego, kosmetycznego, zielonych technologii, energetycznego, infrastruktury i transportu, finansowego, wyrobów medycznych) oraz przedstawiciele samorządu terytorialnego: UM Łodzi, UM Warszawy, Agencji Rozwoju Aglomeracji Wrocławia. Była to jedna z największych tego typu misji gospodarczych w regionie.

       

      W dniu 27 marca 2017 r. z oficjalną wizytą w Słowenii przebywał Prezydent RP Pan Andrzej Duda, który razem z Prezydentem RS Panem Borutem Pahorem był gościem honorowym polsko-słoweńskiego Forum Gospodarczego i Inwestycyjnego. W tym spotkaniu promocyjnym dla firm zainteresowanych współpracą z Polską i w prezentacji potencjału polskiej gospodarki uczestniczyło ponad 130 słoweńskich przedsiębiorców. Regularnie spotyka się kierownictwo resortów rolnych, które wraz z delegacjami biznesowymi odwiedza ważniejsze imprezy targowe w Polsce i Słowenii.

       

       

      Wyniki polsko-słoweńskiej wymiany handlowej w latach 2013-2017 obrazuje poniższe zestawienie: (w mln EUR)

       

       

      2013

      2014

      2015

      2016

      I-VIII

      2016

      I-VIII

      2017

      Dynamika I-VIII 2016/

      I-VIII 2017

      Eksport

      482,3

      567,6

      628,3

      686

      442,7

      507,5

      114,6%

      Import

      536,6

      592,1

      638,1

      625,6

      415,4

      442,9

      106,6%

      Obroty

      1.018,9

      1.159,7

      1.266,4

      1.311,6

      858,1

      950,4

      110,8%

      Saldo

      -54,4

      -24,5

      -9,7

      60

      27,2

      64,6

       

      (dane INSIGOS)

       

       

      Najważniejsze towary w polskim eksporcie i imporcie ze Słowenii w 2016 r. obrazują poniższe tabele:

       

      Kod

      PCN

      EKSPORT DO SŁOWENII w 2016 r.

      Udział w %

      '2402

      cygara, cygaretki i papierosy

      5,57

      '3004

      leki złożone przygotowane do sprzedaży detalicznej

      4,01

      '8708

      części i akcesoria samochodów

      3,71

      '8528

      aparatura odbiorcza dla telewizji; monitory, projektory wideo

      3,34

      '4011

      nowe opony pneumatyczne z kauczuku

      3,04

      '8703

      samochody osobowe

      2,64

      '8701

      ciągniki

      2,41

      '7408

      drut miedziany

      1,86

      '2106

      przetwory spożywcze, gdzie indziej niewymienione ani niewłączone

      1,85

      '8704

      samochody ciężarowe

      1,77

       

      Kod

      PCN

      IMPORT ZE SŁOWENII w 2016 r.

      Udział w %

      '3004

      leki złożone przygotowane do sprzedaży detalicznej

      20,68

      '7601

      aluminium nieobrobione

      3,7

      '8501

      silniki elektryczne i prądnice (bez zespołów prądotwórczych)

      3,31

      '8509

      elektromechaniczny sprzęt gospodarstwa domowego

      2,76

      '4011

      nowe opony pneumatyczne z kauczuku

      2,62

      '9401

      meble do siedzenia i ewentualnie do spania oraz ich części

      2,25

      '8481

      armatura do rur, kotłów, zbiorników, zawory redukcyjne i sterowane termostatycznie

      2,24

      '8516

      urządzenia elektrotermiczne domowe (grzałki, suszarki, żelazka, itp.)

      2,12

      '7219

      wyroby walcowane ze stali nierdzewnej o szerokości =>600mm

      1,9

      '2933

      związki heterocykliczne tylko z heteroatomem azotu

      1,89

      (dane INSIGOS, udział w %, d.z. – dane zastrzeżone zgodnie z Ustawą o statystyce publicznej)

       

       

      Najważniejsze towary w polskim eksporcie i imporcie ze Słowenii w okresie I-V 2017 r. obrazują poniższe tabele:

       

      Kod

      PCN

      EKSPORT DO SŁOWENII w okresie I-VIII 2017 r.

      Udział w %

      '2402

      cygara, cygaretki i papierosy

      5,3

      '8708

      części i akcesoria samochodów

      3,9

      '3004

      leki złożone przygotowane do sprzedaży detalicznej

      3,9

      '4011

      nowe opony pneumatyczne z kauczuku

      3,3

      '8701

      ciągniki

      3

      '7408

      drut miedziany

      2

      '4002

      kauczuk syntetyczny

      1,9

      '8703

      samochody osobowe

      1,9

      '8704

      samochody ciężarowe

      1,8

      '2106

      przetwory spożywcze, gdzie indziej niewymienione ani niewłączone

      1,6

       

      Kod

      PCN

      IMPORT ZE SŁOWENII w okresie I-VIII 2017 r.

      Udział w %

      '3004

      leki złożone przygotowane do sprzedaży detalicznej

      17,8

      '7601

      aluminium nieobrobione

      3,6

      '8501

      silniki elektryczne i prądnice (bez zespołów prądotwórczych)

      3,4

      '4011

      nowe opony pneumatyczne z kauczuku

      2,8

      '8481

      armatura do rur, kotłów, zbiorników, zawory redukcyjne i sterowane termostatycznie

      2,6

      '8509

      elektromechaniczny sprzęt gospodarstwa domowego

      2,4

      '9401

      meble do siedzenia i ewentualnie do spania oraz ich części

      2,2

      '8516

      urządzenia elektrotermiczne domowe (grzałki, suszarki, żelazka, itp.)

      2,2

      '8708

      części i akcesoria samochodów

      2

      '2933

      związki heterocykliczne tylko z heteroatomem azotu

      1,7

       

       

       

      Według słoweńskich danych statystycznych (www.stat.si) struktura jest zbieżna, dodatkowo w strukturze 10 najważniejszych towarów po stronie słoweńskiego eksportu do Polski wymieniany jest papier i karton oraz związki heterocykliczne. Po stronie importu z Polski natomiast oleje ropy naftowej (na wysokim 5 miejscu).

       

      Polska jest dla Słowenii szóstym najważniejszym rynkiem eksportowym (wg. SURS wartość słoweńskiego eksportu 2016 wyniosła 809 mln euro, a w okresie I-VII 2017 495,2 mln eur), a Polska jest dziewiątym najważniejszym dostawcą na słoweński rynek (wg. SURS wartość słoweńskiego importu 2016 wyniosła 692 mln euro, a w okresie I-VII 2017 449 mln euro).  Polska jest dla Słowenii szóstym najważniejszym rynkiem eksportowym, a Polska jest dziewiątym najważniejszym dostawcą na słoweński rynek.

       

      Podkreślić należy, iż po wejściu obu krajów do UE współpraca na wszystkich szczeblach staje się jeszcze intensywniejsza i jeszcze bardziej wszechstronna. Na marginesie spotkań unijnych mają miejsce spotkania nieformalne, które zastępują oficjalne, urzędowe wizyty międzypaństwowe.

       

      4.3. Inwestycje (wzajemne).

       

      Słoweńskie firmy postrzegają Polskę jako dogodne miejsce do inwestowania, jednak jej znaczenie spadło w związku z bardzo dynamiczną ekspansją kapitałową Słowenii w krajach byłej Jugosławii. Po wysokich inwestycjach słoweńskich firm w Polsce od 2004 r. maleje znaczenie naszego kraju, jako interesującego miejsca do inwestowania. Wynika to z interesów gospodarczych firm słoweńskich, które koncentrują się na ekspansji na rynki krajów byłej Jugosławii (gdzie ulokowanych jest ponad 70 proc, słoweńskich inwestycji zagranicznych).

       

      Polska zajmuje 5 miejsce w UE pod względem wartości słoweńskich inwestycji zagranicznych i 11 pozycję w słoweńskich inwestycjach zagranicznych po Serbii, Chorwacji, Bośni i Hercegowinie, Rosji, Macedonii, Niemczech, Austrii, Cyprze, Libii, Czarnogórze, Niderlandach.

       

      Łączna wartość bezpośrednich słoweńskich inwestycji zagranicznych wyniosła na koniec 2016 r. 5,7 mld EUR, a łączna wartość słoweńskich bezpośrednich inwestycji w Polsce na koniec 2016 roku wyniosła wg. Banku Słowenii 66,4 mln EUR, a wg. NBP 62,9 mln EUR, co stanowiło 0,004% inwestycji zagranicznych w Polsce ogółem i plasowało Słowenię na 33. miejscu wśród największych inwestorów (wg. danych NBP). Łączna wartość polskich inwestycji wg. Banku Słowenii na koniec 2016 r. wyniosła 25,7 mln euro.

       

      We wrześniu 2010r. w Łodzi nową fabrykę uruchomiła w Polsce firma ARMETON (fabrykę posiada również we Wrocławiu) zajmującą się produkcją obciążników do pralek. W marcu 2011 r. wmurowano kamień węgielny pod budowę nowoczesnej fabryki leków Polfy-Łódź S.A. w ŁSSE w Konstantynowie Łódzkim. Koszt inwestycji współfinansowanej ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju regionalnego wyniósł na 44 mln. zł., fabryka działa od maja 2013 r..

      Najważniejsi inwestorzy, firmy LEK i KRKA pochodzą z sektora farmaceutycznego. Firma LEK zainwestowała w Polsce 40 mln EUR. Posiada zakład farmaceutyczny w Pruszkowie - Lek Polska Sp. z o.o., firma przejęła także Zakład Farmaceutyczny ARGON S.A. w Łodzi. W maju 2004 r. otwarto Centrum Produkcyjno – Logistyczne LEK w Strykowie k/Łodzi. Wg informacji inwestora wartość inwestycji w Strykowie wynosi 70 mln EUR. KRKA posiada fabrykę leków w Warszawie. Wartość inwestycji wynosi 20 mln EUR. Nową inwestycję planuje również słoweńska huta szkła Steklarna Hrastnik (w wysokości 46 mln euro, w SSE w Działowie).

      W 2015 i 2016 roku w Słowenii zainwestowało kilka polskich firm, znacząco zwiększając obecność polskiego kapitału i wizerunek Polski, jako liczącego się kraju europejskiego oraz ważnego partnera gospodarczego Słowenii. Po zintensyfikowaniu przez Słowenię program prywatyzacji, opracowaniu plan sprzedaży i strategii zarządzania majątkiem Skarbu Państwa, polscy inwestorzy aktywniej zainteresowali się tym rynkiem, niestety, niektórzy z nich natrafili na poważne problemy przy finalizacji transakcji (głównie na poziomie przedsiębiorstw, z powodu oporu związków zawodowych czy akcjonariuszy mniejszościowych). Z inwestycji wycofali się Tesla Holding (Material Adverse Effect przy przejmowaniu Gorenje Surovina) i ABRIS CAPITAL (dokapitalizacja producenta materiałów higienicznych spółki akcyjnej PALOMA). 

      W 2015 r. transakcje prywatyzacyjne sfinalizowało kilka innych polskich firm zainteresowanych obecnością w Słowenii: Linetech nabył 100% akcji słoweńskiej spółki Adria Airways Tehnika (AAT). Przejęta spółka – jest jednym z wiodących podmiotów w branży MRO w Europie Środkowej – specjalizuje się w obsłudze Airbusów oraz Bombardierów.

      Sukcesem zakończyło się przejęcie przez Fundusz Innova Capital Grupy Trimo z siedzibą w Trebnje, co umożliwiło zyskanie dostępu do bardzo atrakcyjnego europejskiego rynku kompletnych rozwiązań w zakresie budynków stalowych, dachów, fasad, jednostek modułowych i systemów dźwiękoszczelnych.

      W 2013 r. swoją spółkę w Słowenii otworzył największy producent i dystrybutor obuwia CCC, który ma w tym kraju już dwanaście swoich sklepów. Po przejęciu przez Obrico (z siedzibą w Zagrzebiu) polskiej firmy dystrybucyjnej NAVO również Słoweńcy liczą na łatwiejszy dostęp do rynku handlu detalicznego i FMCG w Polsce.

      W I półroczu 2016 r. za 2,5 mln euro Aluform, członek Grupy Kęty zakupił producenta Aha Emmi przetwórcę aluminium. We wrześniu 2016 r. fundusz Enterprise Investors sfinalizował przejęcie słoweńskiej sieci sklepów Intersport.

      Z drugiej strony słoweńskie firmy interesują się ofertą GPW - w dniu 11 maja 2011 r. na parkiecie GPW w Warszawie zadebiutował drugi, co do wielkości bank słoweński Nova KBM, a od maja 2012 r. notowane są akcje farmaceutycznego giganta KRKI. W 2013 r. na parkiecie GPW notowane są akcje największego producenta AGD – GORENJE. Wejście na GPW rozważają również inne słoweńskie firmy. Słaba płynność na lokalnej, Lublańskiej giełdzie i dobre wyniki polskiej giełdy wsparte promocją na rynku słoweńskim przyczyniają się do umacniania pozycji GPW w Warszawie jako lidera rynków finansowych w regionie i pomostu inwestycyjnego pomiędzy Wschodem i Zachodem.

       

       

      4.4. Współpraca regionalna.

       

      Systematycznie zacieśniają się więzi pomiędzy słoweńskimi i polskimi regionami, które nawiązują współpracę jako miasta partnerskie w oparciu o wspólne interesy i powiązania gospodarcze. Taka zinstytucjonalizowana współpraca rozwija się pomiędzy Nowo Mesto i Toruniem, które obchodziły właśnie pięciolecie swojej współpracy, oraz Nową Goricą i Zgorzelcem. Otwartym na współpracę miastem jest Kranj. List intencyjny ws. współpracy podpisały również Kalisz i Ptuj, które od 2011 realizują liczne, wspólne projekty. Podczas Forum Inwestycyjnego i Gospodarczego 27 marca 2017 r. i umowę partnerską o współpracy podpisały Międzyzdroje i Izola.

       

      Współpraca samorządów gospodarczych.

      Słoweńska Izba Gospodarcza i Krajowa Izba Gospodarcza od lat współpracują na płaszczyźnie dwustronnej i międzynarodowej. W ramach prowadzonych działań organizowane są misje przedsiębiorców, udział w targach, indywidualne spotkania w ramach sekcji i izb regionalnych oraz współpraca na forum międzynarodowym w ramach Eurochambers oraz ICC. W 2012 roku Izby obchodziły 20-lecie swojej współpracy. W grudniu 2013 r. Izba Gospodarcza Słowenii zorganizowała kolejną misję gospodarczą do Polski, w której uczestniczyło 15 słoweńskich przedsiębiorców. W 2013 r. odbyła się branżowa misja gospodarcza przedstawicieli polskiego przemysłu obronnego do Słowenii (czerwiec) i słoweńskich firm z branży obronności i wyposażenia specjalnego do Polski (kwiecień).

       

      Organizacje pracodawców słoweńska ZDS i polska PKPP Lewiatan współpracują w ramach konfederacji pracodawców BUSINESSEUROPE.

       

      W 2011 roku współpracę nawiązały również stowarzyszenie Lewiatan oraz CEED (Środkowoeuropejskie Stowarzyszenie Przedsiębiorców) zrzeszające firmy MSP z regionu Europy Południowej. W maju 2012 r. w Warszawie odbyła się regionalna konferencja współorganizowana przez tych partnerów.  

       

      Polski Związek Rzemiosła współpracuje z Słoweńską Izbą Rzemiosła i Małych przedsiębiorstw w ramach Europejskiej Unii Rzemiosła, Małych i Średnich Przedsiębiorstw (UEAPME).

       

      Współpracują ze sobą Związek Banków Polski oraz Stowarzyszenie Banków Słoweńskich (ZBS).

       

      W 2009r. memorandum o współpracy podpisały Polska Agencja Informacji i Inwestycji Zagranicznych (PAIiIZ) oraz słoweńska Agencja Przedsiębiorczości i Inwestycji Zagranicznych (SPIRIT), które wraz z innymi agencjami w regionie w 2011 roku rozpoczęły z inicjatywy JAPTI (teraz SPIRIT) wspólne działania na rzecz promocji Europy Środkowej w świecie. 

       

      Dostęp do rynku


       

       

      5.1. Dostęp do rynku dla polskich towarów i usług.

       

      Brak systemowych barier dostępu do rynku (oba kraje są członkami UE).

       

      Po stronie barier w polskim eksporcie do Słowenii należy jednak wymienić nienajlepszą, choć ulegającą systematycznej poprawie, znajomość polskiej oferty eksportowej oraz nierozpoznawalność Polski jako producenta dobrych artykułów konsumpcyjnych. Wizerunek Polski ulega znaczącej poprawie od 2008 r., jednak w dalszym ciągu statystyczny Słoweniec nie postrzega Polski jako producenta szerokiej gamy produktów konsumpcyjnych i przemysłowych o znakomitym wzornictwie i jakości. Polskie firmy mają natomiast dobrą opinię, jako kooperanci firm słoweńskich w różnych dziedzinach, co często jest wstępnym etapem uruchomienia procesu eksportu.

       

      Dzięki stabilnej sytuacji polskiej gospodarki, która uniknęła kryzysu oraz prowadzonym działaniom promocyjnym wizerunek naszego kraju od 2009 roku uległ znaczącej poprawie i coraz częściej postrzegani jesteśmy jako synonim stabilności, przedsiębiorczości i dobrej jakości.

       

      Obywatele polscy chcący założyć we Słowenii działalność na zasadzie samozatrudnienia mogą spotkać się z problemami rejestrując firmę, jednak wynikają one głównie z nieznajomości języka słoweńskiego, prawodawstwa i procedur stosowanych przez administrację. Od 2010 roku procedury zakładania przedsiębiorstw zostały znacząco uproszczone, a założenie firmy jest bezpłatne. Uruchomiony został portal internetowy www.data.si, za pośrednictwem którego możliwe jest dokonanie większości procedur związanych z rejestrację przedsiębiorstwa.

       

      Pogarszająca się dyscyplina płatnicza i rosnąca liczba upadłości oraz blokad rachunków dodatkowo potwierdza zasadność sprawdzania wiarygodności płatniczej słoweńskich partnerów oraz właściwego zabezpieczania należności. Ogólne informacje nt. firm słoweńskich (podstawowe wyniki i wskaźniki finansowe, blokady na rachunkach, trwające postępowania sądowe, postępowania układowe lub naprawcze oraz upadłościowe) można uzyskać zwracając się do ambasady lub korzystając z serwisu AJPES (Agencja Republiki Słowenii ds. Ewidencji i Usług Publicznych) www.ajpes.si po bezpłatnej rejestracji.

       

      5.2. Dostęp do rynku pracy.

       

      Słoweński rynek pracy jest w pełni otwarty, jednak nie jest on zbytnio interesujący dla Polaków z powodu wysokich kosztów utrzymania jak i braku dogodnych i tanich połączeń komunikacyjnych. Relatywnie wysokie koszty utrzymania oraz niskie zarobki dla niewykwalifikowanych pracowników (przy dużej konkurencji taniej siły roboczej z krajów byłej Jugosławii) powodują, iż Słowenia nie jest interesującym krajem dla polskich migracji zarobkowych. Liczba polskich pracowników, którzy znaleźli zatrudnienie w Słowenii wyniosła w 2013 r. 198 osób. Od początku kryzysu w Słowenii znacząco wzrosło bezrobocie, szczególnie w branży budowlanej, gdzie pracę straciło ponad 40 tys. pracowników pochodzących głównie z krajów byłej Jugosławii (w Słowenii pracuje ok. 70 tys. obywateli z tych krajów, w tym 35 tys. z zezwoleniem na pracę). Słowenia była zainteresowana głównie pracownikami tanimi i słabo wykwalifikowanymi. Pogłębiający się kryzys oraz trudna sytuacja na rynku pracy powodują stały systematyczny wzrost bezrobocia, które jest najwyższe od 1993 r. i wynosi 13 proc. oraz liczne wykroczenia przeciw prawom pracowniczym. Najwięcej takich przypadków notowanych jest w budownictwie, szczególnie z powodu lawinowego wzrostu ilości niewypłacalnych firm i licznych upadłości.

      Decydując się na podjęcie zatrudnienia w Słowenii należy sprawdzić sytuację finansową pracodawcy, szczegółowo zapoznać się z warunkami zawartymi w umowie (np. wysokością potrąceń za mieszkanie i wyżywienie). Podejmując zatrudnienie na dłuższy okres czasu warto zapisać się do jednej z central związkowych (branżowych związków zawodowych), które oferują swoim członkom m.in. pomoc prawną, sprawdzenie zgodności zawartej umowy w obowiązującymi przepisami (czas pracy, godziny nadliczbowe) i układami branżowymi (minimalne wynagrodzenie i należne świadczenia) itp.

      Poszukując zatrudnienia warto zapoznać się z listą zawodów deficytowych, publikowaną przez Słoweński Urząd Pracy. Z zestawień opracowywanych przez Regionalne Urzędy Pracy Słowenia wynika, iż w dalszym ciągu pracodawcy poszukują kadry technicznej, pracowników produkcji (spawaczy, mechaników) oraz specjalistów IT, lekarzy rodzinnych czy inżynierów (cieśle, specjaliści do obróki metali, automatyce, itp.). Zatrudnienie znajdą również specjaliści ds. „zielonych technologii”, elektrycy i kierowcy samochodów ciężarowych.

      Słowenia to kraj atrakcyjny turystycznie. Stąd wiele ofert pracy dla pracowników przemysłu turystycznego i gastronomicznego, kelnerów, kucharzy, itp. (są to głównie oferty sezonowe i zazwyczaj nisko płatne).  

      W większości przypadków zatrudnienie wymaga, chociaż podstawowej znajomości języka słoweńskiego oraz podstawowej znajomości języka angielskiego. W przypadku wysokiej klasy specjalistów i kadry zarządzającej wymagana jest bardzo dobra znajomość angielskiego. Podobnie jest w przypadku prac niewymagających kwalifikacji.

      Procedury uznawania kwalifikacji prowadzone są przez Ministerstwo Pracy. W wyniku deregulacji rynku pracy w Słowenii o około 100 zmniejszyła się liczba zawodów regulowanych (jest ich około 300). Ich wykaz oraz szczegółowe zasady dostępu do rynku pracy opublikowane są w portalu EUGO SLOVENIA http://www.eugo.gov.si/si/.

      Od 2013 r. słoweńskie firmy nie mają ustawowego obowiązku zgłaszania wolnych miejsc pracy do Urzędów i publikowania ogłoszeń na stronach www tej instytucji.

      Do wyszukiwania ofert pracy proponujemy korzystanie z następujących baz danych:

      www.mojazaposlitev.si

      www.mojedelo.com

      www.zaposlitev.net

      oraz publikowanych za pośrednictwem sieci EURES.

       

      5.3. Nabywanie i wynajem nieruchomości.

       

      Nabywanie nieruchomości przez obywateli UE jest wolne od jakichkolwiek ograniczeń, z wyjątkiem nieruchomości mających znaczenie dla obronności, ochrony środowiska oraz zabytków. Obywatele UE są zobowiązani do wypełnienia wniosku o nadanie nr EMSO (odpowiednik PESEL) i davcne stevilke (NIP), które są podstawą wpisu do księgi wieczystej.

      Ceny nieruchomości w Słowenii są wysokie i zróżnicowane w zależności od regionu. Ich zestawienie oraz oferty publikowane są na portalu www.slonep.net.

       

      Zastój na słoweńskim rynku nieruchomości przyczynił się do największego w strefie euro spadku cen, a obroty na rynku w 2013 r. było o ponad połowę mniejsze w porównaniu z rekordowym 2007 r. W 2012 r. ceny mieszkań spadły o 8 proc. i domów o 7 proc. Ceny ziemi rolnej i lokali biurowych utrzymały się na tym samym poziomie. Więcej: http://e-prostor.gov.si/ „Poročilo o slovenskem trgu nepremičnin za leto 2013”

       

      W przypadku wynajmu nieruchomości przez obywateli UE nie ma żadnych ograniczeń. Obcokrajowcy muszą mieć uregulowany formalny status (zezwolenie na pobyt, zezwolenie na pracę).

      Właściciele nieruchomości opłacają za użytkowanie gruntów tzw. „nadomestilo za uporabo stavbnega zemljisca” które naliczane jest przez gminy i stanowi ich dochód. Rząd rozpoczął procedury związane z wprowadzeniem podatku od nieruchomości naliczanego na podstawie wartości obiektu, który miał wejść w życie w 2014 r. Urząd Geodezji w 2011 r. dokonał szacunkowej wyceny wszystkich nieruchomości w ewidencjach i na początku 2014 r. właściciele otrzymali informacyjne wyliczenia wysokości podatku (w 2014 r. od 80 proc. wartości nieruchomości). W marcu 2014r. TK odrzucił  projekt jako niezgodny z Konstytucją  - rząd będzie musiał ponownie przygotować ustawę i jednocześnie poszukać nowych źródeł przychodów do budżetu, które miały wpłynąć już w 2014 r. (liczył na dodatkowe 200 mln EUR).

       

       

      5.4. System zamówień publicznych.

       

      Zamówienia publiczne w Republice Słowenii stanowią ok. 60% wydatków publicznych, ich wartość wg. wstępnych ocen w 2013 r. wyniosła 3-3,5 mld EUR, a udział w PKB stanowił 8%. Udział podmiotów zagranicznych w udzielonych zamówieniach stanowił mniej niż 2 proc. i koncentrował się głównie w obszarze dostawy towarów. Zamówienia o tzw. małej wartości stanowiły ilościowo ponad 97%, a pod względem wartości 33,3% udziału w ogólnej wartości zamówień. Najwięcej zamówień realizowały firmy z Austrii, Szwajcarii, Francji, Niemiec oraz Węgier.

      Od 2012 r. problematyką zamówień publicznych zajmuje się Departament Zamówień Publicznych Ministerstwa Finansów, którego zadaniem jest stworzenie systemu efektywnego, gospodarnego i przejrzystego systemu zamówień publicznych m.in. poprzez standaryzację zamówień typowych, łączenie poszczególnych pojedynczych zamówień w tzw. wspólne zamówienie oraz wsparcie na rzecz pełnej informatyzacji systemu zamówień, łącznie ze stworzeniem katalogu elektronicznego, co ma spowodować pośrednie oszczędności logistyczne oraz większy profesjonalizm.

      Departament wspiera jednostki zamawiające w przygotowywaniu specyfikacji trudniejszych zamówień oraz przy implementacji tzw. zielonych zamówień publicznych. Władze wydają informacyjny portal internetowy oraz bazę danych z aktualnymi przetargami.

      Wszelkie procedury związane z zamówieniami (informacje, oferty, odwołania, dokumentacja) realizowane są w języku słoweńskim.

       

      Zamówienia publiczne w Słowenii są regulowane przez Ustawę o Zamówieniach Publicznych (Zakon o javnem naročanju, Uradni list 128/06, 8.12.2006 )oraz Ustawę o Zamówieniach Publicznych w Sektorze Wodnym, Energetyki, Transportu i Usług Pocztowych (Zakon o javnem naročanju na vodnem, energetskem, transportnem področju in področju poštnih storitev, Uradni list 128/06, 8.12.2006 ), które zostały opublikowane w Dz.U. RS nr. 128/06 z dnia 8.12.2006 i obowiązują od 7. stycznia 2007.

       

      Ustawa definiuje zamówienie publiczne, jako zamówienie na roboty budowlane, dostawy lub wykonanie usług, które są opłacane w całości lub części ze środków publicznych. Ustawa w sposób szczegółowy określa zakres regulacji i wskazuje podmioty, które są zobowiązane do jej stosowania oraz sytuacje, w których przepisy omawianej ustawy nie będą miały zastosowania. Klauzula generalna dotycząca zamówień publicznych w Słowenii bazuje na systemie podstawowych wartości UE: swobodnego przepływu towarów, zasadzie swobody zakładania przedsiębiorstw, swobody świadczenia usług oraz zasadach gospodarności, efektywności oraz zapewniania konkurencji pomiędzy oferentami, przejrzystości zamówień publicznych, równoprawnego traktowania oferentów i równowagi.

       

      Ustawa jest stosowana w przypadku, gdy szacunkowa wartość zamówienia będzie przekraczała równowartość kwoty 10.000 EUR na zamówienie towarów i 20.000 EUR na usługę budowlaną. W ustawie przewiduje się także tzw. procedurę uproszczoną, którą stosuje się w przypadkach, gdy szacunkowa wartość zamówienia nie przekracza 40.000 EUR na zamówienie towarów i 80.000 EUR na usługi budowlane. W ramach tej procedury istnieje obowiązek zamieszczania na stronach internetowych oraz w siedzibie zamawiającego ogłoszenia o zamówieniu. Fakultatywnie można zamieścić ogłoszenie w prasie. Obowiązkowe staje się także publikowanie ogłoszeń o udzieleniu zamówienia. Jeżeli szacunkowa wartość zamówienia przekroczy równowartość 60.000 EUR, zastosowanie będzie miała procedura zbierania ofert.

       

      W Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej publikowane są zamówienia publiczne organów administracji centralnej i lokalnej przekraczające wartość 133.000 EUR dla zamówień towarów i usług określonych w rozporządzeniu i 206.000 EUR w przypadku pozostałych zamówień składanych przez zamawiających i na towary spoza wykazu. W przypadku zamówień publicznych na roboty budowlane próg ten został ustalony w wysokości 5,15 mln EUR.

      W Elektronicznym Portalu Zamówień Publicznych (http://www.enarocanje.si/), który funkcjonuje od lipca 2007, publikowane są ogłoszenia o zamówieniach publicznych, których wartość przekracza 40.000 EUR w przypadku towarów i usług i 80.000 EUR w przypadku zamówień usług budowlanych (wszystkie wartości nie zawierają podatku VAT). Portal oznacza realizację zobowiązań o likwidacji barier administracyjnych, oraz ułatwia dostęp do ww. materiałów wszystkim zainteresowanym, tak organom składającym zamówienie jaki  potencjalnym oferentom. Przejście na system elektroniczny oznacza również skrócenie terminów składania dokumentacji z 52 do 40 dni.

      Przy zastosowaniu procedury podstawowej zamawiający, niezależnie od publikowania ogłoszenia w swojej siedzibie i na stronie internetowej są zobowiązani przekazywać ogłoszenia do publikacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

      Ustawa wymienia zamknięty katalog trybów udzielania zamówień publicznych, preferując przetarg ograniczony i nieograniczony. Dopuszcza również m.in. formy specjalne: aukcję elektroniczną - w tym trybie za pomocą formularza umieszczonego na stronie internetowej, umożliwiającego wprowadzenie niezbędnych danych za pomocą bezpośredniego połączenia z tą stroną, wykonawcy składają kolejne korzystniejsze oferty (postąpienia), podlegające automatycznej klasyfikacji. Zamawiający może udzielić zamówienia w trybie aukcji elektronicznej, jeżeli przedmiotem zamówienia są dostawy powszechnie dostępne o ustalonych standardach jakościowych, a wartość zamówienia nie przekracza kwoty 60.000 Euro, dynamiczny system zakupów – jest to ograniczony w czasie (trwający maksymalnie 4 lata) elektroniczny proces udzielania zamówień publicznych, w którym zamówienia udzielane są z odpowiednim stosowaniem przepisów o przetargu nieograniczonym na dostawy towarów powszechnie dostępnych nabywanych na podstawie umowy sprzedaży lub powszechnie dostępne usługi, wspólne zamówienia – połączone zamówienia towarów i usług dla organów administracji, specjalne zasady subwencjonowania programów mieszkaniowych – długoterminowa współpraca grupy specjalistów odpowiedzialnych za planowanie i realizację schematów mieszkaniowych.

       

      Kwestie odwołań w procedurze zamówień publicznych reguluje ustawa o Rewizji zamówień publicznych (Zakon o reviziji postopkov javnega naročanja, Uradni list RS, št. 94/2007  z dne 16. 10. 2007 , Dz.U. RS 78/99 z późniejszymi zmianami. Tekst jednolity 26/2007). W sytuacji, w której zamawiający nie dopełniłby któregoś z obowiązków ciążących na nim z mocy ustawy, oferent ma prawo do złożenia odpowiedniego środka odwoławczego. Oferent może złożyć protest na każdą czynność zamawiającego podjętą w toku postępowania. Przez pojęcie czynności należy tutaj rozumieć czynność niezgodną z ustawą lub nie podjęcie odpowiedniej czynności w sytuacji, w której ustawa nakłada obowiązek na zamawiającego do określonego działania. Protest wnosi się w terminie 10 dni od dnia, w którym wykonawca powziął lub mógł powziąć wiadomość o okolicznościach stanowiących podstawę jego wniesienia. O wniesionym proteście zamawiający zawiadamia pozostałych uczestników postępowania. Następnie zamawiający winien rozpatrzyć protest w terminie nie dłuższym niż 15 dni po dacie jego wniesienia. W czasie trwania postępowania dotyczącego protestu zamawiający nie może zawrzeć umowy do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia (z wyjątkiem zamówień towarów lub usług kluczowych dla zdrowia i życia ludzkiego). Przez ostateczne rozstrzygnięcie należy rozumieć postanowienie kończące postępowanie odwoławcze, orzeczenie zespołu arbitrów lub orzeczenie sądu. Na niezadawalające rozstrzygnięcie protestu oferentowi przysługuje odwołanie do Komisji Rewizyjnej, gdzie sprawę rozpatruje zespół składający się z przewodniczącego i czterech arbitrów, którzy wydają stosowne orzeczenie w terminie 15 dni. Na wyrok zespołu arbitrów oraz postanowienia zespołu arbitrów kończące postępowanie odwoławcze przysługuje skarga do sądu. Sąd może uchylić zakaz zawarcia umowy przed ostatecznym rozstrzygnięciem protestu, jeżeli zamawiający uprawdopodobni, że zaskarżone orzeczenie zespołu arbitrów w sposób rażący narusza przepisy o postępowaniu odwoławczym, a stan postępowania o udzielenie zamówienia na to pozwala.

       

      Z analiz Izby Gospodarczej wynika, iż oferty na prawie 30 proc. wartości zamówień złożył zaledwie jeden oferent, co w ich opinii oznacza, iż treść i przedmiot zamówienia są ‘dostosowywane’ do oferenta. Na szczególną uwagę zasługuje fakt, iż w przypadku zamówień usług rekreacji, kultury i sportu udział takich zamówień, na które ofertę przedłożył zaledwie jeden oferent wynosi 93 proc., w obszarze informatyki 87 proc., opieki zdrowotnej, usług społecznych i edukacji – 76 proc. Postępowanie odwoławcze jest kosztowne – dla ich rozpoczęcia konieczne jest wpłacenie opłaty skarbowej wynoszącej 1.500-7.500 EUR w przypadku sporów przed oddaniem zamówienia oraz 500-25.000 EUR po jego zakończeniu.

       

      Słoweńska Komisja ds. Zapobiegania Korupcji opracowała specjalny program komputerowy umożliwiający analizę przepływów wydatków organów administracji państwowej i lokalnej (wydatki na zakup towarów i usług). Dostęp do programu jest bezpłatny i ogólnodostępny za pośrednictwem strony internetowej: http://supervizor.kpk-rs.si/.

       

       

      5.5. Ochrona własności przemysłowej i intelektualnej.

       

      Obowiązujące w Słowenii prawo gwarantuje ochronę własności intelektualnej na dwóch podstawowych polach. Pierwszym z nich jest prawo autorskie (copyright), które dotyczy wszelkich form kreatywnej twórczości (poczynając od słowa pisanego, poprzez muzykę, film itd.). Ochrona ta dotyczy zarówno praw osobistych, jak i majątkowych. Jej zakres w Słowenii jest zgodny z Konwencją Berneńską (ochrona praw majątkowych trwa przez 70 lat od daty śmierci autora, prawo autorskie osobiste nie wygasa nigdy).

      Drugim obszarem są prawa patentowe i prawa z tym związane (patenty, wzory użytkowe, znaki towarowe, wzornictwo przemysłowe, oznaczenia geograficzne, nazwy pochodzenia, topografie układów scalonych). W tej dziedzinie urzędem powołanym do zapewnienia ochrony jest Urząd Ochrony Własności Intelektualnej (www.uil-sipo.si ).

      Oprócz tego, w przypadku znaków towarowych można w Słowenii korzystać z ochrony za pośrednictwem wspólnotowego znaku towarowego, (rejestracja odbywa się w Urzędzie ds. Harmonizacji w ramach rynku wewnętrznego, w Alicante (Hiszpania), lub uzyskać ochronę międzynarodową znaku towarowego (rejestracja w biurze Światowej Organizacji Własności Intelektualnej WIPO w Genewie.

      Patent zarejestrowany w Słowenii obowiązuje dwadzieścia lat od daty dokonania zgłoszenia wynalazku. Prawo ochronne na wzór użytkowy obowiązuje dziesięć lat od daty dokonania zgłoszenia (później może być przedłużane na kolejne okresy 10-letnie), na wzornictwo przemysłowe przysługuje ochrona 25-letnia. Bez ograniczeń chronione są oznaczenia geograficzne i nazwy pochodzenia. Znaki towarowe chronione są przez okres 10 letni.

      Warunkiem obowiązywanie ochrony patentu lub prawa ochronnego jest uiszczenie opłat okresowych za ochronę wynalazków i wzorów użytkowych. Podstawowy wymiar opłaty za zgłoszenie wynalazku lub wzoru użytkowego wynosi 250 EUR. 

      Osoby fizyczne i prawne niemające siedziby lub miejsca zamieszkania, czy też wspólnika lub akcjonariusza, na obszarze Słowenii mogą w postępowaniu przed Urzędem Ochrony Własności Intelektualnej działać wyłącznie za pośrednictwem słoweńskiego rzecznika patentowego. Wszystkie akty prawne regulujące ww. problematykę są dostępne w angielskiej wersji językowej na stronie UOWI.

       

      Przydatne linki i kontakty


       

      6.1. Administracja gospodarcza.

      Prezydent Republiki Słowenii: www.up-rs.si

      Kancelaria Premiera www.kpv.gov.si/

      Oficjalna strona rządu: www.gov.si

      Parlament: www.dz-rs.si/

      Portal sądownictwa: www.sodisce.si/

      Ministerstwo Spraw Zagranicznych: www.mzz.gov.si

      Ministerstwo Rozwoju Gospodarczego i Technologii www.mgrt.gov.si/

      Ministerstwo Pracy, Rodziny i Polityki Społecznej www.mddsz.gov.si

      Ministerstwo Finansów www.mf.gov.si/

      Rządowa Agencja Informacyjna: www.uvi.si/

      Agencja Republiki Słowenii ds. Wspierania Przedsiębiorczości, Innowacji, Rozwoju, Inwestycji i Turystyki SPIRIT  www.spiritslovenia.si

      Urząd Republiki Słowenii ds. Analiz Makroekonomicznych i Rozwoju: www.umar.gov.si

      Główny Urząd Statystyczny RS: www.stat.si

      Urząd Celny Słowenii www.carina.gov.si

      Związek Pracodawców RS www.zds.si

      Izba Gospodarcza RS www.gzs.si

      Izba Rzemiosła i Małej Przedsiębiorczości www.ozs.si

      Izba Handlowa www.tzslo.si

      Konfederacja Wolnych Związków Zawodowych www.zsss.si

       

      6.2. Oficjalna prasa ekonomiczna.

      Finance www.finance.si

      Kapital www.revijakapital.com .

      Publikacje Rządowego Centrum Analiz Ekonomicznych www.umar.gov.si

      strony gospodarcze dzienników DELO www.delo.si i DNEVNIK www.dnevnik.si

       

      6.3. Internetowe wyszukiwarki firm słoweńskich.

      Rejestr firm – członków Izby Gospodarczej www.gzs.si

      Rejestr wszystkich podmiotów gospodarczych prowadzony przez Agencję ds. Ewidencji Publicznych RS  AJPES www.ajpes.si

      Biznesowa książka telefoniczna www.bizi.si/

      Panorama firm PIRS www.pirs.si

      Kompass http://si.kompass.com/

       

      6.4. Oficjalne strony o charakterze ekonomicznym.

      Urząd Analiz Makroekonomicznych www.umar.gov.si

      Instytut Analiz Ekonomicznych Akademii Ekonomicznej w Lublanie www.ier.si

      Bank Słowenii www.bsi.si

      Instytut Analiz Ekonomicznych Wydziału Prawa Uniwersytetu w Lublanie www.eipf.si

      Urząd Statystyczny www.stat.si

       

       

      8 lipca 2013 (ostatnia aktualizacja: 14 listopada 2017)

      Drukuj Drukuj Podziel się treścią: