close

  • Polsce – służyć, Europę – tworzyć, Świat – rozumieć

     

  • UKRAINA

  • Ukraina

    •  

       Informacje o kraju


       

      1.1. Położenie geograficzne, ludność, obszar, stolica, języki urzędowe

       

      Położenie geograficzne: Ukraina położona jest we wschodniej części kontynentu europejskiego, na wybrzeżu Mórz Czarnego i Azowskiego. Graniczy z Polską, Słowacją, Węgrami, Rumunią, Mołdawią, Federacją Rosyjską i Białorusią. Przeważająca część kraju znajduje się na obszarze Niziny Wschodnioeuropejskiej. Góry – Karpaty Ukraińskie (z najwyższym szczytem Howerlą – 2061 m n.p.m.) w południowo-zachodniej części kraju i Góry Krymskie zajmują jedynie 5% powierzchni kraju. Najważniejsze ukraińskie rzeki to Dniepr (1121 km – odcinek na obszarze Ukrainy) i Dniestr (925 km – jw.).

       

      Ludność: Według stanu na 1 stycznia 2014 r. liczba ludności Ukrainy wynosiła 45.426 45.533 tys. osób, co oznacza, że w 2013 r. zmniejszyła się o 126 tys osób. Od kilkunastu lat liczba ludności Ukrainy systematycznie maleje (w 1993 r. Ukrainę zamieszkiwało ponad 52,2 mln osób) za sprawą ujemnego przyrostu naturalnego (w 2012 r. o 142 tys. osób). Średnia oczekiwana długość życia wynosi 71 lat – 66 lat w przypadku mężczyzn i 76 lat w przypadku kobiet. Dzieci i młodzież w wieku do 17 lat stanowią 17,7% populacji, natomiast osoby w wieku powyżej 65 roku życia – 15,3%. Prawie 69% ludności mieszka w miastach.

       

      Według ostatniego powszechnego spisu ludności, który miał miejsce w 2001 r., narodowość ukraińską zadeklarowało 77,8% społeczeństwa. Najważniejsze mniejszości narodowe to: Rosjanie – 17,3%, Białorusini – 0,6%, Mołdawianie – 0,5%, Tatarzy Krymscy – 0,5%, Bułgarzy – 0,4%, Węgrzy, Rumuni i Polacy – po 0,3%.

       

      Obszar: Ukraina jest drugim, pod względem wielkości zajmowanego terytorium (po Rosji) państwem europejskim – jej powierzchnia wynosi 603,5 tys. km⊃2;.

       

      Stolica: Stolicą Ukrainy jest Kijów, liczący oficjalnie 2,868 mln mieszkańców. Pozostałe największe miasta to Charków (1,451 mln), Odessa (1,017 mln), Dniepropietrowsk (993 tys.), Donieck (950 tys.), Zaporoże (766 tys.), Lwów (729 tys.) i Krzywy Róg (652 tys.).

       

      .Języki urzędowe: Językiem urzędowym jest ukraiński. Według danych spisu powszechnego z 2001 r. język ukraiński za język ojczysty uznawało 67,5% społeczeństwa, natomiast język rosyjski 29,6%. Język rosyjski jest w powszechnym użyciu (poza zachodnią częścią kraju).

       

      Konflikty zbrojne: Na wschodzie kraju, w obwodach donieckim i ługańskim, od kwietnia 2014 trwa konflikt zbrojny pomiędzy armią ukraińską i wspieranymi przez Rosję separatystami. Na skutek akcji wspieranych przez Rosję separatystów, od marca 2014 roku, Półwysep Krymski znajduje się pod okupacją Federacji Rosyjskiej.

       

      1.2. Warunki klimatyczne
       

      Klimat jest umiarkowanie kontynentalny, na południowym wybrzeżu Półwyspu Krymskiego zbliżony do śródziemnomorskiego. Średnie temperatury w Kijowie wynoszą -7,5 °C w styczniu i 20,9 °C w lipcu.

       

      1.3. Główne bogactwa naturalne

       

      Najważniejsze bogactwa naturalne Ukrainy to rudy żelaza (występujące głównie we wschodniej Ukrainie w rejonie m. Krzywy Róg), węgiel kamienny (zlokalizowany przede wszystkim w Zagłębiu Donieckim w południowo-wschodniej części kraju), rudy manganu (jedne z największych zasobów na świecie, znajdujące się w południowo-centralnej części Ukrainy, w rejonie m. Nikopol), a także gaz ziemny, ropa naftowa (których wydobycie pozwala na pokrycie około 20-30% krajowego zapotrzebowania), siarka, grafit, rudy tytanu, rudy magnezu, potas, sól kamienna, kaolin, rudy niklu i magnezu. Ważnym bogactwem naturalnym są też zajmujące ponad połowę obszaru kraju niezwykle żyzne gleby – czarnoziemy (aż 40% światowych zasobów czarnoziemów znajduje się na Ukrainie).

       

      1.4. System walutowy, kurs i wymiana

       

      Walutą Ukrainy od 1996 r. jest hrywna (skrót UAH, skrót ukraiński грн.) równa 100 kopiejkom. Oficjalny kurs ukraińskiej waluty wobec dolara amerykańskiego jest publikowany przez Narodowy Bank Ukrainy. Kurs hrywny utrzymywany był na stabilnym poziomie do 7 lutego 2014 r. W związku z trudną sytuacją gospodarczą kraju bank centralny zdecydował się na częściową liberalizację, która skutkowała deprecjacją ukraińskiej waluty. Kurs hrywny spadł z poziomu 7,993 UAH/USD 7 lutego 2014 r. do 15,77 UAH/USD 1 stycznia 2014. Kurs kantorowy jest jednak wyższy niż oficjalny (ok. 18 UAH/USD 1 stycznia 2014). W ukraińskich miastach funkcjonuje relatywnie duża liczba punktów wymiany walut. Obecnie nie jest konieczne okazanie dowodu tożsamości przy wymianie.

       

      1.5. Religia

       

      Brak jest oficjalnych danych dotyczących struktury wyznaniowej na Ukrainie. Z badań ankietowych prowadzonych przez niezależne ośrodki wynika, że jako wierzący deklaruje się około ¾ ukraińskiego społeczeństwa, a jako regularnie praktykujący – ok. 35-40%. Wśród wierzących zdecydowanie dominują wyznawcy prawosławia. Są oni skupieni w kilkunastu wspólnotach wyznaniowych, z których zdecydowanie najważniejsze to Ukraiński Kościół Prawosławny Patriarchatu Kijowskiego (z którym identyfikuje się około 30% ukraińskiego społeczeństwa) oraz Ukraiński Kościół Prawosławny Patriarchatu Moskiewskiego (do którego przynależność deklaruje około 20% mieszkańców Ukrainy). Pozostałe ważniejsze wyznania to Ukraiński Kościół Greckokatolicki i Ukraiński Autokefaliczny Kościół Prawosławny. Szacuje się, że rzymscy katolicy i protestanci stanowią po około 1%. Wśród wyznań niechrześcijańskich najważniejszą, choć nieliczną grupą są muzułmanie, reprezentowani głównie przez Tatarów Krymskich.

       

      1.6. Infrastruktura transportowa

       

      Na granicy Polski i Ukrainy funkcjonuje 12 przejść granicznych – sześć drogowych: Dorohusk-Jahodyn, Zosin-Ustiług, Hrebenne-Rawa Ruska, Korczowa-Krakowec, Medyka-Szeginie,  Krościenko-Stariawa, oraz sześć kolejowych: Dorohusk-Jahodyn, Hrubieszów-Włodzimierz Wołyński, Hrebenne-Rawa Ruska, Werchrata-Rawa Ruska, Przemyśl-Mostyska, Krościenko-Chyrów. Trwają przygotowania do uruchomienia dwóch nowych drogowych przejść granicznych: Budomierz-Hruszew i Dołhobyczów-Uhrynów. Sieć dróg i połączeń kolejowych jest dobrze rozwinięta, choć w wielu przypadkach wymaga modernizacji. W 2011 r. zakończono remont drogi M07 łączącej Kijów poprzez Korosteń, Sarny i Kowel z przejściem granicznym Dorohusk-Jahodyn. Przeprowadzono także remont dróg dojazdowych od przejść granicznych w Rawie Ruskiej, Krakowcu i Szeginiach do Lwowa. Zmodernizowana jest również droga M06 Kijów-Lwów-Czop.

       

      Największe znaczenie w połączeniach międzynarodowych ma lotnisko Boryspol w Kijowie. Lotnisko Kijów-Żuliany oraz porty w Odessie, Charkowie, Dniepropietrowsku, Lwowie, Zaporożu, Iwano-Frankowsku, Krzywym Rogu, Użhorodzie, Mariupolu, Czerniowcach, Symferopolu, Łuhańsku i Równem, choć mają status międzynarodowych, odgrywają rolę głównie w ruchu krajowym. Lotniska w Kijowie, Charkowie i Lwowie zostały poddane gruntownej modernizacji w związku z EURO 2012, w efekcie czego powinno rosnąć ich znaczenie w ruchu międzynarodowym. Również zmodernizowane w związku z EURO 2012 lotnisko w Doniecku został zniszczone w skutek działań wojennych.

       

      Najważniejsze ukraińskie porty morskie na Morzu Czarnym to Odessa, Iljiczewsk, Piwdenny, Biłhorod Dniestrowski, Mikołajów, Oczaków, Chersoń, Skadowsk, Eupatoria i Teodozja, na Morzu Azowskim: Mariupol, Berdiańsk i Kercz, a na Dunaju: Izmaił, Kilija i Reni.

       

      1.7. Obowiązek wizowy

       

      Obywatele RP wjeżdżający na terytorium Ukrainy są zwolnieni z obowiązku posiadania wizy – wystarczającym dokumentem jest ważny paszport. Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Gabinetem Ministrów Ukrainy o zasadach ruchu osobowego z dnia 30 lipca 2003 r. daje możliwość przebywania obywatelom Polski na terytorium Ukrainy bez konieczności posiadania wizy do 90 dni w ciągu sześciu miesięcy (z możliwością pobytu kolejnych 90 dni w okresie następnych sześciu miesięcy). Termin ten jest liczony od dnia pierwszego wjazdu na Ukrainę.

       

      W przypadku pobytów dłuższych obywatele RP mogą ubiegać się w miejscowych oddziałach wiz i rejestracji na Ukrainie o wizę pobytową lub zezwolenie na pobyt czasowy.

       

      1.8. Wykaz świąt państwowych

       

      a) Nowy Rok – 1 stycznia
      b) Boże Narodzenie (prawosławne) – 7 stycznia
      c) Międzynarodowy Dzień Kobiet – 8 marca
      d) Wielkanoc – święto ruchome, wg kalendarza juliańskiego
      e) Święto Pracy – 1-2 maja
      f) Dzień Zwycięstwa – 9 maja
      g) Święto Trójcy – święto ruchome, 50 dni po Wielkanocy
      h) Dzień Konstytucji Ukrainy – 28 czerwca
      i) Dzień Niepodległości Ukrainy – 24 sierpnia

       

      W przypadku, gdy święto państwowe przypada w sobotę lub niedzielę, to automatycznie dzień wolny od pracy przenoszony jest na poniedziałek.

       

      System administracyjny


       

      2.1. Ustrój polityczny

       

      Od momentu ogłoszenia niepodległości 24 sierpnia 1991 r. Ukraina jest republiką – demokracją parlamentarną z systemem wielopartyjnym. Podstawą porządku prawnego na Ukrainie jest Konstytucja uchwalona 28 czerwca 1996 r. Zgodnie z konstytucją, Ukraina jest suwerennym i niezależnym, demokratycznym, socjalnym państwem prawa. Jest państwem unitarnym.

       

      Na mocy nowelizacji konstytucji w 2004 r., Ukraina przekształcona została z republiki prezydencko-parlamentarnej w parlamentarno-gabinetową (większość zmian weszła w życie w styczniu 2006 r.). 30 września 2010 r. Sąd Konstytucyjny uznał jednak nowelizację z 2004 r. za niekonstytucyjną i uchylił ją (wskazując na naruszenia procedury przy jej rozpatrywaniu i przyjmowaniu przez parlament). Tym samym przywrócony został porządek konstytucyjny z 1996 roku. Przywrócenie zapisów konstytucji z 1996 roku zdecydowanie wzmacnia prerogatywy i pozycję prezydenta jako szefa władzy wykonawczej, także wobec parlamentu, którego wpływ na rząd został bardzo uszczuplony. Podczas protestów na Ukrainie pod koniec 2013 r. (tzw. Euromajdan) pojawił się postulat powrotu do konstytucji z 2004 r. Ukraińska Rada Najwyższa przywróciła jej funkcjonowanie w lutym 2014 r.

       

      Głową państwa jest prezydent, wybierany w wyborach powszechnych i bezpośrednich na 5-letnią kadencję. Prezydent stoi na czele państwa, reprezentuje Ukrainę na zewnątrz, jest gwarantem suwerenności państwa, kieruje prowadzeniem polityki zagranicznej. Obecnie Prezydentem Ukrainy jest Petro Poroszenko, wybrany na to stanowisko 25 maja 2014 r. Objął swój urząd 7 czerwca 2014 r.

       

      Podział administracyjny

       

      Terytorium Ukrainy dzieli się na 24 obwody (ukr. oblasti – odpowiadające polskim województwom), 2 miasta wydzielone – Kijów i Sewastopol oraz Autonomiczną Republikę Krymu. Powyższe jednostki terytorialne dzielą się z kolei na 490 rejonów (ukr. rajony – odpowiednik powiatów). Przedstawicielstwo władz centralnych w regionach stanowią Państwowe Administracje Obwodowe, których przewodniczący (potocznie zwani gubernatorami – odpowiednik wojewodów), są mianowani przez Prezydenta Ukrainy. Z kolei Rady Obwodowe (odpowiednik sejmików) wybierane są w wyborach lokalnych.

       

      2.2. Władza ustawodawcza

       

      Jedynym organem władzy ustawodawczej jest jednoizbowy parlament – Rada Najwyższa Ukrainy (Werchowna Rada), licząca 450 deputowanych, wybieranych w wyborach powszechnych. Od 2006 roku Rada Najwyższa wybierana była według ordynacji proporcjonalnej. Obecnie obowiązuje ordynacja mieszana.

       

      W wyborach z 26 października 2014 r. wybrano 423 deputowanych do Rady Najwyższej. Wybory nie odbyły się na Półwyspie Krymskim i na kontrolowanych przez wspieranych przez Rosję separatystów terenach obwodów donieckiego i ługańskiego.  Z list partyjnych wybrano 225 deputowanych, a w okręgach jednomandatowych 198. Sześć partii przekroczyło 5% próg wyborczy: Front Narodowy premiera A. Jaceniuka (22,1% głosów), Blok Petra Poroszenki (21,8%), Samopomoc mera Lwowa A. Sadowego( 11,0%), Blok Opozycyjny (9,4%), Partia Radykalna O. Liaszki (7,4%), Batkiwszczyna J. Tymoszenko (5,7%).

       

      Podział mandatów w Radzie Najwyższej, po uwzględnieniu wyników głosowania w okręgach jednomandatowych, wygląda jednak trochę inaczej. Największa frakcją jest Blok Petra Poroszenki (149 mandatów), dalej Front Narodowy (82 mandaty), Blok Opozycyjny (40 mandatów), Samopomoc (32 mandaty), Radykalna Partia (22 mandaty), Wola Narodu (20 mandatów), Batkiwszczyna (19 mandatów), Rozwój Ekonomiczny (18 mandatów), Niezrzeszeni (39 mandatów). Niezależni deputowani, wybrani w okręgach jednomandatowych, to w większości byli politycy Partii Regionów. Zasilili oni głównie Blok Petra Poroszenki (kilkunastu) i Blok Opozycyjny (czyniąc z niego trzecią co do wielkości siłę w parlamencie) oraz utworzyli nowe grupy: Wolę Narodu i Ekonomiczny Rozwój. Pięć partii tworzących koalicję (BPP, FN, Samopomoc, Radykalna Partia i Batkiwszczyna) posiada w sumie 304 głosy, co daje im większość umożliwiającą zmianę konstytucji.

       

      2.3. Władza wykonawcza

       

      Władzę wykonawczą sprawuje rząd (Gabinet Ministrów). Po przywróceniu poprawek do konstytucji z 2004 roku stał się on z powrotem głównym podmiotem władzy wykonawczej. Szefa rządu (premiera) nominuje prezydent na podstawie propozycji większościowej koalicji frakcji parlamentarnych. Następnie musi on otrzymać wotum zaufania w Werchownej Radzie. Prezydent nie ma możliwości odwołania premiera.

       

      W wyniku protestów społecznych (tzw. Euromajdan) i opuszczenia kraju przez prezydenta Wikotra Janukowycza, 27 lutego 2014 r. premierem rządu Ukrainy został Arsenij Jaceniuk. Po październikowych wyborach parlamentarnych utrzymał on stanowisko szefa rządu.

       

      Drugi rząd A. Jaceniuka tworzony jest przez koalicję 5 partii: BPP, FN, Samopomoc, Radykalna Partia i Batkiwszczyna. Ciekawostką jest, że trzy ministerstwa powierzono obcokrajowcom (w związku z objęciem funkcji otrzymali ukraińskie obywatelstwo): Ministerstwo Finansów – Natalii Jaresko, amerykance ukraińskiego pochodzenia, Ministerstwo Rozwoju Gospodarczego i Handlu – Aivarasowi Abromavičiusowi, litewskiemu biznesmenowi działającemu od kilku lat na Ukrainie, a Ministerstwo Zdrowia - Aleksandre Kwitaszwiliemu, byłemu Ministrowi Zdrowia Gruzji.

       

      2.4. Struktura administracji państwowej

       

      Skład Gabinetu Ministrów Ukrainy (wg stanu na 2 lutego 2015 r.)

       

      • Arsenij Jaceniuk – Premier
      • Walerij Woszczewski – Wicepremier
      • Wiaczesław Kyryłenko – Wicepremier, Minister Kultury 
      • Hennadij Zubko – Wicepremier, Minister Rozwoju Regionalnego, Budownictwa, Mieszkalnictwa i Usług Komunalnych
      • Aleksandre Kwitaszwili – Minister Ochrony Zdrowia
      • Natalie Jaresko – Minister Finansów
      • Pawło Rozenko – Minister Polityki Społecznej
      • Andrij Pywowarski – Minister Infrastruktury
      • Pawło Klimkin – Minister Spraw Zagranicznych
      • Stepan Połtorak – Minister Obrony
      • Pawło Petrenko – Minister Sprawiedliwości
      • Aivaras Abromavičius – Minister Rozwoju Gospodarczego i Handlu
      • Ihor Szewczenko – Minister Ekologii i Zasobów Naturalnych
      • Ołeksij Pawłenko – Minister Polityki Rolnej i Gospodarki Żywnościowej
      • Ihor Żdanow – Minister Młodzieży i Sportu
      • Wołodymyr Demczyszyn – Minister Energetyki i Przemysłu Węglowego
      • Serhij Kwit – Minister Oświaty i Nauki
      • Arsen Awakow – Minister Spraw Wewnętrznych
      • Hanna Onyszczenko – minister bez teki
      • Jurij Stec – Minister Polityki Informacyjnej

       

      Inne, wybrane organy administracji i instytucje gospodarcze oraz  ich szefowie:

       

      • Walerija Hontarewa – Narodowy Bank Ukrainy, http://www.bank.gov.ua/ 
      • Dmytro Parfenenko – Fundusz Majątku Państwowego, http://www.spfu.gov.ua
      • Mykoła Barasz (p.o.) – Komitet Antymonopolowy, http://www.amc.gov.ua/
      • Dmytro Wowk – Narodowa Komisja Regulowania Energetyki i Usług Komunalnych,http://www.nerc.gov.ua/
      • Tymur Chromajew – Narodowa Komisja ds. Papierów Wartościowych i Rynku Kapitałowego, http://www.nssmc.gov.ua/
      • Ksenia Liapina – Państwowa Służba ds. Polityki Regulacyjnej i Rozwoju Przedsiębiorczości, http://www.dkrp.gov.ua 
      • Ałła Żarinowa – Państwowa Służba Własności Intelektualnej, http://sips.gov.ua/
      • Witalij Waszynśkyj – Państwowa Służba Weterynaryjna i Fitosanitarna, http://www.vet.gov.ua
      • Irina Żuk – Państwowa Służba Statystyki, http://www.ukrstat.gov.ua/
      • Ihor Czerkaśkyj – Państwowa Służba Monitoringu Finansowego, http://www.sdfm.gov.ua
      • Denys Antoniuk – Państwowa Służba Lotnicza, http://www.avia.gov.ua
      •  Swiatosław Protas – Państwowa Służba Sanitarno-Epidemiologiczna, http://www.dsesu.gov.ua
      • Mykoła Bojarkin (p.o.) – Państwowa Służba Geologii i Złóż, http://geo.gov.ua/
      • Ihor Biłous – Państwowa Służba Fiskalna Ukrainy, http://www.sts.gov.ua
      • Serhij Pidhajnyj – Państwowa Agencja Dróg (Ukravtodor), http://www.ukravtodor.gov.ua – Jewhen Prusenko
      • Serhij Jewtuszenko – Państwowa Agencja ds. Inwestycji i Zarządzania Projektami Narodowymi, http://www.ukrproject.gov.ua/ – Władysław Kaśkiw
      • Serhij Sawczuk – Państwowa Agencja Efektywności Energetycznej i Energooszczędności, http://saee.gov.ua
      • Jehor Łuczynkin – Państwowa Agencja Inwestycji Ekologicznych, http://www.seia.gov.ua
      • Ludmiła Szemelinieć (z-ca), Państwowa Agencja Zasobów Ziemskich (w reorganizacji, planowane utworzenie Państwowej Służby Ukrainy ds. Geodezji, Kartografii i Kadastru), http://www.dazru.gov.ua
      • vacat (po Mychajle Kosiczence) – Państwowa Agencja Rezerw, http://www.gosrezerv.gov.ua

       

      2.5. Sądownictwo gospodarcze

       

      System sądowniczy Ukrainy obejmuje Sąd Najwyższy (SN), sądy powszechne, sądy gospodarcze i arbitrażowe. SN nadzoruje działalność sądów powszechnych. Sądem właściwym do rozpatrywania spraw gospodarczych jest na Ukrainie sąd gospodarczy. Jeśli strony umowy handlowej zawrą w umowie klauzulę arbitrażową – uznają za właściwy do rozstrzygania ewentualnych sporów sąd arbitrażowy. Najbardziej znanym miejscowym sądem arbitrażowym jest Międzynarodowy Sąd Arbitrażowy przy Izbie Handlowo-Przemysłowej Ukrainy w Kijowie. Oprócz ustawodawstwa ukraińskiego na terytorium Ukrainy obowiązują przepisy międzynarodowe, np. ratyfikowana przez Ukrainę Konwencja Waszyngtońska, dotycząca rozstrzygania sporów inwestycyjnych pomiędzy państwem a inwestorami zagranicznymi czy Konwencja Nowojorska, zgodnie z którą Ukraina uznaje wyroki zagranicznych sądów arbitrażowych.

       

      Gospodarka


       

      3.1. Ogólna charakterystyka sytuacji gospodarczej

       

      W I kwartale 2014 r. PKB Ukrainy liczony w cenach stałych z 2007 r. zmniejszył się o 0.9%, w II – o 4,6%, zaś w III – o 5,3% i nominalnie (w cenach bieżących) wyniósł 428,16 mld UAH. W 2013 roku PKB Ukrainy nie zmienił się (wzrost PKB wyniósł 0%).

       

      Inwestycje kapitałowe. W ciągu pierwszych trzech kwartałów 2014 r. na Ukrainie zrealizowano inwestycje kapitałowe o łącznej wartości 135,48 mld UAH, co w porównaniu z analogicznym okresem 2013 r. oznacza spadek o 23%. W omawianym okresie najwięcej inwestycji trafiło do przemysłu (40,6%), budownictwa (17,2%), sektora handlu i usług (10,2%), rolnictwa (8,2%), transportu (6,4%), sektora operacji z nieruchomościami (4,6%) i telekomunikacji  (4,1%). Po trzech kwartałach 2014 r. skumulowana wartość BIZ na Ukrainie spadła o 17,62% (o 10375,4 mln USD) i wyniosła 48,5 mld USD. W 2013 roku w ukraińską gospodarkę zainwestowano 247,89 mld UAH, co w porównaniu z 2012 r. oznacza spadek o 10,1%.

       

      Produkcja przemysłowa w całym 2014 r. spadła o 10,7%. Relatywnie wysoką dynamikę wzrostu w skali roku utrzymał jedynie przemysł spożywczy (+2%) i farmaceutyczny (+1,6%) Produkcja metalurgiczna spadła o 14,9%. Jeszcze większy spadek produkcji zarejestrowano w produkcji koksu i przetwórstwa naftowego (o 21,4%), produkcji maszyn i urządzeń (o 21,3%) i produkcji wyrobów z gumy i plastyku (o 9,4%).

       

       

      Produkcja rolna  w 2014 r. utrzymywała dodatnią dynamikę z wyjątkiem czerwca. W całym 2014 roku wobec roku 2013 według wstępnych danych wzrost w rolnictwie wyniósł 2,8%. O 4,3% zwiększyła się produkcja mięsa (3 342 tys. ton, dominuje mięso drobiowe), o 0,4% wzrosła produkcja mleka (11,2 mln ton), a o 4,3% zwiększyła się produkcja jaj (19,9 mld szt.). W ciągu całego roku zdążono zebrać 63,8 mln ton zbóż, czyli o 2,4% więcej niż do tego samego momentu ubiegłego roku – o 9,9% wzrosła produkcja pszenicy, o 23% - jęczmienia, o 8,4% - ziemniaków, o 44,2% - buraków cukrowych; o 7,8% spadła produkcja kukurydzy, a o 5,8% - rzepaku. Pogłowie bydła rogatego na początku lipca wynosiło 4,2 mln szt. (spadek o 3,4%), pogłowie trzody chlewnej – 7,6 mln szt. (spadek o 1,9%), a pogłowie drobiu – 218,4 mln szt. (spadek o 1%).

       

      Budownictwo to sektor, który najgłębiej doświadczył skutków kryzysu gospodarczego i najdłużej, bo aż przez trzy lata notował spadek aktywności. Po wzroście prac w budownictwie w 2011 r. o 11%, w kolejnym roku ponownie zanotowano spadek wartości wykonanych prac budowlanych o 13,8%, do poziomu 62,3 mld UAH. W 2013 r. wobec 2012 r. spadek wyniósł 11%, zaś w całym roku 2014 wobec 2013 spadek wyniósł 21,7%.

       

      Transport. W 2014 r. na Ukrainie przewieziono 671,2 mln t ładunków tj. o 10,9% mniej niż w tym samym okresie roku poprzedniego. W transporcie drogowym przewozy towarowe spadły o 1%, w transporcie lotniczym - o 15,5%, a w transporcie rurociągowym o 20% (wzrosły tylko przewozy w transporcie wodnym – o 3%). Mające blisko 60% udziału w ilości przewiezionych ładunków przewozy kolejowe zmniejszyły się o 10,1%, W omawianym okresie transportem pasażerskim przewieziono 5,9 mld osób, czyli o 5,3% mniej niż w 2013 r.

       

      Inflacja. W ciągu całego roku 2014 ceny wzrosły o 24,9%. Powodem inflacji jest wzrost cen wszystkich branych pod uwagę pozycji, zwłaszcza transportu (41,6%, przy czym same ceny paliw wzrosły o 60,7%), opłat komunalnych oraz opłat za gaz, energię elektryczną, wodę i in. (o 34,3%), ochrony zdrowia (o 30%), przedmiotów użytku domowego/AGD (o 27,9%), napojów alkoholowych i wyrobów tytoniowych (o 25,9%), produktów spożywczych i napojów bezalkoholowych (o 24,8%) oraz wypoczynku i kultury (o 24,8%). Ceny produkcji przemysłowej (PPI) na koniec grudnia były wyższe w stosunku rocznym o 31,8%.

       

       

      Handel wewnętrzny. Obroty przedsiębiorstw zajmujących się handlem hurtowym w 2014 r. wyniosły 986,7 mld UAH i były niższe o 15% w porównaniu z rokiem poprzednim. Obroty handlu detalicznego w 2014 r. wyniosły 903,5 mld UAH, co oznacza spadek o 8,6% w stosunku do 2013 r.

       

      Handel zagraniczny. W okresie styczeń-listopad 2014 r. ukraiński eksport towarowy osiągnął wartość 50,11 mld USD, co oznacza jego spadek w porównaniu z tym samym okresem roku poprzedniego o 11,3%. Import zmniejszył się o 27,6% i osiągnął poziom 49,82 mld USD. Dodatnie saldo w handlu towarami wyniosło 293,2 mln USD, co oznacza poprawę o 12 670,7 mln USD wobec analogicznego okresu roku 2013. Od początku roku ukraiński eksport spadał szybciej niż import, a w maju odnotował nawet dodatnią dynamikę; jednocześnie od września 2014 można jednak zaobserwować osłabienie spadku ukraińskiego importu przy jednoczesnym przyspieszeniu tempa spadku eksportu.

       

       

      Udział krajów UE w ukraińskim eksporcie towarowym w omawianym okresie wyniósł 31,7% (wzrost o 7% wobec analogicznego okresu 2013 r.), WNP – 28,1% (spadek o 29,5%). Spośród głównych partnerów handlowych Ukrainy w omawianym okresie wzrósł eksport do Włoch (+9,9%), Polski (+9,1%), Egiptu (+7,3%) i Niemiec (+5,5%). Jednocześnie zmniejszyły się dostawy do Rosji (o 25,5%), Białorusi (o 14,3%), Turcji (o 2,5%) oraz Chin (o 1,1%). Pomimo spadku, Rosja pozostała największym odbiorcą ukraińskich towarów z udziałem 18,7% (w I kwartale – 17,8%, w drugim – 19,4%, w trzecim – 19,7%). Kolejne pozycje w tym zestawieniu zajmowały Turcja (6,5%), Egipt (5,1%), Polska (4,9%), Chiny (4,8%), Włochy (4,6%), Indie (3,4%), Niemcy (3%). Białoruś (3%) i Węgry (2,8%). Największy udział w strukturze towarowej eksportu miały artykuły rolno-spożywcze (30,2%), wyroby metalurgiczne (28,4%), produkty mineralne (11,6%), maszyny i urządzenia (10,6%) oraz artykuły przemysłu chemicznego, w tym tworzywa sztuczne (5,7%) oraz środki transportu (2,9%).

       

      Po stronie importu na Ukrainę na początek grudnia 2014 r. udział państw UE wynosił 38,5% (spadek o 20,6% wobec analogicznego okresu roku ubiegłego) a państw WNP 32,4% (spadek o 36,1%). Wśród głównych partnerów handlowych w porównaniu z analogicznym okresem roku ubiegłego import wzrósł jedynie w przypadku Białorusi (o 12,6%) i Węgier (4,1%). W odniesieniu do pozostałych najważniejszych partnerów handlowych Ukrainy spadki importu wyniosły: z Rosji – 43,4%, USA – 29%, Chin – 28,4%, Włoch – 25,6%, Polski – 23,8% oraz Niemiec – 20%. Mimo spadku dostaw Rosja pozostawała zdecydowanie największym dostawcą towarów na Ukrainę (z udziałem 23,9%), a kolejne pozycje zajmowały Chiny (9,9%), Niemcy (9,7%), Białoruś (7,4%), Polska (5,7%), USA (3,6%), Włochy (2,8%) i Węgry (2,6%). W strukturze importu dominowały: produkty mineralne z udziałem 29,6% (w tym surowce energetyczne 27,8%, z czego gaz ziemny 10,3%), produkty chemiczne i tworzywa sztuczne (łącznie 19,1% udziału), maszyny i urządzenia (16%), artykuły rolno-spożywcze (10,8%), metale i wyroby hutnicze (6,2 %). oraz środki transportu (5,0%).

       

      Inwestycje zagraniczne. W pierwszych trzech kwartałach 2014 r. zagraniczni inwestorzy zainwestowali na Ukrainie 1 905,8 mln USD. Uwzględniając odpływ inwestycji, skumulowana wartość BIZ na Ukrainie spadła w tym okresie o 17,62% (o 10375,4 mln USD) i wyniosła na dzień 1 października 48,5 mld USD. Struktura geograficzna skumulowanych inwestycji nie uległa w III kwartale istotnym zmianom. Wiodące miejsce wśród inwestorów zajmuje Cypr, którego udział spadł w całym omawianym okresie do 31,2%. Kolejne pozycje zajmują nadal: Niemcy – 11,9%, Holandia – 10,7%, Rosja – 6,1%, Austria – 5,5%, Wielka Brytania – 4,8%,Wyspy Dziewicze – 4,1%, Francja – 3,4%, Szwajcaria – 2,9% i Włochy - 2,2%. W strukturze sektorowej skumulowanych inwestycji wg stanu na 01.10.2014 r. największy udział mają przemysł (32,0%), sektor finansowy (25,4%), handel i usługi dla ludności (12,8%) oraz operacje związane z nieruchomościami (8,1%).

       

      Budżet i dług publiczny. Wg danych Ministerstwa Finansów Ukrainy, w okresie styczeń-listopad 2014 r. dochody budżetu państwa wyniosły 319,1 mld UAH i były nominalnie o 3,3% wyższe, niż w analogicznym okresie roku poprzedniego. Z kolei wydatki budżetu zwiększyły się o 6,8% i wyniosły 378,3 mld UAH. Deficyt budżetu na koniec sierpnia wyniósł 62,3 mld UAH i był o 33,4% wyższy niż w analogicznym okresie 2013 r. Jednocześnie jednak Ministerstwo Finansów zwraca uwagę, że bez uwzględnienia emisji obligacji wewnętrznych przeznaczonych na pokrycie deficytu Naftohazu oraz zwrot VAT deficyt ten wyniósł 46,7 mld UAH, czyli praktycznie tyle samo, co w analogicznym okresie roku 2013 (46,5 mld UAH).  Na koniec listopada 2014 r. łączne zadłużenie publiczne Ukrainy (obejmujące kredyty gwarantowane przez państwo) wynosiło 1 037,9 mld UAH (69,4 mld USD), co oznacza, że od początku roku w hrywnach zwiększyło się o 77,6% (o 453,5 mld UAH), zaś w dolarach – zmniejszyło o 5,2% (o 3,7 mld USD). W efekcie stanowiło 71% zeszłorocznego PKB. Udział zadłużenia zagranicznego wynosił 57,34%.

       

      Bilans płatniczy. Według danych Narodowego Banku Ukrainy, w okresie styczeń - listopad 2014 r., w porównaniu z analogicznym okresem roku poprzedniego, nastąpiło wyraźne pogorszenie stanu bilansu płatniczego. Choć ujemne saldo na rachunku operacji bieżących zmniejszyło się z 14,7 mld USD w okresie styczeń-listopad 2013 r. do 4,5 mld USD w analogicznym okresie roku 2014, spadek ten z dużą nawiązką zniwelowały wyniki rachunku operacji kapitałowych i finansowych, które z nadwyżki rzędu 15,1 mld USD zmieniły się w deficyt w wysokości 6,7 mld. W efekcie, po jedenastu miesiącach 2014 r. bilans płatniczy Ukrainy odnotował deficyt w wysokości 11 mld USD (wobec 416 mln USD nadwyżki w ciągu jedenastu pierwszych miesięcy roku 2013). Pogorszenie odnotowały prawie wszystkie główne pozycje bilansu kapitałowego – z wyjątkiem rachunku operacji kapitałowych, który zanotował niewielką nadwyżkę. Zjawisko to, jak w poprzednich kwartałach, należy tłumaczyć ucieczką kapitału z kraju ogarniętą niestabilnością polityczną powiązaną z masowym wycofywaniem wkładów w bankach w związku z obawami dewaluacyjnymi. Stan rezerw walutowych banku centralnego na dzień 1 stycznia 2015 r. wynosił 7,533 mld USD. W porównaniu z początkiem roku 2014, stan rezerw na pierwszy dzień roku 2015 był niższy o 12,883 mld USD, czyli aż o 63.1%.

       

      Bezrobocie. Liczba zarejestrowanych bezrobotnych na dzień 1 października 2014 r. wyniosła 464,9 tys. osób, czyli stanowiła 1,8% populacji w wieku produkcyjnym. W trzecim kwartale 2014 roku stopa bezrobocia liczona wg metodologii MOP wynosiła 8,9 %, (1,78 mln osób zdolnych do pracy).

       

      Dochody społeczeństwa. Średni miesięczny dochód na jednego mieszkańca Ukrainy wyniósł w III kwartale 2014 r. 2466,7 UAH (190,48 USD według oficjalnego kursu NBU na dzień 30 września 2014 r.), czyli nominalne o 4,7% więcej, niż w analogicznym okresie roku 2013. Łącznie w III kwartale nominalne dochody do dyspozycji na Ukrainie wzrosły o 4,4%, jednak realne dochody do dyspozycji - uwzględniające wzrost cen - spadły o 9%. Średnia miesięczna płaca w okresie październik-listopad 2014 r. wyniosła 3521,5 UAH, co oznacza, że w porównaniu z analogicznym okresem poprzedniego roku wzrosła nominalnie o 7,5%. Płace realne w październiku 2014 r. w porównaniu z październikiem 2013 r. spadły o 13,1%, zaś analogicznie w listopadzie 2014 r. – o 13,5%, co oznacza, że w obydwu miesiącach w porównaniu z okresem październik-listopad 2013 r. płace spadły realnie o 13,3%.

       

      Sytuacja demograficzna. Na początku grudnia 2014 r. liczba ludności Ukrainy stanowiła 42 954 tys. mieszkańców, co oznacza, że od początku roku zmniejszyła się o 119,2 tys. osób. Spadek ten spowodowany był ujemnym przyrostem naturalnym w wysokości 145,1 tys. osób, przy dodatnim saldzie migracji na poziomie 25,9 tys. osób.

       

      3.2. Tabele

       

      Główne wskaźniki makroekonomiczne

       

      Wyszczególnienie 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014
      PKB wartość globalna (nominalnie, mld UAH)  948,1 913,3 1082,6 1316,6 1408,9 1454,9 b.d.
      PKB wartość globalna (wg kursu wymiany, mld USD) 123,4 114,3 136,4 164,8 176,3 182,02 b.d.
      PKB wartość globalna (PPP, mld USD) 389,9 334,8 353,1 379,1 386,7 400 b.d.
      PKB per capita (ceny rynkowe, UAH) 20.534 19.901 23.911 28.852 30.929 31.984 b.d.
      PKB per capita (ceny rynkowe, USD) 2.667 2.488 2.980 3.611 3.869 4.001 b.d.
      PKB per capita (PPP, USD) 8428 7269 7698 8295 8482 8790 b.d.
      Realna zmiana PKB (%) 2,3 -14,8 4,1 5,2 0,2 0% b.d.
      Produkcja przemysłowa (zmiana %) -5,2 -21,9 11 7,6 -0,5 -4,3 -10,7
      Produkcja rolna (zmiana %) 17,1 -2 -1,4 20,2 -3,9 13,6 2,8
      Dług publiczny (w % PKB) 20 34,7 39,5 36 36,8 40,2 b.d.
      Stopa inflacji (CPI, grudzień do grudnia) 22,3 12,3 9,1 4,6 -0,2 0,5 24,9
      Stopa bezrobocia (%, metodologia MOP) 6,9 9,6 8,8 8,6 8,1 7,7 b.d.
      Obroty handlu zagranicznego (towary, mld USD) 152,5 85,1 112,1 151 153,5 140,3 b.d.
      Eksport towarów (mld USD) 67 39,7 51,4 68,4 68,8 63,3 b.d.
      Eksport towarów (zmiana %) 35,9 -40,7 29,6 33,1 0,6 -8 b.d.
      Import towarów (mld USD) 85,5 45,4 60,7 82,6 84,7 77 b.d.
      Import towarów (zmiana %) 41,1 -46,9 33,7 36 2,5 -9,1 b.d.
      Saldo handlu zagranicznego (towary, mld USD)  -18,5 -5,7 -9,3 -14,2 -15,8 -13,7 b.d.
      Obroty handlu zagranicznego (towary i usługi, mld USD) 170,9 99,8 129,3 171 173,7 160,7 b.d.
      Eksport towarów i usług (mld USD) 78,7 49,2 63,1 82,2 82,3 76,1 b.d.
      Eksport towarów i usług (zmiana %) 34,9 -37,5 27,9 30 0,2 -7,6 b.d.
      Import towarów i usług (mld USD) 92,2 50,6 66,2 88,8 91,4 84,6 b. d.
      Import towarów i usług (zmiana %) 40,5 -45 30,8 34,2 2,8 -7,4 b.d.
      Saldo handlu zagranicznego (towary i usługi, mld USD)  -13,5 -1,4 -3,1 -6,7 -9 -8,5 b.d.
      Saldo na rachunku obrotów bieżących (mld USD) -11,9 -1,7 -2,9 -9,28 -14,4 -16,5 b.d.
      Saldo na rachunku obrotów bieżących (% PKB) -6,7 -1,5 -2,1 -5,9 -8,2 -9,1 b.d.
      Wartość rocznego napływu BIZ (mld USD) 10,9 5,6 6 6,5 6 5,7 b.d.
      Wartość rocznego odpływu BIZ (mld USD) 0,85 0,94 0,8 1 1,9 2 b.d.
      Skumulowana wartość BIZ na Ukrainie (mld USD) 35,6 40,1 44,8 50,3 54,5 58,2 b.d.
      Skumulowane ukraińskie BIZ za granicą (mld USD) 6,2 6,2 6,9 6,9 6,5 6,6 b.d.
      Rezerwy walutowe (mld USD) 31,5 26,5 34,6 31,8 24,6 20,4 7,5

       

       

      Wielkość produkcji przemysłowej Ukrainy w 2014 r.

       

        gru-14

      grudzień 2014 / grudzień 2013

      (w %)

      2014 2014 / 2013 (w %)
      Przemysł wydobywczy
      Węgiel gotowy, całość, miliony ton 2,5 43,9 44,7 70,7
      Ropa naftowa, tysiące ton 164 91,9 2032 94,1
      Kondensat gazu, tysiące ton 56,1 86,7 685 84,4
      Gaz naturalny, miliardy metrów sześciennych 1,7 102,3 19,8 101,7
      Ruda żelaza niespiekana, miliony ton 14,3 94,8 184 99,5
      Koncentrat rudy żelaza niespiekany, miliony ton 5 80,8 68,1 97,5
      Koncentrat rudy żelaza spiekany, miliony ton 4,5 77,8 60,2 89,1
      Wapień, topnik wapniowy i inne kamienie wapniowe do produkcji wapna lub cementu, miliony ton  0,5 41 11,5 82,9
      Piaski naturalne, miliony metrów sześciennych 0,5 81,3 7,3 78,7
      Granulaty, żwir, tłucznia, granulowane i sproszkowane metale, otoczaki, milion metrów sześciennych 3,2 83,9 50,8 89,9
      Sól i czysty chlorek sodu, woda morska, tysiące ton  255 74,5 2485 69,5
      Przemysł przetwórczy
      Świeża i schłodzona wołowina, tysiące ton 4,3 90,3 51,3 88,1
      Mrożona wołowina, tysiące ton 1,5 82,8 16,6 66,5
      Świeża i schłodzona wieprzowina, tysiące ton 19,9 97,1 220 108,1
      Mrożona wieprzowina, tysiące ton 1,6 170 14,1 134,6
      Świeże i schłodzone mięso drobiowe, tysiące ton 60,4 95,1 694 101,7
      Mrożone mięso drobiowe, tysiące ton 13,1 119,1 149 116,1
      Kiełbasy, tysiące ton 21,9 89,8 258 94,8
      Soki warzywne i owocowe, tysiące ton 48,1 110,7 453 99,5
      Mieszane soki warzywne i owocowe, tysiące ton 19,5 77,9 244 85,5
      Naturalne warzywa w puszkach, tysiące ton 2,8 63,1 139 120,3
      Nierafinowany olej słonecznikowy, tysiące ton  380 93,1 4226 126,7
      Margaryna i podobne tłuszcze, tysiące ton 22,5 83,4 269 96
      Przetworzone mleko, płynne, tysiące ton 80,4 109,7 1080 114,3
      Masło, tysiące ton 7,6 103,6 114 124,8
      Twaróg, tysiące ton 5,8 83,6 74,3 91,5
      Tłuste, tysiące ton 10,6 89 129 78,3
      Produkty mleczne, tysiące ton 34,6 90,3 470 91,6
      Mąka, tysiące ton  204 98,2 2235 96,5
      Chleb i pieczywo, tysiące ton 108 89,1 1335 92,7
      Słodkie ciasteczka i wafelki, tysiące ton 22,6 74,5 298 77,6
      Biały cukier z buraków cukrowych, tysiące ton 209 136,9 2105 166,8
      Czekolada i inne produkty zawierające kakao, tysiące ton 20,6 65,4 230 70,3
      Wyroby cukiernicze (włącznie z białą czekoladą), niezawierające kakao, tysiące ton 15,9 104,6 183 91,3
      Sosy i preparaty do nich; zmieszane przyprawy i zmieszane przyprawy korzenne, tysiące ton 16,8 88,1 164 92,9
      Mieszane smarowidła i tłuszcze, tysiące ton 4,6 102,2 51,7 97,8
      Produkty zawierające mleko, tysiące ton 14,4 98,2 172 121,7
      Brandy, miliony dekalitrów 419 99,3 2612 88,4
      Wódka i inne mocne alkohole, miliony dekalitrów 2027 81,9 21386 95,4
      Likiery i inne wyroby spirytusowe, miliony dekalitrów 974 103,3 10407 96,4
      Piwo otrzymane ze słodu, włącznie z piwem bezalkoholowym, miliony dekalitrów 16,8 95,7 241 89,2
      Naturalna woda mineralna niegazowana, miliony dekalitrów 2,6 84,6 35,9 91
      Naturalna woda mineralna niegazowana, miliony dekalitrów 5,7 95,5 81,1 94,5
      Napoje bezalkoholowe, miliony dekalitrów 9,2 95 116 92,9
      Papierosy zawierające tytoń lub mieszanki z substytutami tytoniu, miliardy sztuk 5,9 76,9 86 99,9
      Przędza, tony 208 123,1 2237 123,3
      Tkaniny, całość, tysiące metrów sześciennych 7187 100,1 76487 86,7
      Koce i pledy, bez kocy elektrycznych, tysiące sztuk 283 121,8 2695 111,7
      Bilizna, tysiące sztuk 853 103,4 9370 101,4
      Włóknina i materiały wykonane z włókniny, tysiące ton 1490 105,6 18168 102,7
      Kostiumy, komplety, żakiety, suknie, spódnice, spódnico-spodnie, spodnie, spodnie na szelkach i z karczkiem typu ogrodniczki, bryczesy i szorty, damskie lub dziewczęce, tysiące sztuk 274 138,8 2325 90,7
      Palta, kurtki 3/4, pelerynki, peleryny, anoraki, męskie lub chłopięce, tysiące sztuk 35,4 112,7 461 95,8
      Garnitury męskie i chłopięce, tysiące sztuk 21,6 82,1 304 76,7
      Kurtki, żakiety męskie i chłopięce, tysiące sztuk 80,1 94,1 804 100
      Palta, kurtki 3/4, pelerynki, peleryny, anoraki, damskie lub dziewczęce, tysiące sztuk 75,6 80,3 1234 90,1
      Kurtki, żakiety damskie lub dziewczęce, tysiące sztuk 111 75,2 1302 100
      Spódnice i sarafany damskie lub dziewczęce, tysiące sztuk 100 80,1 1367 91,4
      Dziana bielizna, tysiące sztuk 1164 49,3 19878 72,5
      Odzież I dodatki z futra naturalnego, sztuk 6012 630,8 25497 371
      Pończochy tkane ręcznie bądź maszynowo, tysiące par 5801 112,9 71632 96,4
      Swetry, pulowery, swetry rozpinane, kamizelki i podobne artykuły, tysiące sztuk 101 96,6 969 86,3
      Obuwie, tysiące sztuk 2296 92,4 27054 90,5
      Buty z naturalnej skóry, inne niż sportowe, z metalowym ochraniaczem na palce  i inne buty specjalistyczne, tysiące par 237 67,7 3220 78,6
      Drewno przetarte lub strugane wzdłużnie, skrawane warstwami lub obwodowo, nawet strugane, szlifowane lub łączone stykowo, o grubości przekraczającej 6 mm, tysiące metrów sześciennych 123 91,4 1443 96,1
      Sklejka, tysiące metrów sześciennych 16,6 108,4 190 106,3
      Płyty wiórowe nieprzetworzone, tysiąc metrów sześciennych 111 87,4 1356 95,1
      Cięty fornir, tysiące metrów sześciennych 5 127,5 56,4 129,6
      Arkusze fornirowe, miliony metrów kwadratowych 3,7 112,9 37,7 98,7
      Drewniany parkiet, tysiące metrów sześciennych 38,3 146,7 455 110,2
      Drewniane okna, drzwi i framugi, tysiące metrów kwadratowych 192 80,7 2502 77,1
      Papier higieniczny i sanitarny, tysiące ton  12,8 102 147 102,6
      Papier i tektura niepowlekana, bibułka papierosowa, tysiące ton  38 86 478 89,8
      Papier i tektura falista, miliony metrów kwadratowych 25,5 89,2 303 88,7
      Pudeła i torby z papieru I tektury falistej, miliony metrów kwadratowych 79,5 92,1 886 93,9
      Skrzynki i pudła składane, wykonane z papieru lub tekury niefalistej, tysiące ton  8,2 105,7 81,3 92,8
      Papier toaletowy, miliony rolek 65,4 102,3 774 108,8
      Tapety, metr bieżący 9,1 80,2 169 91,6
      Koks i półkoks, gaz koksowniczy, miliony ton 0,9 61,1 13,7 78,2
      Wstępnie rafinowana ropa naftowa, miliony ton 0,2 56,2 2,8 79,8
      Benzyna o zawartości ołowiu do 0,013 grama na litr, tysiące ton 37,5 32,4 666 66
      Paliwo Diesel dla transportu drogowego i kolejowego, tysiące ton  41 38,3 751 75,1
      Mazut, tysiące ton 47 55,9 525 82,7
      Płynny propan i butan, tysiące ton 37,2 90,1 440 88,1
      Farby syntetyczne, tony 455 94,2 5414 75,2
      Metaloidy (niemetale), tysiące ton 6 82 76,8 71,1
      Kwas siarkowy, tysiące ton 70 178,9 548 101
      Węglowodory cykliczne, tysiące ton 4,4 37,4 108 77,9
      Nieskażony alcohol spirytusowy o zawartości etanolu powyżej 80%, miliony dekalitrów  1 56,5 13,1 71,5
      Amoniak, tysiące ton 264 118,7 2985 69,2
      Mocznik, tysiące ton 75,3 87,1 997 73,4
      Azotan amonu (z wyjątkiem tabletek), tysiące ton 50,6 92,8 566 73,4
      Polimery chlorku winylu lub inne fluorowcowane olefinowo, formy pierwotne, tysiące ton 4,1 46,7 61,1 70,4
      Mocznik i żywice tiomocznikowe, żywice melaminowe, formy pierwotne, tysiące ton 10,7 86,2 144 93,6
      Pozostałe żywice aminowe, żywice fenolowe i poliuretany, formy pierwotne, tysiące ton 2,4 94,5 25,4 105,5
      Farby i lakiery na bazie polimerów akrylowych lub winylowych, rozpuszczalne w wodzie, tysiąc ton 4,1 89,2 79,5 92,5
      Farby i lakiery na bazie poliestrów, polimerów akrylowych i winylowych, nierozpuszczalne w wodzie, roztwory, tysiąc ton 2,2 74,3 72 84,8
      Produkty na baize mydła lub używane jako mydło, papier, włóknina, impregonwane lub powleczone mydłem, tysiące ton 1,4 101,4 15,8 97,6
      Detergenty i produkty czystości, tysiące ton 24,3 107,1 262 94,9
      Produkty kosmetyczne do makijażu i pielęgnacji skóry, tysiące ton 0,5 74,2 6,5 92,9
      Produkty do golenia, dezodoranty do ciała i antyperspiranty, środki do kąpieli, kosmetyki, perfumy i wody toaletowe, tysiące ton 4,8 98,4 68,2 99,5
      Antybiotyki, tony 72,8 53,4 1351 124,1
      Leki oparte na hormonach, tony 19,4 136,3 199 154
      Inne leki, tony 4,1 93,6 46,2 94,2
      Opony do pojazdów rolniczych i inne opony pneumatyczne z gumy, tysiące sztuk  12,4 70,9 210 117,4
      Guma utwardzon i jej pochodne, nieutwardzona guma, tony 358 65,2 6308 67,5
      Rury, przewody i węże, wykonane z gumy, tony 128 61,5 1823 86,5
      Rury, przewody i węże, wykonane z białek syntetycznych, celulozy i twardego plastiku, tysiące ton  9,2 88,6 148 85,6
      Płyty z tworzyw sztucznych, płyty, taśmy, folie, taśmy lub w połączeniu z innymi materiałami, tysiące ton 15,3 90,6 175 87,1
      Torby i siatki z polimerów etylu, tysiące ton 4,6 86 47,9 80
      Balony, butelki, kolby i podobne artykuły z tworzyw sztucznych, miliony sztuk 248 95,1 3259 94,3
      Przybory kuchenne i stołowe, tysiące ton 1 74,5 12,6 80,6
      Produkty laminowane ze szkła izolacyjnego, tysiące metrów kwadratowych  145 73,5 2192 74
      Szklane słoiki (w przeliczeniu na 0,5 litrowe słoiki), miliony sztuk 36 72,4 696 104,8
      Butelki z kolorowego szkła o pojemności do 2,5 litra do zastosowań spożywczych, miliony sztuk  104 79,8 1329 94,8
      Płyty i płytki ceramiczne, miliony metrów kwadratowych 4,2 89,9 50,7 86,3
      Nieogniotrwałe cegiełki ceramiczne, milion standardowych cegieł 68 115,8 945 103,5
      Cement, tysiące ton 324 81,8 8631 92,1
      Wapień, tysiące ton 240 80,7 3122 92,1
      Bloki i cegły z cementu, betonu lub sztuczne konstrukcje kamienne, milion standardowych cegieł  137 115,4 1554 99,7
      Prefabrykowane elementy konstrukcyjne wykonane z cegieł, betonu lub kamienia, tysiąc metrów sześciennych 147 107,1 1633 88,6
      Elementy betonowe, gotowe do użycia, tysiące ton 0,8 74,1 11,1 83,8
      Suche mieszanki do budownictwa, tysiące ton  83,1 102,1 1472 94
      Wyroby z asfaltu lub podobnego materiału w rolkach, miliony metrów kwadratowych 0,7 177,9 27 84,3
      Surówka, tysiąc ton 1775 71,8 24802 85,3
      Stal, z wyłączeniem półwyrobów stale przetwarzanych, tysiąc ton 929 81,9 12652 84
      Półwyroby stale przetwarzane, tysiąc ton 1003 67,2 14414 81,4
      Półwyroby walcowane i kłute, tysiąc ton 555 99,6 6471 93,5
      Walcowane materiały żelazne, tysiące ton  974 69,9 14401 81
      W tym płaskie walcowane na gorąco wykonane z metali niestopowych i stali stopowej, z wyłączeniem stali nierdzewnej i stali szybkotnącej 307 64,3 4867 82,6
      Walcowane na gorąco wyroby ze stali stopowej (innej niż nie rdzewna) o szerokości 600 mm  88,1 54,4 1501 92,8
      Profiles of non-enclosed steel alloy, hot-drawn or hot-pressed (extruded) Wyroby z nieobudowanych stopów stali ciągniętych lub wytłaczananych na gorąco 82,6 64,5 1396 62,4
      Rury różnych szerokości, wyroby drążone z  metali żelaznych, tysiące ton  114 92,5 1520 84,1
      Drut stalowy, tysiące ton 213 93,6 308 85,8
      Prefabrykaty  i konstrukcje ze stali lub surówki hutniczej,  tysiące ton 3,8 47,8 47,4 70,2
      Inne konstrukcje, elementy konstrukcji, płyty, płyty i podobne wyroby z metali kolorowych i aluminium, tysiące ton 20,6 72,2 283 69,3
      Kaloryfery grzewcze z metali żelaznych, tysiące ton  0,2 37,8 8,6 45,8
      Bojlery grzewcze, tysiące sztuk 17,1 203,9 269 99,8
      Zbiorniki metalowe i zbiorniki o objętości powyżej 300 litrów, tysiące ton 1 62,6 11,6 62,6
      Urządzenia półprzewodnikowe, mln sztuk 0,2 14,1 3,3 32,8
      Urządzenia do pomiaru wielkości fizycznych i chemicznych, tysiące sztuk 32,9 108,5 454 101,1
      Urządzenia kontrolujące charakterystyki fizyczne, tysiące sztuk 607 111,5 5848 92,4
      Liczniki energii elektrycznej, tysiące sztuk 95,9 47,1 1487 89,9
      Urządzenia do automatycznej regulacji i sterowania, tysiące sztuk 0,8 38,3 19,4 76,5
      Termostaty, monostaty, urządzenia kontrolujące i in., tysiące sztuk 12,4 230 77,9 92,2
      Silniki elektryczne i prądnice prądu stałego, tysiące sztuk 1,2 84,2 15 76,5
      Silniki elektryczne i prądnice prądu przemiennego, tysiące sztuk 16,3 80,1 203 87,8
      Transformatory, mln sztuk 0,7 149 6,1 128,4
      Urządzenia stabilizujące dla lamp wyładowczych i próżniowych, przetwornic I in., tysiące sztuk 208 184,3 2070 130,8
      Urządzenia elektryczne wysokich napięć, tysiące sztuk 17,9 76,3 229 65,4
      Urządzenia elektryczne niskiego napięcia, miliony sztuk 0,5 85,3 7,8 73,2
      Urządzenia elektryczne do przełączania lub zabezpieczania obwodów elektrycznych do napięć nie przekraczających 1 000 V, sztuki 30,5 129,9 577 139,6
      Urządzenia elektryczne do przełączania lub zabezpieczania obwodów elektrycznych do napięć przekraczających 1 000 V, sztuki 678 40,1 7659 84,2
      Akumulatory ołowiowe, tysiące sztuk 188 32,6 2929 56,8
      Drut izolowane, tysiące ton 343 58,1 5325 51,6
      Przewody elektryczne dla napięć pon. 1000 V, tysiące kilometrów 40,3 109,6 430 87,1
      Przewody elektryczne dla napięć pow. 1000 V, tysiące kilometrów 203 64,9 4186 64,2
      Urządzenia elektryczne, mln sztuk 4,8 105,3 53,2 110,8
      Maszyny myjące, tysiące sztuk 23,9 148 220 97,5
      Systemy hydrauliczne, tysiące sztuk 1,5 75,9 24,5 77,6
      Pompy odsrodkowe do cieczy, tysiące sztuk 10,1 109,5 204 88,3
      Wały napędowe i korbowody, tysiące ton 0,4 64,9 5,7 69,8
      Podnośniki i przenośniki pneumatyczne, sztuki 276 144,5 3247 93,5
      Wyposażenie walcowni, przenośniki rolkowe, kantowniki i manipulatory, sztuki 25 24 437 60,4
      Maszyny do księgowania, kasy fiskalne maszyny etykietujące, maszyny do wydawania biletów itp., tysiące sztuk 1,1 10,6 25,1 22,4
      Przemysłowe urządzenia chłodzące, zamrażające i pompy grzewcze, tysiące sztuk 2,6 58,7 39,4 63,3
      Maszyny i urządzenia do filtrowania lub oczyszczania cieczy, tysiące sztuk 0,3 14,9 12,4 84,6
      Traktory dla rolnictwa i leśnictwa, sztuki 415 120,6 4102 97,2
      Pługi, sztuki 78 63,4 1835 83,7
      Spulchniacze i kultywatory, sztuki 341 131,7 3538 83,2
      Brony talerzowe, sztuki 139 235,6 1904 100
      Siewniki, sztuki 285 118,3 2893 83,1
      Maszyny obróbki drewna, sztuki 94 74,6 951 82,3
      Konwertery i maszyny odlewnicze, formy i kadzie używane w hutnictwie i odlewnictwie, sztuki 35 19,9 740 27,2
      Walce do walcarek, sztuki 671 81,6 6561 82,1
      Maszyny wiertnicze i tunelujące, sztuki 49 222,7 502 54,7
      Maszyny do sortowania, rozdrabniania, mieszania i podobnego rodzaju obróbki gleby, kamieni, rud i innych substancji mineralnych, sztuki 238 86,5 6097 77,2
      Maszyny i urządzenia do obróbki mięsa lub drobiu, sztuki 700 72,2 10260 53,8
      Autobusy, sztuki 33 8,5 890 34,7
      Samochody, tysiące sztuk 119 33,8 1221 61,4
      Przyczepy i naczepy samochodowe, tysiące sztuk 2 221,6 28,6 116,6
      Wagony towarowe, kolejowe lub tramwajowe, bez własnego napędu, tysiące sztuk 0,4 26 6 23,8
      Produkcja i dystrybucja elektryczności, gazu i wody
      Energia elektryczna, mld kWh 16,7 90,4 181,9 94,5
      Elektrownie termalne i termalno-elektryczne 7,6 81 82,8 88,1
      Elektrownie atomowe 8,3 102,4 88,4 106,2
      Elektrownie wodne 0,7 75,3 9,3 64,2
      Energia elektryczna pochodząca ze słońca i wiatru 0,1 138,6 1,4 173,7

       

      3.3. Główne sektory gospodarki

       

      3.3.1. Sektor metalurgiczny

       

      W 2014 r. metalurgia miała 19,2% udziału w strukturze produkcji przemysłowej Ukrainy, przy czym dominującą pozycję tradycyjnie zajmuje produkcja żelaza i stali. Według danych Światowego Stowarzyszenia Stali w 2014 r., produkcja stali na Ukrainie spadła w porównaniu z rokiem 2013 o 17,1%, z 32,8 do 27,2 mln t. Tendencja spadkowa utrzymuje się od kilku lat (w 2011 r. produkcja wynosiła 35,3 mln t.). W rezultacie Ukraina zajmuje 10 miejsce wśród największych producentów stali na świecie (1,7% światowej produkcji wobec 2% w 2013 r,). Ukraina jest jednym z największych na świecie eksporterów stali. Eksportowe znaczenie tego sektora dla Ukrainy porównać można do roli sektora naftowo-gazowego w gospodarce rosyjskiej: mimo obserwowanego od kilku lat regresu metalurgia zachowuje nadal dominujący udział w strukturze ukraińskiego eksportu (27,8 w 2013 r,, 27,5% w 2012 r., 32,3% w 2011 r., 33,7% w 2010 r.; 41,2% w 2008 r.). Tradycyjnie 70-80% produkcji ukraińskiego hutnictwa trafia na rynki zagraniczne, co powoduje jednak, iż omawiany sektor gospodarki Ukrainy jest bardzo wrażliwy na wahania światowej koniunktury. Sprzedaż produkcji metalurgicznej za granicę przyniosła Ukrainie w 2013 r. 17,5 mld USD.

       

      Produkcja ukraińskiego hutnictwa żelaza koncentruje się w południowo-wschodniej części kraju (Donbas, obwody dniepropietrowski i zaporoski), gdzie od końca XIX w. budowano zakłady w pobliżu miejscowych, jednych z największych w świecie złóż rud żelaza. Do 2005 r. najważniejsze kombinaty hutnicze były kontrolowane przez miejscowy biznes (poza metalurgia kolorową, w której już wcześniej pojawili się inwestorzy rosyjscy). Sytuacja zaczęła się zmieniać w 2005, kiedy największy kombinat hutniczy kraju –„Kryworiżstal” – przejęty został przez grupę Mittal Steel (obecnie „Arcelor-Mittal Krywyj Rih”). W ostatnich latach poważnie nasiliła się ekspansja koncernów rosyjskich. Na przełomie 2007 i 2008 r. koncern Evraz Group przejął część metalurgicznych aktywów ukraińskiej tzw. Grupy Prywat, na przełomie 2009/2010 r. rosyjscy inwestorzy przejęli ponad 50% akcji Związku Przemysłowego Donbasu (koncernu hutniczego, do którego należą m.in. huty w Ałczewśku i Dnieprodzerżyńsku, a za granicą m.in. Huta Częstochowa), a wiosną 2010 r. – większość akcji huty Zaporiżstal. Z Rosjanami rywalizuje ukraiński holding górniczo-hutniczy Metinvest R. Achmetowa, który po przejęciu w połowie 2010 r. kontroli nad mariupolską hutą im. Iljicza stał się jednym z największych w Europie producentów stali. Pięć czołowych kombinatów hutniczych Ukrainy (Kryworiżstal, Mariupolski Kombinat im. Iljicza, „Azowstal”, Zaporiżstal oraz Alczewski Kombinat Hutniczy) przez lata plasowało się na liście 80 największych branżowych zakładów świata, publikowanej przez Międzynarodowy Instytut Żeliwa i Stali.

       

      3.3.2. Sektor paliwowo-energetyczny

       

      Sektor paliwowo-energetyczny, obejmujący wydobycie surowców energetycznych (ropa, gaz ziemny, węgiel), przetwórstwo ropy naftowej, produkcję energii elektrycznej itp., miał w 2014 r. łącznie 27,8% udziału w strukturze produkcji przemysłowej Ukrainy. Jako tzw. strategiczny sektor gospodarki, pozostaje on nadal w dużym stopniu pod kontrolą państwa, zarówno w zakresie infrastruktury transportowej (tranzytowej), jak i głównych mocy wytwórczych. Wyjątkiem są elektrownie konwencjonalne, które w około 70% należą do koncernu DTEK R. Achmotowa. W 2014 r. na Ukrainie wydobyto 20,5 mld m⊃3; gazu oraz 2,7 mln ton ropy naftowej. Zdecydowana większość wydobycia przypada na podmioty podległe państwowemu holdingowi NAK Naftohaz Ukrainy, choć w 2014 r. bardzo dynamiczny wzrost zanotowały prywatne spółki.

       

      Utworzony w 1998 r. Naftohaz kontroluje większość wydobycia gazu i ropy oraz całkowicie transport i tranzyt tych surowców przez terytorium Ukrainy. Koncern ten, mimo trudnej sytuacji finansowej, pozostaje od lat największym przedsiębiorstwem Ukrainy. Mające podobną strukturę państwowe holdingi NAK Energetyczna Kompania Ukrainy (skupia państwowe aktywa w elektroenergetyce) oraz NAK Energoatom (kontroluje ukraińskie elektrownie atomowe) – to również jedne z największych ukraińskich koncernów. Wielkość produkcji energii elektrycznej w 2014 r. wyniosła 182,4 mld kWh. Elektrownie atomowe wytworzyły 48,4% całej wyprodukowanej na Ukrainie energii elektrycznej, a elektrownie cieplne 41,3%. W głębokim kryzysie znajduje się ukraiński przemysł rafineryjny – z roku na rok w szybkim tempie spada produkcja, funkcjonuje (i to w ograniczonym zakresie) jedynie jedna z siedmiu istniejących na Ukrainie rafinerii. W 2014 r. na Ukrainie wyprodukowano zaledwie 3,1 mln ton paliw płynnych, podczas gdy w 2010 r. produkcja wynosiła 9 mln ton. Dotychczas odbyła się prywatyzacja rafinerii ropy naftowej, jak również częściowa sprzedaż kopalń węgla kamiennego, regionalnych zakładów dystrybucji energii elektrycznej i gazu. Obowiązujące ustawodawstwo ogranicza możliwość prywatyzacji aktywów sektora gazowego oraz swobodny obrót gazem i energią elektryczną.

       

      3.3.3. Przemysł maszynowy

       

      Po załamaniu, które nastąpiło w pierwszych latach niepodległości, przemysł maszynowy od końca lat 90. XX w. odnotowywał najwyższe tempo wzrostu produkcji wśród sektorów ukraińskiej gospodarki. Wiązało się to głównie z ożywieniem gospodarczym na Ukrainie i wzrostem zamówień dla sektora z innych branż, np. metalurgicznej, jak również ze wzrostem eksportu do krajów WNP. Od kilku lat jednak ukraiński sektor produkcji maszynowej przeżywa kryzys. W 2013 r. spadek produkcji wyniósł 17%, a w 2014 r. sięgnął dalszych 24%. Główną przyczyną spadków jest obniżenie się poziomu inwestycji w sektorze na rynku wewnętrznym jak również znaczne zmniejszenie sprzedaży na dotychczas kluczowym dla eksporterów rynku rosyjskim. Drugi z elementów jest w dużej mierze wynikiem aktywnych działań Federacji Rosyjskiej zmierzających do stopniowego zastępowania produktów pochodzących z importu, produkcją wewnętrzną. W stosunku do wyrobów z Ukrainy proces ten znacząco przyspieszył, kiedy w 2013 r. Kijów zaczął dawać sygnały, iż chce podpisać porozumienie o stowarzyszeniu z Unią Europejską. Działania Moskwy nie zmieniają jednak faktu, iż w dalszym ciągu Rosja pozostaje największym rynkiem zbytu dla ukraińskiej produkcji maszynowej, osiągając udział 52% eksportu. Dla krajów UE i WNP ten wskaźnik wynosi odpowiednio 21% i 14%.

       

      Największy spadek w 2014 r. w sektorze produkcji maszynowej odnotowano w zakresie środków transportu. Produkcja lokomotyw i wagonów uległa zmniejszeniu o 62% w stosunku do 2013 r. Odpowiednio, produkcja samochodów  zmniejszyła się o 35% a autobusów o ponad 50%. Kwotowo, wartość całej produkcji maszynowej osiągnęła w 2014 r. 90 mld UAH, co stanowi 6,6% PKB Ukrainy.

       

      Produkcja w wybranych dziedzinach produkcji maszynowej 2013-2014 (tysiące sztuk)

       

      Wartość eksportu produkcji maszynowej w 2014 r. można szacować na 71 mld UAH, co stanowi aż 79% produkcji. Rynek wewnętrzny nie jest w stanie wchłaniać rodzimej wytwórczości, co przy ograniczaniu importu przez Rosję sprawia, że ukraińscy przedsiębiorcy ograniczają swoje moce przerobowe. Należy zakładać, że w najbliższym czasie czynnik polityki antyimportowej Federacji Rosyjskiej będzie miał nadal największe znaczenie dla całego sektora. Dodatkowym minusem tego czynnika jest fakt, iż jest on niezależny od działań ukraińskich przedsiębiorców.

       

      Najważniejsze przedsiębiorstwa sektora znajdują się we wschodniej i południowo-wschodniej Ukrainie, co związane jest z koncentracją przemysłu ciężkiego w tej części kraju. Przedsiębiorstwa ciężkiego przemysłu maszynowego (produkcja maszyn i urządzeń dla metalurgii, górnictwa, budownictwa, środków transportu) zlokalizowane są głównie w Donbasie – obwodach donieckim i ługańskim. W związku z toczącymi się walkami na tych terenach odnotowano bardzo duży spadek produkcji w tych rejonach. Produkcja przemysłowa w regionie ługańskim spadła w 2014 r. o 83%, a w regionie donieckim o 31,5%. Innym ważnym obszarem produkcji maszynowej jest obwód charkowski. Jest to główny ośrodek produkcji maszyn i urządzeń dla energetyki (np. zakłady Turboatom, produkujące turbiny dla elektrowni atomowych, konwencjonalnych i wodnych). Na Ukrainie istnieje rozbudowany sektor produkcji środków transportu kolejowego (zakłady w Krzemieńczuku, Dnieprodzierżyńsku, Stachanowie), samochodowego (Krzemieńczuk, Zaporoże, Łuck) i maszyn rolniczych (Charków, Chersoń, Kirowograd, Mikołajów, Odessa). Przemysł stoczniowy koncentruje się w Mikołajowie i Chersoniu, a lotniczy (zakłady Antonowa) w Kijowie i Charkowie.

       

      3.3.4. Sektor rolno-spożywczy

       

      Obszary wykorzystywane w celach rolniczych wynoszą ok. 42 mln ha i stanowią ok. 70% terytorium kraju. Grunty orne zajmują powierzchnię ok. 33 mln ha. W 2013 r. rolnictwo dostarczyło 8,9% PKB Ukrainy. Wstępne dane odnoszące się do 2014 r. mówią o wzroście udziału do 9,5% PKB. Prognozowany wzrost wynika w dużej mierze nie ze wzmocnienia się sektora, lecz osłabienia pozostałych gałęzi gospodarki. Wstępne dane odnoszące się do 2014 r. mówią o wzroście wielkości produkcji rolnej o 2,8% w stosunku do 2013 r. Wzrost nie był równomierny w odniesieniu do przedsiębiorstw rolnych oraz gospodarstw domowych i wyniósł odpowiednio 4,1% i 1,2%. Dodatnie wyniki są przede wszystkim efektem urodzaju, który w 2014 r. przekroczył bardzo dobre zbiory z 2013 r. W sferze nie związanej bezpośrednio z ziemią już tak dobrze nie było. Największy kłopot sprawiało stopniowe zamykanie dla ukraińskich producentów rosyjskiego rynku, który był tradycyjnym kierunkiem eksportowym.

       

      Dynamika produkcji sektora rolnego (% - r/r)