close

  • Być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczypospolitej Polskiej

     

  • MOZAMBIK

  • Mozambik

  •  

     Informacje o kraju


     

    1.1. Położenie geograficzne, ludność, obszar, stolica, języki urzędowe.

     

    Położenie geograficzne: Mozambik usytuowany jest na południowo-wschodnim krańcu Afryki. Całkowita długość granic państwowych wynosi 4.571 km. Mozambik graniczy z Malawi, RPA, Suazi, Tanzanią, Zambią i Zimbabwe. Długość linii brzegowej wynosi 2.470 km. Najwyższy szczyt Mozambiku to Binga (2436 m n.p.m.). Największe rzeki: Zambezi, Lurio, Save, Limpopo i Incomati. Dominującym typem roślinności jest lesista i trawiasta sawanna oraz namorzyny i palmy. Charakterystycznymi gatunkami drzew są: mahoń, heban, baobab, bambus i różne gatunki palm. Mimo polowań świat zwierząt jest nadal bardzo bogaty. W Mozambiku żyją 252 gatunki ssaków i 470 gatunków ptaków, m. in.: nosorożce białe, zebry, różnego rodzaju antylopy, lwy, gepardy i lamparty, słonie i różne gatunki małp oraz flamingi, żurawie, ibisy. Wody Oceanu Indyjskiego odwiedzane są przez wieloryby, a w wodach przybrzeżnych występuje ogromne bogactwo ryb i skorupiaków.

     

    Jest to jedno z najbiedniejszych państw świata. Wskaźnik umiejętności pisania i czytania wśród ludności powyżej 15-go roku życia wynosi ok. 47% (mężczyźni - 62%, kobiety - 31%).

     

    Ludność: Liczba ludności szacowana jest na 25,7 milionów (Państwowy Instytut Statystyczny Mozambiku, 2015 r.). Wskaźnik umiejętności pisania i czytania wśród ludności powyżej 15-go roku życia wynosi ok. 38,7% (mężczyźni – 77%, kobiety – 49%). W wyniku pandemii HIV-AIDS, przeciętna długość życia od kilku lat utrzymuje się niewiele powyżej 42 lat. Liczba dorosłych zarażonych wirusem HIV wynosi 1,9 miliona, co stanowi 17,2% społeczeństwa w wieku 15-49 lat, a ponad 300 tysięcy osób cierpi na w pełni rozwiniętą chorobę AIDS. Przewiduje się, że w związku z rosnącą pandemia HIV/AIDS przeciętna długość życia skróci się w 2010 do 38 lat.

     

    Obszar: Kraj zajmuje powierzchnię 799,380 km(2).

     

    Stolica: Stolicą kraju jest nadmorskie Maputo (około 1,2 mln mieszkańców - Państwowy Instytut Statystyczny, 2015 r.), które leży na południowym krańcu kraju. Inne ważne miasta to: Beira, Pemba, Nampula, Quelimane Inhambane i Vilanculos.

     

    Języki urzędowe: Językiem urzędowym kraju jest portugalski. W kraju tym występuje ok. 30 różnych grup etnicznych z grupy Bantu oraz nieliczna grupa potomków ludności pochodzenia azjatyckiego (ok. 16,8 tys.) oraz portugalskiego (ok. 12,5 tys.).

     

    1.2. Warunki klimatyczne.

     

    Mozambik objęty jest działaniem klimatu podrównikowego, z porą deszczową w okresie od października do marca i z porą suchą w okresie od kwietnia do września. Roczna suma opadów atmosferycznych waha się od 500 mm na południu do 1500 mm na północy kraju. Temperatura powietrza na Nizinie Mozambickiej wynosi w styczniu 28°C a w lipcu 17°C. Wybrzeże morskie w okresie od września do maja nawiedzane jest przez cyklony tropikalne. Południową część kraju zajmuje szeroka nizina nadmorska, zwężająca się ku północy i przechodząca w Wyżynę Mozambicką, rozciętą dolinami rzek na izolowane płaskowyże. W kraju tym istnieje zagrożenie malarią.

     

    1.3. Główne bogactwa naturalne.

     

    Mozambik posiada bogate zasoby mineralne: węgiel kamienny, gaz ziemny, energia wodna, metale ziem rzadkich, złoto, tytan, żelazo, marmur, grafit, granit, tantal, boksyty.

     

    Głównymi produktami rolnymi pozostają: orzechy nerkowca, tytoń, bawełna, drewno, trzcina cukrowa. Mozambik jest również znaczącym eksporterem owoców morza (krewetki, homary). Podstawową pozycją eksportową kraju jest z 61% udziałem aluminium.

     

    1.4. System walutowy.

     

    Waluta: Metical (MT) = 100 Centavos.

     

    1.5. Religia.

     

    Mozambik jest państwem wielo-wyznaniowym: chrześcijanie (w głównej mierze katolicy i niezależne kościoły Afrykańskie) stanowią 30% ludności kraju, animiści i wyznania lokalne - 50%, muzułmanie - 20%.

     

    1.6. Infrastruktura transportowa (przejścia graniczne, lotniska, porty).

     

    Międzynarodowy port lotniczy w stolicy kraju Maputo łączy Mozambik ze światem, a lotniska lokalne obsługują mniejsze miasta: Beira, Pemba, Inhambane, Vilanculos. Mozambik szereg portów, z których głównym jest Maputo. Pozostałe to: Beira, Inhambane, Nacala, Pemba, Quelimane. Pociągiem dojechać można do Mozambiku z RPA, Malawi i Zimbabwe, a autobusem m. in. z Johannesburga i Durbanu. Najtańszym środkiem transportu w Mozambiku są autobusy, ale regularnie kursują jedynie między głównymi miastami.

     

    1.7. Obowiązek wizowy.

     

    Obywateli polskich obowiązują wizy. Można je uzyskać m.in. w urzędzie konsularnym Mozambiku w Berlinie i w Rzymie. Przedłużenie pobytu ponad okres ważności wizy zagrożone jest grzywną w wysokości ok. 100 USD za każdy dzień. Ważność paszportu powinna przekraczać co najmniej o 6 miesięcy termin wygaśnięcia wizy. Nie ma ograniczeń w przywozie walut obcych. Przywóz i wywóz waluty miejscowej jest zabroniony W paszporcie musi być co najmniej jedna strona przeznaczona na wizy, całkowicie wolna od wszelkich stempli, wiz itp. Przekraczając granicę, należy okazać bilet powrotny. Przy ubieganiu się o wizę Ambasada Mozambiku może zażądać również udokumentowania określonej kwoty pieniędzy na każdy dzień pobytu oraz/lub może być również wymagane okazanie zaproszenia lub rezerwacji hotelowej. Wiza jednorazowa wystawiana jest na okres do 30 dni, a wielorazowa od 30 do 180 dni.

     

    Najbliższe, właściwe terytorialnie polskie przedstawicielstwo dyplomatyczne to Ambasada RP w Pretorii (RPA). W Maputo działa też polski konsul honorowy.

     

    1.8. Wykaz świąt państwowych.

     

    a) 1 stycznia - Nowy Rok

    b) 3 lutego - Dzień Bohaterów

    c) 7 kwietnia - Dzień Kobiet

    d) 1 maja - Święto Pracy

    e) 25 czerwca - Dzień Niepodległości

    f) 7 września - Dzień Porozumień z Lusaki

    g) 25 Września - Dzień Sił Zbrojnych

    h) 4 listopada – Dzień Pokoju i Pojednania

    i) 25 grudnia – Boże Narodzenie/Dzień Rodziny

     

     

     

    System administracyjny


     

    2.1. Ustrój polityczny.

     

    Mozambik uzyskał niepodległość od Portugalii w 1975 r.  Na mocy konstytucji z 1990 roku Mozambik jest wielopartyjną republiką z jednoizbowym parlamentem - Zgromadzeniem Ludowym. Konstytucja z 1990 r. rozdzieliła władzę legislacyjną, wykonawczą i sądowniczą dając podwaliny pod demokrację wielopartyjną Na czele państwa stoi prezydent wyłaniany w wyborach bezpośrednich, sprawuje urząd przez pięć lat (z możliwością 1-krotnej reelekcji). Mozambik podzielony jest na 11 prowincji: Cabo Delgado, Gaza, Inhambane, Manica, Maputo, Nampula, Niassa, Sofala, Tete, Zambezia oraz miasto stołeczne Maputo (Cidade de Maputo) i 128 powiatów. Władze prowincji oraz powiatowe nie posiadają jednak realnej władzy.

     

    2.2. Władza ustawodawcza i wykonawcza.

     

    Władzę ustawodawczą sprawuje jednoizbowy parlament (Assembleia da Republica). Składa się on z 250 posłów wybieranych w bezpośrednich wyborach proporcjonalnych na okres 5 lat. W październiku 2014 r. wybory parlamentarne wygrała rządząca od czasu uzyskania niepodległości lewicowa partia FRELIMO (62% głosów), opozycyjna parta RENAMO uzyskała 29,7%), pozostałe partie 8,3%. W parlamencie partia FRELIMO posiada 160 miejsc, co pozwala jej na samodzielne rządzenie krajem. Następne wybory parlamentarne mają się odbyć w grudniu 2009 r. Władza wykonawcza składa się z prezydenta, premiera oraz Rady Ministrów (28 ministrów).


    2.3. Struktura administracji gospodarczej.

     

    Sprawy gospodarcze państwa należą do kompetencji Ministerstwa Przemysłu i Handlu. Pozostałymi resortami gospodarczymi są: Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wiejskiego, Ministerstwo Energetyki, Ministerstwo Rybołówstwa, Ministerstwo Nauki i Technologii, Ministerstwo Zasobów Mineralnych, Ministerstwo Turystyki, i Ministerstwo Finansów. System prezydencki powoduje, że nawet premier kraju nie posiada realnej władzy a wszelkie ważniejsze decyzje gospodarcze podejmowane są przez prezydenta i jego najbliższych współpracowników.

     

     W Mozambiku działa kilka niezależnych izb handlowych i przemysłowych, a najważniejszą z nich jest Izba Handlowa Mozambiku.

     

    2.4. Sądownictwo gospodarcze.

     

    W skład władzy sądowniczej wchodzą Sąd Wysoki, sądy prowincjonalne oraz rejonowe, jak również specjalne sądy – administracyjne, celne, fiskalne, morskie i pracy.

     

    Sądy krajowe zajmują się procesami gospodarczymi w oparciu o system prawny portugalski i lokalne prawo zwyczajowe. Sprawy takie prowadzone są przez wyspecjalizowane kancelarie adwokackie.

     

    System sądowniczy jest niewydajny a wszechobecna korupcja w sądach i prokuraturze utrudnia prowadzenie spraw.

     

     

     

    Gospodarka


     

    3.1. Ogólna charakterystyka sytuacji gospodarczej.

     

    W ostatnich paru latach na skutek klęsk żywiołowych i niepokojów społecznych sytuacja gospodarcza Mozambiku uległa zdecydowanemu pogorszeniu. O ile przez ostatnich 10 lat wzrost PKB Mozambiku kształtował się na poziomie około 7,0 - 8,0% rocznie, to w ostatnich dwóch latach  wynosił około 4,0%. W 2017 r. w dalszym ciągu niskie ceny na rynkach światowych na towary eksportowane przez Mozambik oraz spadająca  wartość inwestycji zagranicznych realizowanych w tym kraju negatywnie rzutowały na jego gospodarkę, która pogrążała się w kryzysie. Gospodarka rolna Mozambiku (tak jak i w wielu innych krajach Afryki Subsaharyjskiej) opierała się o małe gospodarstwa rodzinne, produkujące żywność na własne potrzeby, które w okresie suszy nie były w stanie zapewnić nawet swoim rodzinom wystarczającej ilości żywności. Władze Mozambiku przyznały, że poprzedni rząd nie ujawnił Międzynarodowemu Funduszowi Walutowemu (IMF) faktu udzielenia przez szereg międzynarodowych instytucji finansowych, w tym przez Bank Światowy i Międzynarodowy Fundusz Walutowy, gwarantowanych przez rząd tego kraju pożyczek dla kilku firm państwowych oraz z udziałem Skarbu Państwa w łącznej wysokości ponad 2 mld USD. Przypuszcza się, że zadłużenie Mozambiku z tytułu zaciągniętych wcześniej pożyczek może być jeszcze wyższe. Obecnie Mozambik jest jednym z najbardziej zadłużonych krajów Afryki Subsaharyjskiej. W zaistniałej sytuacji zarówno IMF jak i UK wstrzymały kolejne transze pożyczki dla tego kraju. Ze względu na coraz trudniejszą sytuację finansów publicznych Mozambiku i brak  transparentności w zakresie zarządzania środkami publicznymi również Niemcy i Belgia  zawiesiły udzielanie dalszej pomocy finansowej dla Mozambiku. Władze tego kraju mają jednak nadzieję, że uda im się wyjaśnić kwestię powyższych pożyczek i do końca 2018 r. uzgodnią z IMF warunki nowej pożyczki na dokonanie niezbędnych reform. W 2017 r. rząd Mozambiku został zmuszony do podjęcia szeregu niepopularnych reform jak np. zaostrzenie polityki monetarnej, ograniczenie wielkości nieefektywnych subsydiów czy sprzedaż lub likwidacja szeregu firm państwowych przynoszących straty. Pomimo powyższych wyzwań gospodarka Mozambiku nadal uważana jest za jedną z bardziej dynamicznie rozwijających się na kontynencie afrykańskim, a najwięcej  inwestycji zaczyna przyciągać coraz szybciej rozwijający się sektor energetyczny i wydobywczy (gaz ziemny, węgiel). W związku ze znalezieniem na północnym wybrzeżu Mozambiku największych od 10 lat złóż gazu naturalnego przewiduje się do 2035 r. 10-krotny wzrost PKB Mozambiku.  Planowana budowa zakładu skraplającego gaz (gaz LNG), pozwoli Mozambikowi stać się trzecim na świecie (po Katarze i Australii) eksporterem tego gazu. Przewiduje się, że eksploatacja gazu naturalnego dla celów komercyjnych nastąpi w 2018 r., natomiast wybudowanie zakładu skraplającego gaz potrwa od 4 do 6 lat. Rząd będzie popierał dynamiczny rozwój przemysłu naftowego i gazowego ale będzie także dążył do zróżnicowania gospodarki tak aby nie opierać jej głównie na eksploatacji węglowodorów. Dlatego 5-letni program rozwoju gospodarczego Mozambiku zakłada jako inne priorytetowe sektory gospodarki rolnictwo, energetykę, turystykę i infrastrukturę. Największym problemem w rozwoju gospodarczym Mozambiku jest zły stan infrastruktury - głównie transportowej, energetycznej i portowej.  W związku z powyższym rząd w ostatnich latach sfinansował kilka inwestycji infrastrukturalnych, m.in. wybudował nowy port, kontynuował rozbudowę i modernizację połączeń kolejowych oraz wybudował nową hydroelektrownię. W 2017 r. trwał również proces elektryfikacji kraju. Istotnym, nabrzmiałym problemem społeczno - ekonomicznym jest w dalszym ciągu migracja ludności Mozambiku, głównie do sąsiedniej RPA. Oficjalnie w RPA zatrudnionych jest ok. 75 000 legalnych pracowników z Mozambiku, głównie w górnictwie. Szacuje się jednak, że nielegalnie w RPA pracuje ponad 1 mln obywateli tego kraju. W 2016 r. wzrost PKB wyniósł około 4%, w 2017 r. wzrost PKB prognozuje się na poziomie 4,7%, a w 2018 r na poziomie 5,3%. W 2016 r. inflacja w Mozambiku wyniosła  17,5% (gwałtownie rosły ceny żywności i paliwa). W 2016 r. do  Mozambiku napłynęły bezpośrednie inwestycje zagraniczne o wartości 3,1 mld USD.

     

    Istotnym zagadnieniem społeczno – ekonomicznym jest migracja ludności Mozambiku głównie do sąsiedniej RPA. Oficjalnie w RPA zatrudnionych jest ok. 75.000 legalnych pracowników z Mozambiku, głównie w górnictwie. Szacuje się jednak, że nielegalnie w RPA pracuje ponad 1 mln obywateli Mozambiku. Obecnie gospodarka Mozambiku jest jedną z bardziej dynamicznych na kontynencie afrykańskim. Decydujący wpływ na wzrost gospodarczy Mozambiku mają realizowane przez inwestorów zagranicznych wielkie projekty  przemysłowo - infrastrukturalne m.in.: rozbudowę huty aluminium Mozal i rurociągu dostarczającego gaz do RPA (projekt koncernu „Sasol” z RPA). Kapitał zaangażowany w te dwa pro-jekty przekroczył 2,6 mld USD. Inne projekty to budowa i uruchomienie kopalni i huty tytanu Mo-ma w prowincji Nampula (wartość inwestycji - 450 mln USD). Jednak  najwięcej inwestycji zaczyna przyciągać coraz szybciej rozwijający się sektor energetyczny i wydobywczy (gaz ziemny). Bezpośrednie inwestycje zagraniczne pokrywają znaczną część deficytu budżetowego państwa i finansują przede wszystkim projekty przemysłowe oraz sektor wydobywczy. W związku ze znalezieniem na północnym wybrzeżu Mozambiku największych od 10 lat złóż gazu naturalnego przewiduje się do 2035 r. 10-krotny wzrost PKB Mozambiku.  Planowana budowa zakładu skraplającego gaz (gaz LPG), pozwoli Mozambikowi stać się trzecim na świecie (po Katarze i Australii) eksporterem gazu LPG. Przewiduje się, że eksploatacja gazu naturalnego dla celów komercyjnych nastąpi w 2018 r., natomiast wybudowanie zakładu skraplającego gaz potrwa od 4 do 6 lat. Trwa reformacja gospodarki w Mozambiku, w ramach której zostało już sprywatyzowanych ponad 1 200 firm (głównie małych). Często dobierani są przez rząd strategiczni inwestorzy w celu przejęcia i prowadzenia sprywatyzowanych koncernów.  Największym problemem w dalszym dynamicznym rozwoju Mozambiku pozostaje fatalny stan infrastruktury - głównie transportowej, energetycznej i portowej. W związku z tą sytuacją, rząd postanowił w  latach (2011 – 2015) sfinansować kilka inwestycji infrastrukturalnych m.in. wybudować nowy port (port głęboki) w okolicy Matutine, kontynuować rozbudowę i modernizację połączeń kolejowych, pobudować nową hydroelektrownię w Mphanda Nkuwa o mocy 1500 MW oraz dokończyć kosztem 400 mln USD proces elektryfikacji kraju.  Trwa reforma gospodarki w Mozambiku, w ramach której zostało już sprywatyzowanych ponad 1 200 firm (głównie małych). Często strategiczni inwestorzy dobierani są przez rząd Mozambiku pod kątem możliwości  przejęcia i prowadzenia przez nich sprywatyzowanych koncernów.

     

    3.2. Główne sektory gospodarki.

     

    Największy udział w PKB Mozambiku w 2014 r. mają następujące sektory gospodarcze: usługi około 47,0%, (w tym: transport i łączność 9,5%, usługi finansowe i biznesowe 10,9%, sektor nieruchomości 7,6%) oraz rolnictwo 25,3%, produkcja przemysłowa 12,2%, sektor finansowy 6,9%.

     

    Sektor usług

     

     Największe znaczenie dla gospodarki Mozambiku posiada sektor usług, w tym przede wszystkim usługi handlowe i transportowe. Pozostałe usługi w tym m.in. finansowe, budowlane oraz komunikacyjne pozostają na niskim poziomie. Coraz istotniejszym sektorem gospodarki Mozambiku staje się turystyka.  Rząd przewiduje przyciągnięcie w ciągu najbliższego kilku lat ok. 1 mld USD w postaci inwestycji bezpośrednich skierowanych zostanie na ten sektor.

     

    Przemysł wydobywczy i produkcja przemysłowa

     

    Kolejną pozycję pod względem znaczenia dla gospodarki Mozambiku zajmuje sektor wydobywczy i produkcja przemysłowa z udziałem w PKB około 23,0% (aluminium, gaz ziemny, napoje, piwo, papierosy, mydło, cement, rowery, baterie). Należy przy tym odnotować, że zdecydowana największa część ww. sektora skupiona jest wokół huty aluminium Mozal. W rezultacie sfinalizowania kolejnych etapów rozbudowy ww. huty, zdominowała ona nie tylko ww. sektor gospodarki, ale również eksport Mozambiku. Obecnie trwają prace nad dalszym zwiększeniem możliwości przerobowych ww. huty aluminium.  W ich efekcie produkcja aluminium w Mozambiku ma w najbliższych latach wzrosnąć do 661.000 ton rocznie.

     

    Szacuje się, ze w najbliższych latach górnictwo (gł. złoża - węgiel, gaz ziemny, złoto, tytan, żelazo, marmur, grafit, granit, tantal, itp.) będzie odgrywać coraz większą rolę w gospodarce Mozambiku. Jest to jeden z sektorów, którego dynamiczny rozwój ma stymulować prywatyzacja. W ostatnich latach sektor górniczy notuje duży wzrost w porównaniu z analogicznymi okresami w odleglejszej przeszłości. Nowe projekty, szczególnie w sektorze górnictwa węgla kamiennego powinny przyczynić się do szybszego rozwoju tej gałęzi gospodarki Mozambiku. Największym problemem rozwoju tego sektora jest w dalszym ciągu brak infrastruktury transportowej.

     

    Rolnictwo

     

    Rolnictwo, rybołówstwo i leśnictwo generują łącznie około 25,3% PKB, zatrudniając ok. 70% siły roboczej Mozambiku ale rozwija się wolniej niż inne sektory gospodarki Mozambiku. Główne eksportowane produkty rolnicze  to: krewetki, cukier, orzechy nerkowca, bawełna, kopra, drewno i herbata. Od zakończenia wojny domowej (w 1992 roku) reformy w rolnictwie zaowocowały znaczącym wzrostem produkcji.

     

    Sektory gospodarki Mozambiku o największym udziale w PKB  

     

    Sektory gospodarki

    Rolnictwo i działalność pochodna

    Transport, składowanie i komunikacja

    Sektor komercyjny i usługowy

    Sektor przemysłowy

    Sektor nieruchomości i usług profesjonalnych

    Edukacja

    Sektor rządowy, usługi społeczne i inne

    Sektor finansowy

    Górnictwo

    Prąd, gaz i woda

    Hotelarstwo i restauracje

    Sektor budowlany

    Pozostałe

     

     

    3.4. Struktura i kierunki handlu zagranicznego.

     

    Najważniejsi (pod względem wartości obrotów) w ostatnich latach partnerzy handlowi Mozambiku w jego imporcie: RPA, Zjednoczone Emiraty Arabskie, Chiny, Singapur, Bahrajn, Portugalia, Holandia.

     

    Najważniejsi (pod względem wartości) w ostatnich latach partnerzy Mozambiku w jego eksporcie: Holandia, RPA, Indie, USA, Chiny, Portugalia

     

    Najważniejsze wartościowo wyroby importowane przez Mozambik w ostatnich latach: pojazdy samochodowe, węgiel drzewny, korek, i produkty pochodne, skóry zwierzęce i i wyroby ze skóry, wyroby z kamienia, wyroby ceramiczne, szkło i wyroby ze szkła.

     

    Najważniejsze wartościowo wyroby eksportowane przez Mozambik w ostatnich latach: produkty mineralne, metale nieszlachetne i wyroby z metali nieszlachetnych, produkty spożywcze, napoje i wyroby tytoniowe.

     

    Znaczący przez szereg lat import Mozambiku spowodowany był m.in. budową huty aluminium. Pomimo przewidywań, że po ukończonej realizacji I etapu rozbudowy huty Mozal import znacznie osłabnie, powodując zmniejszenie deficytu w handlu zagranicznym, efekt taki nie nastąpił i Mozambik w dalszym ciągu odnotowuje wysokie,  ujemne saldo obrotów handlowych. Prawdopodobnie wynika to z rozpoczęcia kolejnych dwóch ogromnych projektów inwestycyjnych: Moma Titanium Minerals Project oraz Corridor Sands Titanium Project.

     

    3.5. Uczestnictwo Mozambiku w wielostronnych organizacjach i porozumieniach o charakterze ekonomicznym.

     

    Mozambik jest członkiem m.in. SADC, AU (African Union), Comunidade dos Paises de Lingua Portuguesa, ACP, ONZ, WHO, WTO, IBRD. Mozambik jest jednym z 6 krajów SADC, który podpisał  „Umowę o Partnerstwie Ekonomicznym” z UE (EPA).

     

    3.6. Relacje gospodarcze z UE.

     

     W handlu zagranicznym Mozambiku ogółem obroty z UE stanowiły około 20,0% (eksport około 45,4%  oraz import około 15,0%.

     

    Główne grupy asortymentowe w imporcie i eksporcie Mozambiku z i do UE  w ostatnich latach (dane wg. Komisji Europejskiej)

     

    Import Mozambiku z UE

    Grupy asortymentowe

    Maszyny inne niż elektryczne

    Produkty chemiczne

    Sprzęt transportowy

    Produkty żywnościowe

    Produkty farmaceutyczne

     

    Eksport Mozambiku do UE

    Grupy asortymentowe

    Metale nieżelazne

    Produkty żywnościowe

    Paliwa

    Rudy i inne minerały

    Produkty częściowo przetworzone

     

    Najważniejsze wartościowo towary w  imporcie UE z Mozambiku  w ostatnich latach: aluminium, tytoń, skorupiaki, cukier  oraz granit. W eksporcie UE do Mozambiku dominującą pozycję w ostatnich latach  zajmowały: materiały konstrukcyjne dla linii kolejowych lub tramwajowych, aparaty telefoniczne, elektrody węglowe, książki i materiały drukowane, lekarstwa oraz kable i druty izolowane.

     

    Najważniejsi w ostatnich latach (wartościowo) partnerzy handlowi Mozambiku spośród krajów UE w jego imporcie: Portugalia, Holandia, Wielka Brytania, Niemcy, Francja.

     

    Najważniejsi w ostatnich latach (wartościowo) partnerzy handlowi Mozambiku spośród krajów UE w jego eksporcie : Holandia, Portugalia, Hiszpania, Wielka Brytania, Belgia.

     

     

     

    Dwustronna współpraca gospodarcza


     

    4.1. Gospodarcze umowy dwustronne.

     

    Od grudniu 2007 r. umową regulującą wzajemne stosunki gospodarcze Polska - Mozambik jest tymczasowa umowa IEPA (Interim Economic Partnership Agreement). Brak jest gospodarczych umów bilateralnych Polska - Mozambik. W dniu 16.07.2014 r. Mozambik jako jeden z sześciu państw członków Południowoafrykańskiej Rady ds. Rozwoju (SADC) podpisał „Umowę o Partnerstwie Ekonomicznym” (EPA) z UE.

     

    4.2. Handel zagraniczny.

     

    Zgodnie z informacjami GUS RPA obroty towarowe Polski z Mozambikiem w okresie I-XII.2017 r. wyniosły 155,3 mln USD co stanowi wzrost o 44,1% w porównaniu do I-XII.2016 r. W powyższym okresie Eksport Polski do Mozambiku wyniósł 44,1 mln USD (wzrost o 14,5%, a import 111,2 mln USD, wzrost o 60,5%. W obrotach towarowych z Mozambikiem w okresie I-XII 2017r. Polska zanotowała ujemny bilans handlowy w wysokości 67,2 mln USD.

     

    Najważniejsze wartościowo grupy asortymentowe w eksporcie Polski do Mozambiku:

     

    - produkty pochodzenia roślinnego 35,5 mln USD, wzrost eksportu w porównaniu do I-XII.2016 r. o 41,1,4%, udział w eksporcie Polski do Mozambiku ogółem 80,6%,

    - produkty przemysłu chemicznego i przemysłów pokrewnych 5,4 mln USD, udział 12,4%,

    - urządzenia mechaniczne i elektryczne; do rejestracji i odbioru dźwięku; wartość 1,8 mln USD, spadek o 41,7%, udział 4,1%.

     

    Najważniejsze grupy towarowe w imporcie Polski z Mozambiku:

    - produkty mineralne; wartość 53,5 mln USD, udział w imporcie Polski z Mozambiku ogółem 48,1%%,

    - gotowe art. spożywcze, napoje bezalkoholowe, alkohol, i ocet, tytoń; 38,2 mln USD, wzrost o 11,9%, udział 34,3%,

    - wyroby nieszlachetne i wyroby z metali nieszlachetnych; wartość 17,2 mln USD, wzrost o 30,2%, udział 15,4%.

     

    Obroty handlowe między Polską a Mozambikiem choć nieduże z roku na rok  ulegają zwiększeniu.  Fluktuacja asortymentowa w relacjach handlowych z Mozambikiem wyraźnie wskazuje na doraźny charakter zawieranych transakcji.

      

    4.3. Inwestycje /wzajemne.

     

    Brak informacji na temat inwestycji wzajemnych

     

    4.4. Współpraca regionalna.

     

    Brak informacji na temat współpracy regionalnej

     

    4.5. Współpraca samorządów gospodarczych.

     

    We wrześniu 2015 r. w Mozambiku przebywała misja gospodarcza Krajowej Izby gospodarczej RP.

     

     

     

    Dostęp do rynku


     

    5.1. Dostęp do rynku dla polskich towarów i usług (bariery).

     

    Wejście Polski do Unii Europejskiej i objęcie umową ACP-EU a obecnie EPA powoduje, że polskie firmy nie napotykają żadnych barier w eksporcie do Mozambiku, mają pełnoprawny dostęp do tego rynku i takie same warunki jak inne firmy z UE.

     

    5.2. Świadczenie usług i zatrudnianie obywateli RP.

     

    Rząd Mozambiku nie stosuje żadnych utrudnień w dostępie do rynku pracy. Jednocześnie zachęcając zagranicznych inwestorów do obecności w Mozambiku ustanowił ulgi celne i podatkowe oraz specjalne strefy ekonomiczne.

     

    5.3. Nabywanie i wynajem nieruchomości.

     

    Nie istnieją żadne ograniczenia w nabywaniu nieruchomości przez obcokrajowców w Mozambiku. Istnieją jednak ograniczenia w nabywaniu ziemi, która jest własnością państwa. W takim przypadku istnieje możliwość wieczystej dzierżawy na okres 99 lat.

     

    Inwestorzy muszą uzyskać zgodę na planowane przedsięwzięcie w Ministerstwie Planowania i Rozwoju. Osoby prywatne muszą wykazać się 5-cio letnim legalnym pobytem w Mozambiku, bądź też podobnie jak osoby prawne muszą założyć firmę/działalność gospodarczą w Mozambiku. Wynajem nieruchomości nie podlega żadnym ograniczeniom.

     

    5.4. System zamówień publicznych.

     

    Zamówienia publiczne w większości przypadków podlegają procedurom przetargowym. W większości przetargi są otwarte i nie ma teoretycznie ograniczeń w składaniu ofert. Przy większych przetargach obowiązuje klauzula pre-kwalifikacji bądź też dopuszczane są tylko te firmy, które zostały już zarejestrowane i uznane przez organizatora przetargu. Może się okazać, że w jednym ministerstwie obowiązuje kilka różnych procedur przetargowych w zależności od danego departamentu.

     

    Firmy zagraniczne chcące wziąć udział samodzielnie w przetargu muszą być zarejestrowane w Mozambiku. Można też skorzystać z usługi miejscowej firmy, która wystąpi oficjalnie jako oferent.

     

    Przetargi w Mozambiku bywają często ustawiane pod konkretnego oferenta, bądź też w rezultacie działań korupcyjnych ich warunki nie są przestrzegane. Oferent kwestionujący warunki i przebieg przetargu nie może ich zaskarżyć do Centralnej Komisji Przetargowej lecz do sądu krajowego. Znajomość portugalskiego i lokalnych zwyczajów jest niezbędna. Przetargi rządowe publikowane są w gazecie codziennej „Noticias”.

     

    5.5. Ochrona własności przemysłowej i intelektualnej.

     

    W Mozambiku istnieje szereg uregulowań prawnych chroniących własność intelektualną i prawa autorskie (z roku 2000) oraz własność przemysłową (z roku 1999). Są one zgodne z zapisami WTO Trade Related Aspects of Intellectual Property Rights (TRIPS). Niemniej jednak, nieefektywny system prawny Mozambiku i powolnie działający wymiar sprawiedliwości oraz policja czynią wprowadzanie w życie wspomnianych przepisów bardzo trudne.

     

     

     

    Przydatne linki i kontakty


     

    6.1. Administracja gospodarcza.

     

    Ministerstwo Przemysłu i Handlu

    Ministério da Indústria e Comércio de Moçambique

    http://www.mic.gov.mz

    E-mail: infomic@mic.gov.mz

     

    Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wiejskiego

    Ministry of Agriculture and Rural Development

    Tel.: +258 1 46-0010

    Fax: +258 1 46-0145

    Oficjalna strona Rządu Mozambiku z linkami

    http://www.mozambique.mz/links.htm#

     

    6.2. Samorządy gospodarcze.

     

    Izba Handlowa Mozambiku

    Mozambique Chamber of Commerce

    http://www.teledata.mz/cacomo/cacommo.htm

     

    6.3. Oficjalna prasa ekonomiczna.

     

    W Mozambiku ukazuje się jedynie 10 publikacji w tym 2 dzienniki:

    Noticias, www.jornalnoticias.co.mz

    Diario de Moçambique

     

    6.4. Oficjalne strony o charakterze ekonomicznym.

     

    www.mozambique.mz

    http://www.bancomoc.mz

     

     

    23 grudnia 2014 (ostatnia aktualizacja: 9 listopada 2018)

    Drukuj Drukuj Podziel się treścią: