close

  • Być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczypospolitej Polskiej

     

  • REPUBLIKA POŁUDNIOWEJ AFRYKI

  • Republika Południowej Afryki

    •  

       Informacje o kraju


       

      1.1. Położenie geograficzne, ludność, obszar, stolica, języki urzędowe.

       

      Położenie geograficzne:  Republika Południowej Afryki jest najdalej na południe wysuniętym państwem w Afryce, z trzech stron otoczonym przez oceany (Ocean Atlantycki na zachodzie i Ocean Indyjski na wschodzie). Linia brzegowa ma 2.798 km. Większości rzek w RPA znajduje swe źródła w Górach Smoczych i płynie głównie na wschód i południe w kierunku Oceanu Indyjskiego. Najdłuższą z nich, jest rzeka Oranje, o długości 1.860 km, uchodząca na zachodzi do Oceanu Atlantyckiego.

       

      Na terenie Republiki Południowej Afryki występuje ponad 20.000 gatunków roślin, co stanowi około 10% wszystkich poznanych roślin na świecie. Wiele spośród nich to gatunki endemicznie, które najczęściej występują w Prowincji Przylądkowej. W RPA można spotkać pierwszą trójkę największych ssaków, czyli słonia afrykańskiego, nosorożca białego i hipopotama, jak również najwyższego czyli żyrafę. W kraju tym występują również największe koty afrykańskie: lwy, lamparty i gepardy. Wśród ponad 800 gatunków ptaków w RPA znajduje się największy czyli struś i najcięższy latający czyli drop olbrzymi. Oprócz tego można zobaczyć flamingi, papugi, orły. U południowych wybrzeży kraju, głównie w rejonie Przylądka Dobrej Nadziei naliczono około 170.000 dzikich pingwinów. W wodach Oceanów Atlantyckiego i Indyjskiego występuje kilkanaście gatunków rekinów.

       

      RPA graniczy z Namibią (967 km granicy), Botswaną (1.840 km), Zimbabwe (225 km), Mozambikiem (491 km) oraz Królestwami Suazi (430 km) i Lesotho (909 km, Lesotho jest wewnętrzną enklawą otoczoną przez terytorium RPA).

       

      Ludność: Oficjalna liczba ludności wynos około 55,00 mln ( Główny Urząd Statystyczny RPA). Faktycznie RPA zamieszkuje znacznie więcej ludności, gdyż w kraju tym przebywa na stałe liczna grupa legalnych i nielegalnych imigrantów szacowna na 4-8 mln ludzi). Około 74,4% obywateli RPA jest pochodzenia afrykańskiego, 14,3% europejskiego (w tym Afrykanerzy), 8% to ludność etnicznie mieszana (tzw. Kolorowi), zaś 2,5% jest pochodzenia azjatyckiego, głównie indyjskiego.

       

      Obszar: Kraj zajmuje powierzchnię 1.219.912 km(2).

       

      Stolica: Stolicą kraju jest Pretoria (około 2,95 mln mieszkańców, GUS RPA), a główne miasta to Johannesburg, Kapsztad, Durban i Port Elizabeth.

       

      Języki urzędowe: Od momentu zakończenia apartheidu w RPA obowiązuje 11 języków urzędowych: angielski, afrikaans, isiNdebele, isiXhosa, isiZulu, sePedi, seSotho, seTswana, siSwati, tshiVenda, xiTsonga. Szacuje się, że około 0,7% czarnej i 59,1% białej populacji posługuje się na co dzień językiem afrikaans. Językiem angielskim, natomiast jako ojczystym posługuje się około 0,5% czarnej i 39,3 % białej populacji. Podział na języki z grupy bantu używane przez czarną ludność przedstawia się następująco: ok. 2,0 % isiNdebele, 22,3 % isiXhosa, 30,1 % isiZulu, 11,9 % sePedi, 10,0 % seSotho, 10,3 % seTswana, 3,4 % siSwati, 2,9 % tshiVenda a 5,6 % xiTsonga. Język angielski jest powszechnie rozumiany przez mieszkańców i służy do komunikacji pomiędzy różnymi grupami etnicznymi.

       

      1.2. Warunki klimatyczne.

       

      Ogromną większość terytorium RPA stanowi płaskowyż tzw. highveld (wyniesiony znacznie ponad 1.000 m n.p.m.), gdzie panuje klimat suchy lub bardzo suchy. Północnowschodnia część kraju (okolice Parku Krugera) – tzw. lowveld oraz wybrzeże Oceanu Indyjskiego – to tereny o klimacie subtropikalnym. Najbliższe okolice Kapsztadu, jak również nieco dalsze wybrzeża Zachodniej Prowincji Przylądkowej (Western Cape Province) charakteryzują się klimatem określanym mianem semi-śródziemnomorskiego, zaś wybrzeża Oceanu Atlantyckiego – to tereny półpustynne i pustynne. W centralnej, północnej i wschodniej części RPA występują pasma górskie, z których najwyższe są Góry Smocze (Drakensberg) sięgające 3,5 tys. m n.p.m. – panuje tam klimat górski i wysokogórski. Położenie RPA na półkuli południowej powoduje, że pory roku występują odwrotnie do Europy. Między czerwcem a sierpniem, w Górach Smoczych i na wyżynie Highveld w Johannesburgu położonym na wysokości 1753 m n.p.m. nierzadko leży śnieg. Generalnie, lato na przeważającym obszarze RPA jest ciepłe lub upalne, z okresowymi (często bardzo obfitymi) opadami deszczu i gwałtownymi burzami, zaś zimy suche i chłodne.

       

      1.3. Główne bogactwa naturalne.

       

      Południowa Afryka jest bardzo zasobna w bogactwa naturalne. RPA jest jednym z największych światowych producentów złota, platyny, rud chromu, wanadu i manganu. Pod względem wydobycia innych  surowców mineralnych np. w wydobyciu diamentów zajmuje 5 miejsce w świecie, uranu – 9, węgla – 6, niklu – 10, żelaza – 8. Pięć podstawowych surowców mineralnych kraju (platyna, złoto, węgiel kamienny, diamenty oraz ruda żelaza) przynosi RPA około 30,0% wpływów eksportowych.

       

      1.4. System walutowy, kurs i wymiana.

       

      Waluta: rand południowoafrykański (ZAR), 1 ZAR = 100 centów. Rand jest walutą wymienialną.

       

      1.5. Religia.

       

      RPA jest państwem wielowyznaniowym: chrześcijanie (w głównej mierze protestanci) stanowią około 68% ludności kraju, animiści - 28%, hinduiści - 2,1%, muzułmanie - 1,4%.

       

      1.6. Infrastruktura transportowa (przejścia graniczne, lotniska, porty).

       

      Międzynarodowe porty lotnicze w Johannesburgu, Kapsztadzie i Durbanie łączą RPA ze światem, a lotniska lokalne obsługują mniejsze ośrodki miejskie - Bloemfontein, East London, George, Port Elizabeth, Upington, Kimberly i Polokwane. Południowa Afryka posiada siedem portów: Kapsztad, Durban, East London, Mossel Bay, Port Elizabeth i Richards Bay. Jest to największy, najlepiej wyposażony i najbardziej wydajny system portowy na całym afrykańskim kontynencie. Porty te służą nie tylko jako kanały przesyłowe dla importu i eksportu z RPA oraz sąsiednich państw ale również jako węzeł komunikacyjny dla wymiany handlowej z i do wschodnich oraz zachodnich wybrzeży Afryki.

       

      1.7. Obowiązek wizowy.

       

      Obywatele RP mający paszporty zwykłe mogą wjeżdżać bez wiz i przebywać na terytorium Republiki Południowej Afryki jednorazowo do 30 dni. Osoby udające się na pobyt dłuższy lub w celu podjęcia pracy są obowiązane posiadać wizę, którą można uzyskać w każdej placówce dyplomatyczno-konsularnej RPA za granicą. Na przejściach granicznych RPA wizy nie są wydawane. Przy wjeździe wymagany okres ważności paszportu powinien być dłuższy od okresu ważności wizy co najmniej o 6 miesięcy. Przekraczając granicę, należy okazać bilet powrotny. Nie ma obowiązku udokumentowania określonej kwoty pieniędzy na każdy dzień pobytu, ale przy ubieganiu się o wizę oraz przy wjeździe może być wymagane okazanie zaproszenia lub rezerwacji hotelowej. W paszporcie musi być co najmniej jedna strona przeznaczona na wizy, całkowicie wolna od wszelkich stempli, wiz itp. Przy wjeździe władze imigracyjne zamieszczają w paszporcie podróżnego zezwolenie na pobyt w RPA (do 30 dni) w postaci naklejki. Brak wolnej strony w paszporcie powoduje odmowę wjazdu do RPA i bezwarunkowy powrót pasażera do miejsca, z którego rozpoczął podróż.

       

      1.8. Wykaz świąt państwowych.

       

      a) 1 stycznia - Nowy Rok

      b) 21 marca - Dzień Praw Człowieka

      c) Wielki Piątek*

      d) Poniedziałek Wielkanocny/Dzień Rodziny*

      e) 27 kwietnia - Dzień Wolności

      f) 1 maja - Święto Pracy

      g) 16 czerwca - Dzień Młodzieży

      h) 9 sierpnia - Narodowy Dzień Kobiet

      i) 24 września - Dzień Dziedzictwa Narodowego

      j) 16 grudnia - Dzień Pojednania

      k) 25 grudnia - Boże Narodzenie

      l) 26 grudnia - Dzień Dobrej Woli

       

      *Święto ruchome

      Jeśli dzień świąteczny wypada w niedzielę, dniem wolnym jest kolejny

       

       

       

      System administracyjny


       

      2.1. Ustrój polityczny.

       

      Republika Południowej Afryki jest państwem unitarnym podzielonym na 9 prowincji, o demokratyczno-parlamentarnej formie rządów. Głową o państwa jest prezydent, który jest także szefem rządu. Oprócz prezydenta w skład gabinetu wchodzi wiceprezydent i ministrowie, powoływani przez prezydenta spośród członków Zgromadzenia Narodowego. Konstytucja przewiduje powołanie tylko dwóch ministrów niebędących parlamentarzystami. Prezydent powoływany jest w wyborach pośrednich spośród członków Zgromadzenia Narodowego przez połączone izby parlamentu: niższej (Zgromadzenia Narodowego) oraz wyższej (Narodowej Rady Prowincji). Izbę niższą powołuje się w wyborach powszechnych w okręgach wielo-mandatowych i na zasadzie proporcjonalności. Izbę wyższą – Narodową Radę Prowincji – powołują lokalne parlamenty każdej z 9 prowincji.

       

      2.2. Władza ustawodawcza i wykonawcza.

       

      Władzę ustawodawczą sprawuje dwuizbowy parlament z siedzibą w Kapsztadzie. Składa się on z izby deputowanych – Zgromadzenia Narodowego (National Assembly) oraz Krajowej Rady Prowincji (National Council of Provinces). Krajowa Rada Prowincji (90- osobowa izba samorządowa) zastąpiła funkcjonujący do 1997 r. Senat. W skład Rady wchodzą 10-osobowe delegacje każdej z 9 prowincji z ich premierami na czele oraz bez prawa głosu delegacja Zrzeszenia Władz Lokalnych (SALGA). Delegaci wyłaniani są przez zgromadzenia (sejmiki) poszczególnych prowincji. Zgromadzenie Narodowe liczy, wg zapisów konstytucji, od 350 do 400 członków, wybieranych na pięcioletnią kadencję. Połowa miejsc obsadzana jest z partyjnych list krajowych, druga – z list regionalnych. Do prerogatyw niższej izby parlamentu należy m.in. wybór prezydenta kraju, uchwalanie ustaw, kontrola władzy wykonawczej.

       

      Pierwsze ogólnonarodowe, demokratyczne wybory w 1994 r. wygrał  Afrykański Kongres Narodowy (do 1994 r. główna partia opozycyjna przeciw białemu rządowi kraju), który od tej pory pozostaje  partią rządzącą, uzyskującą ponad 60% głosów we wszystkich wyborach powszechnych.

       

      Pomimo absolutnej większość głosów i miejsc w parlamencie ze względów polityczno- praktycznych Afrykański Kongres Narodowy (ANC) rządzi w koalicji z Partią Komunistyczną oraz największym ugrupowaniem związków zawodowych w kraju, Kongresem Związków Zawodowych RPA (COSATU). W ostatnich wyborach powszechnych i prowincjonalnych, które miały miejsce 7 maja 2014 r., ANC uzyskał 62,15% głosów. Większość miejsc w Zgromadzeniu Narodowym (62,3%) posiada ANC, podczas gdy oficjalna opozycja - Partia Demokratyczna - posiada 22,3% miejsc. W parlamencie jest  reprezentowanych trzynaście partii politycznych, z prawie 90 istniejących na scenie politycznej RPA. ANC rządzi również we wszystkich prowincjach za wyjątkiem Prowincji Przylądkowo Zachodniej (Western Cape), gdzie rządy od 2009 r. sprawuje Partia Demokratyczna, która w ostatnich wyborach w maju 2014 r. uzyskała w powyższej prowincji 59,38% głosów.

       

      Głową państwa, a zarazem szefem rządu, jest prezydent (od 15.02.2018 r. C.Ramaphosa). Władza wykonawcza składa się z gabinetu, w skład którego oprócz prezydenta wchodzi wiceprezydent, 35 ministrów i 36 wiceministrów.

       

      Większość miejsc w Zgromadzeniu Narodowym (62,3%) posiada ANC, podczas gdy oficjalna opozycja - Partia Demokratyczna - posiada 22,3% miejsc. W parlamencie jest  reprezentowanych trzynaście partii politycznych, z prawie 90 istniejących na scenie politycznej RPA.

       

      2.3. Struktura administracji gospodarczej.

       

      Sprawy gospodarcze państwa należą do kompetencji Ministerstwa Handlu i Przemysłu RPA. Pozostałymi resortami gospodarczymi są: Ministerstwo ds. Rozwoju Ekonomicznego, Ministerstwo Rolnictwa, Leśnictwa i Rybołówstwa, Ministerstwo ds. Rozwoju Obszarów Wiejskich i Reformy Rolnej, Ministerstwo Ochrony Środowiska, Ministerstwo Turystyki, Ministerstwo Zasobów Mineralnych, Ministerstwo ds. Energii, Ministerstwo Finansów, Ministerstwo ds. Przedsiębiorstw Państwowych, Ministerstwo Nauki i Technologii, Ministerstwo Transportu, Ministerstwo Robót Publicznych, Ministerstwo ds. Wody i Kanalizacji, Ministerstwo ds. Małych Przedsiębiorstw. W RPA działa kilkanaście  niezależnych izb handlowo - przemysłowych, a wszystkie 9 prowincji posiadają własne izby promocji handlu i inwestycji.

       

      2.4. Sądownictwo gospodarcze

       

      Sądy gospodarcze w RPA zajmują się sprawami gospodarczymi w oparciu o m.in. prawo pracy, prawo gospodarcze oraz ustawę o przedsiębiorstwach. Powyższe sprawy  są prowadzone przez wyspecjalizowane kancelarie prawnicze i adwokackie.

       

       

       

      Gospodarka


       

      3.1. Ogólna charakterystyka sytuacji gospodarczej.

       

      W 2017 r. realizacja Narodowego Planu Rozwoju RPA (NDP) na lata 2012-2030 stanowiącego podstawowy dokument strategiczny RPA, tak jak w latach poprzednich, daleko odbiegała od jego założeń. Celami NDP miały być m.in. pobudzenie wzrostu gospodarczego, stopniowa eliminacja biedy i zmniejszanie nierówności społecznych. Zgodnie z założeniami NDP do roku 2030 powinno zostać m.in. stworzonych 11 mln nowych miejsc pracy, przy założeniu rocznego wzrostu PKB o minimum 5,4%, co  oznaczałoby wzrost PKB RPA w latach 2012-2030 o 270 %. Wzrost PKB na poziomie 5,4% miał również zapewnić zmniejszenie stopy bezrobocia  z aktualnych 27,0% do 14,0%. Tymczasem PKB w ostatnich latach nie przekraczał 2,0%, a w 2016 r. wyniósł zaledwie 0,5% (w 2017 r. wyniósł 1,0%). Międzynarodowy Fundusz Walutowy (IMF) w swoim ostatnim opracowaniu pt. World Economic Outlook prognozuje, że wzrost PKB RPA w 2017 r. wyniesie 0,8%, a w 2018 r. 1,6%. Eksperci gospodarczy jako główne przyczyny trwale niskiego wzrostu PKB tego kraju wskazują na m.in: niepewność polityczną, b. niskie zaufanie biznesu do administracji publicznej; wolne tempo realizacji projektów infrastruktury; niski poziom konkurencji w wielu sektorach gospodarki; w dalszym ciągu niezadawalające stosunki na linii pracodawca-pracobiorca; nieefektywność, zadłużenie i b. wolne tempo przekształceń własnościowych i strukturalnych firm państwowych; brak spójnej polityki przemysłowej; niską efektywność administracji centralnej, kontrowersyjne przepisy prawa gospodarczego; niezadawalające otoczenie biznesowe (biurokracja i nadmiar przepisów regulujących działalność gospodarczą); strajki; mało elastyczny rynek pracy; kwalifikacje wielu poszukujących pracy niedostosowane do potrzeb gospodarki, przeciągającą się debatę dot. przyszłości energetyki jądrowej, co nie pozwala skonkretyzować programu RPA  w zakresie wykorzystania poszczególnych źródeł energii; „napięty” budżet (w tym niższe od zaplanowanych dochody budżetowe) oraz rosnący dług publiczny i deficyt budżetowy (w 2017 r. deficyt budżetowy wyniósł około 4,3% PKB). Do pozytywów sytuacji gospodarczej RPA w 2017 r. eksperci zaliczają: mniejszą niż  w poprzednich latach ilość strajków i krótszy czas ich trwania oraz zdecydowaną poprawę sytuacji w zakresie zapewnienia ciągłości dostaw energii elektrycznej. Niektóre sektory gospodarki takie jak np. i rolnictwo w 2017 r. odnotowały wprawdzie wzrost produkcji, ale inne kluczowe sektory notowały stagnację lub wręcz spadek wzrostu.  W 2107 r. słabe wyniki produkcyjne  zanotowało m.in. górnictwo i przemysł przetwórczy. RPA, jeszcze do niedawna największy producent m.in. kukurydzy w Afryce Subsaharyjskiej,  po raz pierwszy od wielu lat (ze względu na nienotowaną od około 40 lat suszę) była zmuszona dokonać jej importu. W 2017 r. rolnictwo RPA (ze względu m.in. na duże większe niż w latach 2015-2O16 opady deszczu) - za wyjątkiem prowincji Zachodnioprzylądkowej zdecydowanie poprawiło swoje wyniki produkcyjne, a w zakresie uprawy kukurydzy nie tylko zaspokoiło potrzeby lokalnego rynku, ale i  stało się ponownie jej eksporterem.  Zgodnie z udostępnionym w grudniu 2017  ”Planem Zintegrowanych Zasobów (IRP)” dodatkowa moc pochodząca z energii jądrowej będzie potrzebna o 10-15 lat później niż zakładały to wcześniejsze prognozy (co będzie bardzo korzystne dla finansów państwa). Plany rządu RPA związane z wykorzystywaniem gazu łupkowego były wstrzymywane przez ekspertów, którzy przekonują o jego negatywnych skutkach dla środowiska naturalnego i systemu zaopatrzenia w wodę. Ni nabrały również tempa działania związane z eksploatacją gazy naturalnego. RPA była również zmuszona zawiesić eksport do UE cytrusów ze względu na chorobę ”czarnych plam”. Powyższa (konieczna) decyzja jest kolejnym ciosem dla sektora rolnego RPA szczególnie Prowincji Zachodnioprzylądkowej), który dopiero  zaczął wychodzić z kryzysu po  suszy z lat 2015-2016 (na skutek suszy bardzo ucierpiała m.in. branża winiarska oraz uprawy jabłek i gruszek). Raport pt. Gdzie inwestować w Afryce w 2018 r. przygotowany przez firmę Rand Merchant Bank (RMB) wykazał, że RPA spadła z pierwszego na drugie miejsce (po Egipcie) w zakresie atrakcyjności inwestycyjnej krajów Afryki. Wg Konferencji ds. Handlu i Rozwoju ONZ (UNCTAD) w 2016 r. wartość bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ)  realizowanych przez firmy  RPA za granicą w stosunku do 2015 r. spadła o 13,0% i osiągnęła wartość 1,52 mld USD. Natomiast wartość BIZ dokonanych w RPA  2016 r. zanotowała wzrost o 38% w stosunku do 2015 r. i wyniosła 2,4 mld USD. Eksperci gospodarczy szacują, że w 2017 r. powinien nastąpić wzrost wartości BIZ dokonywanych w RPA o około 10%.

       

       Zgodnie z informacjami Biura Statystycznego RPA bezrobocie w III kwartale 2017 r. wyniosło 27,7% (w III-cim kwartale 2016 r. osiągnęło 27,1), w tym bezrobocie ludzi młodych osiągnęło poziom 38,6%. W 2017 r. inflacja wyniosła około 5,6%, w 2018 r. jest szacowana na poziomie 5,5%, a w 2019 r. na poziomie 5,5%. W 2017 r. około 55,0% mieszkańców RPA żyło w biedzie.

       

      W RPA istnieje problem nielegalnej migracji do tego kraju, prawie wyłącznie z innych krajów afrykańskich. Migracja do RPA ma przede wszystkim podłoże ekonomiczne. Szacuje się, że w RPA przebywa nielegalnie od pięciu do ośmiu milionów osób (głównie z Mozambiku i Zimbabwe), co wpływa niezwykle negatywnie na działania zmierzające do zredukowania wysokiej stopy bezrobocia. Panuje przekonanie, że w zakresie polityki gospodarczej RPA rząd podejmuje decyzje wolno i w sposób nieprzemyślany. Dotyczy to projektów aktualizowanych lub nowych ustaw, które są powszechnie krytykowane i istnieje obawa, że mogą ograniczyć napływ tak krajowych jak i zagranicznych inwestycji i zmniejszyć atrakcyjność turystyczną kraju. Zaliczyć do nich można m.in.: ustawę „O Inwestycjach”, ustawę „O Zasobach Mineralnych”, ustawę ”O wzmocnieniu Praw Osób Pracujących w Rolnictwie” i ustawę ”O Działalności Agencji Ochrony”. Inwestycje infrastrukturalne (ale i inne), które miały stanowić podstawę wzrostu gospodarki RPA, zapisane w  Narodowym Planie Rozwoju obejmującym okres do  2030 r., nie nabrały rozpędu. Tymczasem szereg sektorów o dużym znaczeniu dla gospodarki RPA wymaga szybkich działań inwestycyjnych, restrukturyzacyjnych i naprawczych. Należą do nich m.in.: sektor górniczy i branża motoryzacyjna, które poniosły b. duże straty na skutek długotrwałych strajków; sektor energii, w tym energii elektrycznej, który nie jest w stanie zapewnić niezbędnej mocy oraz sektor energii jądrowej gdzie decyzja co do ew. budowy drugiej elektrowni jądrowej, jest jedną z kluczowych o dalekosiężnych skutkach ekonomicznych i społecznych. Dużo wątpliwości budzi racjonalność szeregu inwestycji dokonywanych przez Korporację Inwestycji Publicznych (PIC), która ma być jednym z „kół zamachowych” gospodarki RPA. Do nabrzmiałych problemów o b. dużym znaczeniu dla życia społeczno-gospodarczego RPA, które zdaniem wielu komentatorów nie są należycie rozwiązywane, należą: złe stosunki na linii pracodawcy-pracobiorcy, co skutkuje coraz większą ilością strajków; bardzo liczne protesty społeczności lokalnych niezadowolonych z jakości usług publicznych; b. wysoki (szczególnie wśród ludzi młodych) wskaźnik i coraz większe rozwarstwienie majątkowe społeczeństwa (jeden z najwyższych na świecie wskaźnik Gini (0,59). Szereg z  wskaźników makroekonomicznych ( co pokazano powyżej)  są na niezadawalającym poziomie, a nawet wykazują tendencję do pogarszania się. Międzynarodowe agencje ratingowe w ostatnich latach parokrotnie obniżały RPA rating kredytowy, co dodatkowo komplikuje sytuację gospodarczą  kraju.  Powyższe kwestie stawiają przed Rządem RPA konieczność szybkich i racjonalnych działań. W corocznych rankingach dot. konkurencyjności, opracowanym przez Światowe Forum Ekonomiczne (Global Competitiveness Raport), w odniesieniu do RPA, za wymagające zdecydowanej poprawy  uznaje się: wykorzystanie i rozwój kapitału ludzkiego (odpowiednie miejsca pracy, rozwój talentów, itp.), rynek pracy (większa elastyczność i efektywność), infrastrukturę (szybszy rozwój),  sieć i moc energetyczną (modernizacja sieci, zwiększenie mocy energetycznej) i promocję małego biznesu.

       

      3.3. Główne sektory gospodarki (o największym znaczeniu/ udziale w PKB).

       

       RPA jest krajem bogatym w zasoby naturalne (przede wszystkim minerały i metale), na wydobyciu których została zbudowana gospodarka kraju.   Największy udział w  PKB RPA mają usługi (około 65%), w tym m.in. sektor finansowy, nieruchomości i usługi biznesowe około 18,0%, sektor rządowy około 15,0%, handel hurtowy, detaliczny, hotelarstwo i restauracje około  13,0%, transport, składowanie i komunikacja około 12,0%, produkcja przemysłowa około  11,0% PKB i górnictwo około 5,0%. W RPA rozwinięta jest  hodowla zwierząt (bydło, owce, strusie i trzoda chlewna) i rolnictwo.

       

      Prawie trzy tysiące kilometrów wybrzeża umożliwia dostęp do bogatych łowisk.  Od 1994 r. w RPA rozwija się czarna klasa średnia, która w przyszłości tworzyć będzie główną siłę nabywczą kraju.

       

      Usługi

       

      Zasadniczą rolę w gospodarce RPA odgrywa od wielu lat sektor usług (udział usług w PKB RPA to ponad 65,0%, w tym  usługi finansowe stanowią około 18,0% PKB. Cztery główne banki RPA: „Standard Bank”, „First National Bank”, „ABSA” oraz „Nedbank” posiadają ponad 85,0% udziałów w sektorze bankowym tego kraju. Poza usługami finansowymi, zasadnicze znaczenie dla wzrostu PKB ma zarówno handel wewnętrzny jak i zagraniczny.

       

      Górnictwo

       

      Górnictwo  jest w dalszym ciągu ważnym dla gospodarki RPA sektorem, chociaż jego znaczenie stopniowo maleje. Pięć podstawowych surowców mineralnych kraju (platyna, złoto, węgiel kamienny, ferrochromy oraz ruda żelaza) przynoszą jednak w dalszym ciągu prawie 40% wpływów eksportowych RPA. Dodatkowo znacząca część inwestycji zagranicznych skierowana jest na przedsięwzięcia wydobywcze, szczególnie wydobycie złota, diamentów i platyny. Sektor górniczy stał się głównym beneficjentem inwestycji zagranicznych, szczególnie ze strony Chin oraz Indii, które coraz aktywniej działają na tutejszym rynku wydobywczym.

       

      Rolnictwo

       

      Sektor rolniczy  zaledwie ok. 3 % PKB , dając zatrudnienie mniej niż 7% zawodowo czynnej ludności i jego udział w dochodów eksportowych państwa wynosił około 10%.  Kontynuowany był trend spadkowy wartości produkowanej żywności, który trwa już 15 lat (w 2017 r. rolnictwo poprawiło swoje wyniki produkcyjne dzięki większej ilości opadów deszczu (w latach 2015, a szczególnie w roku 2016) w RPA panowała największa od wielu lat susza. RPA z roku na rok z eksportera żywności staje się coraz większym jej importerem. Jednym z głównych  zadań rządu pozostawało (tak jak  w latach poprzednich) przeprowadzanie reformy rolnej. Kolejne  projekty  Ministerstwa Rolnictwa dot. reformy rolnej, wywołują wiele kontrowersji. Od 1994 r. do chwili obecnej jedynie niewiele ponad 5% ziemi uprawnej przeszło w ręce czarnej ludności.

       

      Turystyka

       

      Południowa Afryka jest często określana jako świat zawarty w jednym kraju. Co prawda nie ma tutaj bardzo wysokich gór, czy rozległych lasów tropikalnych, ale istnieje duża różnorodność topograficzna, stref klimatycznych, fauny i flory. Oprócz bogactwa przyrody (RPA jest trzecim krajem na świecie pod względem zróżnicowania biologicznego), Południowa Afryka jest także bardzo zróżnicowanym krajem pod względem etnicznym i społecznym, a co za tym idzie również historycznym, kulturowym oraz kulinarnym. Do RPA przyjeżdża rocznie prawie dziesięć milionów turystów zagranicznych, z tego około jedna czwarta spoza kontynentu afrykańskiego. W dalszym ciągu większość osób z zagranicy odwiedzających RPA stanowili przyjezdni z krajów ościennych poszukujący pracy. Sektor turystyczny stanowi około 3% PKB i daje zatrudnienie około 1,5 mln osobom, zgodnie z przyjętym  planem przyśpieszonego wzrostu gospodarczego RPA (Accelerated and Shared Growth Initiative for South Africa ). Kraj przyciąga turystów różnorodnością krajobrazów, dużą ilością zwierzyny w parkach narodowych i prywatnych rezerwatach, słonecznymi plażami, miejscami kulturowymi oraz wyśmienitymi winami z winnic u Przylądka Dobrej Nadziei. Rozwija się również  ekoturystyka. W RPA znajduje się osiem miejsc objętych patronatem Światowego Dziedzictwa UNESCO. Jednym z najważniejszych z takich miejsc jest Kolebka Ludzkości położona na północny zachód od Johannesburga. To tutaj odkryto jeden z najstarszych śladów małp człekokształtnych poprzedzających hominidów, dając dowód na to, że człowiek wywodzi się z Afryki.

       

      3.4. Struktura i kierunki handlu zagranicznego.

       

      W ostatnich latach  najważniejszym wartościowo partnerem handlowym RPA była w dalszym ciągu UE (26,2%). W imporcie RPA z zagranicy ogółem Chiny stanowiły 17,3%,  Niemcy 11,0%, USA 7,2%, Indie 5,0% i Japonia 4,1%. W eksporcie RPA za granicę ogółem  Chiny stanowiły 9,5 %, USA 7,1%, Niemcy 5,3%, Indie 5,0% a Wielka Brytania 4,1%. Handel z Afryką wynosił niecałe 20% wartości handlu RPA ze światem. Z krajów afrykańskich głównym partnerem handlowym RPA w ostatnich latach było Zimbabwe (około 1,4% ogólnej wartości wymiany handlowej), przy czym około 88% wartości obrotów z tym krajem to eksport produktów południowoafrykańskich do Zimbabwe. Głównymi wyrobami w eksporcie  RPA w 2014 r. były: produkty mineralne 23,9%, kamienie i metale szlachetne 15,9% oraz metale nieszlachetne i wyroby z metali nieszlachetnych 13,0. Do głównych produktów importowanych prze RPA należały: produkty mineralne 23,8%, maszyny i urządzenia mechaniczne, sprzęt elektryczny 23,0%, pojazdy, statki i inny sprzęt transportowy 9,5%, produkty przemysłu chemicznego i przemysłów pokrewnych 9,5%. Podobnie jak w przypadku eksportu tak i w imporcie struktura towarowa  nie uległa większym zmianom.  Pomimo wciąż bardzo silnej pozycji Chin w Afryce, należy odnotować, że największym konkurentom tego Chin w eksporcie  do RPA, a mianowicie USA i Niemcom, udało się  zwiększyć wartość ich eksportu. W rezultacie maleje różnica w wartości exportowych towarów do RPA z Chin oraz pozostałych handlowych potęg.

       

      Wymiana handlowa RPA z zagranicą w III- cim kwartale 2017 r.

       

      Wartość eksportu RPA za trzeci kwartał 2017 r. wyniosła około 22,639 mld  USD, a wartość importu około 21,170 mld USD. W powyższym okresie RPA uzyskała dodatnie saldo w handlu zagranicznym w  wysokości 1,469 mld USD.

       

      Głównymi partnerami handlowymi RPA były: Chiny (13,7% wymiany RPA z zagranicą ogółem), Niemcy (9,9%), USA (6,8%), Indie (4,4%) oraz Japonia (4,1%). Handel zagraniczny RPA z Afryką wyniósł 18,4% wartości handlu RPA z zagranicą ogółem (w tym  handel z grupą SADC wyniósł 82,1% , a więc stanowił zdecydowaną większość wymiany handlowej RPA z kontynentem afrykańskim).

       

      Główni partnerzy handlowi w imporcie i eksporcie RPA za III kwartał 2017 r. (wg.  Ministerstwa Przemysłu I Handlu)

       

      Import RPA

      Kraj

      Wartość (mld USD)

      % importu

      Chiny*

      3 ,83

      18,1%

      Niemcy

      2,51

      11,9%

      USA

      1,43

      6,7%

      Indie

      1,01

      4,8%

      Arabia Saudyjska

      0,83

      3,9%

       

      Eksport RPA

      Kraj

      Wartość (mld USD)

      % eksportu

      Chiny*

      2,16

      9,5%

      USA

      1,80

      8,0%

      Niemcy

      1,56

      6,9%

      Japonia

      1,118

      4,9%

      Indie

      1,024

      4,5%

      * bez uwzględnienia Hong Kongu

       

      Główne wartościowo grupy asortymentowe w imporcie RPA: maszyny i urządzenia mechaniczne, paliwo, produkty chemiczne i pochodne, maszyn y i urządzenia elektryczne , pojazdy ( za wyjątkiem pojazdów kolejowych) i części do pojazdów. Na eksport RPA składały się głównie: produkty mineralne, metale i kamienie szlachetne, pojazdy zmotoryzowane, metale podstawowe oraz maszyneria i sprzęt mechaniczny i elektryczny.

       

      Główne grupy asortymentowe w imporcie i eksporcie RPA za trzeci kwartał 2017 r.

       

      Import RPA

      Grupa

      Wartość (mld USD)

      % importu

      Maszyny i urządzenia mechaniczne

      2,82

      13,3%

      Paliwa i oleje mineralne

       2,80

      13,2%

      Produkty chemiczne i pochodne

      2,37

      11,2%

      Maszyny i urządzenia elektryczne

      2,04

      9,6%

      Części do pojazdów zmotoryzowanych

      1,87

      8,8%

      Pojazdy  (za wyjątkiem pojazdów kolejowych)

      1,77

      8,4%

       

      Eksport RPA

      Grupa

      Wartość (mld USD)

      % eksportu

      Produkty mineralne

      5,26

      23,2%

      Metale szlachetne, kamienie szlachetne i półszlachetne

      3,75

      16,6%

      Pojazdy zmotoryzowane, samoloty, statki i inny sprzęt transportowy

      2,94

      13,0%

      Metale podstawowe i artykuły pochodne

      2,51

      11,1%

      Maszyny, sprzęt mechaniczny i elektryczny

      1,85

      8,2%

       

      3.5. Uczestnictwo RPA w wielostronnych organizacjach i porozumieniach o charakterze ekonomicznym.

       

      Członkowstwo RPA w ważniejszych organizacjach międzynarodowych: World Trade Organization (WTO), Southern African Development Community (SADC), World Bank, International Monetary Fund, African Union (AU), United Nations Organization (ONZ), Common Market for Eastern and Southern Africa (COMESA), British Commonwealth, Afrykański Bank Rozwoju, International Bank for Reconstruction and Development (IBRD), Food Agriculture Organization (FAO), African Carib-bean Pacific Group of States (ACP). W marcu 2011 r. RPA została oficjalnie zaproszona do przystąpienia do bloku BRIC (Brazylia, Rosja, Indie oraz Chiny).

       

      3.6. Relacje gospodarcze z UE

       

      Unia Europejska od wielu lat pozostaje głównym partnerem handlowym RPA. Zasady współpracy pomiędzy RPA a UE reguluje traktat TDCA (The Trade, Development and Cooperation Agreement z 1999 r.). W dniu 16.07.2014 r. UE podpisała „Umowę o Partnerstwie Ekonomicznym” (EPA ) z sześcioma krajami  należącymi do Południowoafrykańskiej Rady ds. Rozwoju  (SADC), w tym z RPA. Łącznie członkami SADC jest 15 krajów. Zgodnie z danymi statystycznymi Ministerstwa Handlu i Przemysłu RPA za 2014 r. UE pozostaje  największym partnerem gospodarczym RPA. Handel RPA z UE stanowi około 25,2%  handlu zagranicznego RPA z zagranicą ogółem (20,9% eksport oraz 29,3% import). UE pozostaje również najhojniejszym darczyńcą dla RPA

       

      W ostatnich latach najważniejszymi grupy asortymentowymi w eksporcie RPA były: produkty mineralne, kamienie i metale szlachetne  oraz pojazdy, statki i inny sprzęt transportowy . Najważniejsze grupy asortymentowe w imporcie RPA z UE: maszyny i urządzenia mechaniczne , sprzęt elektryczny, pojazdy, statki i inny sprzęt transportowy oraz produkty chemiczne i przemysłów pochodnych W ostatnich latach najważniejszymi partnerami handlowymi w eksporcie RPA do  UE ogółem były: Niemcy, Wielka Brytania , Holandia, Belgia  oraz Włochy 5,8%. W imporcie RPA z UE najważniejszymi wartościowo partnerami handlowymi RPA były: Niemcy, Wielka Brytania , Włochy, Francja oraz Hiszpania 6,2%. Należy zauważyć, że UE  powoli traci dotychczasową wielkość udziału zarówno w eksporcie do RPA, jak i w imporcie z tego kraju.

       

      Relacje gospodarcze z UE

       

      Główne grupy asortymentowe w imporcie RPA z UE w III- cim kwartale 2017 r.

       

      Import RPA

      Grupa

      Wartość (mld USD)

      % importu z UE

      Maszyny i urządzenia mechaniczne

      1,099

      16,8%

      Części do pojazdów zmotoryzowanych

      1,087

      16,6%

      Produkty chemiczne i pochodne

      0,943

      14,4%

      Pojazdy zmotoryzowane, samoloty, statki i inny sprzęt transportowy

      0,900

      13,8%

      Maszyny i urządzenia elektryczne

      0,483

      7,4%

       

      Eksport RPA do UE

      Grupa

      Wartość (mld USD)

      % eksportu do UE

      Pojazdy zmotoryzowane, samoloty, statki i inny sprzęt transportowy

      1,406

      26,9%

      Metale szlachetne, kamienie szlachetne i półszlachetne

      0,945

      18,1%

      Produkty mineralne

      0,675

      12,9%

      Produkty warzywne

      0,508

      9,7%

      Metale podstawowe i artykuły pochodne

      0,441

      8,4%

       

      Wartość eksportu RPA do UE w III  kwartale 2017 r. wyniosła około 5,233 mld USD, a  wartość importu RPA z UE  około 6,535 mld USD. Saldo w handlu zagranicznym RPA z UE było ujemne w wysokości około 1,3 mld USD. Handel RPA z UE stanowił  26,9% całego handlu zagranicznego (23,1% eksportu oraz 30,9% importu).

       

      Główni partnerzy handlowi RPA spośród krajów Unii Europejskiej w trzecim kwartale 2017 r. (wg. Ministerstwa Handlu i Przemysłu RPA)

       

      Import RPA

      Kraj

      Wartość (mln USD)

      % importu z UE

      Niemcy

      2.513,649

      41,0%

      Włochy

      594,866

      9,1%

      Wielka Brytania

      558,480

      8,5%

      Francja

      517,408

      7,9%

      Hiszpania

      452,068

      6,9%

       

      Eksport RPA

      Kraj

      Wartość (mln USD)

      % eksportu do UE

      Niemcy

      1.556,773

      29,8%

      Wielka Brytania

      981,481

      18,8%

      Holandia

      774,362

      14,8%

      Belgia

      665,883

      12,7%

      Hiszpania

      368,333

      7,0%

       

       

       

      Dwustronna współpraca gospodarcza


       

      4.1. Gospodarcze umowy dwustronne.

       

      Ramy współpracy Polski z RPA określa zawarta przez UE w dniu 16.07.2014 r. z sześcioma członkami Południowoafrykańskiej Rady ds. (SADC), w tym z RPA „Umowa o Partnerstwie Ekonomicznym” (EPA), „Międzyrządowa Umowa o Współpracy Gospodarczej” RP-RPA podpisana   w październiku 2013 r. oraz szereg innych umów, sektorowych  porozumień i MoUs.

       

      4.2. Handel zagraniczny.

       

      Najważniejsze wartościowo grupy towarowe w eksporcie Polski do RPA w ostatnich latach

       

      - urządzenia mechaniczne i elektryczne do rejestracji i odbioru dźwięku;           

      - pojazdy, statki powietrzne, jednostki pływające i współpracujące                       

        z nimi urządzenia;

      - produkty przemysłu chemicznego i przemysłów pokrewnych;                            

      - wyroby różne;                                                                                                                  

      - metale nieszlachetne i wyroby z metali nieszlachetnych;                                       

       

       Najważniejsze  wartościowo  grupy towarowe w imporcie Polski z RPA w ostatnich latach

       

      - urządzenia mechaniczne i elektryczne do rejestracji i odbioru dźwięku;            

      - metale nieszlachetne i wyroby z metali nieszlachetnych;                                      

      - produkty pochodzenia roślinnego;                                                                              

      - produkty mineralne;                                                                                                     

      - pojazdy, statki powietrzne, jednostki pływające                                                     

       i współpracujące z nimi urządzenia.

       

      W  ostatnich latach zarówno w eksporcie Polski do RRP jak i z RPA do Polski dominowały prawie te same grupy asortymentowe Również wartości tych grup w eksporcie i imporcie Polski  były  podobne.

       

      RPA w eksporcie Polski do Afryki zajmuje pierwsze miejsce z udziałem około 20%, a w imporcie Polski z Afryki również pierwsze miejsce z udziałem  około 27%.

       

      W eksporcie Polski (z uwzględnieniem wszystkich krajów świata) RPA zajmuje 26 miejsce, natomiast w imporcie Polski 29 miejsce.

       

      W ostatnich latach w eksporcie Polski do RPA dominowały wyroby o stosunkowo dużym stopniu przetworzenia, a import  Polski z RPA to raczej wyroby nisko przetworzone. Jednak różnica w stopniu przetworzenia wyrobów  zaczyna się zacierać.

       

      Zgodnie z informacjami Głównego Urzędu Statystycznego RP w okresie I-XII.2017 r. obroty Polski z RPA wyniosły 1 004 mld USD co stanowi wzrost o 15,8,% w porównaniu do I-XII  2016 r. Eksport Polski do RPA wyniósł 639,7 mln USD, wzrost o 14,7%, a import Polski z RPA 364,2 mln USD, wzrost o 17,8%. W powyższym okresie Polska zanotowała dodatnie saldo w wymianie towarowej z RPA w wysokości 275,5 mln USD.

       

      Najważniejsze wartościowo  grupy asortymentowe w eksporcie Polski do RPA

       

      - urządzenia mechaniczne i elektryczne; do rejestracji i odbioru dźwięku 180,2 mln USD, wzrost w porównaniu do I-XII.2016 r. o 16,3%, udział w eksporcie Polski do RPA ogółem 28,2%,

      - pojazdy, statki powietrzne, jednostki pływające i ich urządzenia; wartość 110,6 mln USDA, wzrost o 16,8%, udział 17,3%

      - produkty przemysłu chemicznego i przemysłów pokrewnych; wartość 72,6 mln USD, wzrost o 4,4%, udział 11,3%,

      - wyroby różne;  wartość 59,6 mln USD, wzrost o 21,6%, udział 9,3%,

      - wyroby nieszlachetne i wyroby z metali nieszlachetnych; wartość 37,8 mln USD, wzrost o 35,5%, udział 5,9%,

      - gotowe art. spożywcze, napoje bezalkoholowe, alkohol, ocet, tytoń; wartość 35,4 mln USD, wzrost o 20,7%, udział 5,5%,

      - tworzywa sztuczne i wyroby z nich; wartość 31,7 mln USD, wzrost o 26,3%, udział 5,0%.

      - produkty mineralne; 29,2 mln USD, wzrost o 200,4%, udział 4,6%.

       

      Najważniejsze wartościowo grupy asortymentowe w imporcie Polski z RPA:

       

      - pojazdy statki powietrzne, jednostki pływające i ich urządzenia; wartość importu 82,0 mln USD wzrost w porównaniu do I-XII.2016 r. wzrost o 20,0%, udział w wartości importu z RPA ogółem 22,5%,

      - wyroby nieszlachetne i wyroby z metali nieszlachetnych; wartość  62,0 mln USD, wzrost o 41,2%, udział 17,0%,

      - produkty mineralne; wartość 57,2 mln USD, wzrost o 59,3%, udział 15,7%,

      - produkty pochodzenia roślinnego; wartość 53,3%, wzrost o 16,9%, udział 15,1%,

      - skory i wyroby ze skóry, torby, itp.; wartość 49,6 mln USD, wzrost o 13,3%, udział 13,6%.

       

       4.3. Inwestycje /wzajemne.

       

      Inwestycje Polski w RPA

       

      Jedyną większą Inwestycją Polski w RPA jest zakład produkcyjny firmy Hanset - Genwest (główny udziałowiec „Kopex” Katowice) - branża górnicza - produkujący oprzyrządowanie elektryczno - elektroniczne dla maszyn i urządzeń górniczych.

       

      Inwestycje RPA w Polsce

       

      - firma „SAB Miller”-  przemysł browarniczy (Browary Tyskie i Browary Lech), pod koniec 2016 r. w związku ze zmianą strategii rynkowej firma sprzedała swoje udziały w polskich browarach,

      -  konsorcjum „Mondi” - branża celulozowo -papiernicza i drzewna (m.in. Zakłady Celulozy i Papieru w  Świeciu „Celuloza” S.A),

      - firma ”Naspers” - branża teleinformatyczna (serwis Gadu-Gadu i portal aukcyjny Allegro), w 2016 r.   firma odsprzedała udziały w polskich firmach,

      - firma „Steinhoff” - branża meblarska (produkcja),

      - firma „JD Group” - branża meblarska (handel detaliczny),

      - firma „ Pepcor” -  towary konsumpcyjne (handel detaliczny),

      - firma „Health Care” (usługi medyczne).

      Ponadto inwestorzy z RPA lokują kapitał w polskim przemyśle metalowym i maszynowym oraz w branży gastronomicznej i hotelarskiej.

       

      Ostatnie inwestycje firm z udziałem kapitału RPA w Polsce:

       

      - firma Echo Polska Properties (firma holenderska, której współwłaścicielami jest jeden z największych funduszy inwestycyjnych w RPA Redefine Properties oraz największy polski developer Echo Investment dokonała szeregu zakupów nieruchomości w sektorze handlu detalicznego w Polsce.

      - firma południowoafrykańska Bounty Brands (branża spożywcza) kontrolowana przez firmę Coast2Coast zakupiła polskie firmy Stella Pack i Sonco (branża spożywcza).

       

      4.4. Współpraca regionalna.

       

      W ostatnich latach w zakresie współpracy regionalnej miały miejsce ożywione kontakty pomiędzy Województwem Wielkopolskim a Prowincją KwaZulu-Natal. M.in. w RPA przebywała Misja Gospodarcza z woj. Wielkopolskiego. W prowincji KwaZulu - Natal (Durban i Pietermaritzburg) miały miejsce Fora Biznesowe podczas których polskie firmy nawiązały kontakty biznesowe z miejscowymi izbami gospodarczymi i  firmami południowoafrykańskimi. Polska delegacja uczestniczyła także w spotkaniu z Burmistrzem miasta Durban i Premierem prowincji KwaZulu Natal. W stolicy prowincji Mpumalanga Nelspruit delegacja uczestniczyła m.in. w Forum Biznesowym zorganizowanym przez Agencję ds. Wzrostu Gospodarczego „Mega”. Podczas Forum Biznesowego w Nelspruit z polskimi firmami spotkało się około 110 firm południowoafrykańskich (w tym z Mozambiku i Lesotho). Również delegacja KwaZulu-Natal odwiedziła województwo Wielkopolskie.

       

       4.5. Współpraca samorządów gospodarczych.

       

      Na przełomie sierpnia i września 2015 r. w RPA przebywała misja handlowa Krajowej Izby Gospodarczej. Podczas pobytu  Izba podpisała  MoU z Izbą Handlowo-Przemysłową Johannesburga. Polscy przedsiębiorcy uczestniczyli też w Forum Biznesowym w Johannesburgu zakończonych spotkaniami B2B.

       

       

       

      Dostęp do rynku


       

       5.1. Dostęp do rynku dla polskich towarów i usług (bariery).

       

      Wejście Polski do Unii Europejskiej i objęcie umową TDCA RPA spowodowało, że polskie firmy nie napotykają już żadnych barier w eksporcie do RPA, mają pełnoprawny dostęp do tego rynku i takie same warunki jak inne firmy z UE.

       

      5.2. Dostęp do rynku pracy, świadczenie usług i zatrudnianie obywateli RP.

       

      Możliwości zatrudnienia w Południowej Afryce są ograniczone z powodu ogromnej rezerwy niewykwalifikowanych i średnio-wykwalifikowanych pracowników. W związku z tym, pozwolenia na pracę nie są zwykle wydawane osobom wykonującym zajęcia, na które jest już dostateczna ilość pracowników lokalnych. Pracodawcy, którzy chcą sprowadzić pracowników z zagranicy są zobowiązani do wykazania Ministerstwu Spraw Wewnętrznych (Departament of Home Affairs), że nie są w stanie pozyskać potrzebnego personelu na lokalnym rynku pracy. Pozytywnie rozpatrywane są podania o pozwolenie na pracę dla osób, które mogą przyczynić się do wzbogacenia gospodarki Afryki Południowej. Ze szczególnym poparciem spotykają się wnioski od osób o kwalifikacjach potrzebnych, niezbędnych i jednocześnie nieosiągalnych na miejscowym rynku. Władze miejscowe popierają również wnioski o rozpoczęcie działalności gospodarczej w Południowej Afryce przyczyniające się do: sprowadzania kapitału z zagranicy do RPA, rozpoczęcia produkcji towarów na eksport lub tworzenia miejsc pracy dla obywateli RPA. W chwili obecnej istnieje zapotrzebowanie na 35 tysięcy obcokrajowców głównie inżynierów, naukowców, nauczycieli, projektantów, lekarzy i pielęgniarek oraz wielu fachowców z innych dziedzin. Procedura uzyskiwania pozwolenia na pracę jest długotrwała, okres oczekiwana może wynieść nawet kilkanaście miesięcy.

       

      5.3. Nabywanie i wynajem nieruchomości.

       

      Nie istnieją żadne ograniczenia w nabywaniu nieruchomości przez nie-rezydentów w Afryce Południowej. Istnieją jednak procedury i wymogi, które muszą być przestrzegane. Np. podmioty zarejestrowane poza RPA powinny podlegać rejestracji lokalnej. W przypadku osoby niebędącej rezydentem, która zamierza zamieszkiwać przez dłuższy czas w Południowej Afryce, musi ona uzyskać prawo stałego pobytu.

       

      Jedyne ograniczenie w nabywaniu przez cudzoziemców nieruchomości istnieje w odniesieniu do finansowania zakupu, osoba niebędąca rezydentem może uzyskać kredyt tylko do wysokości 50% maksymalnej kwoty zainwestowanej w zakup nieruchomości. Pożyczki te podlegają zatwierdzeniu przez Reserve Bank SARB. Przekazy pieniężne podlegają kontroli określonej przepisami ustawy Financial Intelligence Centre Act (FICA), co gwarantuje, że wszystkie osoby biorące udział w transakcjach finansowych ujawniają swoje dane osobowe. W trakcie zakupu nieruchomości kupujący pokrywa opłaty transakcyjne (od 0 do 8% w zależności od ceny zakupu).

       

      Środki ze sprzedaży nieruchomości mogą być transferowane wraz z zyskiem z odsprzedaży nieruchomości pod warunkiem, że tytuł własności nieruchomości został zatwierdzony jako „nie-rezydent”. W razie zbycia nieruchomości nie-rezydent jest zobowiązany do zapłaty podatku od zysków kapitałowych (CGT) .

       

      Dochody z najmu z nieruchomości nabytej w RPA przez nie-rezydenta podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym, właściciel powinien się zarejestrować jako podatnik Południowej Afryki.

       

      5.4. System zamówień publicznych.

       

      Zamówienia publiczne w większości przypadków podlegają procedurom przetargowym. W większości przetargi są otwarte i nie ma teoretycznie ograniczeń w składaniu ofert. Przy większych przetargach obowiązuje klauzula pre-kwalifikacji bądź też dopuszczane są tylko te firmy, które zostały już zarejestrowane i uznane przez organizatora przetargu. Należy tutaj zwrócić uwagę na ważny element przetargów publicznych – de facto konieczności posiadania partnera objętego „Black Economic Empowerment” (w stosowanym powszechnie skrócie: BEE). Oznacza to wzrost gospodarczego znaczenia historycznie pokrzywdzonych grup społeczeństwa i jest formułą, według której udziały kapitałowe firm przechodzą w ręce czarnych obywateli RPA. W grudniu 2006 r. rząd RPA zaaprobował ostateczną wersję Kodeksu Dobrego Postępowania (Codes of Good Practice, CGP), który reguluje proces tworzenia zasad polityki BEE. Kodeks określa przepisy dotyczące sposobu wprowadzania i realizacji strategii BEE oraz reguluje zasady oceny każdej firmy pod względem spełnienia założeń BEE, klasyfikując przedsiębiorstwa m. in. według kryterium struktury własności i struktury etnicznej kadry kierowniczej firm.

       

      5.5. Ochrona własności przemysłowej i intelektualnej.

       

      Porozumienia o produkcji i koncesjach pomiędzy południowoafrykańskimi licencjobiorcami i zagranicznymi licencjodawcami są opiniowane przez wydział Technologii i Strategii Przemysłowej (Industrial Technology and Strategy) Ministerstwa Handlu i Przemysłu (DTI). Płatność tantiem musi być zatwierdzona przez południowoafrykański bank centralny Reserve Bank (SARB). DTI jest odpowiedzialne także za koordynację całokształtu polityki w zakresie technologii z wyłączeniem strategii i programów rozwojowych. Afryka Południowa jest członkiem Światowej Organizacji Własności Intelektualnej (World Intellectual Property Organisation - WIPO) i sygnatariuszem większości międzynarodowych umów popierających prawa własności intelektualnej (IPR), w tym: Konwencji Paryskiej (Paris Convention), Konwencji Berneńskiej (Berne Convention), Umowy Budapesztańskiej (Budapeszt Treaty), Porozumienia Haskiego (Hague Agreement) i Umowy dotyczącej Praw Autorskich (Patents Cooperation Treaty).

       

      Ochrona prawa własności intelektualnej RPA regulowana jest przepisami Ustawy o Patentach (Patents Act), Ustawy o Znaku Handlowym (Trademarks Act), Ustawy o Wzorach Użytkowych (Design Act), Ustawy o Prawie Autorskim (Copyright Act), Ustawy o Fałszerstwie Towarów (Counterfeit Goods Act) i Ustawy o Prawach Własności Hodowców Roślin (Plant Breeders’ Rights Act). Południowoafrykańskie patenty są przyznawane na okres 20 lat.

       

      5.6. Informacja o aktach prawnych.

       

      Inwestycje zagraniczne w RPA, pomimo coraz  trudniejszej sytuacji ekonomicznej kraju w dalszym ciągu maja duży wpływ na rozwój gospodarczy RPA. W RPA występuje szereg ulg inwestycyjnych i podatkowych dla inwestorów. Rząd utworzył specjalne strefy ekonomiczne, a system podatkowy jest stosunkowo prosty.

       

      Podstawowe informacje dotyczące inwestowania i systemie podatkowym RPA znajdują się w przewodnikach po tym rynku na stronach internetowych następujących firm i instytucji:

       

      Deloitte & Touche (South Africa)

      Investing in South Africa

      http://www.deloitte.com/dtt/cda/doc/content/za_tax_InvestinginSA_260509.pdf

       

      Tax guide

      http://www.deloitte.com/dtt/cda/doc/content/za_people_qktaxguide_190109%281%29.pdf

       

      Department of Trade & Industry (Ministerstwo Handlu i Przemysłu RPA)

      How to do business in South Africa

      http://www.thedti.gov.za/investing/howtodobusinessinsa.htm

       

      Investors handbook

      http://www.thedti.gov.za/publications/finaldtibooklet.pdf

       

      Grant Thornton South Africa

      http://www.gt.co.za/index.asp

       

      Establishing a presence in South Africa 2009

      http://www.gt.co.za/files/eapsa2009.pdf

       

      Fiscal Handbook

      http://www.gtextranet.co.za/FiscalFile/administrative-introduction.htm

       

      WPHI Johannesburg

      http://johannesburg.trade.gov.pl/pl/south_africa/article/detail,650,Podstawowe_i_nie_tylko_informacje_o_RPA.html

       

       

       

      Przydatne linki i kontakty


       

      6.1. Administracja gospodarcza.

       

      Ministerstwo Handlu i Przemysłu

      The Department of Trade and Industry

      The DTI Campus

      77 Meintjies Street

      Pretoria 0002

      Tel: (0861) 843384, Fax: (0861) 843888

      www.dti.gov.za

       

      Ministerstwo Zasobów Mineralnych

      The Department of Mineral Reources

      Mineralia Centre

      234 Visagie Street

      Pretoria 0002

      Tel: +27 12 317 8000, Fax: +27 12 320 4327

      www.dme.gov.za

       

      Ministerstwo Rolnictwa, Leśnictwa i Rybołówstwa

      Department of Agriculture, Forestry and Fishing

      Private Bag x250

      Pretoria 0001

      Tel: +27 12 319 6000

      www.nda.agric.za

       

      Ministerstwo  Środowiska

      Department of Environment

      Private Bag X447

      Pretoria 0001

      Tel: +27 12 310 3911

      www.environment.gov.za

       

      6.2. Samorządy gospodarcze.

       

      Chamber of Commerce & Industry - Johannesburg

      www.jcci.co.za

       

      6.3. Oficjalna prasa ekonomiczna.

       

      Business Report – South Africa’s national financial daily

      www.businessreport.co.za

       

      Business Day z dodatkiem Companies & Markets

      www.businessday.co.za

       

      6.4. Oficjalne strony o charakterze ekonomicznym.

       

      http://www.engineeringnews.co.za

       

      http://www.miningweekly.com

       

      http://www.southafrica.info

       

       

      23 grudnia 2014 (ostatnia aktualizacja: 9 listopada 2018)

      Drukuj Drukuj Podziel się treścią: