close

  • Być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczypospolitej Polskiej

     

  • PANAMA

  • Panama

  •  

     Informacje o kraju


     

    1. Panama - informacje ogólne

     

    1.1.      Położenie geograficzne, ludność, obszar, stolica, języki urzędowe.

     

    Położenie geograficzne. Panama (oficjalna nazwa: Republika Panamy, hiszp. República de Panamá) zajmuje wąski (od ok. 50 km do ok. 200 km) pas lądu łączący Amerykę Północną z Ameryką Południową. W najwęższej części, zwanej Przesmykiem Panamskim, znajduje się Kanał Panamski. Od północy Panama graniczy z Kostaryką, od południa – z Kolumbią.

     

    Ponad 50% powierzchni kraju zajmują wyżyny i góry Kordylierów Centralnych. Linia brzegowa Panamy charakteryzuje się licznymi zatokami, największe z nich to Panamska (od strony Oceanu Spokojnego) i Moskitów (od Morza Karaibskiego). Do terytorium Panamy należy też ok. 1600 wysp położonych wzdłuż jej wybrzeży..

     

    Ludność: Panamę zamieszkuje 3.850.735 mieszkańców (dane z 2013 roku - źródło INEC/Instituto Nacional de Estadísticas de Panamá). Ponad 60% ludności stanowią Metysi, 20% — Mulaci i Murzyni, 10% — ludność pochodzenia europejskiego, ponadto Indianie, zamieszkujący głównie tereny na wybrzeżu Morza Karaibskiego, które stanowią autonomiczne terytorium Indian Kuna.

     

    Obszar: terytorium Panamy zajmuje powierzchnię:75.517 km⊃2; (wg. Krajowego Instytutu Geograficznego "Tommy Guardia"). Administracyjnie kraj dzieli się na 9 prowincji, 75 departamentów, 3 autonomiczne jednostki tzw. comarcas zamieszkane przez Indian (Kuna Yala, Embera, Bugle Ngöbe) i 621 powiatów (w tym 2 comarcas: Kuna i Kuna Madugandí Wargandi).

     

    Stolica: stolicą Panamy jest Panama, miasto portowe położone nad Oceanem Spokojnym, w pobliżu Kanału Panamskiego. Liczbę mieszkańców szacuje się na ok. 700 tys.

     

    Języki urzędowe:  językiem urzędowym Panamy jest hiszpański.

     

     

    1.2.      Warunki klimatyczne

     

    Klimat równikowy, na północy bardzo wilgotny (opady całoroczne do 4000 mm), na południu wilgotny (opady głownie w półroczu letnim, 1500–2500 mm rocznie). Pora deszczowa jest długa (od maja do grudnia) i krótki sezon letni (od połowy grudnia do końca kwietnia). Średnia temperatura miesięczna: 26–28°C na nizinach i około 17–10°C w górach. Panama jest położona w strefie aktywnej sejsmicznie.

     

    1.3.      Główne bogactwa naturalne

     

    • sól kamienna,
    • rudy żelaza, manganu i miedzi
    • złoto
    • lasy mahoniowe

     

    1.4.      System walutowy, kurs

     

    Oficjalna walutą Panamy jest Balboa, PAB, jednak w powszechnym użyciu jest dolar amerykański. Kurs balboa: 1 PAB = 1 USD

     

     

    1.5.      Religia

     

    W Panamie przeważają katolicy: 65,1%. Znaczącą grupę stanowią zielonoświątkowcy: 14,43%. Protestanci to 6,38%. Islam wyznaje 3,5%, a buddyzm – 2,1%.

     

    1.6.      Infrastruktura transportowa

     

    Infrastruktura drogowa w Panamie jest słabo rozwinięta, zwłaszcza we wschodniej części kraju. Istnieje ok. 12 tys. km dróg, w tym ponad 1/3 o utwardzonej nawierzchni. Główny szlak transportowy stanowi Droga Panamerykańska (545 km) łącząca Panamę z Kostaryką. Długość linii kolejowej wynosi 355 km (głównie kolej wąskotorowa). Najważniejsze porty to Panama, Cristóbal, Colón i Balboa. Główny port lotniczy — Panama.

     

    1.7.      Obowiązek wizowy

     

    Od 23 sierpnia 2002 r. między Polską a Panamą obowiązuje umowa o ruchu bezwizowym. Zgodnie z nią obywatele polscy mający ważne paszporty mogą wjeżdżać oraz przebywać na terytorium Panamy do 90 dni bez wizy. Zwolnienie z obowiązku wizowego nie obejmuje osób zamierzających podjąć naukę, pracę lub inną działalność zarobkową, a także przyjeżdżających na pobyt stały. Każdy przyjeżdżający do Panamy ma obowiązek posiadania wystarczających środków na pokrycie kosztów pobytu (gotówka nie jest konieczna, wystarczy udokumentowany stan konta bankowego i karta kredytowa).

    Panamska służba graniczna może skrócić dozwolony pobyt obcokrajowca w Panamie do mniej niż 90 dni. Turystów opuszczających Panamę samolotem obowiązuje tzw. podatek wyjazdowy (w postaci opłaty lotniskowej) w wysokości 20 USD od osoby. W Panamie nie ma obowiązku meldunkowego.

     

    1.8.      Wykaz świąt państwowych

     

    1 stycznia - Nowy Rok

    9 stycznia - Dzień Męczenników

    Karnawałowy poniedziałek - Poniedziałek przed środą popielcową.

    Karnawałowy wtorek - Wtorek przed środą popielcową.

    Wielki Piątek

    1 maja - Święto Pracy

    3 listopada - Dzień Niepodległości (od Kolumbii).

    4 listopada - Dzień Flagi

    5 listopada - Dzień Krzysztofa Kolumba

    10 listopada - Primer Grito de Independencia de la Villa de los Santos” czyli “Pierwszy krzyk Niepodległości w Villa de los Santos”- Powstanie w Villa de los Santos przeciwko Hiszpanii.

    28 listopada - Dzień Niepodległości (od Hiszpanii).

    8  grudnia - Dzień Niepokalanego Poczęcia oraz Dzień Matki.

    25 grudnia - Boże Narodzenie

     

     

    System administracyjny


     

    2. System administracyjny

     

    2.1. Ustrój polityczny

     

    Panama jest republiką. Głową państwa i jednocześnie szefem rządu jest prezydent wybierany w wyborach powszechnych na 5-letnią kadencję.

     

     

    2.2. Władza ustawodawcza

     

    Władza ustawodawcza należy do 1-izbowego Zgromadzenia Ustawodawczego wybieranego w wyborach powszechnych na 5 lat.

     

     

    2.3. Władza wykonawcza

     

    Władzę wykonawczą sprawuje rząd powoływany przez prezydenta i przed nim odpowiedzialny.

     

     

    2.4. Struktura administracji gospodarczej

     

    Dyrekcja Generalna do Międzynarodowych Spraw Ekonomicznych (Dirección General de Relaciones Económicas Internacionales) przy Ministerstwie Spraw Zagranicznych

     

     

    2.5. Sądownictwo gospodarcze

     

    Sądownictwem gospodarczym  zajmują się: 

    - wyspecjalizowane Sądy Gospodarcze

    - Komisja Wolnej Konkurencji i Ochrony Konsumentów  (Comisión de Libre Competencia y Asuntos del Consumidor CLICAC)

    - Sąd Najwyższy

     

    Gospodarka


     

    Gospodarka Panamy – podsumowanie 2017 r. i I semestr 2018 r.

     

    PKB

    Wzrost gospodarczy Panamy w 2018 r., wg CEPAL wyniesie 5,2% i będzie drugą gospodarką w regionie po Republice Dominikany. W 2017 r. PKB w 2017 r. wzrosło o 5,4%.

    Działalność gospodarcza w I semestrze 2018 r., która uzyskała najlepsze wyniki w pierwszej połowie roku to: połów (30,2%), magazynowanie i komunikacja (5,2%), budownictwo (4,9%), górnictwo i wydobywanie (4,9%) oraz handel (4,8%). W 2017 r. Kanał Panamski wygenerował zysk netto w wysokości 1.650 mln USD; projekcje na 2018 r. szacują, że ten zysk wyniesie ok. 1.736 mln USD.

    Panama przeżywa silny wzrost w zakresie wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych, których zasięg, wg Krajowej Rady ds. Energii (SNE), obejmuje 94,5% terytorium państwa (72,8% w 1990 r. i 90,3% w 2011 r.). W 2017 r. panamski system energetyczny wygenerował 10.554,2 GWh mocy. 67% prądu pochodzi z hydroelektrowni, 4,58% z elektrowni wiatrowych i 1,45% ze słonecznych. 26,9% zużycia pochodzi z tradycyjnych źródeł energii – w przypadku Panamy – elektrowni termicznych.

    Wzrost aktywności w rolnictwie, łowiectwie i leśnictwie w pierwszym semestrze 2018 roku był spowodowany wzrostem eksportu owoców, ryżu oraz produkcją wieprzowiny, mleka i jaj. Odnotowano spadek w działalności związanej z sektorem nieruchomości (1,3%).
    Handel hurtowy pozostaje w stagnacji ze względu na sytuację firm działających w strefie wolnocłowej Colón (Zona Libre Colón). W strefie sprzedaż kształtuje się na podobnym poziomie niż w tym samym okresie w 2017 r. (9,8%), przede wszystkim do Kolumbii, Wenezueli i Ekwadoru, z powodu trudności w wymianie walut w Wenezueli, wyższych podatków dla producentów tekstyliów i obuwia w Kolumbii oraz dewaluacji walut narodowych tych krajów i innych w stosunku do dolara.

    Inflacja

    Indeks cen towarów i usług konsumpcyjnych (CPI) w okresie od stycznia do czerwca 2018 roku w stosunku do 2017 r. wykazał wzrost o 0,9%.

    Rachunek Bieżący

    Według rachunku obrotów bieżących bilansu płatniczego wyniósł w I semestrze 2018 roku 547,7 milionów dolarów, tj. odnotowano jego zwiększenie o 27% w porównaniu do tego samego okresu w 2017 r.

    Dług Publiczny

    Zgodnie z danymi Ministerstwa Gospodarki i Finansów, dług publiczny wzrósł w I połowie 2018 r. o 3,6% i wyniósł 24,233 mld dolarów; 81% przypada zadłużeniom zagranicznym.

    Inwestycje zagraniczne

    Inwestycje zagraniczne w Panamie obejmują głównie projekty związane z usługami, energetyką i sektorem finansowym. Inwestycje bezpośrednie w okresie styczeń – marzec 2018 r. spadły o 17% w stosunku do tego samego okresu w 2017 r. osiągając wynik 1,1 mld USD.

    Handel zagraniczny

    Panamski handel w I semestrze 2018 r. roku wzrósł o 10,1% w stosunku do tego samego okresu w 2017 r. (15,6 mln USD) i wyniósł łącznie 169,6 mln USD (w 2017 r. łącznie 660 mln i wzrost o 3,4% w stosunku do 2016 r.). Najwyższy wskaźnik eksportu odnotowano w takich towarach jak m.in. drewno (wzrost o 71%), świeże ryby (38%) i odpady aluminiowe (33%), banan (28%), wołowina (25%), krewetki (21%), arbuz (12%) i ananas (8%). Najważniejszymi partnerami Panamy są Stany Zjednoczone, Europa i Karaiby.

    Import panamski w 2017 r. ukształtował się na poziomie 12,7 mld USD (wzrost o 8,8% w stosunku do 2016 r.). Głównymi produktami importowanymi są m.in.: ropa, maszyneria i sprzęt elektroniczny, pochodzące głównie z Chin, Stanów Zjednoczonych, Japonii, Singapuru i Kolumbii.

    Obroty handlowe między Polską a Panamą

    Polski import z Panamy

    Według wstępnych danych statystycznych podanych przez GUS wartość polskiego importu z Panamy w okresie styczeń-maj 2017 r. wyniosła 1.069.711 dolarów, co oznacza, że nastąpił spadek o 396,6 proc. w porównaniu z analogicznym okresem ub. roku, kiedy import z Panamy wyniósł 5.312.516 dolarów. Spadek ten był spowodowany znacznym zmniejszeniem importu panamskich bananów i melonów.

    Największy udział w imporcie w okresie styczeń-maj 2017 r. stanowiły melony (605.234 USD – 56,58% udziału; spadek o 268,34%). Drugą największą pozycję w imporcie stanowiło obuwie (16,6% udziału o wartości 177.657 USD). Następne pozycje zajmowały: pasta kakaowa - wartość 67.471 USD (6,3% udziału), banany -  wartość 66.580 USD (6,22% udziału; wartość ta stanowi znaczny spadek importu bananów w porównaniu z 2,8 mln USD w analogicznym okresie ub. roku) i proszek kakaowy - wartość 62.138 USD (5,8% udziału).

    Polski eksport do Panamy

    Wg danych Panamskiej Izby Gospodarczej, eksport polskich produktów do Panamy wyniósł w 2017 r. 20.182.209,29 USD (108.998.915 USD w 2016 r.), import produktów z Panamy – 506.284,49 USD (29.149.715 USD w 2016 r.). Najważniejsze produkty eksportowane do Panamy to m.in. sery i przetwory mleczne, nawozy, żelazo, produkty farmaceutyczne, produkty mleczne.

    Główne wskaźniki makroekonomiczne

    PKB w 2017 r.

    40,1 mln dolarów

    Tempo wzrostu PKB w 2017 r.

    65,4%

    Roczna stopa inflacji (CPI)

    0,9%

    Stopa bezrobocia w 2017 r.

    6%

    Saldo rachunku bieżącego bilansu płatniczego w 2017 r.

    933 mln dolarów

    Wartość eksportu (FOB) w 2017 r., włączając w to eksportowe strefy przetwórcze

    169,6 mln dolarów

    Wartość importu (FOB) w 2017 r., włączając w to eksportowe strefy przetwórcze

    12,7 mld dolarów

    Wartość netto rocznego napływu zagranicznych inwestycji bezpośrednich (w mln USD)

    5,3 mln dolarów

    Relacja całkowitego długu publicznego brutto do PKB z 2016 r.

    37,8%

     

     

     

    Dwustronna współpraca gospodarcza


     

    4. Dwustronna współpraca gospodarcza.

     

    4.1. Gospodarcze umowy dwustronne

     

    Polska nie ma dwustronnej umowy gospodarczej z Panamą.

     

    4.2. Handel zagraniczny.

     

    Według danych Głównego Urzędu Statystycznego w Polsce (GUS) w pierwszej połowie 2015 r. Polska importowała z Panamy towary o wartości 53.668.915 dolarów. 87,73% tej kwoty stanowią towary z rozdziału  89, który obejmuje łodzie oraz inne jednostki  pływające, podczas gdy 9,62% odpowiada importowi  bananów. Tymczasem polski eksport do Panamy wyniósł 59.541.170 dolarów, z czego 79,21% stanowił eksport statków i innych konstrukcji pływających z rozdziału 89, 11,08% produktów farmaceutycznych, 1,82%  pozostałych respiratorów oraz masek gazowych z pozycji 9020, 1,55% opon pneumatycznych, nowych, gumowych, a 1,43% pozostałych gotowych artykułów.

     

    Wśród gałęzi rynku, które oferują największy potencjał eksportu na panamski rynek, z uwzględnieniem popytu zewnętrznego, który on generuje, znajdują się maszyny dla budownictwa i robót publicznych, towary konsumpcyjne, farmaceutyki, pojazdy, wytwarzanie energii i technologia przemysłowa.

     

    4.3. Inwestycje.

     

    W chwili obecnej nie ma znaczących polskich inwestycji bezpośrednich w Panamie.

     

    4.4. Współpraca regionalna.

     

    Między Polską a Panamą nie ma tej formy współpracy.

     

    Dostęp do rynku


     

    5. Dostęp do rynku.

     

    5.1. Dostęp do rynku dla towarów i usług /bariery/.

     

    W rankingu krajów o najbardziej sprzyjających warunkach dla prowadzenia działalności gospodarczej, na liście 189 krajów, Panama znalazła się na 55. miejscu (dane Banku Światowego, Doing Business 2014). Wśród 32 państw regionu Ameryki Łacińskiej i Karaibów zajmuje piąte miejsce. Oba te wyniki są znacząco lepsze niż w poprzednich latach. Fitch Ratings ocenia, że perspektywa gospodarcza Panamy jest stabilna, a prowadzenie działalności wiąże się z niewielkim ryzykiem.

     

    Gospodarka Panamy jest otwarta i dynamiczna, z dobrze rozwiniętym sektorem usług. Kraj ma również dogodną lokalizację geograficzną, dzięki której stał się nowoczesną platformą logistyczną, z jej głównym atutem – Kanałem Panamskim. Panama jest międzynarodowym centrum redystrybucji dóbr, ruchu pasażerskiego i komunikacji międzynarodowej. W strefie wolnocłowej w Colón działa około 3000 firm, a wielkość rocznych obrotów wynosi ponad 19 mld USD. W Międzynarodowym Centrum Bankowości funkcjonuje ponad 90 instytucji finansowych.

     

    W ostatnich latach rząd dokonał istotnych zmian w ustawodawstwie, których celem jest poprawa funkcjonowania rynku, uproszczenie procedur i wyeliminowanie barier celnych. Panama ma podpisane umowy handlowe z głównymi partnerami, zarówno w regionie, jak i poza nim, dzięki czemu wzmacnia swój udział w handlu światowym. Jest też stroną umowy stowarzyszeniowej między UE a blokiem krajów Ameryki Środkowej, ratyfikowanej w 2011 r., która przewiduje stopniową redukcję ceł importowych.

     

    Bariery:

    - pozwolenie na import jest wymagane dla niektórych towarów objętych kontyngentem lub mających wpływ na produkcję krajową;

    - import produktów pochodzenia roślinnego i zwierzęcego wymaga przedłożenia świadectwa sanitarnego wystawionego w kraju pochodzenia;

    - środki owadobójcze, leki i ich pochodne wymagają certyfikatu, potwierdzającego ich dopuszczenie do sprzedaży w kraju ich pochodzenia;

    - w niektórych sektorach gospodarki, istotnych dla interesu narodowego, istnieją ograniczenia dla inwestycji zagranicznych. Są to m.in.:

    1. ograniczenie zakupu ziemi: artykuł 286 Konstytucji zakazuje cudzoziemcom nabywania gruntów państwowych, a także prywatnych, położonych w odległości mniejszej niż 10 km od granicy;

    2. ograniczenie w prowadzeniu handlu detalicznego: artykuł 288 Konstytucji zastrzega handel detaliczny dla rodowitych Panamczyków, obcokrajowców posiadających kartę stałego pobytu od co najmniej trzech lat oraz licencjonowanych podmiotów prawnych;

    3. połów niektórych gatunków ryb w wodach Panamy jest zarezerwowany dla podmiotów krajowych, co określa Ustawa o Zasobach Morskich. Artykuł 4 nr 38 przepisów wykonawczych z dnia 15 czerwca 1992 r. zastrzega dla obywateli Panamy połowy tuńczyka na łodziach poniżej 150 ton wyporności i połowy krewetek w wodach przybrzeżnych na łodziach poniżej 10 ton wyporności (Artykuł 3 nr 124 z 8 listopada 1990 r.);

    4. artykuł 74 ustawy nr 21 z 29 stycznia 2003 zezwala firmom zagranicznym na lotniczy transport kabotażowy, o ile Panama ma podpisaną umowę z państwem, w którym te firmy są zarejestrowane. Nie wszystkie takie umowy zawierają pozwolenie na tego typu transport. Np. Hiszpania od 2001 r. ma podpisaną Umowę o Transporcie Lotniczym z Panamą, która jednak nie uwzględnia transportu kabotażowego;

    5. artykuł 14 ustawy nr 24 z dnia 30 czerwca 1999 rezerwuje dla obywateli Panamy prawo do działalności nadawczej.

     

    5.2. Dostęp do rynku pracy. Świadczenie usług i zatrudnienie cudzoziemców.

     

    Kodeks pracy przewiduje zatrudnianie cudzoziemców pod warunkiem udzielenia zezwolenia na pracę przez Ministerstwo Pracy i Rozwoju Pracowników. Jednak, co do zasady, pracownicy zagraniczni nie mogą przekroczyć 10% wszystkich zatrudnionych w firmie ani 10% funduszu płac. Na takich samych prawach jak obywateli Panamy można zatrudniać cudzoziemców pozostających w związku małżeńskim z Panamczykami oraz cudzoziemców przebywających w Panamie od minimum 10 lat. W przypadku pracowników technicznych lub specjalistycznych udział personelu zagranicznego może sięgać 15% wszystkich pracowników (jednak istnieje obowiązek szkolenia Panamczyków, by mogli zastąpić cudzoziemców, gdy ich kontrakt przekroczy 6 miesięcy). Firmy zatrudniające mniej niż 10 pracowników mogą zatrudniać jednego pracownika zagranicznego.

     

    Podatek i składkę na ubezpieczenie społeczne płaci zarówno pracownik, jak i pracodawca, odpowiednio 9,75% i 12,25%. Pracownicy na własny rachunek płacą 12,5% od 52% dochodu brutto.

     

    5.3. Inwestycje zagraniczne i działalność gospodarcza.

     

    Panama zachęca do inwestowania podmioty zarówno lokalne jak i zagraniczne poprzez udogodnienia w zakładaniu firm lub ich filii:

    http://proinvex.mici.gob.pa/images/stories/pdf/Ley_SEM.pdf.

     

    Ponadto w Panamie funkcjonują specjalne strefy gospodarcze ułatwiające prowadzenie działalności, wśród nich warto wymienić Specjalny Obszar Gospodarczy Panama – Pacyfik, strefę wolnocłową w Colón i w Ciudad del Saber.

     

    Aby rozpocząć działalność gospodarczą w Panamie należy:

     

    1. zarejestrować się w Wydziale Dochodów (DGI) i uzyskać wpis do Krajowego Rejestru Podatników (RUC);

    2. uzyskać licencję komercyjną (Aviso de Operaciones );

    3. zarejestrować się w gminie, w której firma ma siedzibę;

    4. zarejestrować się w Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (CSS);

    5. zarejestrować się w Ministerstwie Pracy i Rozwoju Pracowników

    6. uzyskać zezwolenie na prowadzenie działalności od służb sanitarnych (Operación Sanitaria).

     

    Istnieje możliwość założenia firmy w Panamie jako spółki zagranicznej. Musi ona być zarejestrowana w rejestrze publicznym i wnieść opłatę 250 dolarów w pierwszym roku i po 300 dolarów w kolejnych latach. Nie ma wymogów co do minimalnego kapitału. Proces rejestracji jest zwykle prowadzony przez prawnika (koszt od 800 do 2000 dolarów).

    Rok rozliczeniowy pokrywa się z rokiem kalendarzowym, chociaż w niektórych przypadkach organy podatkowe mogą żądać specjalnego okresu rozliczeniowego (zawsze obejmującego dwanaście miesięcy). Organami podatkowymi są: Ministerstwo Gospodarki i Finansów oraz Urząd Celny. Firmy zagraniczne muszą być zarejestrowane w Generalnej Dyrekcji Wpływów i są zobowiązane do płacenia podatku w wysokości 25% dochodu netto. Specjalne ulgi podatkowe występują w strefach wolnocłowych.

     

     

    Przydatne linki i kontakty


     

    Panamá Tramita

    Zbiór wszystkich wymaganych procedur i formalności urzędowych w Panamie

    www.panamatramita.gob.pa

     

    PROINVEX Panamá

    Panamska agencja ds. inwestycji zagranicznych

    http://proinvex.mici.gob.pa

     

    INEC

    Panamski Urząd Statystyczny

    www.contraloria.gob.pa/inec/

     

    Autoridad Nacional de Aduanas

    Panamski Urząd Celny

    www.ana.gob.pa

    27 sierpnia 2013 (ostatnia aktualizacja: 6 września 2018)

    Drukuj Drukuj Podziel się treścią: