close

  • Być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczypospolitej Polskiej

     

  • WĘGRY

  • Węgry

    •  

       Informacje o kraju


       

      1.1 Położenie geograficzne, ludność, obszar, stolica, języki urzędowe

       

      Położenie geograficzne: Węgry (od 1 stycznia 2012 roku, zgodnie z nową konstytucją, przestała obowiązywać nazwa Republika Węgierska) leżą w Europie Środkowej pomiędzy 45o44' a 48o35' szerokości północnej oraz 16o07' i 22o54' długości wschodniej. Obowiązuje czas środkowo-europejski: GMT +1 godz. Czas letni: od ostatniej niedzieli marca do ostatniej niedzieli października.

       

      Węgry są nieomal w całości położone w nizinnej i równinnej Kotlinie Panońskiej. Na północy kraju znajdują się Góry Wyszehradzkie, należące do Karpat Średniogórze Północne – (pasma gór Börzsöny, Cserhát, Mátra, Bukowych, Tokajskich), na zachodzie Przedgórze Alp (Góry Szoprońskie i Kőszeg). Względne różnice wysokości dochodzą do 900-1000 metrów. Najwyższe wzniesienie: Kékes (1014 m), najniższy punkt: Galyarét (78 m). Największe rzeki to: Dunaj / Duna (długość na obszarze Węgier - 417 km), Cisa / Tisza (596 km) oraz Drawa / Dráva i Raba / Rába. Na Węgrzech leży największe jezioro Europy Środkowej – Balaton (powierzchnia 596 km2). Niedaleko miejscowości Hévíz znajduje się drugie największe na świecie jezioro termalne. Regiony geograficzne (7 regionów w systemie klasyfikacji NUTS): Zachodni Kraj Zadunajski, Środkowy Kraj Zadunajski, Południowy Kraj Zadunajski, Środkowe Węgry, Północne Węgry, Wielka Nizina Południowa, Wielka Nizina Północna.

       

      Ludność: 9,797 mln obywateli. Gęstość zaludnienia ok. 105,3 osób/km2; ok. 68% ludności żyje w miastach. Struktura narodowościowa Węgrzy ok. 90%, (według ustawy LXXVII z 1993 r. o prawach mniejszości narodowych i etnicznych): Romowie (mniejszość etniczna) oraz mniejszości narodowe: Niemcy, Słowacy, Chorwaci, Rumuni, Ukraińcy, Serbowie, Słoweńcy, Polacy, Grecy, Bułgarzy, Rusini, Ormianie. Węgierska Polonia liczy obecnie szacunkowo ok. 7 tys. osób. Liczba wszystkich samorządów mniejszości polskiej wynosi 43, a innych organizacji polonijnych ponad 20.

       

      Obszar: Powierzchnia Węgier wynosi 93 030 km2, w tym wody śródlądowe o łącznej powierzchni 690 km2 (0,74%).

       

      Stolica: Budapeszt (obszar 525 km2, ludność ok. 1,759 mln osób). 2/3 miasta położone jest na lewym brzegu Dunaju po stronie Pesztu, a 1/3 po stronie Budy. Inne większe miasta (2016): Debreczyn / Debrecen (203 tys. mieszkańców), Segedyn / Szeged (163 tys.), Miszkolc / Miskolc (158 tys.), Pecz / Pécs (145 tys.), Győr (130 tys.), Nyíregyháza (118 tys.), Kecskemét (112 tysięcy).

       

      Język urzędowy: węgierski. W kontaktach handlowych, w pierwszej kolejności, język angielski, a następnie niemiecki.

       

      1.2 Warunki klimatyczne

       

      Na Węgrzech dominuje klimat kontynentalny z wilgotną zimą i upalnym latem. Kraj położony jest w niecce karpackiej. Wpływ frontów atmosferycznych jest złagodzony, co sprawia, że warunki klimatyczne są bardzo korzystne dla produkcji rolnej.

       

      1.3 Główne bogactwa naturalne

       

      Na Węgrzech występują stosunkowo różnorodne, choć mało zasobne złoża surowców mineralnych. Najważniejsze z nich: złoża boksytu, węgla, gazu ziemnego oraz gorące źródła wód leczniczych.

       

      1.4 System walutowy, kurs i wymiana

       

      Obowiązująca waluta miejscowa to forint (HUF). Dopuszczone są do obiegu monety o nominałach: 5, 10, 20, 50, 100, 200[1] oraz banknoty: 500, 1000, 2000, 5000, 10 000 i 20 000 HUF (oficjalny kurs forinta: http://www.mnb.hu/en/arfolyamok). Wymiany można dokonać w bankach oraz punktach wymiany walut, prowadzonych przez różne firmy na podstawie odpowiednich zezwoleń. W większości sklepów honorowane są karty kredytowe Visa, Visa Electron, EuroCard-MasterCard, Maestro, Cirrus itp.

       

      1.5 Religia

       

      Na Węgrzech istnieje różnorodność religijna. Ponad 50% stanowią katolicy, ok. 15% kalwini. Liczba wyznawców pozostałych religii (luteranie, unici, prawosławni, Żydzi, wolnomyśliciele) wyraża się wielkościami jednocyfrowymi lub poniżej 1%. Ok. 25% społeczeństwa to ateiści.

       

      1.6 Infrastruktura transportowa

       

      Łączna długość granic wynosi 2242 km, z czego 1586 km to granice wewnętrzne w ramach UE, 656 km to granice zewnętrzne UE. Węgry graniczą z Austrią, Słowacją, Ukrainą, Rumunią, Serbią, Chorwacją i Słowenią.

       

      Przejścia graniczne dla międzynarodowego ruchu osobowego i towarowego poza Schengen:

      Granica węgiersko-ukraińska:

      Barabás - Kosoń (drogowe: 7-19);

      Beregsurány - Łużanka (drogowe: 24 h);

      Eperjeske - Sołowka (kolejowe: 24 h);

      Lónya - Horonhlab (drogowe: 8-16);

      Tiszabecs - Wyłok (drogowe: 24 h);

      Záhony - Czop (drogowe, kolejowe: 24 h).

       

      Granica węgiersko-rumuńska:

      Ártánd – Borş (drogowe: 24 h);

      Battonya – Turnu (drogowe: 24 h);

      Csanádpalota Autópálya Határátkelő - Nădlac II (drogowe: 24 h);

      Csengersima – Petea (drogowe: 24 h);

      Gyula – Vărşand (drogowe: 24 h);

      Kiszombor – Cenad (drogowe: 24 h);

      Létavértes – Sacuieni (drogowe: 6-22);

      Méhkerék – Salonta (drogowe: 24 h);

      Nagylak – Nădlac (drogowe: 24 h);

      Nyírábrány - Valea Lui Mihai (drogowe: 24 h);

       Vállaj – Urziceni (drogowe: 24 h);

       

      Granica węgiersko-serbska:

      Hercegszántó - Bački Breg (drogowe: 24 h);

      Tompa – Kelebija (drogowe: 24 h);

      Kelebia - Subotica (kolejowe: 24 h);

      Röszke - Horgoš (drogowe, kolejowe: 24 h);

      Hercegszántó - Bački Breg (drogowe: 24 h);

      Tiszasziget – Đala (drogowe: 7-19).

       

      Granica węgiersko-chorwacka:

      Barcs - Terezino Polje (drogowe: 24 h);

      Berzence - Gola (drogowe: 24 h);

      Beremend – Baranjsko Petrovo Selo (drogowe: 0-24 h);

      Drávaszabolcs - Donji Miholjac (drogowe: 0-24 h);

      Gyékényes - Koprivnica (kolejowe: 0-24 h);

      Letenye - Goričan (drogowe: 0-24 h);

      Magyarbóly - Beli Manastir (kolejowe: 0-24 h);

      Mohács - Bezdan  (wodne: 0-24 h);

      Murakeresztúr - Kotoriba (kolejowe: 0-24 h);

      Udvar - Dubosevica (drogowe: 0-24 h).

       

      Komunikacja drogowa

       

      Węgry dysponują autostradami o łącznej długości 882 km. Długość sieci dróg wynosi 31 628 km. Długość dróg krajowych to 8297 km, a dróg szybkiego ruchu (autostrad i dróg ekspresowych) - 1272 km.

       

      Główne autostrady (www.autopalya.hu):

      M0 – obwodnica wokół Budapesztu,

      M1 – Budapeszt-Győr-Hegyeshalom (w kierunku Austrii i Słowacji),
      M3 – Budapeszt-Füzesabony-Nyiregyháza (w  kierunku Rumunii  i Ukrainy),
      M5 – Budapeszt-Kecskemét-Szeged (w kierunku Serbii),

      M6 – Budapeszt-Dunaujváros (w kierunku Chorwacji),
      M7 – Budapeszt-Siófok-Nagykanizsa (w kierunku Chorwacji).

       

      Ważne!

      W 2015 roku zmieniły się zasady dotyczące systemu opłat za przejazd węgierskimi autostradami (doszły  m.in. tzw. winiety wojewódzkie w cenie 5 tys. HUF na rok, uprawniające do korzystania także z dotychczas bezpłatnych odcinków dróg). Szczegóły dostępne są on-line, także w jęz. polskim http://nemzetiutdij.hu/files/document/document/165/hd_brosura_POL.pdf na http://www.nemzetiutdij.hu/Dijfizetes/.

       

       

      Samochody ciężarowe do 7,5 t oraz powyżej 7,5 t i powyżej 12 t objęte zostały opłatami nowego elektronicznego systemu opłat drogowych na Węgrzech HU-GO:

      http://www.budapeszt.msz.gov.pl/pl/informacje_konsularne/tir/oplaty_drogowe/

      https://www.hu-go.hu/articles/index/3196 (również w jęz. polskim).

       

      Dopuszczalna prędkość wynosi: autostrady – 130 km/godz., drogi ekspresowe – 110 km/godz., inne drogi – 90 km/godz., obszar zabudowany – 50 km/godz.

       

      Infrastruktura kolejowa

       

      Węgry są gęsto pokryte szlakami kolejowymi. Długość linii kolejowych wynosi 8017 km (2014). Największą firmą zarządzającą jest MAV Zrt. (Węgierskie Koleje Państwowe).

       

      Infrastruktura lotnicza

       

      Węgry posiadają połączenia lotnicze z prawie wszystkimi stolicami Europy. Po upadku linii lotniczych Malév sytuacja na rynku lotniczym mocno się skomplikowała. Wzrosła ilość połączeń realizowanych przez tanie linie lotnicze, w tym Wizzair, Ryanair i inne. Ważniejsze porty lotnicze: Budapest - Lotnisko im. Ferenca Liszta (www.bud.hu) (obecnie funkcjonuje wyłącznie Terminal nr 2; Terminal nr 1 został zamknięty), Debreczyn, Győr-Pér, Sármellék-Balaton, Pécs-Pogány (szczegółowe informacje: http://www.hungaryairport.hu).

       

      Transport wodny

       

      Długość dróg wodnych wynosi ok. 1600 km, z czego 85% wykorzystywane jest w systemie ciągłym, 15% - tymczasowo. 53% to drogi koryta Dunaju i jego odnóg, 47% - Cisy i jej odnóg. Połączenie szlakami wodnymi do Morza Czarnego, Morza Północnego.

       

      1.7 Obowiązek wizowy

       

      21 grudnia 2007 r. Węgry, wraz z ośmioma innymi nowymi członkami Unii Europejskiej, dołączyły do strefy Schengen – obszaru bez kontroli na granicach wewnętrznych, tworzonego przez 26 państwa. Kraje te przyjęły ujednolicone zasady wjazdu i krótkoterminowego pobytu na ich terytorium. Kontrole na lotniczych przejściach granicznych zostały zniesione z dniem 30 marca 2008 roku.

       

      1.8 Wykaz świąt państwowych

       

      Data

      Rodzaj święta

      1 stycznia

      Nowy Rok

      15 marca

      Rocznica Wiosny Ludów i walki o niepodległość 1848/49; święto narodowe

      święto ruchome

      Wielki Piątek

      święto ruchome

      Poniedziałek Wielkanocny

      1 maja

      Święto Pracy

      święto ruchome

      Zielone Świątki

      20 sierpnia

      Święto Św. Stefana, święto powstania państwa węgierskiego, święto narodowe

      23 października

      rocznica proklamowania republiki i wydarzeń rewolucji 1956, święto narodowe

      1 listopada

      Dzień Wszystkich Świętych

      25-26 grudnia

      Boże Narodzenie

       

       

       

      [1] Monety znajdują się w obrocie od 15.06.2009 r., natomiast banknoty o tym nominale zostały wycofane z obrotu z dniem 15.11.2009 r.

       

      System administracyjny


       

      2.1 Ustrój polityczny

       

      Republika parlamentarna. Nowa konstytucja weszła w życie z dniem 1 stycznia 2012 roku.

       

      2.2 Władza ustawodawcza

       

      Władza ustawodawcza należy do jednoizbowego parlamentu – Zgromadzenie Krajowe (od maja 2014 roku 199 posłów; wcześniej 386). Kadencja parlamentu trwa 4 lata. Ostatnie wybory do węgierskiego Parlamentu odbyły się 6 kwietnia 2014 roku.

       

      Wynik wyborów, podział miejsc w parlamencie, partie polityczne i ich liderzy (wg stanu z wyborów parlamentarnych w kwietniu 2014):

       

      Partia, koalicja

      Liczba głosów

      % głosów

      Liczba mandatów

      Fidesz-KDNP

      2 142 142

      43,55%

      133

      Összefogás (MSZP, DK, Együtt-PM, MLP) – sojusz Wspólnota

      1 289 311

      26,21%

      38

      Jobbik

      1 017 550

      20,69%

      23

      LMP

      268 840

      5,47%

      5

       

      • koalicja FIDESZ (Węgierska Partia Obywatelska – Związek Młodych Demokratów) – Viktor Orbán oraz KDNP (Chrześcijańsko-Demokratyczna Partia Ludowa) – Zsolt Semjén,
      • Összefogás (Wspólnota) – MSZP (Węgierska Partia Socjalistyczna) – Gyula Molnár, DK (Kolacja Demokratyczna) – Ferenc Gyurcsány, Együtt (Razem) – Viktor Szigetvári, MLP (Węgierska Partia Liberalna) - Gábor Fodor,
      • JOBBIK (Ruch na rzecz Lepszych Węgier) – Gábor Vona,
      • LMP (Polityka Może Być Inna) – Ákos Hadházi i Bernadett Szél.

       

      2.3 Władza wykonawcza

       

      Władza wykonawcza sprawowana jest przez prezydenta (pięcioletnia kadencja) i rząd.

       

      Prezydentem Węgier jest János Áder, który objął urząd 10 maja 2012 roku (jego poprzednik - Pál Schmitt - ustąpił ze stanowiska prezydenta Węgier 2 kwietnia 2012 roku). 13 marca 2017 roku János Áder wybrany został przez węgierskie Zgromadzenie Krajowe na drugą kadencję.

       

      Premierem Węgier jest Viktor Orbán (od 10 maja 2014 roku, obecnie trwa druga kadencja).

       

       

      2.4 Podział administracyjny

       

      Obecny podział administracji samorządowej Węgier jest trójstopniowy. Obszar państwa jest podzielony na komitaty (megye, województwa - obecnie 19),

       

       

      które dzielą się na powiaty (dawniej járás, obecnie kistérség – 168), a te – na gminy (települések – miejskie város, obecnie 214, oraz wiejskie község i nagyközség, obecnie 2898). Rangę równą powiatom mają miasta na prawach komitatu (megyei jogú város, obecnie 23). Szczególny status, równy komitatowi, ma stołeczny Budapeszt (főváros), który dzieli się na dzielnice (kerület).

       

      1 stycznia 2013 roku zostały wprowadzone na Węgrzech nowe powiaty. W wyniku reformy państwo zostało podzielone na 175 jednostek powiatowych na terenie kraju oraz 23 jednostki w samym Budapeszcie. Węgierskie jednostki powiatowe nie pokrywają się funkcjonalnie z definicją polskich powiatów, gdyż powiaty w polskim systemie administracyjnym usytuowane są na szczeblu administracji samorządowej pomiędzy województwem a gminą i wpisują się w zakres samorządu terytorialnego, a powiaty węgierskie należą nie do administracji samorządowej, ale do administracji rządowej w terenie i stanowią najniższy szczebel tej administracji. Są również wyposażone w kompetencje przeznaczone dla administracji rządowej.

       

      W nomenklaturze EU dla celów statystycznych węgierski powiat plasuje się w kategorii LAU-1 (local administrative units).

       

       

      2.5 Struktura administracji gospodarczej

       

      Na Węgrzech historia ruchu izbowego sięga roku 1850 (dekret królewski). Pierwsza ustawa o izbach ukazała się w 1868 r. i obowiązywała do 1934 r. W swojej historii węgierski ruch izbowy przechodził różne fazy, łącznie z zawieszeniem działalności, upaństwowieniem majątku itp.  Przynależność do izb przemysłowo-handlowych jeszcze w niedawnej przeszłości była obligatoryjna, jednakże w 2000 roku obowiązek ten został zniesiony.

       

      Od stycznia 2012 roku wprowadzono ustawowy obowiązek zgłaszania się podmiotów gospodarczych do ewidencji prowadzonej przez właściwą dla siedziby firmy izbę przemysłowo-handlową oraz uiszczania corocznie - do 31 marca danego roku - opłaty rejestracyjnej w wysokości 5.000 HUF (nie dającej co prawda praw członkowskich, ale umożliwiającej korzystanie z bezpłatnych usług doradztwa prawnego, finansowego, podatkowego izby, poszukiwania partnerów biznesowych oraz monitoringu przetargów i konkursów). Trwają prace nad wprowadzeniem obligatoryjnego członkostwa podmiotów gospodarczych w izbie, tj. połączenie faktu corocznego uiszczenia dotychczas obowiązkowej opłaty rejestracyjnej z jednoczesnym nabyciem praw członkowskich w izbie.

       

      Węgierska Izba Przemysłowo-Handlowa (Magyar Kereskedelmi és Iparkamara MKIK) jest izbą o charakterze ogólnokrajowym. Na Węgrzech nie ma tradycji izb branżowych; przedstawiciele poszczególnych branż skupieni są w stowarzyszeniach branżowych, bądź radach producentów. Nie istnieją na Węgrzech izby bi- lub multilateralne. Tego typu organizacje funkcjonują jako stowarzyszenia zarejestrowane w oparciu o ustawę o prawie do zrzeszania się, o statusie użytku publicznego oraz o działalności i wspieraniu organizacji nierządowych (ustawa nr. CLXXV z 2011 r.). Stowarzyszenia mogą używać w nazwie słowo „izba” w przypadku, jeśli wśród członków-założycieli znajduje się Węgierska Izba Przemysłowo-Handlowa (MKIK). Węgierska ustawa o izbach gospodarczych stwarza z kolei możliwość tworzenia mieszanych oddziałów izbowych w ramach MKIK. O powstaniu takiego oddziału decyduje uchwała Prezydium MKIK (jak na razie brak oddziału polsko-węgierskiego).

       

       

       

      Izby przemysłowo-handlowe na Węgrzech

       

      Węgierska Izba Przemysłowo-Handlowa (Magyar Kereskedelmi és Iparkamara) www.mkik.hu.

       

      Izby regionalne:

      Samorząd rolniczy:

       

      2.5 Władza sądownicza

       

      Sąd Najwyższy („Kúria”), 5 sądów apelacyjnych („Itélőtábla” Budapeszt, Szeged, Pécs, Győr, Debreczyn), sądy wojewódzkie („Törvényszék”), w tym w Budapeszcie Sąd Stołeczny i sądy powiatowe („Járásbíróság”): miejskie i dzielnicowe.

       

      Trybunał Konstytucyjny został utworzony w 1989 roku, obecnie działalność TK reguluje nowa ustawa CLI z 2011 roku. TK składa się z 15 sędziów wybieranych przez Zgromadzenie Narodowe na dwunastoletnią kadencję.

       

      2.6 Sądownictwo gospodarcze

       

      Przy Węgierskiej Izbie Przemysłowo-Handlowej (MKIK) działa stały Sąd Arbitrażowy (szczegóły: www.mkik.hu). Sądownictwo arbitrażowe reguluje ustawa nr LXXI z 1994 roku.

       

      Na podstawie zapisów ustawy o sądach arbitrażowych (LXXI z 1994 r.), o energii elektrycznej (LXXXVI z 2007 r.) oraz o zaopatrzeniu gazowym (XL z 2008 r.) Węgierski Urząd ds. Energii (MEH) 15 grudnia 2008 r. utworzył stały Sąd Arbitrażowy ds. Energetyki (EAVB), na którego stronie internetowej (http://www.eavb.hu/index.php?lang=en) zapoznać się można z angielsko- i niemieckojęzyczną wersją regulaminu arbitrażowego.

       

      Gospodarka


       

      3.1. Ogólna charakterystyka sytuacji gospodarczej

      Zgodnie z szacunkami Centralnego Urzędu Statycznego (KSH) wzrost gospodarczy na Węgrzech w III kwartale 2017 roku wyniósł 3,6% r/r (dane nieoczyszczone). Po oczyszczeniu danych z czynników sezonowych i kalendarzowych, wzrost w III kwartale wyniósł 3,8% r/r, a w stosunku do poprzedniego kwartału 0,8%.

      Wzrost PKB (analogiczny okres poprzedniego roku = 100)

       

      I kw.

      II kw.

      III kw.

      IV kw.

      I-II kw.

      I-III kw.

      I-IV kw.

      2014

      104,4

      104,7

      104

      103,9

      104,5

      104,4

      104,2

      2015

      103,9

      103,1

      102,8

      103,6

      103,5

      103,3

      103,4

      2016

      101,1

      103,1

      102,5

      101,9

      102,3

      102,3

      102,2

      2017

      104,3

       103,3

      103,6

       

       103,8

       103,7

       

      Dane surowe (nieoczyszczone) (%)

       

      Wzrost PKB (analogiczny okres poprzedniego roku = 100)

       

      I kw.

      II kw.

      III kw.

      IV kw.

      I-II kw.

      I-III kw.

      I-IV kw.

      2014

      104,1

      104,7

      104,0

      103,7

      104,4

      104,3

      104,1

      2015

      103,9

      103,1

      102,8

      103,4

      103,5

      103,3

      103,3

      2016

      101,4

      102,7

      102,3

      102,1

      102

      102,1

      102,1

      2017

      103,9

       103,8

       103,8

       

       103,9

       103,8

       

      Dane oczyszczone z czynników kalendarzowych (%)

       

      Wzrost PKB (analogiczny okres poprzedniego roku = 100)

       

      I kw.

      II kw.

      III kw.

      IV kw.

      I-II kw.

      I-III kw.

      I-IV kw.

      2014

      104,2

      104,6

      104,1

      103,6

      104,4

      104,3

      104,3

      2015

      104

      103

      102,9

      103,3

      103,5

      103,3

      103,3

      2016

      101,5

      102,5

      102,3

      102,1

      102

      102,1

      102,1

      2017

      103,9

       103,6

       103,8

       

       103,8

      103,8 

       

      Dane oczyszczone z czynników kalendarzowych i sezonowych (%)

       

      Wzrost PKB (poprzedni kwartał = 100)

       

      I kw.

      II kw.

      III kw.

      IV kw.

      2014

      101

      101,2

      100,8

      100,6

      2015

      101,4

      100,2

      100,7

      101

      2016

      99,6

      101,2

      100,6

      100,8

       2017

      101,3

       100,9

       100,8

       

      Dane oczyszczone z czynników kalendarzowych i sezonowych (%) 

      Źródło: KSH 

       

      Rada Monetarna Węgierskiego Banku Narodowego (MNB) nie zmieniła w czerwcu 2017 roku wysokości podstawowej stopy procentowej, pozostawiając ją na poziomie 0,9%.

      We wrześniu 2017 roku produkcja przemysłowa wzrosła o 5,4% r/r (po wyeliminowaniu czynników kalendarzowych wzrost wyniósł 8,1%). W stosunku do poprzedniego miesiąca, po wyeliminowaniu czynników sezonowych i kalendarzowych, wskaźnik produkcji był niższy we wrześniu 2017 roku o 0,7% r/r. W pierwszych dziewięciu miesiącach produkcja była wyższa o 5,2% r/r. Wolumen eksportu produktów przemysłowych był wyższy we wrześniu o 5,9% r/r, a sprzedaży krajowej produktów przemysłowych był wyższy o 6,3% r/r. (KSH)

      Ceny artykułów konsumpcyjnych w październiku 2017 roku były wyższe w stosunku do cen z października 2016 roku o 2,2%. Ceny żywności były wyższe o 3,3%, przy czym sery zdrożały o 8,1%, masło o 17,3%, mięso wieprzowe o 6,4%, wędliny o 5,3%, jaja o 4.6%, chleb o 6%, kawa o 5,6%, staniało natomiast mięso drobiowe o 12,8%. Alkohol i wyroby tytoniowe zdrożały przeciętnie o 6,8%. W porównaniu z poziomem sprzed roku koszty energii dla gospodarstw domowych wzrosły o 1,3%, w tym drewno na opał o 11,6%, cena gazu i ogrzewania centralnego pozostała niezmienna, a cena paliwa wzrosła o 1,3%. Ceny odzieży wzrosły o 0,3%, usług o 1,6%, a dóbr konsumpcyjnych trwałego użytku o 0,1%. W stosunku do poprzedniego miesiąca ceny artykułów konsumpcyjnych w październiku 2017 roku wzrosły o 0,3%. (KSH)

      W okresie sierpień-październik 2017 roku bezrobocie na Węgrzech spadło do 4% r/r i było o 0,8% niższe r/r. W badanym okresie liczba bezrobotnych wyniosła 183 tys. osób i była o 36 tysięcy osób niższa niż rok wcześniej. W grupie wiekowej 25-54 lat bezrobocie spadło o 0,7% r/r i wyniosło 3,4%, w grupie wiekowej 55-64 było niższe o 0,6% i znalazło się na poziomie 3,3%, a wśród osób młodszych (15-24 lat) wyniosło 11,1% i obniżyło się o 1,5% w porównaniu z analogicznym okresem sprzed roku. Spośród ogółu bezrobotnych 42,1% poszukiwało pracy przez okres dłuższy niż rok, a przeciętny okres przebywania bez zatrudnienia wynosił 16,1 miesięcy. (KSH)

      W okresie sierpień-październik 2017 roku zatrudnionych (w wieku 15-74 lat) na Węgrzech było 4,445 mln osób, co oznacza o 40,9 tysięcy osób więcej niż rok wcześniej (wzrost o 0,9%). W badanym okresie na rynku pierwotnym zatrudnienie znalazło 84,4 tys. osób więcej r/r (w sumie pracuje na nim 4152,7 tys.), w ramach programów prac publicznych odeszło z pracy 33,9 tys. osób r/r (w sumie pracuje w nich 186,6 tys.), a o 9,6 tys. r/r osób spadła liczba Węgrów pracujących za granicą (w sumie oficjalnie pracuje za granicą 105,8 tys.). Wskaźnik zatrudnienia osób w wieku 15-64 lat (4,399 mln) wzrósł do 68,7% (o 1,4% r/r). (KSH)

      We wrześniu 2017 roku średnia płaca brutto w gospodarce narodowej osób zatrudnionych na pełnym etacie wyniosła 292 900 HUF (wzrost o 13,6% r/r). W okresie styczeń-wrzesień 2017 roku - bez uwzględnienia osób zatrudnionych w ramach prac publicznych - wzrosła na poziomie gospodarki narodowej o 11,8% r/r i wyniosła 304 400 HUF, przy czym w sektorze prywatnym średnia płaca brutto wzrosła o 11,2% (do 304 100 HUF), a w sferze budżetowej o 13,9% (do 310 400 HUF). Średnia płaca netto w gospodarce narodowej (liczona bez ulg rodzinnych) wzrosła w tym okresie o 13,6% r/r i wyniosła 202 700 HUF. (KSH)

      We wrześniu 2017 roku ceny produkcji sprzedanej przemysłu były wyższe o 4,1% w stosunku do września 2016 roku. Ceny sprzedaży krajowej we wrześniu wzrosły o 4,8% r/r, a sprzedaży na eksport o 3,7% r/r. (KSH)

      Węgierski przemysł budowlany odnotował w sierpniu 2017 roku wzrost wolumenu produkcji o 36,8% w porównaniu z sierpniem 2016 roku, a w porównaniu z poprzednim miesiącem - po wyeliminowaniu czynników sezonowych i kalendarzowych - odnotowano wzrost o 9,8%. W  pierwszych dziewięciu miesiącach wolumen produkcji budowlanej był wyższy o 27,9% r/r.  W sierpniu 2017 roku produkcja budynków wzrosła o 46,8% r/r, a wykonanie robót budowlanych innego typu o 24,1% r/r. W stosunku do sierpnia 2016 roku w sierpniu 2017 roku portfel nowych zamówień na roboty budowlane był wyższy o 46,5%, a skumulowana liczba zamówień na koniec miesiąca była wyższa o 89,7% r/r. (KSH)

      W okresie styczeń-wrzesień 2017 roku wartość węgierskiego eksportu wyniosła 75,359 mld EUR (wzrost wolumenu o 6,1% r/r), a importu - 68,831 mld EUR (wzrost o 8,1% r/r), co oznacza, że - dodatnie dla Węgier - saldo obrotów handlowych ukształtowało się na poziomie 6,529 mld EUR (spadek o 1,112 mld EUR r/r). (KSH)

      We wrześniu 2017 roku wolumen obrotów handlu detalicznego wzrósł o 5,6%, a po wyeliminowaniu czynników kalendarzowych o 6,2% r/r. Wartość obrotów handlu detalicznego po cenach bieżących (w tym również internetowego i wysyłkowego) we wrześniu 2017 roku wyniosła 898 mld HUF. (KSH)

      W stosunku do września 2016 roku ceny produktów rolnych wzrosły we wrześniu 2017 roku o 5,5%, przy czym ceny upraw roślinnych wzrosły o 4% r/r, a zwierząt żywych i produktów pochodzenia zwierzęcego wzrosły o 7,9%. (KSH)

       

      Aktualne ratingi dla Węgier:

      • Fitch Ratings – BBB- perspektywa pozytywna (podniesienie ratingu nastąpiło 20 maja 2016 roku; poprawienie perspektywy nastąpiło 10 listopada 2017 roku; rating zalecany dla inwestycji),
      • Standard&Poor’s – BBB- (A3) perspektywa pozytywna (podniesienie ratingu nastąpiło w połowie września 2016; poprawienie perspektywy nastąpiło 25 sierpnia 2017 roku; rating zalecany do inwestycji),
      • Moody’s – Baa3 perspektywa stabilna (podniesienie ratingu nastąpiło 4 listopada 2016, rating zalecany do inwestycji).

       

      Prognozy gospodarcze

       

      Eksperci Komisji Europejskiej stwierdzają w jesiennej prognozie (opublikowanej 9 listopada 2017 roku), że tegoroczny wzrost węgierskiej gospodarki oparty będzie głównie na konsumpcji i inwestycjach. Według KE wzrost węgierskiej gospodarki może zostać utrzymany również w latach 2018-2019. Po zakładanym na br. 3,7-procentowym wzroście PKB, w przyszłym roku dynamika gospodarki węgierskiej oscylować będzie wokół 3,6%, a w 2019 roku - ok. 3,1%. Prognoza na 2017 i 2018 rok jest o 0,1% lepsza niż zakładała Komisja w maju.

       

      Zdaniem KE dynamikę gospodarki w 2018 roku wspierać będzie luzowanie polityki fiskalnej, lecz wraz z narastającymi ograniczeniami mocy produkcyjnych tempo wzrostu gospodarczego spowolni. Jednocześnie poziom inwestycji wykazuje dwucyfrowy wzrost głownie za sprawą stabilnego wykorzystywania środków unijnych. W wyniku coraz bardziej rosnącego popytu wewnętrznego, przyspieszyć ma też według założeń KE import. Eksport netto pozostanie prawdopodobnie na minusie, mimo tego, że w wynikach handlu spodziewać się można poprawy w rezultacie zwiększenia mocy produkcyjnych w przemyśle motoryzacyjnym.

       

      Ekonomiści Komisji liczą się z tym, że zatrudnienie znajdujące się i tak już na historycznie wysokim poziomie, będzie się dalej zwiększać i w tym samym czasie wskaźnik bezrobocia obniży się do historycznego poziomu - 4,2%. Brak siły roboczej generować będzie coraz mocniejszy wzrost płac i jednocześnie ograniczać będzie też dalszy wzrost poziomu zatrudnienia w latach 2018-19.

       

      Komisja spodziewa się, że wraz ze zwiększeniem presji cenowej wzrośnie poziom inflacji, który jednak będzie oscylował wokół 3%. W 2017 r. deficyt budżetowy może podskoczyć do 2,1% PKB po ubiegłorocznym 1,9% PKB, ale i tak spełniony będzie cel wyznaczony przez rząd na poziomie 2,4% PKB. Interesujące jest to, że deficyt budżetowy w 2018 roku według prognozy KE może wynieść 2,6% PKB, co jest wyższym założeniem od wiosennej prognozy KE (2,4%) oraz założeń rządowych (również 2,4%). Eksperci Komisji uważają, że największym ryzykiem dla sytuacji budżetu są planowane projekty inwestycyjne: opóźnienie faktycznej realizacji owych inwestycji spowodować może bardziej umiarkowany deficyt w 2017 i 2018 roku. Największym problemem może być według KE strukturalny deficyt budżetowy, który z 2% w 2016 roku może skoczyć do 3,6%. Komisja uważa, że poziom długu publicznego pozostanie w tendencji spadkowej w 2017 r.  -  72,6%, w 2018 r. - 71,5, a w 2019 roku wskaźnik ten ma spaść poniżej 70%, do poziomu 69,4% PKB.

       

       

      Prognoza KE

      13.02.2017

      Prognoza KE

      11.05.2017

      Prognoza KE

      9.11.2017

      2016

      2017

      2018

      2016

      2017

      2018

      2016

      2017

      2018

      2019

      Wzrost PKB (%)

      1,9

      3,5

      3,2

      2

      3,6

      3,5

      2,2

      3,7

      3,6

      3,1

      Wzrost zatrudnienia

      (zmiana w % w porównaniu z poprzednim rokiem)

      1,9

      0,5

      0,3

      2,2

      0,6

      0,3

      2,6

      1,1

      0,6

      0,2

      Wskaźnik bezrobocia (%)

      5,2

      4,8

      4,5

      5,1

      4,1

      3,9

      5,1

      4,2

      4

      4

      Deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych (% PKB)

      -1,8

      -2,4

      -2,5

      -1,8

      -2,3

      -2,4

      -1,9

      -2,1

      -2,6

      -2,3

      Deficyt strukturalny

      (% PKB)

      -2,2

      -3,4

      -3,6

      -1,9

      -3,4

      -3,7

      -2

      -3,2

      -3,6

      -3,5

      Dług publiczny

      (% PKB)

      73,5

      72,3

      71,2

      74,1

      72,6

      71,2

      73,9

      72,6

      71,5

      69,4

       

      Jak wynika z opublikowanego przez Organizację Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) raportu Economic Outlook liczy ona, że tegoroczny wzrost gospodarczy Węgier wyniesie blisko 4%, ale w kolejnych dwóch latach zakłada już raczej spowolniony wzrost PKB: nawet do 2,8% w 2019 roku.

       

      Motorem wzrostu mają być dotacje unijne oraz inwestycje rozwojowe firm prywatnych. Do wzrostu ma się także przyczynić konsumpcja gospodarstw domowych, lecz przy okazji oceny węgierskiej gospodarki OECD stwierdza, że rozkręcająca się - z powodu rosnącego popytu wewnętrznego – inflacja niszczy konkurencyjność i zawęża możliwości eksportowe.

       

      Organizacja krytykuje politykę budżetową, która w okresie 2017-2018 jest i będzie ekspansywna, lecz dodaje, że w 2019 roku może już być ponownie neutralna. Między wierszami można wyczytać, że OECD widzi niebezpieczeństwo przegrzania się węgierskiej gospodarki w najbliższych latach.

       

      W odniesieniu do systemu bankowego organizacja podkreśla fakt, że przynosi on zysk, z zaznaczeniem, że nadal ma zbyt wysokie koszty działalności. Mimo znacznej poprawy w ostatnim okresie konieczna byłaby dalsza redukcja wartości niewypłacalnych kredytów. Poprawa wydajności funkcjonowania systemu bankowego zapewniłaby zaś większe możliwości zmniejszenia ciężarów podatkowych (na podział ciężarów na zasadach rynkowych) w przypadku niewypłacalnych kredytów.

       

      W kwestii wzrostu OECD nadmienia, że opiera się on na popycie wewnętrznym i dlatego nadwyżka rachunku bieżącego bilansu płatniczego w następnym okresie może się znacznie zmniejszyć, jak również może też pchnąć inflację w kierunku 4%, czyli górnej krawędzi pasma tolerowanego jeszcze przez bank centralny. Jednocześnie jeśli państwowe inwestycje rozwojowe oraz inwestycje prywatne będą w stanie poprawić produkcyjność w stopniu wyższym niż tego się spodziewano, wówczas ich konkurencyjność może się utrzymać.

       

      W swej jesiennej prognozie Międzynarodowy Fundusz Walutowy (MFW) podwyższył prognozę węgierskiego wzrostu gospodarczego o 0,3% z 2,9% do 3,2% PKB. Zdaniem MFW w przyszłym roku węgierska gospodarka będzie rosła w tempie 3,4% PKB (wzrost o 0,4% w porównaniu do kwietniowej prognozy), a w 2019 roku – 2,8% PKB (wzrost o 0,2%  w porównaniu do kwietniowej prognozy). MFW szacuje w br. inflację na poziomie 2,5%, w 2018 roku – 3,2% a w 2019 – 3%. MFW nie zrewidował więc swoich prognoz inflacyjnych w porównaniu z ostatnią, wiosenną prognozą. Stopa bezrobocia ma się obniżyć do 4,4% w br. i 4,3% w przyszłym roku. MFW nie zmienił też prognozy odnośnie do deficytu budżetowego, który w obecnym i przyszłym roku wynieść ma 2,6% PKB, a w 2019 roku 2,3% PKB. MFW zrewidował prognozę dot. poziomu długu publicznego, który wyniesie w 2017 r. 72,9% PKB (o 0,4% mniej niż w wiosennej prognozie), w 2018 roku - 71,3% PKB (o 0,6% mniej niż w wiosennej prognozie), w 2019 roku zaś 70,2% PKB (o 0,7% mniej niż w wiosennej prognozie).

       

      Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju (EBOiR) znacznie poprawił swą prognozę odnośnie do tempa wzrostu gospodarczego europejskich gospodarek, w tym węgierskiej. Analitycy EBOiR, poprawę uzasadnili w szczególności większą od spodziewanej światową dynamiką wzrostu oraz dobrą kondycją  gospodarek wschodzących. EBOiR dla Węgier spodziewa się 3,8% wzrostu PKB w 2017 r., a w 2018 r. 3,4% (rząd zakłada odpowiednio 4,1% i 4,3%). W porównaniu z prognozą wydaną w maju br. EBOiR poprawił prognozę wzrostu w br. o 0,8%, a w przyszłym roku o 0,4%. W analizie wydanej nt. Węgier eksperci EBOiR stwierdzają, że krótkoterminowe perspektywy rozwoju kraju się poprawiły głownie dzięki obniżeniu od 1 stycznia 2017 roku podatku CIT i składek ubezpieczeniowych oraz podwyżkom płacy minimalnej i gwarantowanych świadczeń dla pracowników wykwalifikowanych.

       

      Tempo wzrostu węgierskiej gospodarki w I połowie 2017 roku przyspieszyło do 3,6% r/r, głównie z powodu  inwestycji państwowych oraz silnej konsumpcji sektora prywatnego. Inwestycje wzrosły o 24% r/r w I półroczu dzięki przyspieszaniu wypłacania środków unijnych oraz – po spadkach odnotowywanych w poprzednich siedmiu latach –  wzroście liczby udzielonych kredytów. Zdaniem EBOiR te dwa czynniki na krótką metę dalej będą powodować wzrost węgierskiej gospodarki. Do tego dojdą jeszcze zaplanowane podwyżki płac, co do których się porozumiano w przedsiębiorstwach państwowych oraz w fabrykach motoryzacyjnych.

       

      Wzrost europejskich gospodarek wschodzących, w tym węgierskiej, prognozują też inne firmy analityczne: Morgan Stanley niedawno znacznie podniósł swe oczekiwania wobec gospodarki węgierskiej i na br., jak i na przyszły. Według Morgan Stanley PKB na Węgrzech będzie wyższe w br. o 3,8% r/r, w 2018 roku o 3,3%, zamiast wcześniejszych 2,9% i 2,8%. Rewizję tę Morgan Stanley tłumaczy przede wszystkim poprawiającymi się perspektywami strefy euro, szybkim wydatkowaniem środków unijnych i znacznym wzrostem konsumpcji. Ekonomiści Capital Economics zapowiadają na cały 2017 rok na Węgrzech 4% wzrostu, na przyszły rok 2,8%, na 2019 rok 2%.

       

      Bardzo serdecznie zapraszamy na naszą stronę internetową, gdzie regularnie, w cyklu comiesięcznym, przedstawiamy aktualne dane makroekonomiczne, prognozy gospodarcze oraz mnóstwo innych ciekawych informacji na temat węgierskiej gospodarki:

       http://www.budapeszt.msz.gov.pl/pl/wspolpraca_dwustronna/informacje_ekonomiczne/.

       

       

      3.2. Tabela głównych wskaźników makroekonomicznych

       

      Wyszczególnienie

      2009

       

      2010

       

       

      2011

       

      2012


      2013

       

      2014

       

      2015

       

      2016

      PKB wartość globalna wg cen bieżących

      (ESA 2010)

      26,174 bln HUF

      93,3 mld EUR

      26,946 bln HUF

      97,8 mld EUR

      28,035 bln HUF

      100,3 mld EUR

       

      28,548 bln HUF

      98,6 mld EUR

      29,846 bln HUF

      100,5 mld EUR

      32,179 bln HUF 103,3 mld EUR

      33,711,8 bln HUF 108,7 mld EUR

      35,005 bln HUF 112,39 mld EUR

      PKB wartość na 1 mieszkańca

      9.280 EUR/os

      2.611 tys. HUF

      9.847

      EUR/os.

      2.694 tys. HUF

      10.100

      EUR/os.

      2.811 tys.

      HUF/os.

      9.900 EUR/os.

      2.877 tys.

      HUF/os.

      10.200 EUR/os.

      3.016 tys. HUF

      10.500 EUR/os.

      3.233 tys. HUF

      11.065 EUR/os

      3.452 tys. HUF

      11.500 EUR/os

      3.566,6 tys. HUF

      PKB wartość na 1 mieszkańca w jednostkach parytetu siły nabywczej (GDP/PPS) (EU-27-28=100%)

      65%

      65%

      66%

      66%

      66%

      68%

       

      68%

       

       

      67%

      Tempo wzrostu PKB ESA2010

      -6,6%

      0,7%

      1,8%

      -1,7%

      1,9%

      3,7%

      3,1%

      1,8%

      Relacja deficytu/nadwyżki sektora finansów publicznych do PKB

      -4,6%

      -4,2%

      +4,3%

      (-2,43%,

      elementy jednorazowe)

      -1,9%

      -2,2%

      -2,6%

       

       

      -1,6%

       

       

       

       

      -1,3%

      Relacja całkowitego długu publicznego do PKB

      78,3%

       

      77,5%

       

      80,9%

       

      79,2%

       

      79,2%

       

      76,9%

      (ESA2010)

       

      75,3%

       

      73,9%

      Stopa inflacji (indeks cen konsumpcyjnych CPI, zmiana roczna)

      4,2%

       

      4,9%

       

      3,9%

       

      5,7%

       

      1,7%

       

      -0,2%

       

      -0,1%

       

      0,4%

      Stopa bezrobocia

      10,0%

      11,2%

      10,9%

      10,9%

      10,2%

      7,1%

      6,8%

      5,1%

      Wartość obrotów handlu zagranicznego

      114,8 mld EUR

      137,3 mld EUR

      152,9 mld EUR

      153,2 mld EUR

      156,6 mld EUR

      163 mld EUR

      173 mld EUR

      176,2 mld EUR

      Wartość eksportu

      59,7 mld EUR

      71,4 mld EUR

      79,9 mld EUR

      80,0 mld EUR

      81,3 mld EUR

      84,7 mld EUR

      90,5 mld EUR

      93,1 mld EUR

      Wartość importu

      55,1 mld EUR

      65,9 mld EUR

      73,0 mld EUR

      73.2 mld EUR

      75,3 mld EUR

      78,3 mld EUR

      82,4 mld EUR

      83,1 mld EUR

      Bilans handlu zagranicznego

      +4,6 mld

      EUR

      +5,5 mld EUR

      +6,9 mld EUR

      +6,8 mld EUR

      +6,0 mld EUR

      +6,4 mld EUR

      +8,1 mld EUR

      +9,9 mld EUR

      Wartość rocznego napływu zagranicznych inwestycji bezpośrednich

      1,495 mld EUR

      1,795 mld

      EUR

       

      3,739 mld

      EUR

       

       

      10,461 mld

      EUR

       

      2,316 mld EUR

       

      5,333 mld EUR

      -13,784 mld EUR

       

      Wartość rocznego odpływu zagranicznych inwestycji bezpośrednich

      1,938 mld EUR

      1,185 mld EUR

       

       3,162 mld EUR

       

      8,210 mld EUR

       

      1,701 mld EUR

       

      2,612 mld EUR

      -14,183 mld EUR

       

      Skumulowana wartość zagranicznych inwestycji bezpośrednich w kraju urzędowania (inward)

      64,2 mld EUR

      68,5 mld

      EUR

       

      65,3 mld

      EUR

       

      78,5 mld

      EUR

       

      80,6 mld

       EUR

       

      81,3 mld

       EUR

      76,7 mld EUR

       

      Skumulowana wartość zagranicznych inwestycji bezpośrednich kraju urzędowania za granicą (outward)

      13,5 mld EUR

      17,5 mld

      EUR

       

      18,6 mld

      EUR

       

      26,3 mld

      EUR

       

      28,7 mld EUR

       

      32,1 mld EUR

      31,9 mld EUR

       

      Wartość rocznego napływu zagranicznych inwestycji  bezpośrednich  na osobę

      149 EUR/os.

      180

      EUR/os.

       

      376

      EUR/os.

       

      1056

      EUR/os.

       

      234

      EUR/os.

       

      537

      EUR/os

      -

       

      Wartość bezpośrednich inwestycji zagranicznych na osobę

      6.401 EUR/os.

      6.862

      EUR/os.

      318

      EUR/os.

      828

      EUR/os.

      172

      EUR/os

      263

      EUR/os

      -

       

      Średni kurs EUR/HUF

      281

      275,41

      279

      289,42

      296,92

      308,66

      309,90

      311,46

      Średni kurs USD/HUF

      202

      208,15

      200,72

      225,37

      223,70

      232,52

      279,46

      281,44

       

      Źródło: Centralny Urząd Statystyczny (KSH), Węgierski Bank Narodowy (MNB), Ministerstwo Gospodarki Narodowej (NGM), Kopint-Tárki Instytut Badań Koniunktur Gospodarczych Zrt., Europejski Urząd Statystyczny Eurostat

       

      3.3. Główne sektory gospodarki

       

      Wzrost wartości dodanej brutto PKB (analogiczny kwartał roku poprzedniego = 100,0):

       

      2016

      2017

      III kw.

      IV kw.

      I kw.

      II kw.

      III kw.

      Rolnictwo

      110,9

      111,2

      94,6

      87,2

      88,7

      Przemysł, w tym:

      101,1

      99,4

      106,7

      102,9

      103,7

      - przemysł przetwórczy

      100

      99

      107,9

      103,7

      104,9

      Budownictwo

      95,6

      94,3

      124,7

      128,6

      128,3

      Usługi, w tym:

      103

      103,4

      103

      102,9

      103,8

      - handel, gastronomia, noclegi

      100,9

      100,2

      105,3

      105,9

      106,8

      - transport, magazynowanie

      105,9

      106

      102,3

      102,7

      104,7

      - IT, telekomunikacja

      104

      105,7

      103,2

      106,5

      108,2

      - działalność finansowa, ubezpieczeniowa

      100,9

      100,3

      100,5

      101,4

      100,6

      - nieruchomości

      103,1

      103,4

      101,5

      101,6

      103,5

      - działalność zawodowa, naukowa, techniczna

      107,4

      107,5

      106,5

      106,7

      108,1

      - administracja, edukacja, opieka zdrowotna

      101,2

      102,9

      100,9

      98,8

      98,5

      - sztuka, rekreacja, usługi inne

      102,6

      102,5

      103,8

      104,2

      106,2

      PKB razem

      102,5

      101,9

      104,3

      103,3

      103,8

      Źródło: KSH

       

      3.4. Działania rządu węgierskiego w sferze gospodarczej

       

      Zachęcamy do systematycznego odwiedzania naszej strony internetowej http://www.budapeszt.msz.gov.pl/pl/wspolpraca_dwustronna/informacje_ekonomiczne/, gdzie co miesiąc, na bieżąco, informujemy o działaniach rządu i najważniejszych procesach zachodzących w węgierskiej gospodarce.

       

      3.5. Handel zagraniczny Węgier

       

      2016 rok

       

      Według danych KSH (węgierski Centralny Urząd Statystyczny) w 2016 roku obroty handlowe Węgier ze światem wyniosły 176,2 mld EUR (dla porównania: 173,0 mld EUR w 2015 roku), przy dodatnim dla Węgier saldzie na poziomie 9,9 mld EUR. Wartość eksportu wyniosła 93,1 mld EUR (wzrost o 2,9%), a importu 83,1 mld EUR (wzrost o 1,5%).

       

      Najważniejsi odbiorcy węgierskiego eksportu w 2016 roku: Niemcy (25,6 mld EUR, wzrost o 3,9%), Rumunia (4,6 mld EUR, spadek o 3,8%), Słowacja (4,6 mld EUR, wzrost o 1,7%), Francja (4,4 mld EUR, wzrost  o 6,3%), Włochy (4,4 mld EUR, wzrost o 5,4%), Austria (4,4 mld EUR, wzrost o 2,2%), Czechy (3,8 mld EUR, wzrost o 9,3%), Polska (3,8 mld EUR, wzrost o 11,6%), Wielka Brytania (3,6 mld EUR, wzrost o 3,3%), USA (3,2 mld EUR, spadek o 1,2%).

       

      Najważniejsi partnerzy w węgierskim imporcie w 2016 roku: Niemcy (22 mld EUR, wzrost o 2,5%), Austria (5,3 mld EUR, spadek o 1,6%), Polska (4,6 mld EUR, wzrost o 2,4%; istotny awans na trzecie miejsce – jeszcze w 2015 roku Polska znajdowała się na szóstej pozycji), Słowacja (4,4 mld EUR, wzrost o 2,6%), Chiny (4,4 mld EUR, wzrost o 1,9%), Czechy (4,1 mld EUR, wzrost o 3,8%), Holandia (4,1 mld EUR, wzrost o 9,9%), Francja (4 mld EUR, spadek o 1,8%), Włochy (4 mld EUR, wzrost o 6,9%), Rumunia (2,6 mld EUR wzrost o 0,5%).

       

      Spośród głównych partnerów handlowych ujemne saldo w 2016 roku Węgry odnotowały z: Chinami (2,4 mld EUR), Holandią (1,1 mld EUR), Rosją (0,9 mld EUR), Austrią (0,9 mld EUR), Polską (0,8 mld EUR), Japonią (0,5 mld EUR), Koreą Płd. (0,5 mld EUR), Tajwanem (0,4 mld EUR), Hongkongiem (0,4 mld EUR), Irlandią (0,3 mld EUR), Belgią (0,2 mld EUR), Czechami (0,2 mld EUR), Singapurem (0,2 mld EUR), Słowenią (0,2 mld EUR), Indiami (0,2 mld EUR) i Malezją (0,2 mld EUR).

       

      Geograficzne kierunki węgierskiego handlu zagranicznego: Europa 86%, Azja 9%, Ameryka 4%, Afryka 1%, Australia i Oceania 0%.

      Struktura węgierskiego eksportu: Europa 88%, Azja 6%, Ameryka 5%, Afryka 1%, Australia i Oceania 0%.

      Struktura węgierskiego importu: Europa 85%, Azja 12%, Ameryka 3%, Afryka 0%, Australia i Oceania 0%.

       

      Najświeższe dane (I-IX 2017)

       

      W okresie styczeń-wrzesień 2017 roku wartość węgierskiego eksportu wyniosła 75,359 mld EUR (wzrost wolumenu o 6,1% r/r), a importu – 68,831 mld EUR (wzrost o 8,1% r/r), co oznacza, że - dodatnie dla Węgier - saldo obrotów handlowych ukształtowało się na poziomie 6,529 mld EUR (spadek o 1,112 mld EUR r/r). (KSH)

       

      3.6. Relacje gospodarcze z UE

       

      Zapraszamy na naszą stronę internetową:

      http://www.budapeszt.msz.gov.pl/pl/wspolpraca_dwustronna/informacje_ekonomiczne/. Prezentujemy tam także najważniejsze wydarzenia w relacjach gospodarczych w kontekście Unii Europejskiej.

       

      3.7. Uczestnictwo w wielostronnych organizacjach i porozumieniach o charakterze ekonomicznym

       

      Węgry są członkiem Organizacji Narodów Zjednoczonych od 1955 roku i jej instytucji stowarzyszonych (ILO, UNESCO, FAO, WHO itp.). W 1982 roku zostały członkiem Międzynarodowego Funduszu Walutowego (IMF), Banku Światowego oraz IFC (Międzynarodowej Korporacji Finansowej). Ponadto są sygnatariuszami GATT, członkiem WTO, OECD, Międzynarodowego Banku Odbudowy i Rozwoju (EBRD), Światowej Organizacji Własności Intelektualnej (WIPO). W 1999 roku Węgry przystąpiły do NATO, a od 2004 roku są członkiem Unii Europejskiej.

       

      Członkostwo Węgier w organizacjach międzynarodowych w kolejności alfabetycznej: ACCT (obserwator), Grupa Australijska (Australia Group), BIS, CE, CEI, CERN, EAPC, EBRD, EIB, ESA (pełnoprawny członek od 25.11.2015), UE, FAO, G-9, IAEA, IBRD, ICAO, ICC, ICCt, ICFTU, ICRM, IDA, IEA, IFC, IFRCS, ILO, IMF, IMO, Interpol, IOC, IOM, IPU, ISO, ITU, MIGA, MINURSO, NAM (gość), NATO, NEA, NSG, OAS (obserwator), OECD, OIF (obserwator), OPCW, OSCE, PCA, SECI, UN, UNCTAD, UNESCO, UNFICIP, UNHCR, UNIDO, UNOMIG, UPU, WCL, WCO, WEU (stowarzyszony), WFTU, WHO, WIPO, WMO, WToO, WTO, ZC i wiele innych.

       

      Dwustronna współpraca gospodarcza


       

      4.1. Gospodarcze umowy dwustronne

       

      Mając na uwadze międzynarodowe zobowiązania prawne zarówno Polski, jak i Węgier w Traktacie Akcesyjnym do Unii Europejskiej, dokonano przeglądu umów dwustronnych pomiędzy Rzeczypospolitą Polską i Republiką Węgierską, po czym 17 czerwca 2005 roku został podpisany protokół, w myśl którego część dotychczasowych umów utraciła moc obowiązującą. 

       

      Obowiązujące umowy o charakterze gospodarczym:

      • Traktat koncyliacyjno-arbitrażowy między Polską a Węgrami. (Data podpisania: 1928-11-30;  Data wejścia w życie: 1930-02-28); Publikacja: 1930/13/93 Dz. U.,
      • Umowa między Rządem PRL a Rządem Węgierskiej Republiki Ludowej o międzynarodowej komunikacji samochodowej. (Data podpisania: 1965-07-18;  Data wejścia w życie: 1965-11-19); Publikacja: 2003/4/36 MP,
      • Porozumienie między Rządem RP a Rządem Republiki Węgierskiej o zmianie art. 22 Umowy między Rządem PRL a Rządem Węgierskiej Republiki Ludowej o międzynarodowej komunikacji samochodowej sporządzonej w Budapeszcie dnia 18 lipca 1965 r. (Data podpisania: 2003-08-21; Data wejścia w życie: 2003-09-22); Publikacja: 2003/48/734 MP,
      • Umowa między Rządem PRL i Rządem Węgierskiej Republiki Ludowej o komunikacji lotniczej.  (Data podpisania: 1976-02-12;  Data wejścia w życie: 1976-10-23); dotychczas nie opublikowano,
      • Układ między Rzeczypospolitą Polską a Republiką Węgierską o przyjacielskiej i dobrosąsiedzkiej współpracy.  (Data podpisania: 1991-10-06; Data wejścia w życie: 1992-06-15); Publikacja: 1992/59/298 Dz. U.,
      • Umowa między Rzeczypospolitą Polską i Republiką Węgierską w sprawie wzajemnego popierania i ochrony inwestycji. (Data podpisania: 1992-09-23;  Data wejścia w życie: 1995-06-16); Publikacja: 1995/113/542 Dz. U.,
      • Konwencja między RP i Republiką Węgierską w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku.  (Data podpisania: 1992-09-23;  Data wejścia w życie: 1995-09-10); Publikacja: 1995/125/602 Dz. U.,
      • Protokół do Konwencji o unikaniu podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku, podpisanej w Budapeszcie dnia 23 września 1992 r.  (Data podpisania: 2000-06-27; Data wejścia w życie: 2002-05-01); Publikacja: 2002/108/946 Dz. U.,
      • Umowa między Rządem RP a Rządem Republiki Węgierskiej o współpracy w dziedzinie usług transportowych. (Data podpisania: 1993-01-05;  Data wejścia w życie: 1993-09-23); dotychczas nie opublikowano,
      • Umowa o współpracy w dziedzinie nauki i techniki między Rządem RP a Rządem Republiki Węgierskiej. (Data podpisania: 1996-11-19;   Data wejścia w życie: 1997-04-25); dotychczas nie opublikowano,
      • Umowa między Rządem RP a Rządem Republiki Węgierskiej o współpracy i wzajemnej pomocy w sprawach celnych.   (Data podpisania: 1997-04-03;   Data wejścia w życie: 1997-10-21); dotychczas nie opublikowano,
      • Umowa między Rządem RP a Rządem Republiki Węgierskiej w sprawie międzynarodowych towarowych przewozów kombinowanych. (Data podpisania: 1998-04-15;  Data wejścia w życie: 1999-10-08); dotychczas nie opublikowano.

       

      4.2. Polsko-węgierskie relacje handlowe

       

      2016 rok

       

      Według danych węgierskiego Centralnego Urzędu Statystycznego (KSH) polsko-węgierskie obroty handlowe wyniosły w badanym okresie 8,418 mld EUR, co oznacza wzrost o 6% w stosunku do 2015 roku. Polski eksport wyniósł 4,627 mld EUR (+2,4%), import – 3,791 mld EUR (+11,6%), a dodatnie dla Polski saldo - 835,4 mln EUR. Polska awansowała na pozycję 3. dostawcy na rynek węgierski (po Niemczech i Austrii) i jest 8. odbiorcą towarów węgierskich (po Niemczech, Rumunii, Słowacji, Francji, Włoszech, Austrii, i Czechach).

       

      Z kolei według danych polskiego Głównego Urzędu Statystycznego obroty wyniosły 8,015 mld EUR, co oznacza wzrost o 4,6% w stosunku do 2015 roku. Polski eksport wyniósł 4,828 mld EUR (+1,1%), import – 3,186 mld EUR (+10,3%), a dodatnie dla Polski saldo – 1,642 mld EUR.

       

      Najświeższe dane (I-X 2017)

      Wg danych węgierskiego urzędu statystycznego KSH polsko-węgierskie obroty handlowe wyniosły w badanym okresie 7.835,2 mln EUR. Polski eksport wyniósł 4.345,5 mln EUR (+13,8%), import 3.489,7 mln EUR (+11,2%), a dodatnie dla Polski saldo 855,8 EUR.

       

      4.3. Współpraca inwestycyjna

      Według danych Narodowego Banku Polskiego

       

      Polskie inwestycje bezpośrednie na Węgrzech w 2016 roku wyniosły ogółem netto:  838,3 mln EUR (dla porównania: 144,4 mln EUR w 2015 roku, 9,8 mln EUR w 2014 roku, 52,3 mln EUR w 2013 roku, 206,9 mln EUR w 2012 roku, -5,8 mln EUR w 2011 roku, 37,2 mln EUR w 2010 roku), przy czym wartość kapitału własnego netto wyniosła 683,7 mln EUR, kwota reinwestowanych zysków netto 42,8 mln EUR, a instrumentów dłużnych netto 111,8 mln EUR.

       

      Węgierskie inwestycje bezpośrednie w Polsce w 2016 roku wyniosły ogółem netto: -84 mln EUR (dla porównania: 122,6 mln EUR  w 2015 roku, 105,5 mln EUR w 2014 roku, 23 mln w 2013 roku, 183,4 mln EUR w 2012 roku, 91,1 mln EUR w 2011 roku, 197,2 mln EUR w 2010 roku), przy czym wartość kapitału własnego netto (akcje i inne formy udziałów kapitałowych) wyniosła 28,1 mln EUR, kwota reinwestowanych zysków netto 3,3 mln EUR, a instrumenty dłużne netto -115,3 mln EUR.

       

      Według danych MNB (Węgierskiego Banku Narodowego)

       

      mln EUR

      2010

      2011

      2012

      2013

      2014

      2015

      2016

      Polskie inwestycje bezpośrednie na Węgrzech

      30,3

      6,9

      2,7

      -13,5

      3,1

      -28,1

      61,9

      Węgierskie inwestycje bezpośrednie w Polsce

      50,1

      39,2

      -20,4

      -11,5

      42,3

      33,8

      50

       

      4.4. Współpraca regionalna

       

      Na płaszczyźnie dwustronnej współpracują ze sobą samorządy lokalne. Poniżej zarejestrowane porozumienia i umowy o współpracy województw:

       

      • Porozumienie między Województwem Lubelskim a Komitatem Hajdu-Bihar (podpisane 18 kwietnia 2000 r. w Lublinie),
      • Porozumienie między Województwem Świętokrzyskim a Komitatem Zala (podpisane),
      • Porozumienie między Województwem Śląskim a Komitatem Borsod-Abauj-Zemplen (podpisane 9 kwietnia 2001 r. w Katowicach),
      • Porozumienie między Województwem Opolskim a Komitatem Fejer (podpisane 21 sierpnia 2000 r.),
      • Porozumienie między Województwem Mazowieckim a Komitatem Peszt (podpisane 27 maja 2002 r.),
      • Umowa o współpracy między Województwem Łódzkim a Komitatem Csongrad (podpisane 3 września 2004 roku w Łodzi).
      • List Intencyjny o współpracy pomiędzy Województwem Świętokrzyskim a Komitatem Komarom-Esztergom (podpisany)
      • List Intencyjny (czterostronny) między Województwem Zachodniopomorskim a  Parkiem natury Albufera (Hiszpania), Związkiem Zlewni Jeziora Grandieu (Loara Atlantycka, Francja), Związkiem Zlewni Jeziora Tisza (Region Tisza, Węgry) na rzecz stworzenia europejskiego projektu „Sieć Jezior Nizinnych (Reseau de lacs de plaine), 2007.

      Współpraca na poziomie partnerskich miast i gmin (ponad 100) jest także bardzo ożywiona, czego wyrazem było powołanie kilka lat temu, Forum Miast Partnerskich Polski i Węgier, które służy jako płaszczyzna wymiany poglądów i doświadczeń, oraz jest przykładem dla kolejnych inicjatyw. Gospodarzem I Forum w 2006 r. było miasto Győr. Następne fora miały miejsce kolejno: w 2007 r. w Przemyślu, w 2008 r. w Debreczynie, w 2009 r. w Krośnie, w 2010 roku w Budapeszcie (III dzielnica), a w 2011 roku w Poznaniu. W marcu 2012 roku gospodarzem Dnia Przyjaźni Polsko-Węgierskiej było województwo Csongrád, w roku 2013 - Tarnów, w 2014 - Eger, w 2015 - Katowice, w 2016 roku - Budapeszt, w 2017 roku - Piotrków Trybunalski, a w 2018 roku będzie nim Veszprém.

       

       4.5. Współpraca samorządów gospodarczych

       

      Na poziomie krajowym pomiędzy Węgierską Izbą Handlowo-Przemysłową a Krajową Izbą Gospodarczą istnieje formalne porozumienie o współpracy z 1991 r. Obie izby są członkami EUROCHAMBRES, ICC i współpracują na roboczo w różnych zakresach – wspólne programy, szkolenia, wymiana informacji itp. Izby na poziomie regionalnym i lokalnym najczęściej współpracują ad hoc przy okazji różnych imprez (targi, wystawy, spotkania biznesowe itp). Od czasu przystąpienia do UE izby współpracują na poziomie organizacji unijnych, jak również przy realizacji wspólnych projektów.

       

      Dostęp do rynku


       

      5.1 Dostęp do rynku dla polskich towarów i usług

       

      Formy prawne i zasady podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej na Węgrzech reguluje kodeks cywilny (ustawa V z 2013 roku), który obowiązuje od 15 marca 2014 roku. Węgierskie regulacje dot. firm i spółek są podobne do tych, jakie obowiązują w innych krajach UE. Natomiast kwestie dot. ewidencji działalności gospodarczej oraz procedur związanych z zakończeniem działalności reguluje ustawa V z 2006 r.

       

      Firmy zagraniczne mogą rejestrować swoje oddziały i przedstawicielstwa w Węgierskim Sądzie Rejestrowym (Cégbíróság).

       

      Podstawowe formy prowadzenia działalności gospodarczej na Węgrzech to:

      • spółka jawna Kkt. (Közkereseti Társaság, Unlimited Partnership),
      • spółka komandytowa Bt. (Betéti Társaság, Limited Partnership),
      • spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Kft. (Korlátolt Felelősségű Társaság, Limited Liability Company),
      • spółka akcyjna  Rt. (Részvénytársaság, Company Limited by Shares).

       

      Rozróżnia się dwa rodzaje spółek akcyjnych:

      • spółki o zamkniętym akcjonariacie Zrt. (Zártkörűen működő részvénytársaság, Closed Company Limited by Shares)
      • spółki o akcjonariacie publicznym Nyrt. (Nyilvánosan működő részvénytársaság, Public Company Limited by Shares).

      Firmy zagraniczne wybierają zazwyczaj formę spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (Kft.) lub spółki akcyjnej (Rt.).

       

      Z dniem 1 lipca 2009 roku dotychczasowe spółki użyteczności publicznej (węg. Kht. - tworzone przez samorządy i państwo ze środków publicznych) zostały wyprowadzone z systemu prawnego, przez ich wcześniejszą likwidację lub przekształcenie i wcielenie do organu budżetowego.

       

      Nie odnotowano żadnych przeszkód/barier dla polskich firm w handlu i prowadzeniu działalności gospodarczej na terenie Węgier.

       

      5.2 Dostęp do rynku pracy. Świadczenie usług i zatrudnianie obywateli RP

       

      Na Węgrzech obywatele RP mogą swobodnie podejmować zatrudnienie. Obywatele krajów Europejskiego Obszaru Gospodarczego nie muszą posiadać zezwolenia na pracę. Od 1 stycznia 2008 roku rejestracja cudzoziemców podejmujących pracę na Węgrzech odbywa się na podstawie zgłoszenia przez pracodawcę do terenowego urzędu pracy (bez personalizacji – podaje się wyłącznie liczbę osób).

       

      Podstawowe regulacje dot. zatrudnienia zawarte są w nowym węgierskim kodeksie pracy, obowiązującym od 1 lipca 2012 roku. Stosunek pracy nawiązuje się poprzez umowę o pracę, którą należy sporządzić na piśmie. Na nieważność umowy pracy z powodu nie sporządzenia pisemnej umowy może powoływać się tylko pracownik w ciągu 30 dni od przystąpienia do pracy. Umowa o pracę powinna zawierać co najmniej wynagrodzenie podstawowe określone tylko i wyłącznie w walucie krajowej oraz określać stanowisko pracy. Strony mogą zastrzec okres próbny na maksymalny okres 3 miesięcy. Pracodawca zobowiązany jest powiadomić pracownika w ciągu 15 dni od podjęcia pracy o godzinach pracy, dodatkowych składnikach wynagrodzenia (premie, system kafeterii itp.), terminie wypłaty wynagrodzenia, o zakresie zadań przypisanych do stanowiska, wymiarze urlopu i porządku jego udzielania, o regułach dotyczących obliczania okresu wypowiedzenia umowy przez pracownika i pracodawcę, o osobie wykonującej obowiązki pracodawcy oraz czy pracownik jest objęty mocą układu zbiorowego pracy.

       

      Minimalna płaca pracownika zatrudnionego w pełnym wymiarze (40 godzin tygodniowo) jest określona przepisami (rozporządzenia rządu nr 430/2016 z 15.XII. 2016 r.). Rozporządzenie rządu określa wysokość płacy minimalnej i świadczeń gwarantowanych pracowników wykwalifikowanych nie tylko na 2017 rok, ale również już 2018 rok. Płaca minimalna  wynosi od 1 stycznia 2017 roku 127.500 HUF brutto. W przypadku innej formuły czasowej zatrudnienia minimalna stawka godzinowa wynosi 733 HUF, minimalna stawka dzienna 5.870 HUF, a stawka tygodniowa 29.310 HUF. Od 2018 roku miesięcznie 138.000 HUF, tygodniowo 31.730 HUF, dziennie 6.350 HUF, godzinowo 794 HUF. Odrębnie określono stawkę gwarantowanej płacy minimalnej pracowników wykwalifikowanych, którzy od 1 stycznia 2017 roku otrzymują co najmniej 161.000 HUF miesięcznego wynagrodzenia brutto (stawka godzinowa 926 HUF, stawka dzienna 7.410 HUF, a stawka tygodniowa 37.020 HUF). Od 2018 roku miesięcznie 180.500 HUF, tygodniowo 41.500 HUF, dziennie 8.300 HUF, godzinowo 1.038 HUF.

       

      Z danych węgierskiej Narodowej Służby ds. Zatrudnienia (Nemzeti Foglalkoztatási Szolgálat, www.afsz.hu) wynika, że w całym 2016 roku dokonano nowego zgłoszenia zatrudnienia 253 osób z Polski.

       

      5.3 Nabywanie i wynajem nieruchomości

       

      Do 1989 r. większość nieruchomości znajdowała się w rękach państwa, a tylko niewielka część była w rękach prywatnych. Firmy mogły jedynie dzierżawić ziemię od państwa. W latach 90-tych procent inwestorów zagranicznych i liczba posiadanych przez nich nieruchomości wzrosły w szybkim tempie, szczególnie w Budapeszcie i niektórych miastach zachodnich Węgier. W szybkim tempie wzrastały także ceny. Na Węgrzech prowadzony jest publiczny rejestr nieruchomości.

       

      Nabywanie nieruchomości przez nie-rezydentów: nie-rezydenci, osoby prywatne oraz podmioty prawne mogą nabywać nieruchomości za wyjątkiem ziemi uprawnej, pod warunkiem, że posiadają zezwolenie władz miejscowych. Pozwolenie może być wydane, jeśli nie narusza interesów lokalnych i społecznych. Pozwolenie musi być zaopiniowane przez radę lokalnego samorządu. Zezwolenie nie jest wymagane w przypadku dziedziczenia, jak również w odniesieniu do obywateli krajów UE i EOG (poza specyficznymi wyjątkami).

       

      Ograniczenia w kwestii nabywania określonych gruntów (rolnych i leśnych)

      21 czerwca 2013 r. węgierski parlament uchwalił ustawę CXXII o obrocie gruntów rolnych i leśnych, wchodzącą w życie w czterech fazach, począwszy od 15 grudnia 2013 roku (ostatecznie z początkiem maja 2014). Ustawa ta reguluje jedynie zasady obrotu ziemią, w odrębnym akcie zostały umieszczone normy o działalności rolniczej, prowadzeniu gospodarstw i zakładów rolnych, pozostają też w mocy odrębne przepisy ustawy regulującej zasady gospodarki leśnej. Prolongata Komisji Europejskiej w kwestii obowiązywania moratorium na zakup ziemi przez cudzoziemców na Węgrzech wygasła wiosną 2014 roku.

      Regulacja maksymalnego obszaru gruntów rolnych i leśnych posiadanych na własność pozostała bez zmian, wynosi 300 ha.

      W wyniku ww. ustawy dotychczasowy maksymalny obszar gruntów użytkowanych (np. dzierżawa) przez jeden podmiot (2.500 ha) ograniczony został do 1.200 ha, a w przypadku hodowli zwierząt i producentów materiału siewnego do 1.800 ha. Umowy dzierżawy można zawierać na maksymalny okres 20 lat.

       

      Podmioty uprawnione do nabycia własności ziemi (w art.6-16):

      • krajowe osoby fizyczne,
      • obywatele UE,
      • kościoły,
      • instytucje finansowe podlegające mocy ustawy o listach zastawnych i bankach hipotecznych – na czas określony w ustawie,
      • samorządy lokalne,
      • państwo (Narodowy Fundusz Ziemi).

         

        Zarówno krajowe osoby fizyczne, jak i obywatele UE mogą nabyć maksymalnie 1 ha ziemi na terenie Węgier jeżeli:

      • nie są w stanie się wykazać wykształceniem rolniczym lub z zakresu gospodarki leśnej; lub
      • nie prowadzą od trzech lat (w sposób udokumentowany), we własnym imieniu i na własne ryzyko działalności rolniczej lub leśnej na terenie Węgier, z której czerpią dochody albo brak dochodów pochodzących z tej działalności wynika z tego, że przedsięwzięta inwestycja rolno-leśna jeszcze się nie zwróciła; lub
      • nie są członkami rolno-leśnej spółdzielni produkcyjnej zarejestrowanej na Węgrzech (posiadającymi co najmniej 25% jej udziałów i wnoszącymi osobisty wkład pracy).

         

        Nie są uprawnione do nabycia własności ziemi na Węgrzech:

      • zagraniczne osoby fizyczne spoza UE;
      • inne państwa lub ich prowincje, obce samorządy i ich jakikolwiek organ; 
      • osoby prawne, które uzyskałyby w czasie lub przed obowiązywaniem nowej ustawy ziemie od swojego poprzednika prawnego w wyniku przekształcenia organizacyjnego (fuzja, podział, przyłączenie, wyodrębnienie), z wyjątkiem gdy mowa o uznanym przez państwo kościele.

      Dla ważności aktu sprzedaży ziemi, jak i zawarcia umów o przeniesienie praw dzierżawy konieczne jest - oprócz wymogu adwokata przy kupnie-sprzedaży ziemi i rygoru notarialnego dla dzierżawy - uzyskanie zezwolenia odpowiedniego urzędu (departament rolny centralnej administracji w terenie, szczebla wojewódzkiego). W postępowaniu o uzyskanie zezwolenia urząd ten zobowiązany jest zwrócić się o wydanie opinii w poszczególnych sprawach zakupu ziemi do nowo powstałych „lokalnych komitetów ziemskich” (ciała przedstawicielskie rolników i spółdzielni, powstałe w obrębie granic administracyjnych danego samorządu lokalnego, w którym grunty miały być nabyte). Wydana przez komitety opinia w sprawie zakupu ziemi nie jest wiążąca dla postępującego w sprawie urzędu wydającego ostateczne pozwolenie. Umowy o kupnie-sprzedaży można zawierać tylko na formularzach o numerach porządkowych ściśle księgowanych przez państwo.

       

      Nabywający nieruchomości obowiązani są do uiszczania podatku od nieruchomości w wysokości 10% od wartości rynkowej. Opłata ta jest zmniejszona do 2% dla firm, których głównym profilem działalności jest obrót nieruchomościami (w tym przypadku praktycznie każda nieruchomość musi zostać zbyta w przeciągu 2 lat). Podatek od nieruchomości mieszkalnych wynosi 2% od wartości rynkowej do 4 mln HUF, powyżej 4 mln HUF zaś 4%. Zajmujący się obrotem nieruchomościami zobowiązani są do składania zeznań VAT (nie koniecznie oznacza to płatność VAT), za wyjątkiem sprzedaży nieruchomości prywatnych. Niemniej jednak od 1 stycznia 2008 r. ustawa o VAT wprowadziła nowy element – prywatne osoby zobowiązane są do płatności VAT, jeżeli prowadzona przez nich sprzedaż nieruchomości nie jest jednostkowa, a charakter sprzedaży wskazuje na działalność handlową.

       

      Generalna stawka VAT wynosi 27% od sprzedaży i wynajmu nieruchomości. W związku z nieruchomościami mogą być pobierane następujące podatki: podatek od budynków, podatek od gruntów, lokalny podatek od prowadzenia działalności gospodarczej, podatek komunalny.

       

      5.4 System zamówień publicznych

       

      System zamówień publicznych reguluje obowiązująca od 1 stycznia 2012 roku ustawa nr CVIII z 2011 r. z późniejszymi nowelizacjami, której zapisy są zgodne z dyrektywami unijnymi w tym zakresie.

       

      Tłumaczenie na angielski pierwotnej wersji ustawy przeczytać można na stronie Urzędu ds. Zamówień Publicznych (Közbeszerzési Hatóság http://kozbeszerzes.hu/nyelvi-verziok/english/) pod poniższym linkiem: http://kozbeszerzes.hu/data/documents/2012/11/07/PPA-01-01-2012.pdf

       

      Ze wszystkimi wersjami dalszych nowelizacji aktu prawnego zapoznać się można w wersji angielskiej pod:  http://www.kozbeszerzes.hu/nyelvi-verziok/hungarian-act-on-public-procurement/

       

      5.5 Ochrona własności przemysłowej i intelektualnej

       

      Na Węgrzech kwestiami własności intelektualnej, w tym własnością przemysłową oraz prawami autorskimi zajmuje się, od 1 stycznia 2011 roku, Narodowy Urząd Własności Intelektualnej (www.sztnh.gov.hu) (wcześniej Węgierski Urząd Patentowy).

       

      Uwarunkowania prawne:

      • Ustawa nr XXXIII z 1995 r. o ochronie wynalazków.
      • Ustawa nr XXXVIII z 1991 r. o ochronie wzorów użytkowych.
      • Ustawa nr XI z 1997 r. o ochronie znaków towarowych i oznaczeń geograficznych.
      • Ustawa nr LXXVI z 1999 r. o ochronie praw autorskich.
      • Ustawa nr XLVIII z 2001 r. o ochronie wzorów projektowania przemysłowego.

         

      Na Węgrzech honorowane są patenty uzyskane w procedurze krajowej lub europejskiej lub w ramach PCT (Układ o Współpracy Patentowej) pod warunkiem, że zgłoszenie i wynalazek odpowiadają odpowiednim przepisom prawnym. Postępowania zainicjowane w urzędach narodowych w przypadku krajów-sygnatariuszy Konwencji o udzielaniu patentów europejskich (EPC) mogą być obecnie inicjowane także w procedurze europejskiej. Zgłoszenia należy dokonać bezpośrednio bądź w ramach Układu o Współpracy Patentowej (PCT). Prawo ochronne na wzór użytkowy upoważnia właściciela do wyłącznego korzystania ze wzoru użytkowego w sposób zarobkowy lub zawodowy na całym obszarze Węgier. Czas trwania prawa ochronnego na wzór użytkowy jest znacznie krótszy od czasu trwania patentu i wynosi 10 lat od daty dokonania zgłoszenia w Węgierskim Urzędzie Patentowym. Ochronę wzoru użytkowego można uzyskać także w postępowaniu w ramach Układu o Współpracy Patentowej (PCT). Na podstawie ochrony wzoru użytkowego na Węgrzech w ciągu 12 miesięcy można zgłosić wniosek o ochronę europejską. Ochrona znaków towarowych na Węgrzech odbywa się poprzez wpisanie do rejestru i ważna jest przez 10 lat. Na prośbę zainteresowanego podmiotu ochrona może być przedłużana o kolejne 10 lat. Przystąpienie do UE nie oznaczało automatycznego rozszerzenia ochrony zarejestrowanych wcześniej znaków towarowych na obszar Unii. Dla uzyskania ochrony należy przeprowadzić postępowanie o ochronę unijną. Zgłoszenia należy dokonać w OHIM, tj. Urzędzie Harmonizacji Rynku Wewnętrznego w Alicante, w Hiszpanii.

       

      Na stronie http://www.nevado.hu/nevazonossag.php można dokonać pełnego darmowego przeglądu nazw.

       

      Od 1 stycznia 2002 r. obowiązuje na Węgrzech nowa ustawa (nr XLVIII z 2001 r.) o ochronie wzorów przemysłowych, która traktuje wzory przemysłowe jako wzory projektowania przemysłowego. Ochrona na wzór przemysłowy jest w mocy przez 5 lat; można ją przedłużyć najwyżej czterokrotnie każdorazowo na 5 lat. Po upływie 25 lat ochrony nie można odnowić.

       

      Ochrona na gatunki roślin jest ograniczona geograficznie i czasowo. Geograficznie obowiązuje na obszarze kraju, w którym została wydana. Czasowo wynosi 25 lat; w przypadku drzew 30 lat. Zgłoszenia można dokonać w Węgierskim Urzędzie Patentowym lub poprzez zgłoszenie wspólnotowe składając zgłoszenie w CPVO. Podmiot zagraniczny w postępowaniu przed Węgierskim Urzędem Patentowym w większości przypadków zobowiązany jest występować za pośrednictwem urzędowego przedstawiciela, tak jak w niektórych przypadkach węgierskie podmioty zobowiązane są do występowania przed urzędami zagranicznymi za pośrednictwem urzędowych przedstawicieli (jeśli zapisy umowy międzynarodowej nie stanowią inaczej). Na Węgrzech przedstawicielami mogą być rzecznicy patentowi lub adwokaci.

       

      (www.szabadalmikamara.hu)

      (www.magyarugyvedikamara.hu)

      • Baza rzeczników uprawnionych do reprezentacji w postępowaniach przed Europejskim Urzędem Patentowym - organem wykonawczym Europejskiej Organizacji Patentowej.  http://www.epo.org
      • Rzecznicy patentowi na świecie www.piperpat.com

       

      Od 1990 roku organizowane są coroczne spotkania szefów urzędów patentowych państw Grupy Wyszehradzkiej. Z dniem 1 lipca 2016 roku rozpoczął działalność Wyszehradzki Instytut Patentowy (więcej informacji: http://www.vpi.int/index.php/pl/, http://www.uprp.pl/wyszehradzki-instytut-patentowy/Text02,57,16067,7,index,pl,searchresult/).

       

      Przydatne linki i kontakty


       

      Ambasada RP w Budapeszcie

      www.budapeszt.msz.gov.pl

       

      Uwaga!

       

      W związku z likwidacją Wydziału Promocji Handlu i Inwestycji Ambasady RP w Budapeszcie z dniem 31 marca 2017 roku dotychczasowe zadania WPHI Budapeszt w zakresie wsparcia informacyjnego przedsiębiorstw przejęło Zagraniczne Biuro Handlowe PAIH S.A. Zagraniczne Biura Handlowe (ZBH) Polskiej Agencji Inwestycji i Handlu S.A. to sieć przedstawicielstw, których zadaniem jest wspieranie eksportu oraz inwestycji polskich przedsiębiorstw na rynkach zagranicznych, jak również przyciąganie inwestorów do Polski.

       

      Przedsiębiorstwa zainteresowane pozyskaniem informacji na temat węgierskiego rynku proszone są o przesyłanie zapytań na adres e-mail: budapest@paih.gov.pl. Więcej informacji na www.hungary.trade.gov.pl oraz www.paih.gov.pl.

       

      6.1 Administracja rządowa

       

      Rząd węgierski
      www.kormany.hu

       

      Kancelaria Premiera Węgier (jako ministerstwo konstytucyjne)
      MINISZTERELNÖKSÉG
      Premier Węgier: Viktor ORBÁN

      Szef Kancelarii Premiera: János LÁZÁR
      http://www.kormany.hu/hu/miniszterelnokseg

       

      Gabinet Premiera Węgier (jako ministerstwo konstytucyjne)
      MINISZTERELNÖKI KABINETIRODA
      Szef Gabinetu Premiera: Antal ROGÁN
      http://www.kormany.hu/hu/miniszterelnoki-kabinetiroda

       

      Ministerstwo Spraw Zagranicznych i Handlu
      KÜLGAZDASÁGI ÉS KÜLÜGYMINISZTÉRIUM
      Minister: Péter SZIJJÁRTÓ
      http://www.kormany.hu/hu/kulgazdasagi-es-kulugyminiszterium

       

      Ministerstwo Rozwoju Narodowego
      NEMZETI FEJLESZTÉSI MINISZTÉRIUM
      Minister: Miklós SESZTÁK
      http://www.kormany.hu/hu/nemzeti-fejlesztesi-miniszterium

       

      Ministerstwo Gospodarki Narodowej
      NEMZETGAZDASÁGI MINISZTÉRIUM
      Minister: Mihály VARGA
      http://www.kormany.hu/hu/nemzetgazdasagi-miniszterium

       

      Ministerstwo Rolnictwa
      FÖLDMŰVELÉSÜGYI MINISZTÉRIUM
      Minister: Sándor FAZEKAS
      http://www.kormany.hu/hu/foldmuvelesugyi-miniszterium

       

      Ministerstwo Sprawiedliwości
      IGAZSÁGÜGYI MINISZTÉRIUM
      Minister: László TRÓCSÁNYI
      http://www.kormany.hu/hu/igazsagugyi-miniszterium

       

      Ministerstwo Spraw Wewnętrznych
      BELÜGYMINISZTÉRIUM
      Minister: Sándor PINTÉR
      http://www.kormany.hu/hu/belugyminiszterium

       

      Ministerstwo Obrony Narodowej
      HONVÉDELMI MINISZTÉRIUM
      Minister: István SIMICSKÓ
      http://www.kormany.hu/hu/honvedelmi-miniszterium

       

      Ministerstwo Zasobów Ludzkich
      EMBERI ERŐFORRÁSOK MINISZTÉRIUMA
      Minister: Zoltán BALOG
      http://www.kormany.hu/hu/emberi-eroforrasok-miniszteriuma

       

      6.2 Samorządy gospodarcze

       

       

      6.3 Oficjalna prasa ekonomiczna

       

       

      6.4 Oficjalne strony o charakterze ekonomicznym

       

      • Centralny Urząd Statystyczny (Központi Statisztikai Hivatal) www.ksh.hu
      • Węgierski Bank Narodowy (Magyar Nemzeti Bank) www.mnb.hu
      • Węgierska Agencja ds. Promocji Inwestycji (Hungarian Investment Promotion Agency - HIPA) www.hipa.hu
      • KRS przy Sądzie Stołecznym (Fővárosi Bíróság Cégbírósága) www.fovarositorvenyszek.hu
      • Najwyższa Izba Kontroli (Állami Számvevőszék) www.asz.hu
      • Narodowy Urząd ds. Podatków i Ceł (Nemzeti Adó és Vám Hivatal) www.nav.gov.hu
      • Budapeszteńska Giełda Papierów Wartościowych S.A. (Budapesti Értéktőzsde ZRt.) www.bet.hu
      • b. państwowy Nadzór Instytucji Finansowych (Pénzügyi Szervezetek Állami Felügyelete) (wcielony w 2013 roku w struktury banku centralnego MNB) felugyelet.mnb.hu  
      • Rada Zamówień Publicznych (Közbeszerzési Tanács) www.kozbeszerzes.hu
      • Narodowa Agencja Rozwoju (Nemzeti Fejlesztési Ügynökség) www.nfu.hu
      • Urząd Ochrony Konkurencji (Gazdasági Versenyhivatal) www.gvh.hu
      • Narodowy Urząd Ochrony Konsumenta (Nemzeti Fogyasztóvédelmi Hatóság) www.nfh.hu
      • Urząd Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich (Mezőgazdasági és Vidékfejlesztési Hivatal) www.mvh.gov.hu
      • Węgierski Urząd ds. Energii i Regulacji Mediów (Magyar Energetikai és Közmű-szabályozási Hivatal) www.mekh.hu
      • Krajowy Urząd Energii Atomowej (Országos Atomenergia Hivatal) www.haea.gov.hu
      • Narodowy Urząd Własności Intelektualnej (Szellemi Tulajdon Nemzeti Hivatala) www.sztnh.gov.hu
      • GKI - Badania nad Gospodarką S.A. (GKI Gazdaságkutató ZRt.) www.gki.hu
      • Instytut Badań Finansowych S.A. (Pénzügykutató ZRt.) www.penzugykutato.hu
      • Instytut Badań nad Gospodarką Światową Węgierskiej Akademii Nauk (MTA Világgazdasági Kutatóintézet) www.vki.hu
      • Węgierski Związek Banków (Magyar Bankszövetség) www.bankszovetseg.hu
      • Narodowa Służba ds. Zatrudnienia (Nemzeti Foglalkoztatási Szolgálat) www.afsz.hu
      • Węgierski Komitet Normalizacyjny (Magyar Szabványügyi Testület) www.mszt.hu
      • Krajowa Kasa Ubezpieczeń Zdrowotnych (Országos Egészségbiztosítási Pénztár) www.oep.hu.

      Aktualizacja - 30.12.2017

      10 lipca 2013 (ostatnia aktualizacja: 23 stycznia 2018)

      Drukuj Drukuj Podziel się treścią: