close

  • Polsce – służyć, Europę – tworzyć, Świat – rozumieć

     

  • WĘGRY

  • Węgry

    •  

       Informacje o kraju


       

      1.1 Położenie geograficzne, ludność, obszar, stolica, języki urzędowe

       

      Położenie geograficzne: Węgry (od 1 stycznia 2012 roku, zgodnie z nową konstytucją, przestała obowiązywać nazwa Republika Węgierska) leżą w Europie Środkowej pomiędzy 45o44' a 48o35' szerokości północnej oraz 16o07' i 22o54' długości wschodniej. Obowiązuje czas środkowo-europejski: GTM +1 godz. Czas letni: od ostatniej niedzieli marca do ostatniej niedzieli października. Węgry są nieomal w całości położone w nizinnej i równinnej Kotlinie Panońskiej. Na północy kraju znajdują się góry Wyszehradzkie, należące do Karpat Średniogórze Północne – (pasma gór Börzsöny, Cserhát, Mátra, Bukowych, Tokajskich), na zachodzie Przedgórze Alp (Góry Szoprońskie i Kőszeg). Względne różnice wysokości dochodzą do 900-1000 metrów. Najwyższe wzniesienie: Kékes (1014 m), najniższy punkt: Galyarét (78 m). Największe rzeki to: Dunaj [Duna] (długość na obszarze Węgier - 417 km), Cisa [Tisza] (596 km) oraz Drawa [Dráva] i Raba [Rába]. Na Węgrzech leży największe jezioro Europy Środkowej – Balaton (powierzchnia 596 km2). Niedaleko miejscowości Hévíz znajduje się drugie największe na świecie jezioro termalne. Regiony geograficzne (7 regionów w systemie klasyfikacji NUTS): Zachodni Kraj Zadunajski, Środkowy Kraj Zadunajski, Południowy Kraj Zadunajski, Środkowe Węgry, Północne Węgry, Wielka Nizina Południowa, Wielka Nizina Północna.

       

      Ludność: 9,823 mln obywateli. Gęstość zaludnienia ok. 105,6 osób/km2; ok. 68% ludności żyje w miastach. Struktura narodowościowa: Węgrzy ok. 90%, (według ustawy LXXVII z 1993 r. o prawach mniejszości narodowych i etnicznych) Romowie (mniejszość etniczna) oraz mniejszości narodowe - Niemcy, Słowacy, Chorwaci, Rumuni, Ukraińcy, Serbowie, Słoweńcy, Polacy, Grecy, Bułgarzy, Rusini, Ormianie. Węgierska Polonia liczy obecnie szacunkowo ok. 4 tys. osób. Liczba wszystkich samorządów mniejszości polskiej wynosi 52, innych organizacji polonijnych ponad 20.

       

      Obszar: Powierzchnia Węgier wynosi 93.030 km2, w tym wody śródlądowe o łącznej powierzchni 690 km2 (0,74%).

       

      Stolica: Budapeszt (obszar 525 km2, ludność ok. 1,74 mln osób). 2/3 miasta położone jest na lewym brzegu Dunaju po stronie Pesztu, a 1/3 po stronie Budy. Inne większe miasta (2012): Debreczyn [Debrecen] (207,5 tys. mieszkańców), Segedyn [Szeged] (170 tys.), Miszkolc [Miskolc] (166,8 tys.), Pecz [Pécs] (156,8 tys.), Győr (131,5 tys.), Nyíregyháza (117,6 tys.).

       

      Język urzędowy: węgierski. W kontaktach handlowych, w pierwszej kolejności, język angielski, a następnie niemiecki.

       

      1.2 Warunki klimatyczne

       

      Na Węgrzech dominuje klimat kontynentalny z wilgotną zimą i upalnym latem. Kraj położony jest w niecce karpackiej. Wpływ frontów atmosferycznych jest złagodzony, co sprawia, iż warunki klimatyczne są bardzo korzystne dla produkcji rolnej.

       

      1.3 Główne bogactwa naturalne

       

      Na Węgrzech występują stosunkowo różnorodne, choć mało zasobne złoża surowców mineralnych. Najważniejsze z nich: złoża boksytu, węgla, gazu ziemnego oraz gorące źródła wód leczniczych.

       

      1.4 System walutowy, kurs i wymiana

       

      Obowiązująca waluta miejscowa to forint (HUF). Dopuszczone są do obiegu monety o nominałach: 5, 10, 20, 50, 100, 200[1] oraz banknoty: 500, 1000, 2000, 5000, 10 000 i 20 000 HUF (oficjalny kurs forinta: http://www.mnb.hu/en/arfolyamok). Wymiany można dokonać w bankach oraz punktach wymiany walut, prowadzonych przez różne firmy na podstawie odpowiednich zezwoleń. W większości sklepów honorowane są karty kredytowe Visa, Visa Electron, EuroCard-MasterCard, Cirrus itp.

       

      1.5 Religia

       

      Na Węgrzech istnieje różnorodność religijna. Ponad 50% stanowią katolicy, ok. 15 % kalwini. Liczba wyznawców pozostałych religii (luteranie, unici, prawosławni, Żydzi, wolnomyśliciele) wyraża się wielkościami jednocyfrowymi lub poniżej 1%. Ok. 25% społeczeństwa to ateiści.

       

      1.6 Infrastruktura transportowa

       

      Łączna długość granic wynosi 2242 km, z czego 1586 km to granice wewnętrzne w ramach UE, 656 km to granice zewnętrzne UE. Węgry graniczą z Austrią, Słowacją, Ukrainą, Rumunią, Serbią, Chorwacją i Słowenią.

       

      Przejścia graniczne dla międzynarodowego ruchu osobowego i towarowego poza Schengen:

       

      - na granicy węgiersko-ukraińskiej:

      Barabás - Kosoń (drogowe: 7-19)

      Beregsurány - Łużanka (drogowe: 24 h)

      Eperjeske - Sołowka (kolejowe: 24 h)

      Lónya - Horonhlab (drogowe: 8-16)

      Tiszabecs - Wyłok (drogowe: 24 h)

      Záhony - Czop (drogowe, kolejowe: 24 h)

       

      - na granicy węgiersko-serbskiej:

      Hercegszántó - Bački Breg (drogowe: 24 h)

      Tompa – Kelebija (drogowe: 24 h)

      Kelebia - Subotica (kolejowe: 24 h)

      Röszke - Horgoš (drogowe, kolejowe: 24 h)

      Hercegszántó - Bački Breg (drogowe: 24 h)

      Tiszasziget – Đala (drogowe: 7-19)

       

       

      Źródło: http://www.police.hu/hirek-es-informaciok/hatarinfo

       

      - na granicy węgiersko-chorwackiej:

      Barcs - Terezino Polje (drogowe: 24 h)

      Berzence - Gola (drogowe: 24 h)

      Beremend – Baranjsko Petrovo Selo (drogowe: 0-24 h)

      Drávaszabolcs - Donji Miholjac (drogowe: 0-24 h)

      Gyékényes - Koprivnica (kolejowe: 0-24 h)

      Letenye - Goričan (drogowe: 0-24 h)

      Magyarbóly - Beli Manastir (kolejowe: 0-24 h)

      Mohács - Bezdan  (wodne: 0-24 h)

      Murakeresztúr - Kotoriba (kolejowe: 0-24 h)

      Udvar - Dubosevica (drogowe: 0-24 h)

       

      Komunikacja drogowa

       

      Węgry dysponują autostradami o łącznej długości 882 km. Długość sieci dróg wynosi 31 628 km. Długość dróg krajowych to 8297 km, a dróg szybkiego ruchu - 1272 km.

       

      Główne autostrady (www.autopalya.hu):

      M0 – obwodnica wokół Budapesztu,

      M1 – Budapeszt-Győr-Hegyeshalom (w kierunku Austrii i Słowacji),
      M3 – Budapeszt-Füzesabony-Nyiregyháza (w  kierunku Rumunii  i Ukrainy),
      M5 – Budapeszt-Kecskemét-Szeged (w kierunku Serbii),

      M6 – Budapeszt-Dunaujváros (w kierunku Chorwacji),
      M7 – Budapeszt-Siófok-Nagykanizsa (w kierunku Chorwacji).

       

      Ważne!

      Z początkiem 2015 roku zmieniły się zasady dotyczące systemu opłat za przejazd węgierskimi autostradami (doszły m.in. tzw. winiety komitackie [wojewódzkie] w cenie 5 tys. HUF na rok, uprawniające do korzystania także z dotychczas bezpłatnych odcinków dróg). Szczegóły dostępne są online (także w języku polskim) na http://www.nemzetiutdij.hu/Dijfizetes/.

       

       

      Samochody ciężarowe do 7,5 t oraz powyżej 7,5 t i powyżej 12 t objęte zostały opłatami nowego elektronicznego systemu opłat drogowych na Węgrzech HU-GO:

      http://www.budapeszt.msz.gov.pl/pl/informacje_konsularne/tir/oplaty_drogowe/

      https://www.hu-go.hu/articles/index/3196 (również w jęz. polskim).

       

      Dopuszczalna prędkość wynosi: autostrady – 130 km/godz., drogi szybkiego ruchu (ekspresowe) – 110 km/godz., inne drogi – 90 km/godz., obszar zabudowany – 50 km/godz.

       

      Infrastruktura kolejowa

       

      Węgry są gęsto pokryte szlakami kolejowymi. Długość linii kolejowych wynosi 7511 km (2008) – w tym 2622 km to linie międzynarodowe, 2567 km - linie zelektryfikowane, 36 km - linie szerokotorowe (przy granicy z Ukrainą) oraz 176 km - linie wąskotorowe. Największą firmą zarządzającą jest MÁV Zrt. (Węgierskie Koleje Państwowe).

       

      Infrastruktura lotnicza

       

      Węgry posiadają połączenia lotnicze z prawie wszystkimi stolicami Europy. Po upadku linii lotniczych Malév sytuacja na rynku lotniczym mocno się skomplikowała. Wzrosła ilość połączeń realizowanych przez tanie linie lotnicze, w tym Wizzair, Ryanair i inne. Ważniejsze porty lotnicze: Budapeszt - Lotnisko im. Ferenca Liszta (www.bud.hu) (obecnie funkcjonuje wyłącznie Terminal nr 2; Terminal nr 1 został zamknięty), Debrecen, Győr-Pér, Sármellék-Balaton, Pécs-Pogány (szczegółowe informacje: http://www.hungaryairport.hu).

       

      Transport wodny

       

      Długość dróg wodnych wynosi ok. 1600 km, z czego 85% wykorzystywane jest w systemie ciągłym, 15% tymczasowo. 53% to drogi koryta Dunaju i jego odnóg, 47% Cisy i jej odnóg. Połączenie szlakami wodnymi do Morza Czarnego i Morza Północnego.

       

      1.7 Obowiązek wizowy

       

      21 grudnia 2007 r. Węgry, wraz z ośmioma innymi nowymi członkami Unii Europejskiej, dołączyły do strefy Schengen – obszaru bez kontroli na granicach wewnętrznych, tworzonego przez 26 państwa. Kraje te przyjęły ujednolicone zasady wjazdu i krótkoterminowego pobytu na ich terytorium. Kontrole na lotniczych przejściach granicznych zostały zniesione z dniem 30 marca 2008 roku.

       

      1.8 Wykaz świąt państwowych

       

      Data

      Rodzaj święta

      1 stycznia

      Nowy Rok

      15 marca

      Rocznica Wiosny Ludów i walki o niepodległość 1848-1849; święto narodowe

      święto ruchome

      Wielki Piątek (od 2017 roku)

      święto ruchome

      Poniedziałek Wielkanocny

      1 maja

      Święto Pracy

      święto ruchome

      Zielone Świątki

      20 sierpnia

      Dzień Św. Stefana, święto powstania państwa węgierskiego, święto narodowe

      23 października

      rocznica proklamowania republiki i wydarzeń powstania 1956 roku, święto narodowe

      1 listopada

      Dzień Wszystkich Świętych

      25-26 grudnia

      Boże Narodzenie

       

       

       

      System administracyjny


       

      2.1 Ustrój polityczny

       

      Republika parlamentarna. Nowa konstytucja weszła w życie z dniem 1 stycznia 2012 roku.

       

      2.2 Władza ustawodawcza

       

      Władza ustawodawcza należy do jednoizbowego parlamentu – Zgromadzenie Narodowe (od maja 2014 roku 199 miejsc; wcześniej 386). Kadencja parlamentu trwa 4 lata. Ostatnie wybory do węgierskiego parlamentu odbyły się 6 kwietnia 2014 roku.

       

      Wynik wyborów, podział miejsc w Parlamencie, partie polityczne i ich liderzy (według stanu z wyborów parlamentarnych w kwietniu 2014):

       

      Partia, koalicja

      Liczba głosów

      % głosów

      Liczba mandatów

      Fidesz-KDNP

      2 142 142

      43,55%

      133

      Összefogás (MSZP, DK, Együtt-PM, MLP) – sojusz Wspólnota

      1 289 311

      26,21%

      38

      Jobbik

      1 017 550

      20,69%

      23

      LMP

      268 840

      5,47%

      5

       

      • koalicja FIDESZ (Węgierska Partia Obywatelska – Związek Młodych Demokratów) – Viktor Orbán oraz KDNP (Chrześcijańsko-Demokratyczna Partia Ludowa) – Zsolt Semjén,
      • MSZP (Węgierska Partia Socjalistyczna) – Gyula Molnár,
      • DK (Kolacja Demokratyczna) – Ferenc Gyurcsány,
      • Együtt (Razem) – Viktor Szigetvári,
      • MLP (Węgierska Partia Liberalna) - Gábor Fodor,
      • Jobbik (Ruch na rzecz Lepszych Węgier) – Gábor Vona,
      • LMP (Polityka Może Być Inna) – Ákos Hadházi i Bernadett Szél.

       

      2.3 Władza wykonawcza

       

      Władza wykonawcza sprawowana jest przez prezydenta (pięcioletnia kadencja) i rząd.

       

      Prezydentem Węgier jest János Áder, który objął urząd 10 maja 2012 roku (jego poprzednik - Pál Schmitt - ustąpił ze stanowiska prezydenta Węgier 2 kwietnia 2012 roku).

       

      Premierem Węgier jest Viktor Orbán (od 10 maja 2014 roku, obecnie trwa druga kadencja).

       

      2.4 Podział administracyjny

       

      Obecny podział administracji samorządowej Węgier jest trójstopniowy. Obszar państwa jest podzielony na komitaty [województwa] (megye; obecnie 19), które dzielą się na powiaty (dawniej járás, obecnie kistérség – 168), a te – na gminy (települések – miejskie város, obecnie 214, oraz wiejskie község i nagyközség, obecnie 2898). Rangę równą powiatom mają miasta na prawach komitatu (megyei jogú város, obecnie 23). Szczególny status, równy komitatowi, ma stołeczny Budapeszt (főváros), który dzieli się na dzielnice (kerület).

       

      1 stycznia 2013 roku zostały wprowadzone na Węgrzech nowe powiaty. W wyniku reformy państwo zostało podzielone na 175 jednostek powiatowych na terenie kraju oraz 23 jednostki w samym Budapeszcie. Węgierskie jednostki powiatowe nie pokrywają się funkcjonalnie z definicją polskich powiatów, gdyż powiaty w polskim systemie administracyjnym usytuowane są na szczeblu administracji samorządowej pomiędzy województwem a gminą i wpisują się w zakres samorządu terytorialnego, a powiaty węgierskie należą nie do administracji samorządowej, ale do administracji rządowej w terenie i stanowią najniższy szczebel tej administracji. Są również wyposażone w kompetencje przeznaczone dla administracji rządowej.

       

      W nomenklaturze EU dla celów statystycznych węgierski powiat plasuje się w kategorii LAU-1 (local administrative units).

       

      2.5 Struktura administracji gospodarczej

       

      Na Węgrzech historia ruchu izbowego sięga roku 1850 (dekret królewski). Pierwsza ustawa o izbach ukazała się w 1868 r. i obowiązywała do 1934 r. W swojej historii węgierski ruch izbowy przechodził różne fazy, łącznie z zawieszeniem działalności, upaństwowieniem majątku itp.  Przynależność do izb przemysłowo-handlowych jeszcze w niedawnej przeszłości była obligatoryjna, jednakże w 2000 roku obowiązek ten został zniesiony.

       

      Od stycznia 2012 roku wprowadzono ustawowy obowiązek zgłaszania się podmiotów gospodarczych do ewidencji prowadzonej przez właściwą dla siedziby firmy izbę przemysłowo-handlową oraz uiszczania corocznie - do 31 marca danego roku - opłaty rejestracyjnej w wysokości 5000 HUF (nie dającej co prawda praw członkowskich, ale umożliwiającej korzystanie z bezpłatnych usług doradztwa prawnego, finansowego, podatkowego izby, poszukiwania partnerów biznesowych oraz monitoringu przetargów i konkursów). Trwają prace nad wprowadzeniem obligatoryjnego członkostwa podmiotów gospodarczych w izbie, tj. połączenie faktu corocznego uiszczenia dotychczas obowiązkowej opłaty rejestracyjnej z jednoczesnym nabyciem praw członkowskich w izbie.

       

      Węgierska Izba Przemysłowo-Handlowa (Magyar Kereskedelmi és Iparkamara; MKIK) jest izbą o charakterze ogólnokrajowym. Na Węgrzech nie ma tradycji izb branżowych; przedstawiciele poszczególnych branż skupieni są w stowarzyszeniach branżowych, bądź radach producentów. Nie istnieją na Węgrzech izby bi- lub multilateralne. Tego typu organizacje funkcjonują jako stowarzyszenia zarejestrowane w oparciu o ustawę o prawie do zrzeszania się, o statusie użytku publicznego oraz o działalności i wspieraniu organizacji nierządowych (ustawa nr CLXXV z 2011 r.). Stowarzyszenia mogą używać w nazwie słowo „izba” w przypadku, jeśli wśród członków-założycieli znajduje się Węgierska Izba Przemysłowo-Handlowa (MKIK). Węgierska ustawa o izbach gospodarczych stwarza z kolei możliwość tworzenia mieszanych oddziałów izbowych w ramach MKIK. O powstaniu takiego oddziału decyduje uchwała Prezydium MKIK (jak na razie brak oddziału polsko-węgierskiego).

       

       

       

       

       

      Izby przemysłowo-handlowe na Węgrzech

       

      Węgierska Izba Przemysłowo-Handlowa (Magyar Kereskedelmi és Iparkamara) www.mkik.hu.

       

      Izby regionalne:

      Samorząd rolniczy:

       

       

      2.5 Władza sądownicza

       

      Sąd Najwyższy („Kúria”), 5 sądów apelacyjnych („Itélőtábla” Budapeszt, Szeged, Pécs, Győr, Debreczyn), sądy wojewódzkie („Törvényszék”), w tym w Budapeszcie Sąd Stołeczny i sądy powiatowe („Járásbíróság”): miejskie i dzielnicowe.

       

      Trybunał Konstytucyjny został utworzony w 1989 roku, obecnie działalność TK reguluje nowa ustawa CLI z 2011 roku. TK składa się z 15 sędziów wybieranych przez Zgromadzenie Narodowe na kadencję dwunastoletnią.

       

      2.6 Sądownictwo gospodarcze

       

      Przy Węgierskiej Izbie Przemysłowo-Handlowej (MKIK) działa stały Sąd Arbitrażowy (szczegóły: www.mkik.hu). Sądownictwo arbitrażowe reguluje ustawa nr LXXI z 1994 roku.

       

      Na podstawie zapisów ustawy o sądach arbitrażowych (LXXI z 1994 r.), o energii elektrycznej (LXXXVI z 2007 r.) oraz o zaopatrzeniu gazowym (XL z 2008 r.) Węgierski Urząd ds. Energii (MEH) 15 grudnia 2008 r. utworzył stały Sąd Arbitrażowy ds. Energetyki (EAVB), na którego stronie internetowej (http://www.eavb.hu/index.php?lang=en) zapoznać się można z angielsko- i niemieckojęzyczną wersją regulaminu arbitrażowego.

       

      Gospodarka


       

      3.1. Ogólna charakterystyka sytuacji gospodarczej

       

      Wzrost PKB w drugim kwartale 2016 roku wyniósł 2,6% r/r (po oczyszczeniu z czynników sezonowych i kalendarzowych - 1,7% r/r. W pierwszym półroczu 2016 roku PKB wzrósł o 1,7%, a po oczyszczeniu danych o 1,2%. W stosunku do poprzedniego kwartału PKB wzrósł o 1,1%. Do wzrostu w największym stopniu przyczyniły się usługi rynkowe oraz przemysł i rolnictwo, a wzrost hamowały wyniki przemysłu budowlanego.

       

      Wzrost PKB (analogiczny okres poprzedniego roku = 100)

       

      I kw.

      II kw.

      III kw.

      IV kw.

      I-II kw.

      I-III kw.

      I-IV kw.

      2013

      99,6

      101,5

      102,5

      103,6

      100,6

      101,3

      101,9

      2014

      103,8

      104,1

      103,4

      103,3

      104,0

      103,8

      103,7

      2015

      103,5

      102,7

      102,4

      103,2

      103,1

      102,8

      102,9

      2016

      100,9

      102,6

       

       

      101,7

       

       

      Dane surowe (nieoczyszczone) (r/r, %)

       

      Wzrost PKB (analogiczny okres poprzedniego roku = 100)

       

      I kw.

      II kw.

      III kw.

      IV kw.

      I-II kw.

      I-III kw.

      I-IV kw.

      2013

      100,2

      101,5

      102,3

      103,6

      100,9

      101,4

      102,0

      2014

      103,6

      104,1

      103,4

      103,2

      103,9

      103,7

      103,6

      2015

      103,5

      102,7

      102,4

      103,0

      103,1

      102,8

      102,9

      2016

      100,8

      102,2

       

       

      101,5

       

       

      Dane oczyszczone z czynników kalendarzowych (r/r, %)

       

      Wzrost PKB (analogiczny okres poprzedniego roku = 100)

       

      I kw.

      II kw.

      III kw.

      IV kw.

      I-II kw.

      I-III kw.

      I-IV kw.

      2013

      100,5

      101,5

      102,3

      103,6

      101,0

      101,5

      102,0

      2013

      103,7

      104,0

      103,6

      103,0

      103,9

      103,8

      103,6

      2014

      103,7

      102,6

      102,4

      102,8

      103,2

      102,9

      102,9

      2016

      100,7

      101,7

       

       

      101,2

       

       

      Dane oczyszczone z czynników kalendarzowych i sezonowych (r/r, %)

       

      Wzrost PKB (poprzedni kwartał = 100)

       

      I kw.

      II kw.

      III kw.

      IV kw.

      2013

      100,7

      100,8

      101,1

      101,0

      2014

      100,8

      101,1

      100,7

      100,5

      2015

      101,4

      100,0

      100,4

      100,9

      2016

      99,3

      101,1

       

       

      Dane oczyszczone z czynników kalendarzowych i sezonowych (kw/kw, %)

       

      Rada Monetarna Węgierskiego Banku Narodowego (MNB) nie zmieniła we wrześniu 2016 roku wysokości podstawowej stopy procentowej, pozostawiając ją na poziomie 0,9%.

       

      W sierpniu 2016 roku produkcja przemysłowa odnotowała wzrost r/r na poziomie 11,1% (po wyeliminowaniu czynników kalendarzowych o 3,5%). W stosunku do poprzedniego miesiąca, po wyeliminowaniu czynników sezonowych i kalendarzowych, wskaźnik produkcji był wyższy w sierpniu 2016 roku o 1,6% r/r. Wolumen eksportu produktów przemysłowych wzrósł w sierpniu o 9,5% r/r, a sprzedaży krajowej produktów przemysłowych wzrósł o 5,8% r/r.

       

      Ceny artykułów konsumpcyjnych w sierpniu 2016 roku były niższe w stosunku do cen z sierpnia 2015 roku o 0,1%. Ceny żywności były wyższe o 0,6%, przy czym olej spożywczy zdrożał o 7,8%, cukier o 24,3%, żywność sezonowa: ziemniaki, świeże warzywa, owoce o 6,4%, staniały natomiast mleko o 4,6%, mięso wieprzowe o 11,6%, jaja o 5,5%. Przeciętnie o 1,9% zdrożał alkohol i wyroby tytoniowe. W porównaniu z poziomem sprzed roku koszty energii dla gospodarstw domowych były niższe o 0,1%, zaś ceny paliw obniżyły się o 11,4%. Ceny odzieży zdrożały o 0,6%, usług o 1,1%, ceny dóbr konsumpcyjnych trwałego użytku pozostały niezmienne. W stosunku do poprzedniego miesiąca ceny artykułów konsumpcyjnych w sierpniu 2016 roku obniżyły się o 0,4%.

       

      W okresie czerwiec-sierpień 2016 roku bezrobocie na Węgrzech spadło do 4,9% r/r i było o 1,7% niższe r/r. W badanym okresie liczba bezrobotnych wynosiła 227 tysiące osób i była o 77 tys. osób niższa niż rok wcześniej. W grupie wiekowej 25-54 lat bezrobocie spadło o 1,5% r/r i wyniosło 4,3%, w grupie wiekowej 55-64 skurczyło się o 1,4% do 4%, a wśród osób młodszych (15-24 lat) wyniosło 12,8% i obniżyło się o 5,4% w porównaniu z analogicznym okresem sprzed roku. Spośród ogółu bezrobotnych 49,3% poszukiwało pracy przez okres dłuższy niż rok, a przeciętny okres przebywania bez zatrudnienia wynosił 18,6 miesięcy.

       

      W okresie czerwiec-sierpień 2016 roku zatrudnionych (w wieku 15-74 lat) na Węgrzech było 4 mln 386 tys. osób, co oznacza o 135 tysięcy osób więcej niż rok wcześniej (wzrost o 3,2%). W badanym okresie na rynku zatrudnienie znalazło o 129,6 tys. osób więcej r/r (w sumie pracuje na nim 4 mln 40 tys. osób), w ramach programu prac publicznych przyjęto do pracy 4,3 tys. osób więcej r/r (w sumie pracuje w nich 230,8 tys.), a o 1,6 tys. r/r osób wzrosła liczba Węgrów pracujących za granicą (w sumie oficjalnie pracuje zagranicą 114,8 tys.). Wskaźnik zatrudnienia osób w wieku 15-64 lat wzrósł do 67,1% (o 2,5% r/r).

       

      W okresie styczeń-lipiec 2016 roku średnia płaca brutto osób zatrudnionych na pełnym etacie, bez uwzględnienia osób zatrudnionych w ramach prac publicznych, wzrosła na poziomie gospodarki narodowej o 6,4% r/r i wyniosła 272.400 HUF, przy czym w sektorze prywatnym średnia płaca brutto wzrosła o 5,2% (do 274.800 HUF), a w sferze budżetowej o 10,0% (do 269.100 HUF). Średnia płaca netto w gospodarce narodowej (liczona bez ulg rodzinnych) wzrosła w badanym okresie o 7,5% r/r i wyniosła 171.500 HUF. (Dane Centralnego Urzędu Statystycznego - KSH)

       

      W sierpniu 2016 roku ceny produkcji sprzedanej przemysłu były niższe o 2,8% w stosunku do sierpnia 2015 roku. Ceny sprzedaży krajowej w maju spadły o 3,3% r/r, a sprzedaży na eksport o 2,6% r/r.

       

      Węgierski przemysł budowlany odnotował w sierpniu 2016 roku spadek o 9% w porównaniu z sierpniem 2015 roku, w porównaniu z poprzednim miesiącem po wyeliminowaniu czynników sezonowych i kalendarzowych odnotowano wzrost o 4,6%. W sierpniu produkcja budynków była wyższa o 7% r/r, a wykonanie robót budowlanych innego typu spadło o 23,9% r/r. W stosunku do sierpnia 2015 roku w sierpniu 2016 roku portfel nowych zamówień na roboty budowlane był niższy o 13,3%, a skumulowana liczba zamówień na koniec miesiąca była wyższa o 18,5% r/r.

       

      W lipcu 2016 roku wolumen obrotów handlu detalicznego wzrósł o 2,9%, a po wyeliminowaniu czynników kalendarzowych wzrósł o 4% r/r. Wartość obrotów handlu detalicznego (w tym również internetowego i wysyłkowego) w lipcu 2016 roku wyniosła 851 mld HUF.

       

      W stosunku do sierpnia 2015 roku ceny produktów rolnych były niższe sierpniu 2016 roku o 2,6%, przy czym ceny upraw roślinnych skurczyły się o 5,5% r/r, a zwierząt żywych i produktów pochodzenia zwierzęcego wzrosły o 2,5%.

       

      We wrześniu budżet wykazał nadwyżkę rzędu 271,6 mld HUF, co spowodowało, że po trzech kwartałach br. deficyt wynosi 2,4 mld HUF przy budżetowych założeniach na poziomie 761,6 mld HUF (po nowelizacji z czerwca br.). W porównaniu z poprzednimi latami wrześniowy wynik jest gigantyczną nadwyżką – zdarzało się wcześniej, że we wrześniu przychody bywały wyższe od wydatków, ale tak duże nadwyżki zdarzały się do tej pory co najwyżej w ostatnich miesiącach roku. Resort tłumaczy zjawisko otrzymaniem pierwszych zaliczek ze środków unijnych oraz wyższymi dochodami budżetowymi (ze sprzedaży gruntów rolnych, tzw. wzrostowy kredyt podatkowy wpłacany kwartalnie przez GE), niższymi wydatkami, w rezultacie czego oficjalnie zapowiedziano obniżenie założonego deficytu z dotychczasowych 2% do 1,7% PKB. Analitycy są zdania, że faktyczny deficyt będzie o wiele mniejszy (0,9-1,1%), co daje możliwość jeszcze większej redukcji zadłużenia, jak i też obniżki podatków.

      Według Centrum Obsługi Zadłużenia (ÁKK) zadłużenie państwa na koniec sierpnia wyniosło 24 858,3 mld HUF. W rezultacie z poziomu 75,3% PKB na koniec 2015 roku na koniec II kw 2016 roku dług Węgier wzrósł do 75,5% PKB. 

       

      Aktualne ratingi dla Węgier:

      • Fitch Ratings – BBB- perspektywa stabilna (podniesienie ratingu nastąpiło 20 maja 2016 roku; rating zalecany dla inwestycji),
      • Standard&Poor’s – BBB-(A3) perspektywa stabilna (podniesienie ratingu nastąpiło w połowie września 2016, rating zalecany do inwestycji,
      • Moody’s – Baa3 perspektywa stabilna (podniesienie ratingu nastąpiło 4 listopada 2016, rating zalecany do inwestycji).

       

      Prognozy gospodarcze

       

      MFW obniżył prognozę wzrostu gospodarczego. W opublikowanej najnowszej jesiennej prognozie (World Economics Outlook) Międzynarodowy Fundusz Walutowy obniżył prognozę wzrostu węgierskiego PKB na rok bieżący do 2% (w kwietniu prognozował 2,3%), a na 2017 rok przewiduje 2,5% (co odpowiada poziomowi szacunku kwietniowego). Po ubiegłorocznym spadku cen konsumpcyjnych o 0,1% w 2016 roku ceny wzrosną o 0,4%, a w kolejnym o 1,9%. W kwietniowej prognozie MFW kalkulował jeszcze swoje prognozy z założeniem 0,5% inflacji na 2016 rok i 2,4% na rok 2017. Nadwyżka bilansu płatniczego w br. wynieść ma 4,9% PKB, w przyszłym roku 4,6% PKB (po 4,4% PKB w 2015 roku). W kwietniu zapowiadano odpowiednio 5,4% i 5,2%. Stopa bezrobocia w br. obniży się do 6%, w 2017 roku – do 5,8%, po poziomie 6,8% w 2015 roku. W wiosennym szacunku organizacja zapowiadała jeszcze odpowiednio 6,7% i 6,5%.

       

      Prognoza inflacyjna banku centralnego. Eksperci Węgierskiego Banku Narodowego (MNB) spodziewają się, że wzrost PKB w br. wyniesie 2,8%, a w przyszłym roku 3%. Obydwie dane są identyczne jak w prognozie czerwcowej, co oznacza, że bank centralny jest nadal najbardziej optymistycznym prognostą na rynku. Zdaniem analityków MNB konsumpcja gospodarstw domowych będzie szybsza niż zakładano, osiągnąć może 5% - równolegle do wzrostu wynagrodzeń, które rośną szybciej, niż zakładano z uwagi na to, że w szybszym tempie rośnie też zatrudnienie. Bank centralny założył wspomnianą dynamikę gospodarki przy malejącym poziomie inwestycji, których sytuacja jest interesująca: MNB obniżył swą prognozę na br. z -2% do -4,2%, ale jest to i tak bardzo optymistycznie założenie biorąc pod uwagę, że w I półroczu doszło do spadku rzędu 15,4%. Tutaj dostrzec można największe ryzyko w prognozie na bieżący rok - jeśli spadek inwestycji wyniesie 6-7%, co wydaje się bardziej realistycznym założeniem, wówczas prognoza wzrostu gospodarczego obniżyłaby się o 0,4-0,5%, co harmonizowałoby z innymi prognozami. Mniejszy niż się spodziewano popyt na CSOK (dotacje na zakup mieszkań), wyższe wpływy budżetowe i mniejsze wydatki na obsługę zadłużenia doprowadziły do tego, że bank centralny widzi, w porównaniu z prognozą czerwcową, większe pole manewru w budżecie – w br. deficyt może wynieść 1,4-1,5% PKB, co w stosunku do 2% założonego celu oznacza pole manewru rzędu 170-180 mld HUF. MNB stał się odczuwalnie ostrożniejszy co do otoczenia gospodarczego w 2017 roku. Spodziewany wzrost popytu zewnętrznego obniżył z 2,1 do 1,6% PKB, co odbiło się też na prognozach eksportowych - w 2017 roku spodziewane jest tylko 5,2% wzrostu eksportu. Od nadmiernego spowolnienia dynamiki wzrostu uratować może jednak węgierską gospodarkę konsumpcja gospodarstw domowych oraz inwestycje mieszkaniowe ludności, a także nowa fala inwestycji przemysłu motoryzacyjnego (sama produkcja ożywi gospodarkę dopiero w latach 2018-20). Z powodu powolnego rozkręcania się inwestycji unijnych w bieżącym roku inwestycje państwowe spowolnią wzrost PKB, w przyszłym roku zaś przyspieszą w porównaniu z poprzednią prognozą. 3-procentowy próg inflacyjny osiągnięty zostanie w połowie 2018 roku.

       

       

      Dane faktyczne z 2015 roku

      Czerwcowa prognoza na 2016 rok

      Wrześniowa prognoza na 2016 rok

      Czerwcowa prognoza na 2017 rok

      Wrześniowa prognoza na 2017 rok

      Wskaźnik cen konsumpcyjnych

      -0,1

      0,5

      0,4

      2,6

      2,3

      Eksport

      8,4

      6,3

      6,5

      6,4

      5,2

      Import

      7,8

      6,6

      6,4

      6,7

      6,5

      PKB

      2,9

      2,8

      2,8

      3,0

      3,0

      Rachunek bieżący bilansu płatniczego

      5,0

      5,6

      6,2

      5,2

      5,4

      Bilans ESA (w % PKB)

      -2,0

      (-1,6) –(-1,8)

      (-1,4)–(-1,5)

      -2,4

      (-2,1)–(-2,3)

      Bezrobocie

      6,8

      5,8

      5,2

      5,3

      4,8

      Przeciętne płace brutto w sektorze konkurencji

      3,9

      5,3

      5,3

      5,8

      6,0

       

      Prognoza GKI na lata 2016-17. Według Instytutu Badań nad Gospodarką (GKI) dynamika wzrostu gospodarki węgierskiej w br. w porównaniu z poprzednim rokiem jest słaba, choć w porównaniu do I połowy roku oczekiwane jest przyspieszenie w drugiej połowie roku. GKI nie modyfikuje swojej prognozy wzrostu PKB w br.: 2%. Inflacja prawie całkowicie znikła, a w II półroczu deficyt budżetowy – częściowo w związku z planami ożywiania gospodarki – będzie nieco wyższy, nadwyżka zewnętrzna zaś może być mniejsza niż w I połowie roku z powodu spowolnienia poprawy proporcji wymiany handlowej, a w międzyczasie rozpocznie się powolny wzrost cen. W przyszłym roku głównie za sprawą rozpoczęcia wypłat środków unijnych tegoroczny poważny spadek inwestycji zastąpiony zostanie ich wzrostem, podczas gdy rosnąca w tym roku bardzo szybko konsumpcja tylko nieco spowolni. Biorąc pod uwagę podwyższenie ratingu Węgier do kategorii inwestycyjnej przez kolejną agencję GKI podwyższyło swą prognozę wzrostu PKB na przyszły rok do 2,7%. W przyszłym roku inflacja nieco wzrośnie. Z powodu spowolnienia wzrostu, a także ze względu na wybory w 2018 roku rozpoczęły się wiosną w polityce gospodarczej ciche zmiany pogarszające równowagę. Kontynuowane jest przy aktywnym udziale państwa przekształcanie stosunków własnościowych i rynków. Jednocześnie wzrost gospodarczy oparty na taniej sile roboczej oraz na lojalnej wobec rządu nowej warstwie przedsiębiorców jest coraz słabszy. To zjawisko decydenci dopiero zaczynają zauważać, ale jeszcze przez kilka lat mogą unikać zajęcia się nim na poważnie, bo tymczasowo skutki łagodzi rozpoczęty nowy cykl wypłat z unijnego budżetu na lata 2014-20. W wyniku wzrostu płac brutto o 6%, redukcji stawki PIT 1% oraz inflacji 0,5% w 2016 roku płace realne wzrosną o ok. 7%. To, wraz ze wzrostem zatrudnienia, zmniejszającymi się ociążeniami kredytowymi gospodarstw oraz zwiększającą się skłonnością do zakupów uprawdopodabnia 4,5% wzrostu konsumpcji. Z powodu przestarzałego systemu edukacji oraz podejmowania pracy za granicą w wielu zawodach zaobserwować można brak siły roboczej, co pociąga za sobą presję podwyższania płac. W sektorze budżetowym presja na podwyższanie zamrożonych od wielu lat płac wzmacniana jest też przez zbliżające się wybory. Równocześnie w wielu miejscach duży problem sprawia podwyższenie nawet płacy minimalnej. W 2017 roku spodziewać się można kontynuacji tegorocznych tendencji, natomiast lekki wzrost inflacji może obniżyć dynamikę płac realnych poniżej 5%. Konsumpcja wzrośnie o 4%. W przypadku kredytów na zakup nieruchomości suma pobranych kredytów może już w tym roku znów przewyższyć sumę kredytów spłacanych, w przypadku wszystkich rodzajów kredytów dla gospodarstw wzrost spodziewany będzie dopiero w przyszłym roku. 11-procentowa dynamika akumulacji środków trwałych w 2014 roku spowolniła w 2015 roku do 2%, a w bieżącym roku po 15% spadku w I połowie roku, GKI przewiduje spadek w skali roku o 10%. Choc przeciętne koszty kredytowe inwestycji nieco zmalały w rezultacie tzw. kredytowych programów prowzrostowych banku centralnego (MNB) oraz oddziaływania środków unijnych, to nadal są jeszcze wysokie (w szczególności w świetle malejącego wskaźnika cen produkcyjnych). Przeważająca część przedsiębiorstw natomiast wcale nie zamierza zaciągać kredytów. Choć małe i średnie firmy zdolne do rozwoju mają w miarę tani dostęp do środków finansowych, to jednak ich część obawia się zbyt szybkiego wzrostu, by nie stać się następną ofiarą państwowego przeobrażania rynku. W bieżącym roku motorem wzrostu jest jednoznacznie konsumpcja - GKI podwyższa tutaj swą prognozę z 4% do 4,5%, podczas gdy w przypadku inwestycji zamiast wcześniej zakładanych 8% spodziewa się spadku o 10%. W przyszłym roku w rezultacie rozkręcania się aktywności inwestycyjnej finansowanej ze środków unijnych, lekkiego ożywienia inwestycji biznesowych i z powodu nieznacznie tylko spowalniającej dynamiki konsumpcji tempo wzrostu może przyspieszyć do 2,7%, a więc nieco wyżej niż to wcześniej zakładało GKI. Spożycie krajowe w br. wzrośnie nieco mniej (1,6%) niż dynamika PKB, natomiast w przyszłym roku zwiększy się o 3,2%. Produkcja przemysłowa brutto w 2016 roku prawdopodobnie ledwo przekroczy 2%, w 2017 roku natomiast spodziewać się można już dynamiki rzędu 3,5%. Z powodu niskich wypłat środków unijnych ten rok dla przemysłu budowlanego będzie już nie do uratowania. Budowa mieszkań rośnie, lecz jej 5% udział w całości produkcji budowlanej powoduje, że nie jest ona znaczącym elementem. Głównym problemem jest to, że w I połowie roku inwestycje sektora budżetowego zmalały o połowę. GKI w 2016 roku spodziewa się 20% spadku produkcji budowlanej. W przyszłym roku znacznie się zwiększą wypłaty unijne, więc w 2017 roku można spodziewać się nawet 8-10% wzrostu. Z punktu widzenia rolnictwa pogoda w 2016 roku była sprzyjająca, wartość tego sektora w I połowie roku wzrosła o 10,8% i w całości roku również spodziewać się można podobnej dynamiki. W 2017 roku po wzroście w 2016 roku kompensującym spadek z 2015 roku spodziewać się można technicznie stagnacji – czy będą to niewielkie wzrosty, czy spadki zdecyduje pogoda. Wartość sektora usług w 2016 roku wzrośnie znacznie szybciej od przeciętnej, prawie o 3,5%, po czym w 2017 roku rosnąć będzie na poziomie średniej. W obu latach szybciej rosnąć będą usługi biznesowe. Według prognozy GKI węgierski eksport w 2016 roku rosnąć będzie w tempie identycznym jak import, nieco wolniej (6-7%) niż w poprzednim roku (8,6%), a w 2017 roku 7-procentowa dynamika eksportu odstawać będzie o 1% od importu. Liczba zatrudnionych, mimo obserwowanego w licznych przypadkach braku siły roboczej, w 2016 roku rośnie o 3% dzięki względnie dobrej koniunkturze w niektórych branżach, pozytywnemu oddziaływaniu wzrostu płac na osoby dotychczas nieaktywne oraz na część zatrudnionych w ramach programów prac publicznych, dalszemu wybielaniu się szarej strefy, w wyniku zwiększenia skali zatrudniania w ramach programów prac publicznych oraz w konsekwencji dalszego dynamicznego wzrostu emigracji zarobkowej. W poprzedzającym wybory 2017 roku rząd prawdopodobnie będzie próbował doprowadzić do wzrostu zatrudnienia o dalsze 2%, co uzasadnione jest też lekkim przyspieszeniem wzrostu gospodarczego. Stopa bezrobocia od połowy 2016 roku obniżyła się do ok. 5% i w 2017 roku będzie się ona kształtowała na podobnym poziomie. Jest to statystycznie piąty najniższy wynik w Unii Europejskiej, ale rzeczywista sytuacja jest znacznie gorsza, bo liczba zatrudnionych w programach prac publicznych jest równa liczbie bezrobotnych (w II kwartale ok. 230 tysięcy), a do tego dochodzi jeszcze podobnie jak w innych krajach regionu kilkusettysięczna rzesza osób zatrudnionych za granicą, których węgierskie władze zaliczają do osób zatrudnionych w kraju. Będące problemem w całym regionie Europy Środkowo-Wschodniej oddziaływanie państw „starej” Unii, które zasysają siłę roboczą, pojawiło się na Węgrzech nieco później niż w pozostałych krajach regionu, lecz w warunkach zastoju gospodarczego ujawniło się gwałtownie. Ponieważ już co najmniej pół miliona Węgrów pracuje za granicą, brak wykwalifikowanej siły roboczej ogranicza dalsze możliwości wzrostu gospodarczego. Utrzymanie wykwalifikowanych osób pozostałych w kraju wymusza i w sektorze prywatnym, i w państwowym znaczne podwyżki płac, podczas gdy jednocześnie tylko niewielka część osób zatrudnionych w ramach programu prac publicznych jest w stanie znaleźć pracę w sektorze prywatnym. Co więcej, w przypadku prac sezonowych i dorywczych praca w ramach programów publicznych ma wręcz oddziaływanie negatywne. Znaczna część zatrudnionych w programach publicznych zostaje „zamrożona” w systemie, który coraz bardziej przeszkadza w korzystaniu z rynkowych ofert pracy. Jakość bankowego portfolio oraz dochodowość sektora się poprawia, lecz do zwiększenia PKB zdoła się on przyczynić dopiero w przyszłym roku. W tym roku przestanie maleć skumulowana wartość kredytów przedsiębiorstw, podczas gdy w przypadku gospodarstw spodziewać się można podobnego trendu tylko w zakresie kredytów na zakup nieruchomości. Całkowita wartość skumulowana kredytów gospodarstw prawdopodobnie dopiero w 2017 roku dokona zwrotu w kierunku wzrostu. Przejście na własność węgierskiego kapitału większej połowy sektora bankowego, w niezbyt przejrzysty sposób zmieniająca się rola państwa i nadzoru bankowego stanowią czynniki ryzyka. Deficyt obrotów pieniężnych budżetu w wyniku wzrostu dochodów oraz obniżenia się w porównaniu z poprzednim rokiem wydatków związanych z dopłatami unijnymi jak dotychczas kształtuje się korzystnie, lecz wiosną 2016 roku rozpoczęły się zmiany pogarszające równowagę. Modyfikacja budżetu, pojawienie się koniecznych wydatków oraz zapowiedzi uchwalenia jesienią pakietu stymulującego popyt luzują tegoroczne procesy budżetowe, natomiast podwyższenie założonego na 2017 rok deficytu budżetowego o 0,7% oraz przeciągający się z poprzedniego roku wpływ jesiennego pakietu stymulującego luzować będzie przyszłoroczne procesy budżetowe. Na podstawie powyższych czynników GKI prognozuje na 2016 rok, nieco wyższy od założonych 2%, deficyt rzędu 2,3%. W przyszłym roku, przedwyborczym, deficyt również będzie odbiegał od zaplanowanych 2,4% - wyniesie co najmniej 2,5% PKB, ale z pewnością nie osiągnie 3-procentowego progu. Zadłużenie państwa się obniży, tempo redukcji i w 2016 , i w 2017 roku osiągnie nakazane przez unijną formułę zadłużenia 0,8%, w wyniku czego po poziomie 75,3% PKB pod koniec 2015 roku, spodziewać się należy odpowiednio 74,5% PKB oraz 73,7% PKB. W jesiennych miesiącach 2016 roku powoli rozpocznie się wzrost cen, pod koniec 2016 roku oczekiwać można 1-procentowej inflacji (przeciętnie w całym roku 0,5%), która w 2017 roku podskoczy do 1,5%. Aktualna stopa bazowa na poziomie 0,9% może pozostać niezmieniona nawet do końca 2017 roku. Przeciętnie w całym roku GKI oczekuje nieco mocniejszego (312 HUF/EUR) kursu euro niż przewidywał wcześniej (315 HUF/EUR), a w 2017 roku kurs ma oscylować wokół 315 EUR/HUF. Bieżący bilans płatniczy i kapitałowy Węgier od 2009 roku z roku na rok wykazuje stale rosnącą nadwyżkę, która w 2015 roku osiągnęła 9,5 mld EUR. Poziom ten w 2016 roku, mimo poprawiającego się bilansu obrotów handlowych, a w konsekwencji zmniejszającego się napływu środków unijnych, obniży się do 7,7 mld EUR, po czym w 2017 roku mimo lekkiego spadku nadwyżki zagranicznych obrotów handlowych, w wyniku ponownego zwiększenia dynamiki wypłat unijnych prawdopodobnie znów znajdzie się powyżej poziomu 8 mld EUR. W minionych siedmiu latach skumulowana wartość kapitału na Węgrzech - poza dokapitalizowywaniem sektora bankowego przez banki-matki węgierskich oddziałów – jako pochodna ruchów międzynarodowych pozostała bez zmian. W bieżącym roku w pierwszych siedmiu miesiącach napłynęło do kraju 0,8 mld EUR, co wskazuje na zahamowanie wycofywania kapitału (lub nacjonalizacji). W następnych latach rozwój projektów Mercedesa w Kecskemét może dać lekki impuls dla dalszego napływu kapitału zagranicznego. 

      Bardzo serdecznie zapraszamy na naszą stronę internetową, gdzie regularnie, w cyklu comiesięcznym, przedstawiamy aktualne dane makroekonomiczne, prognozy gospodarcze oraz mnóstwo innych ciekawych informacji na temat węgierskiej gospodarki:

       http://www.budapeszt.msz.gov.pl/pl/wspolpraca_dwustronna/informacje_ekonomiczne/.

       

      3.2. Tabela głównych wskaźników makroekonomicznych

       

      Wyszczególnienie

      2009

       

      2010

       

      2011

      2012

      2013

      2014

      2015

      PKB wartość globalna wg cen bieżących

      (ESA 2010)

      26,174 bln HUF

      93,3 mld EUR

      26,946 bln HUF

      97,8 mld EUR

      28,035 bln HUF

      100,3 mld EUR

       

      28,548 bln HUF

      98,6 mld EUR

      29,846 bln HUF

      100,5 mld EUR

      32,179 bln HUF

      103,3 mld EUR

      33,712 bln HUF 108,7 mld EUR

      PKB wartość na 1 mieszkańca

      9280 EUR/os.

      2,611 mln HUF/os.

      9847 EUR/os.

      2,694 mln HUF/os.

      10 100 EUR/os.

      2,811 mln HUF/os.

      9900 EUR/os.

      2,877 mln HUF/os.

      10 200 EUR/os.

      3,016 mln HUF

      10 500 EUR/os.

      3,233 mln HUF

      11 065 EUR/os

      3,452 mln HUF

      PKB wartość na 1 mieszkańca w jednostkach parytetu siły nabywczej (GDP/PPS) (EU-27-28=100%)

      65%

      65%

      66%

      66%

      66%

      68%

      68%

      Tempo wzrostu PKB ESA2010

      -6,6%

      0,7%

      1,8%

      -1,7%

      1,9%

      3,7%

      3,1%

      Relacja deficytu/nadwyżki sektora finansów publicznych do PKB

      -4,6%

      -4,2%

      +4,3%

      (-2,43%,

      elementy jednorazowe)

      -1,9%

      -2,2%

      -2,6%

       

       

      -1,6%

       

       

      Relacja całkowitego długu publicznego do PKB

      78,3%

      77,5%

      80,9%

      79,2%

      79,2%

       

      76,9%

      (ESA2010)

      75,3%

      Stopa inflacji (indeks cen konsumpcyjnych CPI, zmiana roczna)

      4,2%

      4,9%

      3,9%

      5,7%

      1,7%

      -0,2%

      -0,1%

      Stopa bezrobocia

      10,0%

      11,2%

      10,9%

      10,9%

      10,2%

      7,1%

      6,8%

      Wartość obrotów handlu zagranicznego

      114,8 mld EUR

      137,3 mld EUR

      152,9 mld EUR

      153,2 mld EUR

      156,6 mld EUR

      163 mld EUR

      173 mld EUR

      Wartość eksportu

      59,7 mld EUR

      71,4 mld EUR

      79,9 mld EUR

      80,0 mld EUR

      81,3 mld EUR

      84,7 mld EUR

      90,5 mld EUR

      Wartość importu

      55,1 mld EUR

      65,9 mld EUR

      73,0 mld EUR

      73.2 mld EUR

      75,3 mld EUR

      78,3 mld EUR

      82,4 mld EUR

      Bilans handlu zagranicznego

      +4,6 mld

      EUR

      +5,5 mld EUR

      +6,9 mld EUR

      +6,8 mld EUR

      +6,0 mld EUR

      +6,4 mld EUR

      +8,1 mld EUR

      Wartość rocznego napływu zagranicznych inwestycji bezpośrednich

      1,495 mld EUR

      1,795 mld EUR

       

      3,739 mld EUR

       

      10,461 mld EUR

      2,316 mld EUR

      5,333 mld EUR

      13,784 mld EUR

      Wartość rocznego odpływu zagranicznych inwestycji bezpośrednich

      1,938 mld EUR

      1,185 mld EUR

       3,162 mld EUR

      8,210 mld EUR

      1,701 mld EUR

      2,612 mld EUR

      14,183 mld EUR

      Skumulowana wartość zagranicznych inwestycji bezpośrednich w kraju urzędowania (inward)

      64,2 mld EUR

      68,5 mld EUR

      65,3 mld EUR

      78,5 mld EUR

      80,6 mld EUR

      81,3 mld EUR

      76,7 mld EUR

      Skumulowana wartość zagranicznych inwestycji bezpośrednich kraju urzędowania za granicą (outward)

      13,5 mld EUR

      17,5 mld EUR

      18,6 mld EUR

      26,3 mld EUR

      28,7 mld EUR

      32,1 mld EUR

      31,9 mld EUR

      Wartość rocznego napływu zagranicznych inwestycji  bezpośrednich  na osobę

      149 EUR/os.

      180 EUR/os.

      376 EUR/os.

      1056 EUR/os.

      234 EUR/os.

      537 EUR/os.

      -

      Wartość bezpośrednich inwestycji zagranicznych na osobę

      6401 EUR/os.

      6862

      EUR/os.

      318

      EUR/os.

      828

      EUR/os.

      172

      EUR/os

      263

      EUR/os

      -

      Średni kurs EUR/HUF

      281

      275,41

      279

      289,42

      296,92

      308,66

      309,90

      Średni kurs USD/HUF

      202

      208,15

      200,72

      225,37

      223,70

      232,52

      279,46

       

      Źródło: Centralny Urząd Statystyczny (KSH), Węgierski Bank Narodowy (MNB), Ministerstwo Gospodarki Narodowej (NGM), Kopint-Tárki Instytut Badań Koniunktur Gospodarczych Zrt., Europejski Urząd Statystyczny Eurostat

       

      3.3. Główne sektory gospodarki

       

      Wzrost wartości dodanej brutto (analogiczny kwartał roku poprzedniego = 100,0):

       

      2015

      2016

      II kw.

      III kw.

      IV kw.

      I kw.

      II kw.

      Rolnictwo

      84,1

      83,8

      88,3

      107,2

      113,4

      Przemysł, w tym:

      105,6

      104,9

      107,2

      99,3

      103,9

      - przemysł przetwórczy

      106,5

      105,6

      108,3

      99,3

      103,7

      Budownictwo

      106,3

      99,7

      100,3

      72,5

      76,4

      Usługi, w tym:

      102,6

      103,5

      103,0

      103,0

      103,3

      - handel, gastronomia, noclegi

      105,4

      107,0

      105,0

      106,3

      107,7

      - transport, magazynowanie

      102,2

      102,6

      101,5

      103,2

      102,8

      - IT, telekomunikacja

      102,8

      104,7

      102,0

      103,8

      104,6

      - działalność finansowa, ubezpieczeniowa

      99,4

      99,8

      101,0

      99,8

      98,4

      - nieruchomości

      101,1

      101,6

      101,6

      101,4

      101,2

      - działalność zawodowa, naukowa, techniczna

      105,0

      105,2

      106,4

      105,4

      106,2

      - administracja, edukacja, opieka zdrowotna

      100,8

      100,8

      101,5

      100,9

      100,9

      - sztuka, rekreacja, usługi inne

      101,8

      109,3

      106,7

      102,8

      102,4

      PKB razem

      102,7

      102,4

      103,2

      101,1

      102,6

      Źródło: KSH

       

      3.4. Działania rządu węgierskiego w sferze gospodarczej

       

       

      Zachęcamy do systematycznego odwiedzania naszej strony internetowej http://www.budapeszt.msz.gov.pl/pl/wspolpraca_dwustronna/informacje_ekonomiczne/, gdzie co miesiąc, na bieżąco, informujemy o działaniach rządu i najważniejszych procesach zachodzących w węgierskiej gospodarce.

       

       

      3.5. Handel zagraniczny Węgier

       

      2015 rok

       

      Wedługg danych KSH (Centralny Urząd Statystyczny) w 2015 roku obroty handlowe Węgier ze światem wyniosły 172,96 mld EUR (dla porównania: 162,98 mln EUR  w 2014 roku), przy dodatnim saldzie na poziomie 8,118 mld EUR (o 1,716 mld EUR więcej w porównaniu z rokiem 2014). Wartość eksportu wyniosła 90,539 mld EUR (84,690 mld EUR w 2014 roku, wzrost o 7,9%), a importu - 82,421 mld EUR (78,288 mld EUR w 2014 roku, wzrost o 7,0%).

       

      Najważniejsi odbiorcy węgierskiego eksportu w 2015 r. to: Niemcy (24,69 mld EUR, wzrost o 6,3%), Austria (4,3 mld EUR, spadek o 7,0%),  Rumunia (4,7 mld EUR, wzrost o 2,9%), Słowacja (4,5 mld EUR, wzrost o 8,5%), Włochy (4,2 mld EUR, wzrost o 8,4%), Francja (4,1 mld EUR, wzrost o 9,9%), Polska (3,382 mld EUR, wzrost o 5,6%), Czechy (3,5 mld EUR, wzrost o 10,2%), Wielka Brytania (3,5 mld EUR, wzrost o 15,1%), USA (3,2 mld EUR, wzrost o 9,4%) i Rosja (1,543 mld EUR, spadek o 27,4%).

       

      Najważniejsi partnerzy w węgierskim imporcie w 2015 r., to: Niemcy (21,39 mld EUR, wzrost o 7,8%), Rosja (3,2 mld EUR, spadek o 39,4%), Austria (5,4 mld EUR, spadek o 5,3%), Słowacja (4,4 mld EUR, wzrost o 4,0%), Chiny (4,735 mld EUR, wzrost o 23,7%), Polska (4,543 mld EUR, wzrost o 11,7%), Włochy (3,7 mld EUR, wzrost o 7,7%), Francja (4,1 mld EUR, wzrost o 11,5%) Czechy (3,9 mld EUR, wzrost o 11,3%), Holandia (3,7 mld EUR, wzrost o 16,4%), Rumunia (2,55 mld EUR, wzrost o 2,1%).

       

      Spośród głównych partnerów handlowych ujemne saldo w 2015 roku Węgry odnotowały z: Chinami (3,111 mld EUR), Rosją (1,740 mld EUR), Polską (1,161 mld EUR), Austrią (1,066 mld EUR), Koreą Płd. (851 mln EUR), Holandią (726 mln EUR), Tajwanem (448 mln EUR), Czechami (435 mln EUR), Japonią (383 mln EUR), Hongkongiem (302 mln EUR), Belgią ( 262 mln EUR), Irlandią ( 45 mln EUR), Malezją (184 mln EUR), Indiami (135 mld EUR), Singapurem (123 mln EUR).

       

      Obroty handlowe Węgier z krajami Unii Europejskiej stanowiły w 2015 roku 79% całości eksportu i 77% importu.

       

      Najświeższe dane:

       

      W okresie styczeń-sierpień 2016 roku wartość węgierskiego eksportu wyniosła 60.939,8 mln EUR (wzrost o 3% r/r), a importu 54.303,7 mln EUR (wzrost o 1,4% r/r), co oznacza, że - dodatnie dla Węgier - saldo obrotów handlowych ukształtowało się na poziomie 6.636,0 mln EUR. (KSH)

       

      3.6. Relacje gospodarcze z UE

       

      Zapraszamy na naszą stronę internetową:

      http://www.budapeszt.msz.gov.pl/pl/wspolpraca_dwustronna/informacje_ekonomiczne/. Prezentujemy tam także najważniejsze wydarzenia w relacjach gospodarczych w kontekście Unii Europejskiej.

       

      3.7. Uczestnictwo w wielostronnych organizacjach i porozumieniach o charakterze ekonomicznym

       

      Węgry są członkiem Organizacji Narodów Zjednoczonych od 1955 roku i jej instytucji stowarzyszonych (ILO, UNESCO, FAO, WHO itp.). W 1982 roku zostały członkiem Międzynarodowego Funduszu Walutowego (IMF), Banku Światowego oraz IFC (Międzynarodowej Korporacji Finansowej). Ponadto są sygnatariuszami GATT, członkiem WTO, OECD, Międzynarodowego Banku Odbudowy i Rozwoju (EBRD), Światowej Organizacji Własności Intelektualnej (WIPO). W 1999 roku Węgry przystąpiły do NATO, a od 2004 roku są członkiem Unii Europejskiej.

       

      Członkostwo Węgier w organizacjach międzynarodowych w kolejności alfabetycznej: ACCT (obserwator), Grupa Australijska (Australia Group), BIS, CE, CEI, CERN, CPLP (obserwator od 1.11.2016), EAPC, EBRD, EIB, ESA (pełnoprawny członek od 25.11.2015), UE, FAO, G-9, IAEA, IBRD, ICAO, ICC, ICCt, ICFTU, ICRM, IDA, IEA, IFC, IFRCS, ILO, IMF, IMO, Interpol, IOC, IOM, IPU, ISO, ITU, MIGA, MINURSO, NAM (gość), NATO, NEA, NSG, OAS (obserwator), OECD, OIF (obserwator), OPCW, OSCE, PCA, SECI, UN, UNCTAD, UNESCO, UNFICIP, UNHCR, UNIDO, UNOMIG, UPU, WCL, WCO, WEU (stowarzyszony), WFTU, WHO, WIPO, WMO, WToO, WTO, ZC i wiele innych.

       

      Dwustronna współpraca gospodarcza


       

      4.1. Gospodarcze umowy dwustronne

       

      Mając na uwadze międzynarodowe zobowiązania prawne zarówno Polski, jak i Węgier w Traktacie Akcesyjnym do Unii Europejskiej, dokonano przeglądu umów dwustronnych pomiędzy Rzeczpospolitą Polską i Republiką Węgierską, po czym 17 czerwca 2005 roku został podpisany protokół, w myśl którego część dotychczasowych umów utraciła moc obowiązującą. 

       

      Obowiązujące umowy o charakterze gospodarczym:

       

      • Traktat koncyliacyjno-arbitrażowy między Polską a Węgrami. (Data podpisania: 1928-11-30;  Data wejścia w życie: 1930-02-28); Publikacja: 1930/13/93 Dz. U.,
      • Umowa między Rządem PRL a Rządem Węgierskiej Republiki Ludowej o międzynarodowej komunikacji samochodowej. (Data podpisania: 1965-07-18;  Data wejścia w życie: 1965-11-19); Publikacja: 2003/4/36 MP,
      • Porozumienie między Rządem RP a Rządem Republiki Węgierskiej o zmianie art. 22 Umowy między Rządem PRL a Rządem Węgierskiej Republiki Ludowej o międzynarodowej komunikacji samochodowej sporządzonej w Budapeszcie dnia 18 lipca 1965 r. (Data podpisania: 2003-08-21; Data wejścia w życie: 2003-09-22); Publikacja: 2003/48/734 MP,
      • Umowa między Rządem PRL i Rządem Węgierskiej Republiki Ludowej o komunikacji lotniczej.  (Data podpisania: 1976-02-12;  Data wejścia w życie: 1976-10-23); dotychczas nie opublikowano,
      • Układ między Rzeczpospolitą Polską a Republiką Węgierską o przyjacielskiej i dobrosąsiedzkiej współpracy.  (Data podpisania: 1991-10-06; Data wejścia w życie: 1992-06-15); Publikacja: 1992/59/298 Dz. U.,
      • Umowa między Rzeczpospolitą Polską i Republiką Węgierską w sprawie wzajemnego popierania i ochrony inwestycji. (Data podpisania: 1992-09-23;  Data wejścia w życie: 1995-06-16); Publikacja: 1995/113/542 Dz. U.,
      • Konwencja między RP i Republiką Węgierską w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku.  (Data podpisania: 1992-09-23;  Data wejścia w życie: 1995-09-10); Publikacja: 1995/125/602 Dz. U.,
      • Protokół do Konwencji o unikaniu podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku, podpisanej w Budapeszcie dnia 23 września 1992 r.  (Data podpisania: 2000-06-27; Data wejścia w życie: 2002-05-01); Publikacja: 2002/108/946 Dz. U.,
      • Umowa między Rządem RP a Rządem Republiki Węgierskiej o współpracy w dziedzinie usług transportowych. (Data podpisania: 1993-01-05;  Data wejścia w życie: 1993-09-23); dotychczas nie opublikowano,
      • Umowa o współpracy w dziedzinie nauki i techniki między Rządem RP a Rządem Republiki Węgierskiej. (Data podpisania: 1996-11-19;   Data wejścia w życie: 1997-04-25); dotychczas nie opublikowano,
      • Umowa między Rządem RP a Rządem Republiki Węgierskiej o współpracy i wzajemnej pomocy w sprawach celnych.   (Data podpisania: 1997-04-03;   Data wejścia w życie: 1997-10-21); dotychczas nie opublikowano,
      • Umowa między Rządem RP a Rządem Republiki Węgierskiej w sprawie międzynarodowych towarowych przewozów kombinowanych. (Data podpisania: 1998-04-15;  Data wejścia w życie: 1999-10-08); dotychczas nie opublikowano.

       

      4.2. Polsko-węgierskie relacje handlowe

       

      2015 rok

       

      Według danych węgierskiego Centralnego Urzędu Statystycznego KSH polsko-węgierskie obroty handlowe wyniosły 7,926 mld EUR - polski eksport 4,543 mld EUR (+11,7%), import - 3,382 mld EUR (+5,6%), dodatnie dla Polski saldo - 1,161 mld EUR.

       

      Z kolei według danych Głównego Urzędu Statystycznego obroty wyniosły 6,9 mld EUR - polski eksport 4,3 mld EUR (+9,6%), import - 2,6 mld EUR (-0,5%), dodatnie dla Polski saldo - 1,8 mld EUR.

       

      Najświeższe dane:

       

      Według danych KSH polsko-węgierskie obroty handlowe w okresie styczeń-sierpień 2016 wyniosły 5,427 mln EUR (polski eksport 2,962 mld EUR /+2,1%/, import 2.464,3 mln EUR /+12,8/, dodatnie dla Polski saldo 498,1 mln EUR).

       

      4.3. Współpraca inwestycyjna (według danych NBP za 2015 rok)

       

      Węgierskie inwestycje bezpośrednie w Polsce

       

      Napływ węgierskich inwestycji do Polski w 2015 roku wyniósł ogółem 122,6 mln EUR. Dla porównania: 105,5 mln EUR w 2014 roku, 23 mln w 2013 roku, 183,4 mln EUR w 2012 roku, 91,1 mln EUR w 2011 roku, 197,2 mln EUR w 2010 roku, przy czym wartość kapitału własnego wyniosła 101,4 mln EUR, kwota reinwestowanych zysków - 13,1 mln EUR, a instrumenty dłużne netto - 8,2 mln EUR.

       

      Zobowiązania Polski z tytułu węgierskich inwestycji bezpośrednich wyniosły w 2015 roku 510,6 mln EUR. Dla porównania: 648,3 mln EUR w 2014 roku, 503,7 mln EUR w 2013 roku, 939,2 mln EUR w 2012 roku, 604,4 mln EUR w 2011 roku, 556,8 mln EUR w 2010 roku, przy czym na zobowiązania te złożyły się: kapitał własny - 414,8 mln EUR oraz instrumenty dłużne netto - 95,9 mln EUR.

       

      W 2015 roku dochody węgierskich inwestorów z tytułu zaangażowanego w Polsce kapitału wyniosły 32,5 mln EUR. Dla porównania: 31,8 mln EUR w 2014 roku, 26,7 mln EUR w 2013 roku, 42,0 mln EUR w 2012 roku, 29,3 mln EUR w 2011 roku, 18,5 mln EUR w 2010 roku, w następującym rozbiciu: dywidendy - 17,9 mln EUR, reinwestowane zyski - 13,1 mln EUR, odsetki - 1,6 mln EUR.

       

      Polskie inwestycje bezpośrednie na Węgrzech

       

      Odpływ kapitału z tytułu polskich inwestycji na Węgrzech w 2015 roku wyniósł ogółem 144,4 mln EUR. Dla porównania: 9,8 mln EUR w 2014 roku, 52,3 mln EUR w 2013 roku, 206,9 mln EUR w 2012 roku, -5,8 mln EUR w 2011 roku, 37,2 mln EUR w 2010 roku, przy czym wartość kapitału własnego wyniosła 130,1 mln EUR,, a kwota instrumentów dłużnych netto - 4,4 mln EUR.

       

      Stan należności Polski z tytułu polskich inwestycji bezpośrednich na Węgrzech na koniec 2015 roku wyniósł 431,8 mln EUR. Dla porównania: 331,3 mln EUR w 2014 roku, 351,1 mln EUR w 2013 roku, 482,7 mln EUR w 2012 roku, 380 mln EUR w 2011 roku, 404,1 mln EUR w 2010 roku, przy czym na należności te złożyły się: kapitał własny - 380,5 mln EUR oraz instrumenty dłużne netto - 51,3 mln EUR.

       

      Dochody rezydentów z tytułu polskich inwestycji bezpośrednich na Węgrzech wyniosły w 2015 roku 45,4 mln EUR. Dla porównania: -14,4 mln EUR w 2014 roku, -10,9 mln EUR w 2013 roku, 10,2 mln EUR w 2012 roku, -43,2 mln EUR w 2011 roku, 13,0 mln EUR w 2010 roku, w następującym rozbiciu: dywidendy - 38,4 mln EUR, reinwestowane zyski - 10,2 mln EUR, odsetki - -3,2 mln EUR.

       

      4.4. Współpraca regionalna

       

      Na płaszczyźnie dwustronnej współpracują ze sobą samorządy lokalne. Poniżej zarejestrowane porozumienia i umowy o współpracy województw:

       

      • Porozumienie między Województwem Lubelskim a Komitatem Hajdu-Bihar (podpisane 18 kwietnia 2000 r. w Lublinie),
      • Porozumienie między Województwem Świętokrzyskim a Komitatem Zala (podpisane),
      • Porozumienie między Województwem Śląskim a Komitatem Borsod-Abauj-Zemplen (podpisane 9 kwietnia 2001 r. w Katowicach),
      • Porozumienie między Województwem Opolskim a Komitatem Fejer (podpisane 21 sierpnia 2000 r.),
      • Porozumienie między Województwem Mazowieckim a Komitatem Peszt (podpisane 27 maja 2002 r.),
      • Umowa o współpracy między Województwem Łódzkim a Komitatem Csongrad (podpisane 3 września 2004 roku w Łodzi).
      • List Intencyjny o współpracy pomiędzy Województwem Świętokrzyskim a Komitatem Komarom-Esztergom (podpisany)
      • List Intencyjny (czterostronny) między Województwem Zachodniopomorskim a  Parkiem natury Albufera (Hiszpania), Związkiem Zlewni Jeziora Grandieu (Loara Atlantycka, Francja), Związkiem Zlewni Jeziora Tisza (Region Tisza, Węgry) na rzecz stworzenia europejskiego projektu „Sieć Jezior Nizinnych (Reseau de lacs de plaine), 2007.

      Współpraca na poziomie partnerskich miast i gmin (ponad 100) jest także bardzo ożywiona, czego wyrazem było powołanie kilka lat temu, Forum Miast Partnerskich Polski i Węgier, które służy jako płaszczyzna wymiany poglądów i doświadczeń, oraz jest przykładem dla kolejnych inicjatyw. Gospodarzem I Forum w 2006 r. było miasto Győr. Następne fora miały miejsce kolejno: w 2007 r. w Przemyślu, w 2008 r. w Debreczynie, w 2009 r. w Krośnie, w 2010 roku w Budapeszcie (III dzielnica), a w 2011roku w Poznaniu. W marcu 2012 roku gospodarzem Dnia Przyjaźni Polsko-Węgierskiej był komitat Csongrád, w roku 2013 - Tarnów, w 2014 - Eger, w 2015 - Katowice, w 2016 roku - Budapeszt, a w 2017 roku będzie nim Piotrków Trybunalski.

       

       4.5. Współpraca samorządów gospodarczych

       

      Na poziomie krajowym pomiędzy Węgierską Izbą Handlowo-Przemysłową a Krajową Izbą Gospodarczą istnieje formalne porozumienie o współpracy z 1991 r. Obie izby są członkami EUROCHAMBRES, ICC i współpracują na roboczo w różnych zakresach – wspólne programy, szkolenia, wymiana informacji itp. Izby na poziomie regionalnym i lokalnym najczęściej współpracują ad hoc przy okazji różnych imprez (targi, wystawy, spotkania biznesowe itp). Od czasu przystąpienia do UE izby współpracują na poziomie organizacji unijnych, jak również przy realizacji wspólnych projektów.

       

      Dostęp do rynku


       

      5.1 Dostęp do rynku dla polskich towarów i usług

       

      Formy prawne i zasady podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej na Węgrzech reguluje kodeks cywilny (ustawa V z 2013 roku), który obowiązuje od 15 marca 2014 roku. Węgierskie regulacje dot. firm i spółek są podobne do tych, jakie obowiązują w innych krajach UE. Natomiast kwestie dot. ewidencji działalności gospodarczej oraz procedur związanych z zakończeniem działalności reguluje ustawa V z 2006 r.

       

      Firmy zagraniczne mogą rejestrować swoje oddziały i przedstawicielstwa w Węgierskim Sądzie Rejestrowym (Cégbíróság).

       

      Podstawowe formy prowadzenia działalności gospodarczej na Węgrzech to:

      • spółka jawna Kkt. (Közkereseti Társaság, Unlimited Partnership),
      • spółka komandytowa Bt. (Betéti Társaság, Limited Partnership),
      • spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Kft. (Korlátolt Felelősségű Társaság, Limited Liability Company),
      • spółka akcyjna Rt. (Részvénytársaság, Company Limited by Shares).

      Rozróżnia się dwa rodzaje spółek akcyjnych:

      • spółki o zamkniętym akcjonariacie Zrt. (Zártkörűen működő részvénytársaság, Closed Company Limited by Shares)
      • spółki o akcjonariacie publicznym Nyrt. (Nyilvánosan működő részvénytársaság, Public Company Limited by Shares).

      Firmy zagraniczne wybierają zazwyczaj formę spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (Kft.) lub spółki akcyjnej (Rt.).

       

      Z dniem 1 lipca 2009 roku dotychczasowe spółki użyteczności publicznej (węg. Kht. - tworzone przez samorządy i państwo ze środków publicznych) zostały wyprowadzone z systemu prawnego, przez ich wcześniejszą likwidację lub przekształcenie i wcielenie do organu budżetowego.

       

      Nie odnotowano żadnych przeszkód/barier dla polskich firm w handlu i prowadzeniu działalności gospodarczej na terenie Węgier.

       

      5.2 Dostęp do rynku pracy. Świadczenie usług i zatrudnianie obywateli RP

       

      Na Węgrzech obywatele RP mogą swobodnie podejmować zatrudnienie. Obywatele krajów Europejskiego Obszaru Gospodarczego nie muszą posiadać zezwolenia na pracę. Od 1 stycznia 2008 roku rejestracja cudzoziemców podejmujących pracę na Węgrzech odbywa się na podstawie zgłoszenia przez pracodawcę do terenowego urzędu pracy (bez personalizacji – podaje się wyłącznie liczbę osób).

       

      Z danych węgierskiego Narodowego Urzędu ds. Zatrudnienia (Nemzeti Foglalkoztatási Szolgálat, www.afsz.hu) wynika, że w całym 2015 roku dokonano nowego zgłoszenia zatrudnienia 128 osób z Polski (na dzień 31 grudnia 2015 roku ważną rejestrację zgłoszonego zatrudnienia posiadało w sumie 782 obywateli polskich).

       

      Podstawowe regulacje dot. zatrudnienia zawarte są w nowym węgierskim kodeksie pracy, obowiązującym od 1 lipca 2012 roku.

       

      Stosunek pracy nawiązuje się poprzez umowę o pracę, którą należy sporządzić na piśmie. Na nieważność umowy pracy z powodu nie sporządzenia pisemnej umowy może powoływać się tylko pracownik w ciągu 30 dni od przystąpienia do pracy. Umowa o pracę powinna zawierać co najmniej wynagrodzenie podstawowe określone tylko i wyłącznie w walucie krajowej oraz określać stanowisko pracy. Strony mogą zastrzec okres próbny na maksymalny okres 3 miesięcy. Pracodawca zobowiązany jest powiadomić pracownika w ciągu 15 dni od podjęcia pracy o godzinach pracy, dodatkowych składnikach wynagrodzenia (premie, system kafeterii itp.), terminie wypłaty wynagrodzenia, o zakresie zadań przypisanych do stanowiska, wymiarze urlopu i porządku jego udzielania, o regułach dotyczących obliczania okresu wypowiedzenia umowy przez pracownika i pracodawcę, o osobie wykonującej obowiązki pracodawcy oraz czy pracownik jest objęty mocą układu zbiorowego pracy.

       

      Minimalna płaca pracownika zatrudnionego w pełnym wymiarze (40 godzin tygodniowo) jest określona przepisami (rozporządzenia rządu nr 454/2015 z 29.XII.2015 r.) i wynosi od 1 stycznia 2016 roku 111 000 HUF brutto. W przypadku innej formuły czasowej zatrudnienia minimalna stawka godzinowa wynosi 639 HUF, minimalna stawka dzienna 5110 HUF, a stawka tygodniowa 25 550 HUF. Odrębnie określono stawkę gwarantowanej płacy minimalnej pracowników wykwalifikowanych, którzy od 1 stycznia 2016 roku otrzymują co najmniej 129 000 HUF miesięcznego wynagrodzenia brutto (stawka godzinowa 742 HUF, stawka dzienna 5940 HUF, a stawka tygodniowa 29 690 HUF).

       

      5.3 Nabywanie i wynajem nieruchomości

       

      Do 1989 r. większość nieruchomości znajdowała się w rękach państwa, a tylko niewielka część była w rękach prywatnych. Firmy mogły jedynie dzierżawić ziemię od państwa. W latach 90. procent inwestorów zagranicznych i liczba posiadanych przez nich nieruchomości wzrosły w szybkim tempie, szczególnie w Budapeszcie i niektórych miastach zachodnich Węgier. W szybkim tempie wzrastały także ceny. Na Węgrzech prowadzony jest publiczny rejestr nieruchomości.

       

      Nabywanie nieruchomości przez nierezydentów: nierezydenci, osoby prywatne oraz podmioty prawne mogą nabywać nieruchomości za wyjątkiem ziemi uprawnej, pod warunkiem, że posiadają zezwolenie władz miejscowych. Pozwolenie może być wydane, jeśli nie narusza interesów lokalnych i społecznych. Pozwolenie musi być zaopiniowane przez radę lokalnego samorządu. Zezwolenie nie jest wymagane w przypadku dziedziczenia, jak również w odniesieniu do obywateli krajów UE i EOG (poza specyficznymi wyjątkami).

       

      Ograniczenia w kwestii nabywania określonych gruntów (rolnych i leśnych)

      21 czerwca 2013 r. węgierski parlament uchwalił ustawę CXXII o obrocie gruntów rolnych i leśnych, wchodzącą w życie w czterech fazach, począwszy od 15 grudnia 2013 roku (ostatecznie z początkiem maja 2014). Ustawa ta reguluje jedynie zasady obrotu ziemią, w odrębnym akcie zostały umieszczone normy o działalności rolniczej, prowadzeniu gospodarstw i zakładów rolnych, pozostają też w mocy odrębne przepisy ustawy regulującej zasady gospodarki leśnej. Prolongata Komisji Europejskiej w kwestii obowiązywania moratorium na zakup ziemi przez cudzoziemców na Węgrzech wygasła wiosną 2014 roku.

      Regulacja maksymalnego obszaru gruntów rolnych i leśnych posiadanych na własność pozostała bez zmian, wynosi 300 ha.

      W wyniku ww. ustawy dotychczasowy maksymalny obszar gruntów użytkowanych (np. dzierżawa) przez jeden podmiot (2500 ha) ograniczony został do 1200 ha, a w przypadku hodowli zwierząt i producentów materiału siewnego do 1800 ha. Umowy dzierżawy można zawierać na maksymalny okres 20 lat.

      Podmioty uprawnione do nabycia własności ziemi (w art. 6-16):

      • krajowe osoby fizyczne,
      • obywatele UE,
      • kościoły,
      • instytucje finansowe podlegające mocy ustawy o listach zastawnych i bankach hipotecznych – na czas określony w ustawie,
      • samorządy lokalne,
      • państwo (Narodowy Fundusz Ziemi).

       

      Zarówno krajowe osoby fizyczne, jak i obywatele UE mogą nabyć maksymalnie 1 ha ziemi na terenie Węgier jeżeli:

      • nie są w stanie się wykazać wykształceniem rolniczym lub z zakresu gospodarki leśnej; lub
      • nie prowadzą od trzech lat (w sposób udokumentowany), we własnym imieniu i na własne ryzyko działalności rolniczej lub leśnej na terenie Węgier, z której czerpią dochody albo brak dochodów pochodzących z tej działalności wynika z tego, że przedsięwzięta inwestycja rolno-leśna jeszcze się nie zwróciła; lub
      • nie są członkami rolno-leśnej spółdzielni produkcyjnej zarejestrowanej na Węgrzech (posiadającymi co najmniej 25% jej udziałów i wnoszącymi osobisty wkład pracy).

       

      Nie są uprawnione do nabycia własności ziemi na Węgrzech:

      • zagraniczne osoby fizyczne spoza UE;
      • inne państwa lub ich prowincje, obce samorządy i ich jakikolwiek organ; 
      • osoby prawne, które uzyskałyby w czasie lub przed obowiązywaniem nowej ustawy ziemie od swojego poprzednika prawnego w wyniku przekształcenia organizacyjnego (fuzja, podział, przyłączenie, wyodrębnienie), z wyjątkiem gdy mowa o uznanym przez państwo kościele.

      Dla ważności aktu sprzedaży ziemi, jak i zawarcia umów o przeniesienie praw dzierżawy konieczne jest - oprócz wymogu adwokata przy kupnie-sprzedaży ziemi i rygoru notarialnego dla dzierżawy - uzyskanie zezwolenia odpowiedniego urzędu (departament rolny centralnej administracji w terenie, szczebla wojewódzkiego). W postępowaniu o uzyskanie zezwolenia urząd ten zobowiązany jest zwrócić się o wydanie opinii w poszczególnych sprawach zakupu ziemi do nowo powstałych „lokalnych komitetów ziemskich” (ciała przedstawicielskie rolników i spółdzielni, powstałe w obrębie granic administracyjnych danego samorządu lokalnego, w którym grunty miały być nabyte). Wydana przez komitety opinia w sprawie zakupu ziemi nie jest wiążąca dla postępującego w sprawie urzędu wydającego ostateczne pozwolenie. Umowy o kupnie-sprzedaży można zawierać tylko na formularzach o numerach porządkowych ściśle księgowanych przez państwo.

      Nabywający nieruchomości obowiązani są do uiszczania podatku od nieruchomości w wysokości 10% od wartości rynkowej. Opłata ta jest zmniejszona do 2% dla firm, których głównym profilem działalności jest obrót nieruchomościami (w tym przypadku praktycznie każda nieruchomość musi zostać zbyta w przeciągu 2 lat). Podatek od nieruchomości mieszkalnych wynosi 2% od wartości rynkowej do 4 mln HUF, powyżej 4 mln HUF zaś 4%. Zajmujący się obrotem nieruchomościami zobowiązani są do składania zeznań VAT (nie koniecznie oznacza to płatność VAT), za wyjątkiem sprzedaży nieruchomości prywatnych. Niemniej jednak od 1 stycznia 2008 r. ustawa o VAT wprowadziła nowy element – prywatne osoby zobowiązane są do płatności VAT, jeżeli prowadzona przez nich sprzedaż nieruchomości nie jest jednostkowa, a charakter sprzedaży wskazuje na działalność handlową.

      Generalna stawka VAT wynosi 27% od sprzedaży i wynajmu nieruchomości. W związku z nieruchomościami mogą być pobierane następujące podatki: podatek od budynków, podatek od gruntów, lokalny podatek od prowadzenia działalności gospodarczej, podatek komunalny.

       

      5.4 System zamówień publicznych

       

      System zamówień publicznych reguluje obowiązująca od 1 stycznia 2012 roku ustawa nr CVIII z 2011 r. z późniejszymi nowelizacjami, której zapisy są zgodne z dyrektywami unijnymi w tym zakresie.

       

      Tłumaczenie na angielski pierwotnej wersji ustawy przeczytać można na stronie Urzędu ds. Zamówień Publicznych (Közbeszerzési Hatóság http://kozbeszerzes.hu/nyelvi-verziok/english/) pod poniższym linkiem: http://kozbeszerzes.hu/data/documents/2012/11/07/PPA-01-01-2012.pdf

       

      Ze wszystkimi wersjami dalszych nowelizacji aktu prawnego zapoznać się można w wersji angielskiej pod:  http://www.kozbeszerzes.hu/nyelvi-verziok/hungarian-act-on-public-procurement/

       

      5.5 Ochrona własności przemysłowej i intelektualnej

       

      Na Węgrzech kwestiami własności intelektualnej, w tym własnością przemysłową oraz prawami autorskimi zajmuje się, od 1 stycznia 2011 roku, Narodowy Urząd Własności Intelektualnej (www.sztnh.gov.hu) (wcześniej Węgierski Urząd Patentowy).

       

      Uwarunkowania prawne:

      • Ustawa nr XXXIII z 1995 r. o ochronie wynalazków.
      • Ustawa nr XXXVIII z 1991 r. o ochronie wzorów użytkowych.
      • Ustawa nr XI z 1997 r. o ochronie znaków towarowych i oznaczeń geograficznych.
      • Ustawa nr LXXVI z 1999 r. o ochronie praw autorskich.
      • Ustawa nr XLVIII z 2001 r. o ochronie wzorów projektowania przemysłowego.

         

      Na Węgrzech honorowane są patenty uzyskane w procedurze krajowej lub europejskiej lub w ramach PCT (Układ o Współpracy Patentowej) pod warunkiem, że zgłoszenie i wynalazek odpowiadają odpowiednim przepisom prawnym. Postępowania zainicjowane w urzędach narodowych w przypadku krajów-sygnatariuszy Konwencji o udzielaniu patentów europejskich (EPC) mogą być obecnie inicjowane także w procedurze europejskiej. Zgłoszenia należy dokonać bezpośrednio bądź w ramach Układu o Współpracy Patentowej (PCT). Prawo ochronne na wzór użytkowy upoważnia właściciela do wyłącznego korzystania ze wzoru użytkowego w sposób zarobkowy lub zawodowy na całym obszarze Węgier. Czas trwania prawa ochronnego na wzór użytkowy jest znacznie krótszy od czasu trwania patentu i wynosi 10 lat od daty dokonania zgłoszenia w Węgierskim Urzędzie Patentowym. Ochronę wzoru użytkowego można uzyskać także w postępowaniu w ramach Układu o Współpracy Patentowej (PCT). Na podstawie ochrony wzoru użytkowego na Węgrzech w ciągu 12 miesięcy można zgłosić wniosek o ochronę europejską. Ochrona znaków towarowych na Węgrzech odbywa się poprzez wpisanie do rejestru i ważna jest przez 10 lat. Na prośbę zainteresowanego podmiotu ochrona może być przedłużana o kolejne 10 lat. Przystąpienie do UE nie oznaczało automatycznego rozszerzenia ochrony zarejestrowanych wcześniej znaków towarowych na obszar Unii. Dla uzyskania ochrony należy przeprowadzić postępowanie o ochronę unijną. Zgłoszenia należy dokonać w OHIM, tj. Urzędzie Harmonizacji Rynku Wewnętrznego w Alicante, w Hiszpanii.

       

      Na stronie http://www.nevado.hu/nevazonossag.php można dokonać pełnego darmowego przeglądu nazw.

       

      Od 1 stycznia 2002 r. obowiązuje na Węgrzech nowa ustawa (nr XLVIII z 2001 r.) o ochronie wzorów przemysłowych, która traktuje wzory przemysłowe jako wzory projektowania przemysłowego. Ochrona na wzór przemysłowy jest w mocy przez 5 lat; można ją przedłużyć najwyżej czterokrotnie każdorazowo na 5 lat. Po upływie 25 lat ochrony nie można odnowić.

       

      Ochrona na gatunki roślin jest ograniczona geograficznie i czasowo. Geograficznie obowiązuje na obszarze kraju, w którym została wydana. Czasowo wynosi 25 lat; w przypadku drzew 30 lat. Zgłoszenia można dokonać w Węgierskim Urzędzie Patentowym lub poprzez zgłoszenie wspólnotowe składając zgłoszenie w CPVO. Podmiot zagraniczny w postępowaniu przed Węgierskim Urzędem Patentowym w większości przypadków zobowiązany jest występować za pośrednictwem urzędowego przedstawiciela, tak jak w niektórych przypadkach węgierskie podmioty zobowiązane są do występowania przed urzędami zagranicznymi za pośrednictwem urzędowych przedstawicieli (jeśli zapisy umowy międzynarodowej nie stanowią inaczej). Na Węgrzech przedstawicielami mogą być rzecznicy patentowi lub adwokaci.

       

      (www.szabadalmikamara.hu)

      (www.magyarugyvedikamara.hu)

      • Baza rzeczników uprawnionych do reprezentacji w postępowaniach przed Europejskim Urzędem Patentowym - organem wykonawczym Europejskiej Organizacji Patentowej.  http://www.epo.org
      • Rzecznicy patentowi na świecie www.piperpat.com

       

      Od 1990 roku organizowane są coroczne spotkania szefów urzędów patentowych państw Grupy Wyszehradzkiej.

       

      Od 1 lipca 2016 roku działa Wyszehradzki Instytut Patentowy (WIP; WPI) http://www.vpi.int/index.php/pl/ .

       

      Przydatne linki i kontakty


       

      Ambasada RP w Budapeszcie

      www.budapeszt.msz.gov.pl

       

       

      6.1 Administracja rządowa

       

      Rząd węgierski
      www.kormany.hu

       

      Kancelaria Premiera (jako ministerstwo konstytucyjne)
      MINISZTERELNÖKSÉG
      Premier Węgier: Viktor ORBÁN

      Szef Kancelarii Premiera: János LÁZÁR
      http://www.kormany.hu/hu/miniszterelnokseg

       

      Gabinet Premiera (jako ministerstwo konstytucyjne)
      MINISZTERELNÖKI KABINETIRODA
      Szef Gabinetu Premiera: Antal ROGÁN
      http://www.kormany.hu/hu/miniszterelnoki-kabinetiroda

       

      Ministerstwo Spraw Zagranicznych i Handlu
      KÜLGAZDASÁGI  ÉS KÜLÜGYMINISZTÉRIUM
      Minister: Péter SZIJJÁRTÓ
      http://www.kormany.hu/hu/kulgazdasagi-es-kulugyminiszterium

       

      Ministerstwo Rozwoju Narodowego
      NEMZETI FEJLESZTÉSI MINISZTÉRIUM
      Minister: Miklós SESZTÁK
      http://www.kormany.hu/hu/nemzeti-fejlesztesi-miniszterium

       

      Ministerstwo Gospodarki Narodowej
      NEMZETGAZDASÁGI MINISZTÉRIUM
      Minister: Mihály VARGA
      http://www.kormany.hu/hu/nemzetgazdasagi-miniszterium

       

      Ministerstwo Rolnictwa
      FÖLDMŰVELÉSÜGYI MINISZTÉRIUM
      Minister: Sándor FAZEKAS
      http://www.kormany.hu/hu/foldmuvelesugyi-miniszterium

       

      Ministerstwo Sprawiedliwości
      IGAZSÁGÜGYI MINISZTÉRIUM
      Minister: László TRÓCSÁNYI
      http://www.kormany.hu/hu/igazsagugyi-miniszterium

       

      Ministerstwo Spraw Wewnętrznych
      BELÜGYMINISZTÉRIUM
      Minister: Sándor PINTÉR
      http://www.kormany.hu/hu/belugyminiszterium

       

      Ministerstwo Obrony Narodowej
      HONVÉDELMI MINISZTÉRIUM
      Minister: István SIMICSKÓ
      http://www.kormany.hu/hu/honvedelmi-miniszterium

       

      Ministerstwo Zasobów Ludzkich
      EMBERI ERŐFORRÁSOK MINISZTÉRIUMA
      Minister: Zoltán BALOG
      http://www.kormany.hu/hu/emberi-eroforrasok-miniszteriuma

       

      6.2 Samorządy gospodarcze

       

      6.3 Oficjalna prasa ekonomiczna

       

      6.4 Oficjalne strony o charakterze ekonomicznym

       

      • Centralny Urząd Statystyczny (Központi Statisztikai Hivatal) www.ksh.hu
      • Węgierski Bank Narodowy (Magyar Nemzeti Bank) www.mnb.hu
      • KRS przy Sądzie Stołecznym (Fővárosi Bíróság Cégbírósága) www.fovarositorvenyszek.hu
      • Najwyższa Izba Kontroli (Állami Számvevőszék) www.asz.hu
      • Narodowy Urząd ds. Podatków i Ceł (Nemzeti Adó és Vám Hivatal) www.nav.gov.hu
      • Budapeszteńska Giełda Papierów Wartościowych S.A. (Budapesti Értéktőzsde ZRt.) www.bet.hu
      • b. państwowy Nadzór Instytucji Finansowych (Pénzügyi Szervezetek Állami Felügyelete) (wcielony w 2013 roku w struktury MNB) felugyelet.mnb.hu  
      • Rada Zamówień Publicznych (Közbeszerzési Tanács) www.kozbeszerzes.hu
      • Narodowy Urząd ds. Współpracy Gospodarczej z Zagranicą (Nemzeti Külgazdasági Hivatal) (Hungarian Investment and Trade Agency – HITA) www.hita.hu
      • Narodowa Agencja Rozwoju (Nemzeti Fejlesztési Ügynökség) www.nfu.hu
      • Urząd Ochrony Konkurencji (Gazdasági Versenyhivatal) www.gvh.hu
      • Narodowy Urząd Ochrony Konsumenta (Nemzeti Fogyasztóvédelmi Hatóság) www.nfh.hu
      • Urząd Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich (Mezőgazdasági és Vidékfejlesztési Hivatal) www.mvh.gov.hu
      • Węgierski Urząd ds. Energii i Regulacji Mediów (Magyar Energetikai és Közmű-szabályozási Hivatal) www.mekh.hu
      • Krajowy Urząd Energii Atomowej (Országos Atomenergia Hivatal) www.haea.gov.hu
      • Narodowy Urząd Własności Intelektualnej (Szellemi Tulajdon Nemzeti Hivatala) www.sztnh.gov.hu
      • GKI - Badania nad Gospodarką S.A. (GKI -Gazdaságkutató ZRt.) www.gki.hu
      • Instytut Badań Finansowych S.A. (Pénzügykutató ZRt.) www.penzugykutato.hu
      • Instytut Badań nad Gospodarką Światową Węgierskiej Akademii Nauk (MTA Világgazdasági Kutatóintézet) www.vki.hu
      • Węgierski Związek Banków (Magyar Bankszövetség) www.bankszovetseg.hu
      • Państwowa Służba ds. Zatrudnienia (Nemzeti Foglalkoztatási Szolgálat) www.afsz.hu
      • Węgierski Komitet Normalizacyjny (Magyar Szabványügyi Testület) www.mszt.hu
      • Krajowa Kasa Ubezpieczeń Zdrowotnych (Országos Egészségbiztosítási Pénztár) www.oep.hu.
       

      [1] Monety znajdują się w obrocie od 15.06.2009 r., natomiast banknoty o tym nominale zostały wycofane z obrotu z dniem 15.11.2009 r.

       

      Aktualizacja - 30.11.2016

      10 lipca 2013 (ostatnia aktualizacja: 12 grudnia 2016)

      Drukuj Drukuj Podziel się treścią: