close

  • Być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczypospolitej Polskiej

     

  • WENEZUELA

  • Wenezuela

  •  

     Informacje o kraju


     

    • 1.1.Położenie geograficzne, ludność, obszar, stolica, języki urzędowe

     

    Położenie geograficzne: Wenezuela, o całkowitej powierzchni 916,4 tys. km2, leży w północnej części Ameryki Południowej, nad Oceanem Atlantyckim i Morzem Karaibskim. Od zachodu graniczy z Kolumbią, od południa z Brazylią a od wschodu z Gujaną. Całkowita długość granic wynosi 4993 km, w tym z Brazylią - 2200 km, z Kolumbią - 2050 km i z Gujaną - 743 km. Stolica – Caracas (ok. 7 mln mieszkańców) - położona jest na północy kraju,  37 km od wybrzeża Morza Karaibskiego.        

    Ludność: Liczba ludności - ok. 27 mln, średnia gęstość zaludnienia - 25 osób/km2.  Według ostatniego spisu, który miał miejsce w 2011 roku, podaje się że liczba ludności przekroczyła 30 milionów i przypada 32 osoby na 1 km, a wg ostatnich danych (już bez spisu) podaje się liczbę. 32.444.796 mieszkańców. Ok. 80% ludności zamieszkuje miasta, głównie na wybrzeżu. W południowej części kraju, na powierzchni odpowiadającej połowie całego terytorium Wenezueli mieszka jedynie 10% ogółu ludności. Brak jest wyodrębnionych grup etnicznych, większość mieszkańców Wenezueli pochodzi z wymieszania Europejczyków z Indianami południowoamerykańskimi i Afrykanami. Znaczna grupa ludności ma udokumentowane pochodzenie europejskie (głównie hiszpańskie, portugalskie, włoskie i niemieckie). Dużą grupę, ok. 4-5 mln osób, stanowią Kolumbijczycy o różnym statusie (naturalizowani Wenezuelczycy, uchodźcy lub nielegalni imigranci). Na południu i wschodzie kraju mieszkają plemiona indiańskie, które ze względu na odległość od innych skupisk ludności i utrudnienia komunikacyjne utrzymują swoją odrębność etniczną. Ogółem liczą one 500 tys. osób, główne grupy etniczne to Guajiro, Warao i Pemon.

     

    Z uwagi na sytuację w Wenezueli, istnieje bardzo duży exodus Wenezuelczyków (zarówno obywateli wenezuelskich jak i innych narodowości, którzy od dawna zamieszkiwali w Wenezueli, a większość z nich przyjęła obywatelstwo wenezuelskie) – wg. oficjalnych danych Międzynarodowej Organizacji ds. Emigracji, ok. 2 miliony Wenezuelczyków opuściło kraj w ostatnich kilku latach.

     

    Język urzędowy: Oficjalnym językiem jest hiszpański. Wspólnoty indiańskie porozumiewają się swoimi tradycyjnymi narzeczami.     

     

    1.2.Warunki klimatyczne

     

    Wenezuela leży w strefie klimatu równikowego z wyraźnie wyróżniającą się porą deszczową, która trwa tu od maja do października. Na Wyżynie Gujańskiej panuje klimat równikowy wilgotny, przechodzący na północnym wschodzie w podrównikowy wilgotny. Na pozostałym obszarze panuje przeważnie klimat podrównikowy suchy, wysoko w górach występują strefowe górskie odmiany klimatu. Suma roczna opadów wynosi od 200-300 mm na północnym zachodzie, 800-1400 mm w dorzeczu Orinoko, do 2000 mm na Wyżynie Gujańskiej i 3000 mm na wschodnich stokach Cordillera de Mérida. Wahania temperatur pomiędzy najcieplejszym i najzimniejszym miesiącem roku są niewielkie. Ciepły Prąd Karaibski podnosi temperaturę na wybrzeżu do ok. 27°C. Podobna temperatura charakteryzuje obszary pozostałej części kraju, średnie miesięczne temperatury powietrza wynoszą 24-28°C. Jedynie w górach temperatura jest wyraźnie niższa. Średnia temperatura powietrza i średnie opady dla stolicy kraju Caracas wynoszą: w styczniu 19°C i 22 mm, w lipcu 21°C i 97 mm.

     

                   1.3. Główne bogactwa naturalne

     

    Wenezuela ma szóste co do wielkości rozpoznane rezerwy „lekkiej” ropy naftowej na świecie oraz największe na świecie rezerwy „ciężkiej” ropy i bitumenu. Ponadto, posiada bogate zasoby gazu ziemnego, żelaza, niklu, węgla, boksytów, fosfatów, cynku, a także miedzi, złota i diamentów.

    Niedawno odkryto złoża koltanu, nazwanego niebieskim zlotem, który używany jest w przemyśle elektronicznym, w telekomunikacji, w lotnictwie. Wenezuela jest jednym z siedmiu krajów na świecie, które posiadają złoża koltanu .

    Odkryto czwartą kopalnię złota, największą na świecie. Znajduje się ona w delcie Orinoco, stan Boliwar. Zawiera ok. 480 tysiecy kilogramów złota (ekwiwalent 52 milionów uncji). Wg. oceny ministra Rozwoju Kopalnictwa Ekologicznego (Victor Cano) produkcja będzie wynosić, ok. 1,2 milionów uncji złota rocznie przez okres następnych 18 lat. Podkreślił  też, że 55 % zysku przeznaczone będzie na inwestycje socjalne w kraju i ochronę środowiska. Znalezisko przynależy do grupy publiczno-prywatnej „Siembra Minera” i rząd. Aktualnie „Siembra Minera” produkuje 1,480 ton złota i 2,5 milionów ton miedzi.

     

    1.4.System walutowy, kurs, wymiana

     

    Walutą Wenezueli jest bolivar fuerte (silny boliwar, obowiązujący od denominacji w dniu 1 stycznia 2008 r.) o nominałach 0,01; 0,05; 0,10; 0,125; 0,25; 0,50; 1 (monety); 2; 5; 10; 20; 50; 100 (banknoty). W Wenezueli od dewaluacji z lutego 2013r. obowiązuje sztywny kurs walutowy, tj. 6,30 boliwara za 1 USD. Wymiany pieniędzy można dokonać tylko w banku lub w uprawnionych do tego kantorach sieciowych (np. Italcambio). Na międzynarodowych lotniskach, w strefach turystycznych lub w centrach miast często operują osoby, oferujące nielegalną wymianę dewiz po korzystniejszym kursie. Należy unikać takiej wymiany pieniędzy, gdyż za nielegalną wymianę dewiz grożą surowe kary – konfiskata wymienianych środków oraz wysoka grzywna lub kara pozbawienia wolności.

    W Wenezueli od 15 lat istnieją ograniczenia w dostępie do dewiz. Od 5 lutego 2003 oficjalnie wprowadzono kontrolę wymiany dewiz zarówno dla osób fizycznych jak i podmiotów prawnych. Porozumieniem/Umową  nr 1 z tego dnia, utworzono organ zawiadujący ich przydzielaniem – CADIVI (Comicion Nacional de Administracion de Divisas) – Komisja ds. Administrowania Dewizami, podlegająca pod Ministerstwo Finansów i Bank Centralny Wenezueli. W roku 2013 zmieniono nazwę na CENCOEX (Centro Nacional de Comercio Exterior) – Centralny Ośrodek Handlu Zagranicznego, pozostawiając bez zmian strukturę organizacyjną (zasady funkcjonowania przydziału dewiz omówiono w punkcie 2.4).

     

    1.5.Religia

     

    Katolicyzm – 96%, protestantyzm – 2%, inne (judaizm, islam, tradycyjne indiańskie wierzenia) – 2%

     

    1.6.Infrastruktura transportowa

     

    Główne miasta Wenezueli łączy sieć autostrad stosunkowo dobrej jakości. Ze względu na brak sieci kolei oraz niski koszt paliwa, transport odbywa się w zasadzie drogą lądową. Do niektórych części kraju możliwe jest dotarcie jedynie drogą morską (wysepki i niektóre osady na wybrzeżu) lub lotniczą (np. w stanach Bolivar, Amazonas i Delta Amacuro).

    Jakość autostrad znacznie pogorszyła się z powodu braku inwestycji  oraz z uwagi na duże obciążenie transportem ciężarowym (jak już wyżej było podane w Wenezueli nie ma transportu kolejowego; jakkolwiek, były plany na budowę pociągu „pocisk” w kooperacji z Chinami, wzorowanego na japońskim Hikari,  jednak nie doczekały się realizacji; w dodatku koszt paliwa jest bardzo niski, stąd transport, tak osobowy jak i ciężarowy jest praktycznie darmowy.

    W dniu 17 lutego 2016 roku, po 20-tu latach, cena benzyny została podwyższona; procentowo ta podwyżka wynosiła 1.330% za 91-oktanową i 6.000% za 95-oktanową. Mimo tej podwyżki, jest to wciąż najtańsza benzyna na świecie i wynosi: 91 oktanów – 1 Bolivar i 95 oktanów – 6 Boliwarów.  

     

    1.7.Obowiązek wizowy

     

    Obywatele polscy udający się do Wenezueli w celach turystycznych (do 90 dni) są zwolnieni z obowiązku wizowego. Na pobyt dłuższy niż 90 dni lub w innym celu (praca, nauka, biznes) konieczna jest wiza, wydawana przez Ambasadę Boliwariańskiej Republiki Wenezueli w Warszawie. Przy przekraczaniu granicy (wjazd i wyjazd) konieczne jest wypełnienie tzw. karty migracyjnej.

     

    1.8.Wykaz świąt państwowych

     

    1 stycznia - Nowy Rok, Karnawał (2 dni, w zależności od daty Świąt Wielkanocnych),  Wielki Tydzień (czwartek i piątek przed Wielkanocą), 19 kwietnia  – Deklaracja Niepodległości, 1 Maja –  Święto Pracy, 24 czerwca – rocznica bitwy pod Carabobo,  5 lipca – Dzień Niepodległości, 24 lipca – rocznica urodzin Simona Boliwara, 12 października – Dzień Indiańskiego Oporu, 25 grudnia – Boże Narodzenie. Niektóre poniedziałki (mniej więcej raz na 6 tygodni) są tzw. poniedziałkami bankowymi, wszystkie banki są wówczas nieczynne.

     

     

    System administracyjny


     

     

    2.1.Ustrój polityczny

     

    Wenezuela, zgodnie z konstytucją z 1999 r., jest demokratyczną republiką federalną, opierającą się na zasadach sprawiedliwości społecznej, państwa prawa i poszanowania suwerenności. Głową państwa jest prezydent, wybierany na sześcioletnią kadencję w wyborach powszechnych. Stoi on na czele rządu, sprawując władzę wykonawczą. Władzę ustawodawczą sprawuje jednoizbowy parlament. Władza sądownicza to Najwyższy Trybunał Sprawiedliwości, którego członkowie w liczbie 32 są desygnowani przez Zgromadzenie Narodowe na okres 12 lat. W roku 2017 Prezydent ogłosił dekret o ustanowieniu Narodowego Zgromadzenia Konstytucyjnego, organu równorzędnego do już istniejącego Zgromadzenia Narodowego. W ten sposób doszło do paradoksu istnienia dwóch parlamentów, ten oficjalny wybrany w ogólnokrajowych wyborach w 2015 roku, oraz ten „prezydencki”. Rząd nie uznaje żadnych decyzji Zgromadzenia Narodowego, a cała władza ustawodawcza jest w rękach N. Maduro (władzy wykonawczej). Dodatkowo, w Wenezueli podobnie jak w innych krajach, istnieje funkcja rzecznika praw obywatelskich (ombudsman) oraz działa Krajowa Rada Wyborcza, nadzorująca procesy wyborcze i referendalne.

    Aktualnie, sędziów Najwyższego Trybunału Sprawiedliwości (którym wygasły kadencje), mianował Prezydent, co zostało zgłoszone przez Organizacje Pozarządowe (ONG) jako pogwałcenie norm ustanowionych przez Konstytucję.

     Terytorium Wenezueli dzieli się na 23 stany i Dystrykt Federalny ze stolicą. Stany i municypia korzystają z konstytucyjnie zagwarantowanej autonomii, pozwalającej na prowadzenie szeregu polityk lokalnych. Gubernatorzy stanów, członkowie stanowych i miejskich rad ustawodawczych oraz burmistrzowie municypiów wybierani są co 4 lata w wyborach lokalnych.

    Istnieją również Przynależności Federalne i istniały Terytoria Federalne, które nie posiadają Gubernatorów. Przynależności Federalne to części terytorium Wenezueli, które nie wchodzą w skład Stanów Federalnych ani Dystryktu Federalnego (wyspy, które leżą na wodach terytorialnych - w roku 2015 liczyły 6.500 mieszkańców).  W jednym z takich okręgów Przynależności Federalnej, w roku 2011 zostało utworzone Terytorium Federalne Insular Francisco Miranda, w skład którego wchodzą wyspy Las Aves, La Orchilla y Los Roques; ta ostatnia jest zarazem stolicą. Zostało to utworzone dla umożliwienia lepszego rozwoju gospodarczo-ekonomicznego na tych wysepkach. Natomiast jeśli chodzi o Terytoria Federalne, aktualnie już nie istnieją, zostały podniesione do rangi Stanów Federalnych (mowa o stanach: Amazonas i Delta Amacuro).

    2.2 Władza ustawodawcza

     

    2.3 Władza wykonawcza

    System prezydencki.

     

    2.4 Struktura administracji gospodarczej

    System przydziału dewiz podlega ciągłym przemianom. Na koniec grudnia 2014 istniały trzy kursy oficjalne: SENCOEX, SICAD I i SICAD II. W lutym 2015 system zmodyfikowano i utworzono SIMADI (Sistema Marginal de Divisas). Połączenie SICAD I i SICAD II i powstanie SIMADI pozostawiło w dalszym ciągu trzy oficjalne kursy wymiany. Na dzień 12 luty 2015 wynosiły one: CENCOEX – Bs. 6.30- za $ (dla sektorów uznawanych za priorytetowe: produkty spożywcze, medycyna), podwyższono go później do 10 Bs za $; SICAD – określały go licytacje (wg. ostatniej wynosił 12 Bs za $ (dewizy dla pozostałego importu) i SIMADI – uzależniony od oferty i podaży - na 12 lutego 2015 wynosił 170 Bs. za $. W roku 2017 rząd wprowadził  tzw. „nowy Dicom”, który zastąpił  obowiązujący od lutego 2015 Simadi/Dicom. Jest to piąty z kolei  system wymiany dewiz, który wprowadza Prezydent Maduro, a siódmy wprowadzony w okresie „chawistowskim”. Polega na licytacjach, raczej określany jako „rozdział” dewiz i nie przedstawiający żadnego rozwiązania dla istniejącego, niezrównoważonego systemu wymiany.  Aukcje, które były wstrzymane od września 2017, zostały  wznowione od stycznia 2018. Ostatnia licytacja miała miejsce 25 czerwca br. i zamknęła się cyfrą 93.216 boliwarów za euro. Brak jednak wystarczającej ilości ofertowanych dewiz, zmusza potencjalnych przedsiębiorców do korzystania z ofert paralelnych, których wysokość przekracza aktualnie 40-krotnie  kurs oficjalny.

    Tak jak i poprzednie mechanizmy przydziału dewiz, tak i ten  nie jest do końca przejrzysty i nie można doszukać się w nim  zalet, a wręcz przeciwnie, stwarza warunki do korupcji i malwersacji finansowych.

     

    2.5 Sadownictwo gospodarcze

    Sądownictwo gospodarcze w Wenezueli dzieli się na zwyczajne i specjalne. W trybie zwyczajnym sprawy z zakresu gospodarczego rozstrzygają zgodnie z kompetencją miejscową sądy handlowe pierwszej instancji. Od ich wyroku przysługuje odwołanie do sądu handlowego drugiej instancji. Najwyższą instancją (wniosek o kasację wyroku) jest Sala Cywilna Najwyższego Trybunału Sprawiedliwości.

     

     

    Jeżeli wartość przedmiotu sporu nie przekracza progu 10 tys. boliwarów  sprawa może być rozstrzygnięta w pierwszej instancji przez tzw. sędziów pokoju (jednoosobowe sądy na poziomie dzielnic i gmin, prowadzące zazwyczaj postępowanie pojednawcze) lub przez sądy municypalne (jednoosobowe sądy, które w drobnych sprawach cywilnych i handlowych mogą rozstrzygać w pierwszej instancji).

     

    Sądownictwo specjalne w sprawach gospodarczych polega na rozstrzyganiu spornych kwestii poprzez arbitraż. Podstawową formą arbitrażu jest arbitraż stołecznej Izby Handlowej. W zależności od zapisów w umowach handlowych, strony mogą poddać się arbitrażowi instytucji międzynarodowych, z pominięciem Izby Handlowej. Od 2008 r. Wenezuela stopniowo dąży do rewizji zapisów dotyczących międzynarodowego arbitrażu w istniejących i przyszłych umowach, na rzecz zwiększenia roli wenezuelskich trybunałów w rozstrzyganiu spraw spornych w umowach dwustronnych. Zdaniem niektórych prawników wenezuelskich, międzynarodowy arbitraż stoi w sprzeczności z 1 artykułem Konstytucji Boliwariańskiej Republiki Wenezueli, który definiuje niezawisłość kraju jako niezbywalne prawo narodu do samostanowienia.

     

    Gospodarka


     

     

    3.1.Ogólna charakterystyka sytuacji gospodarczej

     

    Podstawą gospodarki Wenezueli jest wydobycie oraz eksport ropy naftowej (kraj jest jednym z 5 członków-założycieli OPEC), rud żelaza i ich przetworów. Gospodarka jest silnie uzależniona od sektora energetycznego, który wytwarza blisko 50% PKB oraz stanowi ponad 95% wenezuelskiego eksportu.

    Główni partnerzy handlowi Wenezueli to Stany Zjednoczone (14% importu i 47,4% eksportu), Chiny ( 4,7% i 12,5%),Unia Europejska (6,5% i 5,0%).  Jako nowych, nietradycyjnych partnerów handlowych wymienia się Kubę, Chiny, Indie, Białoruś, Rosję i Iran, z którymi podpisano umowy o współpracy, przede wszystkim w sektorze energetycznym.

     

     

    Aktualne dane: Eksport wykazał minimalną zwyżkę w roku 2017  i wyniósł 29,16 miliardów dolarów (w 2016 wynosił 27,2  miliardy dolarów). Import natomiast spadł w 2017 roku - wyniósł 17,75 miliardów dolarow (podczas gdy w roku 2016 wynosił 20,19 miliardów dolarów).

    W roku 2017 główni partnerzy handlowi  Wenezueli w eksporcie to: Indie – 35,1%, Chiny – 17,2%, Antyle Holenderskie – 14,1%, Singapur – 5,3% i Kuba – 4,1%.

    W imporcie: Stany Zjednoczone – 22,1%, Chiny – 14,3%, Brazylia – 7,4% i Kolumbia – 4,2%

    Towary eksportowane w roku 2017: ropa i produkty ropopochodne, boksyty, aluminium, minerały, chemikalia, produkty rolne.

    Natomiast towary importowane to: produkty rolne, inwentarz żywy, surowce, maszyny i urządzenia, sprzęt transportowy, materiały budowlane, sprzęt medyczny, produkty naftowe, farmaceutyki, chemikalia, wyroby żelazne i stalowe.

     

    W związku z przystapieniem w 2012r. Wenezueli do bloku południa Mercosur oczekuje się wzrostu w imporcie oraz eksporcie z Brazylią, Argentyną, Urugwajem. Główne produkty eksportowe Wenezueli to: ropa naftowa, żelazo, stal, aluminium, artykuły aluminiowe i chemiczne oraz części samochodowe. Importowane zaś są przede wszystkim maszyny, urządzenia i sprzęt transportowy, wyposażenie elektryczne i elektroniczne, produkty farmaceutyczne, żywność i artykuły chemiczne.

     

    W sierpniu 2017 roku, jednomyślną decyzją fundatorów Mercosur (Argentyna, Urugwaj, Paragwaj i Brazylia), Wenezuela została zawieszona w prawach członkowskich; przyczyną jest „łamanie porządku demokratycznego” (od utworzenia Mercosur w roku 1991, jest to drugi raz kiedy została użyta  klauzula podpisana w 1998 roku w Ushuaia (Argentyna), ratyfikowana i rozszerzona w 2011, a która jednoznacznie określa, że utrzymanie zasad demokratycznych w każdym kraju, jest warunkiem nadrzędnym dla integracji regionalnej. Co prawda ta decyzja nie wprowadziła wiele nowego, ponieważ Wenezuela już od grudnia 2016 roku była zawieszona w prawach członkowskich z powodu niewypełnienia zobowiązań  natury finansowej, do których się zobowiązała i je podpisała w roku 2012.

     

    Według ostatecznych danych Banku Centralnego Wenezueli (BCV), gospodarka wenezuelska zanotowała w 2014 r. wzrost PKB w wysokości 2,8%. Kraj wszedł w okres niższego niż średnia regionalna wzrostu gospodarczego spowodowanego między innymi ogromnymi wydatkami rządowymi związanymi z  kampania wyborczą.

     

     

     

    Niepokojącą tendencją jest zmniejszenie się w ostatnich latach produkcji sektora prywatnego (w większosci sektorow produkcja spadła do ok. 20%). Spadek ten jest konsekwencją przeprowadzonych przez rząd wywłaszczeń i nacjonalizacji, które  z dużym rozmachem forsował prezydent Chavez. Sektor prywatny w 2014 r. praktycznie nie generował żadnych nowych inwestycji, próbując raczej zachować istniejące moce wytwórcze.

    Emblematycznym przykladem jest wywłaszczenie w roku 2010 Agroislenia, (grupa z wysp kanaryjskich), firma która zatrudniała 2250 osób, posiadała olbrzymie tereny do produkcji rolnej, 59 sklepów, zapewniała zaopatrzenie w większość  produktów rolno-spożywczych na rynek wewnętrzny oraz eksportowała swoje produkty do 15 krajów. Przed wywłaszczeniem produkowała 12 milionów kg ziarna; Agroislenia została w rękach państwowych pod nazwą Agropatria i aktualnie jest w ruinie; w roku 2016 produkowała 50% tego co w roku 2015, a aktualnie produkuje zaledwie 10-20% tego co konsumuje rynek wewnętrzny.

     

    Podobnie jak w latach poprzednich, gospodarka wenezuelska jest uzależniona od dochodów z ropy naftowej. Każde 95 ze 100 dolarów wpływających do budżetu państwa z eksportu pochodziła ze sprzedaży tego surowca.  92% eksportu Wenezueli stanowila ropa naftowa.

    Poczatek kryzysu gospodarczo-ekonomicznego miał miejsce kiedy to ceny ropy naftowej drastycznie spadły – w lipcu 2014 cena ropy za baryłkę wynosila US$ 98,98, a już na koniec tego samego roku $ 47,05. Po dwóch latach, w 2016, średnia  cena za baryłkę wynosiła $ 35,16. Wpływy z tego tytułu spadły z US$ 121 miliardów w roku 2014 do 48 miliardów w roku 2016. Aktualnie, omawiając sytuację gospodarczą Wenezueli, a w szczególności sytuację w sektorze ropy wenezuelskiej, należy podkreślić, że już nie można mówić o spadku cen ropy, ponieważ  od dłuższego czasu ceny tego surowca na rynku światowym są stabilne i z tendencją zwyżkową. Wenezuelska ropa od pierwszego kwartału 2016 do grudnia 2017 roku  miała również tendencje zwyżkową, która wynosiła 128,9% i w dalszym ciągu utrzymuje się ta tendencja  (na koniec maja  2018 roku  cena za baryłkę wynosiła $ 68,60).

    Główną przyczyną kryzysu w tym sektorze, jest systematyczny spadek produkcji ropy (na koniec grudnia 2017 produkcja wynosiła 1.621.000 b/dz.; aktualnie już poniżej 1.500 b/dz ), spowodowany głównie: złym zarządzaniem; brakiem konserwacji i naprawy urządzeń (aktualnie funkcjonuje tylko 3 tysiące odwiertów -  nowy Prezydent PDVSA zapowiada uruchomienie 30.000 nowych szybów  aby podwyższyć produkcję; wywłaszczeniami i nacjonalizacją firm usługowych; brakiem  motywacji do inwestycji i inne). Spadek w produkcji ropy - (źródła OPEP podają, że spadek ten w Wenezueli wynosi ok. 450.000 – 470.000 baryłek dziennie) ma wymierne konsekwencje. Wenezuela z tego tytułu straciła w latach 2015-2017 10.734.315.600,00 US$ (prawie 10,7 miliardów $). Wg ostatnich danych na marzec 2018 straty z tego tytułu wynosiły już prawie 14 miliardów dolarów. PDVSA jak i Wenezuela znajdują się w finansowym default (dane: Luis Olivares, kwiecień 2018).

    Główny powód default to niski poziom rezerw, mega dewaluacja boliwara, druk pieniędzy bez pokrycia. Komisja Finansów i Rozwoju Ekonomicznego przy Zgromadzeniu Narodowym, której przewodniczy ekonomista Jose Guerra, opracowuje plan refinansowania zadłużenia zewnętrznego aby temu zapobiec.

    Stopa inflacji w 2014 roku wynosiła 68,5%, na koniec 2015 roku wynosiła 100% wg danych oficjalnych; inne źródła, np.: Capital Market Finance podaje 250%, FMI 160%, Bank of América - 180%, a Związek Zawodowy Pracowników Wenezueli (CTV) podaje cyfrę ok. 300%. Inflacja w następnych latach systematycznie wzrastała i wg. Indice Nacional de Precios al Consumidor (Krajowy Wskaźnik Cen Użytkownika opracowywanego przez Zgromadzenie Narodowe  (AN) w styczniu br. wynosila 84,2% (przekracza to wszystkie inflacje na całym świecie w tym miesiącu), podczas gdy inflacja roczna od stycznia 2017 do stycznia 2018 wyniosła 4.068% (info. Prezydent Komisji Finansów AN, Rafael Guzman). Te same dane wg. „Econométrica” wynosiły: 95,3% za styczeń br. i 4.520% inflacja roczna - styczeń 2017- styczeń 2018. Wenezuela znajduje sie w najgorszym kryzysie w całej swojej historii. Mówi się już oficjalnie, że od października 2017 roku, kiedy to podwyżki cen przekroczyły 50%, weszła w etap hiperinflacji. Od 2017 roku do maja 2018  podwyżki cen wszystkich artykułów wynoszą już 2.616% (dane wg. AN).

     

    Wzrost zadłużenia był wynikiem regularnej emisji dolarowych obligacji rządowych i bonów PDVSA (państwowego monopolisty w wydobyciu ropy naftowej), które pozwalały na finansowanie wydatków rządowych. Założeniem był import produktow żywnościowych, mdykamentow, sprzętu i maszyn. W praktyce okazało się, że pieniądze te nie były właściwe wykorzystywane, ani tym bardziej zgodnie z ich przeznaczeniem. Wg. danych AGPV, dług zewnętrzny Wenezueli (w milionach US$) przedstawia się następująco: dług rządowy – 5.078,00; dlug PDVSA – 3.214. Razem dług całkowity wynosi 8.292,00.

    Aktualnie Wenezuela znajduje się w największej recesji w całej swojej historii. Dane na koniec maja 2018 roku (wg FMI): PIB minus 15%; inflacja  13.865%; rezerwy międzynarodowe (w milionach $) 9.923 (najniźszy poziom w ciągu ostatnich 22 lat); produkcja ropy (w milionach baryłek dziennie) 1,5; import (w milionach $) 9.200. Wnioski jakie wyciąga FMI: scenariusz makroekonomiczny będzie się charakteryzowal zahamowaniem w ekonomii (głównie z powodu obostrzenń importowych) oraz wysoką inflacją (głównie z powodu nieładu spowodowanego regulacjami systemu płatniczego).

     

    18 lutego 2015 roku Prezydent Maduro wprowadził Dekret tzw. „14 –tu motorów”, którego celem miało być promowanie produkcji, a nie importu.

    Tymczasem produkcja nie ruszyła, a import spada i istnieją olbrzymie braki w zaopatrzeniu, siegajace 85-90%. Obecnie, od roku 2018, nie są one już takie widoczne z uwagi na import po kursie nieoficjalnym. W związku z tym,  ceny wszystkich artykułów, które pojawiają się na rynku (nawet tych produktów z cenami  „regulowanymi”) są kalkulowane po tym kursie. Praktycznie rosną z dnia na dzień, tak jak rośnie paralelny kurs wymiany. Nie trzeba dodawać, że znakomita większość ludzi, mimo kolejnej podwyżki pensji (piątej już w tym roku), nie jest w stanie zaopatrywać się w te artykuły. Częste podwyźki płac, wg ekonomistów, również przyczyniają się do wzrostu inflacji i za nią nie nadążają. Od czasów Prezydenta Chaveza było 36 podwyżek, z czego w ostatnich 3-ech latach, za rządów Prezydenta Maduro, było ich 16; ostatnia w czerwcu 2018, o 100%.

    Kanałami rządowymi rozprowadzane są torby tzw. „CLAP”, zawierające artykuły pierwszej potrzeby (od tego miesiąca za okazaniem specjalnego dowodu, nazwanego „carnet de la Patria” – dowód przynależności do ojczyzny). W ostatnich miesiącach ich cena podwoiła się, a zawartość zmniejszyła. Kwestionowany jest sam system rozprowadzania, zaopatrzenie w CLAP dociera do ok. 30% ludności; nie pokrywa nawet w połowie potrzeb grupy najbardziej pokrzywdzonej.

    Odnotowuje się olbrzymie braki w zaopatrzeniu w medykamenty, ale rząd systematycznie odmawia zaakceptowania pomocy humanitarnej.

     

    Od roku 2016 obowiązuje zmodyfikowane przez Prezydenta Maduro Prawo Rozwoju w dziedzinach wydobycia ropy, złota oraz innych minerałów, które aktualnie zezwala na udział kapitału prywantego, zarówno krajowego jak i zagranicznego. Nie podawane są jednak informacje dotyczące inwestycji prywatnych w  tych sektorach, natomiast docierają informacje, że np. przy wydobywaniu złota, diamentów oraz innych cennych kruszców i minerałów, operują „mafie”.

     

    W rankingach instytucji zajmujących się oceną w prowadzeniu działalności ekonomicznej (np. Heritage Foundation, Wall Street Journal), zagrożenia jakie wystepują w Wenezueli, stawiają ją na ostatnich miejscach, czyli z największymi zagrożeniami i ograniczeniami do prowadzenia działności handlowej.

    Konkludując charakterystykę sytuacji gospodarczej – spadek cen ropy i niewłaściwa polityka ekonomiczna (w olbrzymim stopniu uzależniona od polityki), spowodowały całkowite załamanie się gospodarki i doprowadziły do największego kryzysu ekonomicznego jaki kiedykolwiek miał miejsce w całej historii kraju. Jeżeli do tego dodamy zakumulowane zobowiązania Wenezueli z tytułu długu zewnętrznego, który wynosi ok. 15.000 milionów dolarów (razem za rok 2017 i 2018), kryzys ten niewątpliwie jeszcze się pogłębi. Nieuniknione będzie ponowne negocjowanie tych zadłużeń.

     

     

     Wzrost zadłużenia był wynikiem regularnej emisji dolarowych obligacji rządowych i bonów PDVSA (państwowego monopolisty w wydobyciu ropy naftowej), które pozwoliły na finansowanie wydatków rządowych, przede wszystkim importu artykułów i produktów żywnościowych na potrzeby państwowej sieci dystrybucji dotowanej żywności – Mercal, a także zakupy sprzętu i maszyn dla przedsiębiorstw państwowych – wyrzucic, jest wyzej, z malymi poprawkami

     

     

    Od momentu dojścia Prezydenta Chaveza do władzy w 1998 r., priorytetem polityki gospodarczej Wenezueli i jej głównym założeniem, jest sprawiedliwa redystrybucja dochodów, walka z biedą oraz wykluczeniem społecznym, które w ramach „rewolucji boliwariańskiej“ często biorą prymat nad pryncypiami gospodarki wolnorynkowej i kapitalistyczną zasadą maksymalizacji zysków. „Plan Rozwoju Społecznego i Gospodarczego Kraju na lata 2007-2013” zakładał, że najważniejszym celem polityki gospodarczej jest stworzenie nowego modelu rozwoju ekonomicznego, tzw. „socjalistycznego modelu produkcyjnego”, który opierać się ma na gospodarce uspołecznionej. W praktyce, socjalistyczny model produkcji nie miał jednak całkowicie wyprzeć własności prywatnej. Pożądanym efektem końcowym miało być współistnienie trzech modeli własności w gospodarce wenezuelskiej: państwowego, spółdzielczego (zwanego częściej społecznym, który w rzeczywistości podporządkowany jest państwu) i prywatnego, przy czym model prywatny miał zostać pozbawiony większościowego udziału w produkcji w sektorach strategicznych. W sektorach strategicznych miały również przestać obowiązywać rynkowe prawa popytu i podaży, których wypadkową jest końcowa cena produktu. Cena ma być ustalana i regulowana przez państwo. Aktualnie ma to miejsce nie tylko w sektorach „strategicznych”.

    W tych dniach specjalna komisja przy ANC (Asamblea Nacional Constituyente) zatwierdziła 50 artykułów, którym narzucono ceny „regulowane”. Wprowadzanie modelu socjalistycznego (pod nazwą „socjalizmu XXI wieku“) z dominującą rolą państwa, zastępującego jako wytwórcę sektor prywatny, nakłada na gospodarkę wenezuelską istotne ograniczenia. W takim modelu, państwo powinno również zastępować inwestycje prywatne, dążąc do rozwoju (bądź utrzymania) mocy produkcyjnych przejętych zakładów. Spadek inwestycji w gospodarce krajowej w ostatnich latach  oraz spadek produkcji w sektorze zarowno ropy jak i w pozostalych sektorach, potwierdzają, że inwestycje państwowe w gospodarkę nie były w stanie zastąpić inwestycji prywatnych.

     

    W latach 2009-2012 rząd wenezuelski wyraźnie przyspieszył wdrażanie modelu socjalistycznego w gospodarce, intensyfikując proces wywłaszczania i konfiskowania własności prywatnej oraz rozpoczynając programową walkę z sektorem prywatnym. Rok 2010 był rekordowy jeśli chodzi o liczbę nacjonalizacji i wywłaszczeń. Liczba nacjonalizacji w 2010 r. była o 34% wyższa niż w 2009 r. Nacjonalizacje i wywłaszczenia objęły sektor spożywczy (zakłady przetwórstwa ryżu, palarnie kawy), rolniczy (przejęcie ponad 450 tys. hektarów ziem, należących do prywatnych posiadaczy ziemskich, którzy na znacjonalizowanych terenach prowadzili gospodarkę rolno-hodowlaną), naftowy (upaństwowienie majątku 60 przedsiębiorstw, w tym wielu zagranicznych, świadczących usługi wobec państwowego koncernu naftowego PDVSA) i bankowy (przejęcie jednego z największych wenezuelskich banków - Banco de Venezuela, należącego do hiszpańskiej grupy Santander). W odróżnieniu od poprzednich nacjonalizacji z lat 2007-08, które zostały przeprowadzone za odszkodowaniem i porozumieniem stron, nacjonalizacje w 2009 r. odbywały się przy aktywnym udziale wojska i w większości przypadków, bez rekompensaty finansowej ze strony państwa. Łącznie, w ramach rządowej strategii walki z sektorem prywatnym i implementacji modelu socjalistycznego w gospodarce, rząd przejął w ostatnich pięciu latach 1551 firm i prywatnych gospodarstw rolnych. Od śmierci Prezydenta Hugo Chaveza rewolucja boliwariańska jest kontynuowana przez Prezydenta Nicolasa Maduro wybranego w wyborach z kwietnia 2013r., który prawdopodobnie będzie zmuszony do wprowadzenia niepopularnych reform w celu wzmocnienia gospodarki kraju. Jedna z nich być może większa wspólpraca z sektorem prywatnym.

     

     

     

     

    3.2. Tabela głównych wskaźników makroekonomicznych

     

     

       

    Wyszczególnienie

    2013

     

    2014

     

    PKB wartość globalna (mld USD)

    355,7

    501,3

    PKB wartość na 1 mieszkańca (w miarę możliwości zarówno według kursów rynkowych jak i w jednostkach parytetu siły nabywczej) (USD)

    12.321

    17.364

    Tempo wzrostu PKB w % (real prices)

    1,3

    -2,8

    Relacja deficytu/nadwyżki finansów publicznych do PKB w %

    -9,8

    -

    Relacja całkowitego długu publicznego do PKB w %

    50,7

    52,6

    Stopa inflacji (indeks cen konsumpcyjnych CPI)

    40,6

    62,0

    Stopa bezrobocia w %

    7,5

    7,2

    Wartość obrotów handlu zagranicznego (mld USD)

    141,98

    133,32

    Wartość eksportu (mld USD)

    88,96

    79,16

    Wartość importu (mld USD)

    53,02

    44,16

    Relacja deficytu/nadwyżki na rachunku obrotów bieżących bilansu płatniczego do PKB w %

    10,1

    6,97

    Wartość rocznego napływu zagranicznych inwestycji bezpośrednich (mln USD)

    3,216

    -

    Wartość rocznego odpływu zagranicznych inwestycji bezpośrednich (mld USD)

    2,152

    -

    Skumulowana wartość zagranicznych inwestycji bezpośrednich w kraju urzędowania (inward) (mld USD)

    49,08

    -

    Skumulowana wartość zagranicznych inwestycji bezpośrednich kraju urzędowania za granicą (outward) (mld USD)

    22,9

    -

        Źródło: Bank Centralny Wenezueli, CIA World Factbook, IMF World Economic Outlook October 2013, The Economist Intelligence Unit, UNCTAD

     

     

     

     

     

     

     

    Wyszczególnienie

    2016

    2017

    PKB wartość globalna (mld USD)

    442,5

    389,4

    PKB wartość na 1 mieszkańca (w miarę możliwości zarówno według kursów rynkowych jak i w jednostkach parytetu siły nabywczej) (USD)

    14.300

    12.400

    Tempo wzrostu PKB w % (real prices)

    -16,50%

    -12%

    Relacja deficytu/nadwyżki finansów publicznych do PKB w %

    -26,87%

    -38,10%

    Relacja całkowitego długu publicznego do PKB w %

    39,30%

    25,80%

    Stopa inflacji (indeks cen konsumpcyjnych CPI)

    254,40%

    652,70%

    Stopa bezrobocia w %

    20,60%

    26,40%

    Wartość obrotów handlu zagranicznego (mld USD)

    47,39

    46,91

    Wartość eksportu (mld USD)

    27,2

    29,16

    Wartość importu (mld USD)

    20,19

    17,75

    Relacja deficytu/nadwyżki na rachunku obrotów bieżących bilansu płatniczego do PKB w %

    7,60%

    8,80%

    Wartość rocznego napływu zagranicznych inwestycji bezpośrednich (mln USD)

     -

     -

    Wartość rocznego odpływu zagranicznych inwestycji bezpośrednich (mld USD)

     -

     -

    Skumulowana wartość zagranicznych inwestycji bezpośrednich w kraju urzędowania (inward) (mld USD)

    33,78

    36,36

    Skumulowana wartość zagranicznych inwestycji bezpośrednich kraju urzędowania za granicą (outward) (mld USD)

    31,12

    32,47

     

    Zródło: CIA World Factbook, Bank Centralny Wenezueli

                        

     

    3.3 Główne sektory gospodarki (o największym znaczeniu/udziale w PKB)

     

    Podstawą gospodarki Wenezueli jest wydobycie ropy naftowej. Temat wydobycia ropy naftowej został omówiony w pkt 3.1. Wenezuela jest największym jej producentem w Ameryce Południowej, a w świecie zajmuje 6. miejsce. Główne złoża ropy znajdują się w depresyjnej nizinie Maracaibo, a także w delcie Orinoko i we wschodniej części Los Llanos. Tam też koncentruje się przemysł rafineryjno-petrochemiczny. Rozwój przemysłu naftowego odbił się jednak niekorzystnie na pozostałych działach gospodarki, zwłaszcza na bardzo zaniedbanym rolnictwie. Jako grunty orne wykorzystuje się zaledwie 3% powierzchni kraju, a spadek w produkcji rolnej obniżył się do 20% zapotrzebowania krajowego.

     

    Ważną rolę w kontekście rolnictwa odgrywa sztuczne nawadnianie. Największy odsetek użytków rolnych to łąki i pastwiska na obszarze Llanos, natomiast tereny uprawowe koncentrują się głównie w śródgórskich kotlinach i dolinach rzek. Cechą charakterystyczną struktury agrarnej Wenezueli jest duża liczba latyfundiów, ogromnych posiadłości ziemskich, przede wszystkim hodowlanych. Skupiają one ponad 75% powierzchni wszystkich użytków rolnych kraju. Głównymi uprawami kraju były kukurydza, ryż, fasola, soczewica i maniok oraz ziemniaki, a z roślin plantacyjnych kawa i kakao. Poza tym uprawiana jest trzcina cukrowa, bawełna, sezam, sizal, orzeszki ziemne, tytoń oraz liczne warzywa i owoce.

    Z uwagi na spadek produkcji ropy (najniższy poziom od 30 lat), rząd, w osobie Jesse Chacon, zamanifestował intencje do odrzucenia ropy jako głównego „dostawcy” przychodów dla kraju i przedstawił przed ONZ Onudi  (Komisja Rozwoju Przemysłowego Onudi - Organizacion de Naciones Unidas para el Desarollo Industrial - Onudi) program rozwoju siedmiu produktów: kukurydza biała i żółta, ryż, cukier, kakao, kawa, warzywa i soja. Również poinformowal, że w 2017 roku podpisany został Układ z Onudi, który zapoczątkował nowy etap rozwoju dla Wenezueli -  nazywa się  „Program Kraj” (Programa Pais).

     

    Hodowla bydła rogatego na obszarze Llanos dostarcza 55% wartości produkcji rolniczej. Produkcja żywności nie zaspokaja jednak potrzeb kraju.

     

    Ważne miejsce w gospodarce zajmuje również górnictwo i hutnictwo rud żelaza. W produkcji rudy żelaza Wenezuela zajmuje drugie miejsce wśród krajów Ameryki Południowej. Inne wydobywane surowce to boksyty, złoto i diamenty.Głównie górnictwo wraz z wydobyciem ropy naftowej generują wartość produktu krajowego brutto i ponad 90% wartości eksportu.

    Firmy produkujące żelazo i aluminium, aktualnie również znajdują się w zapaści produkcyjnej, tak jak wszystkie inne sektory.

     

    3.4. Uczestnictwo w wielostronnych organizacjach i porozumieniach o charakterze ekonomicznym

     

    Wenezuela jest aktywnym partnerem na forum gospodarczych inicjatyw Ameryki Łacińskiej. Z dniem 22 kwietnia 2011 Wenezuela przestała być formalnie członkiem Wspólnoty Andyjskiej (CAN) i nie może dalej korzystać z ulg celnych i ułatwień handlowych z tytułu przynależności do CAN. Decyzję o wystąpieniu z CAN Wenezuela ogłosiła oficjalnie w 2006 r., ale okres wypowiedzenia wynosi 5 lat. Przyczyną wystąpienia było zawarcie przez Kolumbię i Boliwię porozumień o wolnym handlu z USA. W tym samym czasie, tj. w lipcu 2006 r.,  Wenezuela podpisała protokół akcesji do Mercosur. Posiada jednak niepełny status członka: z prawem do wyrażania opinii, ale bez prawa głosu.  W końcu 2009 r. brazylijski Senat przegłosował ostatecznie rekomendację dla ratyfikacji Protokołu o Akcesji Wenezueli do Mercosur. Głosowanie zakończyło blisko dwuletnie spory i debaty, dotyczące przyjęcia Wenezueli do Mercosur. Wcześniej protokół ratyfikowały Argentyna i Urugwaj. Potrzebna jest jeszcze ratyfikacja parlamentu paragwajskiego, w którym głosowanie jest odkładane ze względu na możliwość odrzucenia protokołu przez opozycję.

    Pełna akcesja Wenezueli do Mercosur była wyzwaniem legislacyjnym dla rządu prezydenta Chaveza. Implikuje bowiem konieczność dostosowania prawa krajowego do dorobku prawnego Mercosur, w tym m.in. Układu o Wolnym Handlu z Izraelem z 2007 r., z którym Wenezuela zerwała stosunki dyplomatyczne oraz włączenia się do negocjacji umowy stowarzyszeniowej Mercosur z UE (Wenezuela nie ma żadnego formalnego porozumienia handlowego z UE). Wenezuela powinna także stopniowo przyjmować dorobek prawny Mercosur (dotychczas nie podjęła praktycznie żadnych kroków), by – zgodnie z wcześniejszymi ustaleniami - do 2014 przystąpić do strefy wolnego handlu Mercosur i stać się pełnoprawnym członkiem.

     

    Wenezuela, po oficjalnym przystąpieniu w roku 2012 do Mercosur, zaledwie po 5 latach obecności w tym organizmie, została zawieszona w prawach członkowskich (na spotkaniu kanclerzy czterech państw założycielskich, które miało miejsce  5 sierpnia 2017 roku w Sao Paulo). Powodem było nieprzestrzeganie zasad demokratycznego rządzenia przez Prezydenta Maduro. Niezależnie od tego, już wcześniej, od grudnia 2016 roku Wenezuela była zawieszona, z uwagi na zaleganie z opłatami za składki członkowskie obowiązujące wszystkie kraje.

     

    Mimo kryzysu, który dotknął gospodarkę wenezuelską w 2009 r., prezydent Chavez przykładał bardzo dużą wagę do rozwoju projektu ALBA-TCP („Boliwariańskiego Sojuszu na rzecz Narodów Naszej Ameryki – Układ Handlowy Narodów“). Założona w 2004 r. przez Wenezuelę i Kubę, jako alternatywa dla amerykańskiego projektu Strefy Wolnego Handlu Obu Ameryk (ALCA/FTAA), ALBA-TCP dokooptowała w 2009 r. trzech nowych członków: Ekwador (ze statusu obserwatora stał się pełnoprawnym członkiem ugrupowania), Antiguę i Barbudę oraz Saint Vincent i Grenadyny. Poza wymienionymi krajami w skład ALBA-TCP wchodzą również Boliwia, Kuba, Dominika, Nikaragua i Wenezuela. 

     

    W lutym 2010 r. Wenezuela i Kuba przeprowadziły  pierwszą wirtualną transakcję handlową w sucre – nowej walucie bloku ALBA. Kuba zakupiła od Wenezueli 360 ton ryżu za kwotę 108 tys. sucrów. Parytet nowej waluty do dolara ustalono na 1.25. Operacja była możliwa dzięki nowej platformie technologicznej stworzonej przez Wenezuelę dla potrzeb Banku ALBA. Docelowo, sucre ma wyprzeć dolara amerykańskiego z rozliczeń wewnętrznych ALBA, co zdaniem oficjalnych ekonomistów wenezuelskich i kubańskich przyczyni się do ochrony gospodarek państw członkowskich przed następstwami kolejnych światowych kryzysów finansowych. Nad dalszą implementacją sucre ma czuwać Bank ALBA z siedzibą w Caracas.

     

    Rok 2010 był ważnym momentem w konsolidacji ALBA, które przesunęło ciężar z ideologicznej płaszczyzny krytyki neoliberalizmu i Stanów Zjednoczonych w kierunku tworzenia podstaw rzeczywistego bloku integracyjnego. Przywódcy ALBA położyli także większy nacisk na zdefiniowanie strategicznego celu ugrupowania. Ma nim być przede wszystkim walka z biedą i wykluczeniem społeczno-ekonomicznym w Ameryce Łacińskiej i na Karaibach poprzez wzmocnienie roli państwa jako protektora biednych i wykluczonych oraz poprzez pogłębienie integracji gospodarczej w ramach ALBA.

     

    Inny flagowy projekt wenezuelskiej integracji regionalnej, Petrocaribe[1], pozostawał w cieniu ALBA w ostatnich dwóch latach. Przywódcy państw członkowskich bloku spotkali się w ramach VI Szczytu Petrocaribe w St.Kitts i Nevis w połowie 2010 r., jednak w ślad za werbalnymi deklaracjami pogłębienia współpracy nie poszły żadne konkrety. W ciagu ostatnich 8 lat poziom dostaw wenezuelskiej ropy dla członków ugrupowania wyniósł 232 miliony barylek zbliżając się do przewidzianego w akcie założycielskim Petrocaribe poziomu 185 tys. baryłek ropy naftowej dziennie (w skład Petrocaribe nie wchodzi Kuba, która ma oddzielne porozumienia z Wenezuelą i dzienne dostawy na poziomie 115 tys. baryłek ropy).

     

    Od grudnia 2011 Wenezuela jest członkiem CELAC, a od marca 2011 jest członkiem UNASUR.

     

    Wenezuela, poprzez wystąpienie swojego kanclerza  – Delcy Rodriguez – ogłosiła że 27/04/2017 składa oficjalną rezygnację z OEA (Organizacion Estados Americanos). Decyzja ta była podjęta po przegłosowaniu w Waszyngtonie (19 głosów za, 10 przeciw i 4 wstrzymujące się)  w sprawie tematu zorganizowania spotkania na szczycie krajów OEA w celu omówienia krytycznej sytuacji Wenezueli. Proces opuszczenia Wenezueli z OEA potrwa ok. 2 lat. Oprócz tego Wenezuela ma do zapłacenia dług w stosunku do OEA wynoszacy 8,7 milionów dolarów (niektóre źródła podają nawet cyfrę 10,6 milionów dolarów). „Wyjście” Wenezueli z OEA może mieć również niekorzystny wpływ na ekonomię kraju, ponieważ Międzynarodowy Bank Rzowoju nie udziela kredytów krajom które nie przynależą do OEA.

    Po raz pierwszy w historii zdarza się aby kraj z własnej woli zdecydował się na opuszczenie tej organizacji (OEA istnieje od 65 lat i w tym okresie, tylko Kuba byla wykluczona z tego Układu w roku 1962 i Honduras zawieszony czasowo w prawach członkowskich w lipcu 2009 roku).

     

    3.5. Relacje gospodarcze z UE

     

    Wenezuela nie posiada żadnego formalnego porozumienia handlowego z Unią Europejską. Po wystąpieniu w 2006 r. ze Wspólnoty Andyjskiej (CAN), prezydent Chavez skupił się na rozbudowie i konsolidacji założonych wcześniej przez Wenezuelę bloków i porozumień regionalnych (m.in. ALBA, Petrocaribe), które dotychczas nie wypracowały instytucjonalnej płaszczyzny współpracy z UE. Wysocy urzędnicy Komisji Europejskiej nieoficjalnie przyznają, że Unia nie jest zainteresowana w obecnym momencie tworzeniem nowych ram współpracy instytucjonalnej dla ugrupowań regionalnych powoływanych z inicjatywy Caracas.

     

    W tej sytuacji współpraca Unii Europejskiej z Wenezuelą odbywa się przede wszystkim na płaszczyźnie stosunków dwustronnych krajów członkowskich UE. Ich intensywność i zakres uwarunkowane są historycznie – wcześniejszą, silną obecnością w Wenezueli (Hiszpania, Francja), bądź koniunkturalnie, w zależności od potrzeb politycznych czy gospodarczych, zgłaszanych przez Wenezuelę (Portugalia, Niemcy, Belgia). Wzajemne kontakty handlowe pomiędzy krajami unijnymi a Wenezuelą są stosunkowo ograniczone biorąc pod uwagę potencjał partnerów.  Na liście głównych partnerów handlowych UE Wenezuela zajmuje 38 miejsce w imporcie i 41 w eksporcie. Natomiast dla Wenezueli UE-27 jest trzecim największym partnerem w dziedzinie importu i eksportu (po Stanach Zjednoczonych i Kolumbii). Wenezuela eksportuje do UE głównie produkty i surowce energetyczne, zaś importuje: maszyny i środki transportu oraz produkty chemiczne.

     

    W sierpniu 2009 r. Wenezuela została wykreślona z unijnej listy GSP+. W uzasadnieniu decyzji Komisja Europejska stwierdziła, że Wenezuela nie spełniła wszystkich warunków zamieszczonych w art.8 ust. 1 rozporządzenia Rady nr 732/2008 tj. nie ratyfikowała i nie implementowała konwencji Narodów Zjednoczonych przeciwko korupcji w terminie do 31.12.2008 r. (termin wynikający z ww. przepisu unijnego). Wykreślenie Wenezueli z listy beneficjentów GSP+ nie oznacza całkowitego odebrania unijnych preferencji celnych. Wenezuela nadal korzysta z systemu GSP UE na zasadach ogólnych.

     

    Firmy z krajów unijnych, mimo że konkurują ze sobą o kontrakty rządowe, napotykają na te same bariery strukturalne w administracji wenezuelskiej. Tradycyjnie firmy zagraniczne działające w Wenezueli były beneficjantami systemu prawno-gospodarczego, którego głównym celem było zachęcenie zagranicznych przedsiębiorstw do inwestowania w tym kraju. Niemniej, wdrażanie przez Prezydenta Chaveza tzw. Socjalizmu XXI wieku, mającego doprowadzić do zastąpienia kapitalistycznych form produkcji nowym systemem gospodarczym, opartym o bardziej sprawiedliwą redystrybucję dochodu narodowego oraz zmianę formy własności z kapitalistycznej na uspołecznioną, zaowocowało wprowadzeniem przez rząd nowych przepisów prawnych, które nie pozostały bez wpływu na funkcjonowanie firm zagranicznych.

     

    Zmorą unijnych przedsiębiorców jest system regulacji obrotu dewizami – CADIVI. Sporządzona przez Delegację Komisji Europejskiej w Caracas lista zarejestrowanych odmów lub opóźnień przydziału dewiz na import towarów z zagranicy przez CADIVI dla firm unijnych liczy ponad 600 przypadków. W niektórych z nich, zwłaszcza w odniesieniu do małych firm unijnych o niskiej płynności finansowej, nie otrzymanie na czas dewiz było przyczyną ogłoszenia upadłości lub zakończenia działalności w Wenezueli.          

     


    [1] Do Petrocaribe należą obecnie: Antigua i Barbuda, Bahamy, Belice, Dominika, Dominikana, Grenada, Gujana, Gwatemala, Haiti, Honduras, Jamajka, Kuba, Nikaragua, St. Kitts i Nevis, St. Lucia, St. Vincent i Grenadyny, Surinam i Wenezuela. Planowana jest akcesja Salwadoru i Kostaryki.

     

     

    Dwustronna współpraca gospodarcza


     

     

    4.1.Gospodarcze umowy dwustronne

     

     W związku z przystąpieniem Polski do UE, przestała obowiązywać umowa handlowa między Rządem PRL a Rządem Republiki Wenezueli, podpisana w Caracas 2 lutego 1988 r.

     

    Ponadto, w niu 27 stycznia 2013r. Polksa i Wenezuela zawarły ramową  Umowę o Współpracy, która została podpisana przez Ministrów Spraw Zagranicznych Radosława Sikorskiego i eliasa J. Jaua podczas I szczytu Wspólnoty Państw Ameryki Łacińskiej i Karaibów (CELAC) i Unii Europejskiej (UE). Umowa stwarza dobre podstawy do zintensyfikowania współpracy w dziedzinach wspólnego zainteresowania Państw. Jej celem jest  zapewnienie firmom polskim i wenezuelskim minimum bezpieczeństwa prawnego i wsparcia instytucjonalnego w dwustronnych kontaktach handlowych. 

     

    4.2.Handel zagraniczny

     

    Według danych Ministerstwa Gospodarki za 2014r., wartość obrotów handlowych z Wenezuelą wyniosła blisko 117 mln. USD. Po załamaniu  dwustronnych obrotów handlowych w 2009 r. (wynikających przede wszystkim ze znacznego pogorszenia się sytuacji gospodarczej Wenezueli na skutek światowego kryzysu finansowego), kolejne lata przyniosły poprawę sytuacji.

     

    Polski eksport do Wenezueli w 2014r. osiągnął wartość 80,5 mln USD. Głównymi pozycjami polskiego eksportu były nawozy (31% całego eksportu), maszyny i urządzenia mechaniczne (22%), maszyny i urządzenia elektryczne (18%), a także w mniejszym stopniu oleje mineralne i produkty ich destylacji, chemikalia nieorganiczne, produkty chemiczne, wyroby z żeliwa i stali, drewno i wyroby z drewna.

     

    W 2014 r. zanotowano również wysoką wartość polskiego importu z Wenezueli – 36,5 mln USD. Na import z Wenezueli złożyły się praktycznie trzy pozycje: aluminium i wyroby z aluminium (50% całego importu), chemikalia organiczne (39%) oraz tytoń (9%). W wyniku tak znacznego wzrostu eksportu, Polska zanotowała dodatnie saldo obrotów handlowych z Wenezuelą (47,9 mln euro).

     

     

    4.3.Inwestycje /wzajemne/

     

    W Wenezueli nie ma jak dotąd żadnych polskich inwestycji bezpośrednich ani spółek z udziałem polskiego kapitału (podobnie sytuacja przedstawia się z inwestycjami wenezuelskimi w Polsce). Jakiekolwiek inwestycje, zwłaszcza w mogących interesować Polskę strategicznych sektorach, jak górnictwo czy przemysł stoczniowy, wymagają zainicjowania dialogu na szczeblach politycznych i podpisanie dwustronnych porozumień o współpracy. Jak pokazują doświadczenia innych krajów, bez wsparcia ze strony rządowej dla sektora prywatnego nie ma praktycznie możliwości zintensyfikowania kontaktów gospodarczych z Wenezuelą.

     

    4.4.Współpraca regionalna

     

    Obecnie, brak jest jakiejkolwiek współpracy między Polską a Wenezuelą na szczeblu regionalnym.

     

    4.5.Współpraca samorządów gospodarczych

     

    Obecnie brak jest jakiejkolwiek współpracy między Polską a Wenezuelą na szczeblu samorządów gospodarczych.

     

     

    Dostęp do rynku


     

     

    5.1.Dostęp do rynku dla polskich towarów i usług /bariery/

     

    Z uwagi na postępujący w Wenezueli proces centralizacji władzy gospodarczej oraz nacjonalizacji strategicznych sektorów, w odniesieniu do Polski główną podstawą rozwoju dwustronnych kontaktów gospodarczych jest międzyrządowa umowa ramowa o współpracy gospodarczej.

     

    W Wenezueli nie ma obowiązku spełnienia wstępnych wymagań przed planowaną inwestycją. Art. 299 konstytucji mówi o inwestycjach prywatnych jako o czynniku dającym zatrudnienie, wzrost PKB i poprawę życia ludności, gdy są one prowadzone w ramach wolnej konkurencji. Zakłada się także równe i sprawiedliwe traktowanie inwestycji prywatnych krajowych i zagranicznych. Jednakże pewne obs, dowodzą, że zary są zarezerwowane wyłącznie dla państwa: sektor energetyczny (poza gazem ziemnym), przemysł wydobywczy, usługi publiczne, radio i telewizja oraz prasa hiszpańskojęzyczna.

    Wenezuelskie ustawodawstwo dopuszcza możliwość nacjonalizacji, wywłaszczeń i konfiskaty własności prywatnej w imię nadrzędnego interesu publicznego. Wprowadzany konsekwentnie przez prezydenta Chaveza model „Socjalizmu XXI wieku” zakłada istotne zmniejszenie udziału własności prywatnej na rzecz własności państwowej i spółdzielczej w gospodarce narodowej. Fale nacjonalizacji i wywłaszczeń z lat 2007-2010, które objęły niemal wszystkie główne sektory gospodarki wenezuelskiejzapisy stosunkowo liberalnego systemu prawnego mogą być mylące, gdyż w praktyce nie są respektowane. Analiza polityki gospodarczej rządu w ostatnich latach każe raczej zakładać, że w Wenezueli postępować będzie implementacja systemu socjalistycznego, bez żadnych specjalnych gwarancji dla własności prywatnej i dla inwestycji zagranicznych.

     

    Według Delegacji UE w Caracas, założenie firmy w Wenezueli lub przedstawicielstwafirmy zagranicznej nie nastręcza przeszków, niemniej trudności w normalnym funkcjonowaniu mnożą sie na dalszym etapie działalności i są przede wszystkim związane z istniejącym mechanizmem kontroli wymiany walut (CADIVI), ze słabością systemu prawnego, niewydolną biurokracją, korupcją oraz falą przestepczości pospolitej, która dotyka również przedsiębiorców zagranicznych, pracujących w Wenezueli.

                

    Słabość i nieprzewidywalność wenezuelskiego systemu prawnego oraz niewydolność systemu sądowniczego wymieniane są przez działające w Wenezueli firmy z krajów UE jako poważna bariera w normalnym funkcjonowaniu przedsiębiorstw. Przepisy prawne odnoszące się do działania firm zagranicznych są bardzo często zmieniane, mają krótkie vacatio legis, a ich zapisy bywają nieprecyzyjne, stwarzając szeroki margines do interpretacji na szczeblu administracyjnym. Szybkie i częste zmiany przepisów uniemożliwiają firmom zagranicznym strategiczne planowanie działań biznesowych.

     

    5.2.Dostęp do rynku pracy. Świadczenie usług i zatrudnienie obywateli RP

     

     W celu podjęcia zatrudnienia na terenie Wenezueli niezbędne jest posiadanie wizy z prawem do pracy (wiza typu TR-L). Aplikacja wizowa (wypełniona przez pracodawcę bądź bezpośrednio przez zainteresowanego) musi zostać przesłana za pośrednictwem Ambasady Republiki Boliwariańskiej Wenezueli w Warszawie do wenezuelskiego Ministerstwa Pracy, które wydaje zgodę na pracę na terenie Wenezueli. Po przyznaniu zgody, Ministerstwo Pracy przesyła automatycznie aplikację wizową do autoryzacji do władz imigracyjnych (Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Sprawiedliwości – ONIDEX). O podjęciu decyzji pozytywnej ws. rozpatrzenia aplikacji wizowej typu TR-L, ONIDEX informuje Ambasadę w Warszawie. Aplikant musi zgłosić się osobiście po odbiór wizy. Wizy z prawem do pracy nie można uzyskać przebywając na terytorium Wenezueli. Wymogiem formalnym jest pośrednictwo Ambasady. Więcej informacji:

     http://www.onidex.gov.ve/Dir_extranj/extranjeria.

     

    5.3.Nabywanie i wynajem  nieruchomości

     

    Każdy cudzoziemiec przebywający legalnie w Wenezueli oraz posiadający ważny paszport i numer RIF (Rejestr Informacji Fiskalnej), może nabyć lub wynająć nieruchomość. Numer RIF jest numerem identyfikacji podatkowej i może być otrzymany przez cudzoziemca bezpłatnie po złożeniu wniosku w dowolnym Urzędzie Podatkowym.

     

    5.4.System zamówień publicznych

          

    System zamówień publicznych nie jest stosowany w Wenezueli.

     

    5.5.Ochrona własności przemysłowej i intelektualnej

     

    Wenezuela posiada dobrze rozwiniętą bazę prawną w zakresie ochrony własności przemysłowej i intelektualnej. Po przystąpieniu do Grupy Andyjskiej w 1973 r. Wenezuela zaadoptowała do prawa wewnętrznego zbiór przepisów prawnych dot. ochrony własności przemysłowej i intelektualnej, zawartych w traktacie ustanawiającym Grupę Andyjską - tzw. Układzie z Cartageny. Główną podstawą prawną jest Rozporządzenie nr 344 Układu z Cartageny, które w odniesieniu do własności przemysłowej i intelektualnej, oparte jest o przepisy Światowej Organizacji Handlu. Całością spraw związanych z ochroną własności przemysłowej i intelektualnej w Wenezueli zawiaduje, działający przy Ministerstwie Przemysłu Lekkiego i Handlu, Serwis Autonomiczny ds. Własności Intelektualnej (SAPI) - http://www.sapi.gov.ve.

     

     

    Przydatne linki i kontakty


     

     

    6.1.Administracja gospodarcza

     

    http://www.mibam.gob.ve (Ministerstwo Przemysłu Podstawowego)

    http://www.milco.gob.ve (Ministerstwo Przemysłu Lekkiego i Handlu)

    http://www.mem.gob.ve (Ministerstwo ds. Energii i Ropy)

    http://www.mf.gov.ve (Ministerstwo Finansów)

    http://www.bcv.org.ve (Bank Centralny Wenezueli)

     

    6.2.Samorządy gospodarcze

     

    http://www.gobiernoenlinea.ve

     

    6.3.Oficjalna prasa ekonomiczna

     

    http://www.rev.com.ve (Revista Economica Venezolana)

    http://www.veneconomia.com

    http://www.diarioreportedelaeconomia.com (Diario Reporte de la Economia)

     

    6.4.Oficjalne strony o charakterze ekonomicznym

     

    http://www.cadivi.gov.ve (Komisja ds. Administrowania Dewizami - CADIVI)

    http://www.ine.gov.ve (Narodowy Instytut Statystyczny)

     

     

     

     

    System administracyjny


     

     

    2.1.Ustrój polityczny

     

    Wenezuela, zgodnie z konstytucją z 1999 r., jest demokratyczną republiką federalną, opierającą się na zasadach sprawiedliwości społecznej, państwa prawa i poszanowania suwerenności. Głową państwa jest prezydent, wybierany na sześcioletnią kadencję w wyborach powszechnych. Stoi on na czele rządu, sprawując władzę wykonawczą. Władzę ustawodawczą sprawuje jednoizbowy parlament. Władza sądownicza to Najwyższy Trybunał Sprawiedliwości, którego członkowie w liczbie 32 są desygnowani przez Zgromadzenie Narodowe na okres 12 lat. Dodatkowo, w Wenezueli podobnie jak w innych krajach, istnieje funkcja rzecznika praw obywatelskich (ombudsman) oraz działa Krajowa Rada Wyborcza, nadzorująca procesy wyborcze i referendalne.

     

    Terytorium Wenezueli dzieli się na 23 stany i Dystrykt Federalny ze stolicą. Stany i municypia korzystają z konstytucyjnie zagwarantowanej autonomii, pozwalającej na prowadzenie szeregu polityk lokalnych. Gubernatorzy stanów, członkowie stanowych i miejskich rad ustawodawczych oraz burmistrzowie municypiów wybierani są co 4 lata w wyborach lokalnych.

     

    2.2.Władza ustawodawcza

     

     Władzę ustawodawczą sprawuje jednoizbowe Zgromadzenie Narodowe, składające się ze 167 deputowanych, wybieranych w wyborach powszechnych na pięcioletnią kadencję. Deputowani wybierani są w stanach, liczba deputowanych zależna jest od liczby mieszkańców poszczególnych stanów. System wyborczy jest mieszany – część deputowanych wybierana jest w jednomandatowych okręgach wyborczych, część z list ustalanych przez partie i komitety wyborcze (liczba mandatów rozdzielana metodą d’Hondta). W ten sam sposób wybiera się tzw. zastępców deputowanych, którzy zastępują deputowanych w przypadku śmierci bądź niezdolności do pełnienia mandatu.  Przewodniczy Zgromadzenia wybierany jest każdego roku zwykłą wiekszością głosów deputowanych. Obecnie Diosdado Cabello. Zgromadzenie Narodowe może przyznać prezydentowi nadzwyczajne uprawnienia ustawodawcze (możliwość wydawania dekretów z mocą ustawy).

     

    2.3.Władza wykonawcza

     

    Władzę wykonawczą sprawuje prezydent,od 14.04.2013r. Nicolas Maduro, który jest jednocześnie szefem rządu. Mianuje on wiceprezydentów i ministrów. Kontrolna rola parlamentu jest ograniczona – rząd ma obowiązek przedłożenia corocznego sprawozdania przed Zgromadzeniem Narodowym, nie istnieje jednak instytucja wotum zaufania lub nieufności wobec rządu czy poszczególnych ministrów.

     

    2.4.Struktura administracji gospodarczej

     

    Większość zadań z zakresu administracji gospodarczej wykonuje rząd. Zgodnie z obowiązującym ustawodawstwem rząd sprawuje pełną kontrolę nad strategicznymi sektorami gospodarki, m.in. wydobyciem ropy naftowej. Inne centralne organy administracji gospodarczej to m.in. Bank Centralny Wenezueli, SENIAT (zarząd nad administracją podatkową i celną), SUDEBAN (nadzór bankowy), CADIVI (Komisja ds. Administrowania Dewizami, kontrolująca przepływ dewiz w warunkach sztywnego kursu walutowego), Indepabis (Instytut Ochrony Konsumenta w Dostępie do Dóbr i Usług). Istnieją także liczne agencje rządowe w postaci funduszy i agencji rozwoju.

     

    Od 2013r. istnieje Nowy System Zarządzania Dewizami (SICAD) w Wenezueli, który jest alternatywną formą pozyskiwania dewiz przez firmy, które podczas aukcji przy zamkniętych kopertach mają możliwość zakupu dolarów amerykańskich po kursie wyższym niż oficjalny (6,30 boliwarów za 1 dolara). System zastąpił dotychczasowy mechanizm SITME polegający na zakupie obligacji krajowych. Po udanym zakupie dolarów na aukcji firmy otrzymują kredyt od banku, w którym złożyły zamówienie, jaki mogą przekazać zagranicznemu dostawcy towaru. Bank Centralny oraz PDVSA wypłacają dewizy dostawcy w momencie, kiedy towar znajduje się w porcie.

     

    Pierwsza aukcja odbyła się 19 marca br. pod nadzorem Najwyższego Organu Optymalizacji Systemu Wymiany Walut, Ministra Planowania i Finansów, Jorge Giordani, Szefa Centralnego Banku Wenezueli, Nelsona Merentes oraz Prezesa firmy PDVSA  Rafaela Ramirez. Banki mogły przyjmować zamówienia na dewizy od firm do godziny 14h, natomiast do godziny 16h zamówienia mogły być składane do Banku Centralnego.  Wysokość wystawionych na pierwsza aukcję dolarów to 200 milionów. Firmy mogły ubiegać się o zakup maksymalnie 1% czyli 2 milionów USD, a minimalnie  30.000 USD. W aukcji mogły wziąć udział jedynie osoby prawne, zarejestrowane w systemie wymiany walut CADIVI. Najniższą cenę za dolara, jaką firmy mogły zaproponować podczas aukcji to 6,3 BSF. Nieznana jest cena za jaką dokonano sprzedaży dewiz podczas pierwszej aukcji, jednak analitycy estymują wartość między 11 a 18 BSF za dolara. W marcowej aukcji wzięły udział 383 firmy z  priorytetowych sektorów: żywnościowy, farmaceutyczny, przemysłowy i handlowy oraz zakupiły średnio po 500 000 USD.

     

    W 2012 import Wenezueli przekroczył 56 miliardów dolarów. System CADIVI udostępnił jedynie 59% zapotrzebowania na dewizy czyli nieco ponad  33 miliardy USD, system SITME tylko 14% czyli  niecałe 8 miliardów USD, natomiast 27% dewiz zostało zakupione na czarnym rynku.

     

    Wadą nowego systemu sprzedaży dewiz jest nieprzejrzysty sposób wyboru najlepszej ceny za dolara, biurokratyczny system składania wniosków o dewizy, brak informacji na temat przedziału czasowego między kolejnymi aukcjami ,co utrudnia firmom rozsądne planowanie, a także brak dostępu do uczestnictwa w aukcji dla małych przedsiębiorstw oraz osób fizycznych. Zaletą nowego sytemu ma być zwiększona kontrola użycia dewiz oraz wyeliminowanie malwersacji finansowych.

     

    2.5.Sądownictwo gospodarcze

     

    Sądownictwo gospodarcze w Wenezueli dzieli się na zwyczajne i specjalne. W trybie zwyczajnym sprawy z zakresu gospodarczego rozstrzygają zgodnie z kompetencją miejscową sądy handlowe pierwszej instancji. Od ich wyroku przysługuje odwołanie do sądu handlowego drugiej instancji. Najwyższą instancją (wniosek o kasację wyroku) jest Sala Cywilna Najwyższego Trybunału Sprawiedliwości.

     

    Jeżeli wartość przedmiotu sporu nie przekracza progu 10 tys. boliwarów  sprawa może być rozstrzygnięta w pierwszej instancji przez tzw. sędziów pokoju (jednoosobowe sądy na poziomie dzielnic i gmin, prowadzące zazwyczaj postępowanie pojednawcze) lub przez sądy municypalne (jednoosobowe sądy, które w drobnych sprawach cywilnych i handlowych mogą rozstrzygać w pierwszej instancji).

     

    Sądownictwo specjalne w sprawach gospodarczych polega na rozstrzyganiu spornych kwestii poprzez arbitraż. Podstawową formą arbitrażu jest arbitraż stołecznej Izby Handlowej. W zależności od zapisów w umowach handlowych, strony mogą poddać się arbitrażowi instytucji międzynarodowych, z pominięciem Izby Handlowej. Od 2008 r. Wenezuela stopniowo dąży do rewizji zapisów dotyczących międzynarodowego arbitrażu w istniejących i przyszłych umowach, na rzecz zwiększenia roli wenezuelskich trybunałów w rozstrzyganiu spraw spornych w umowach dwustronnych. Zdaniem niektórych prawników wenezuelskich, międzynarodowy arbitraż stoi w sprzeczności z 1 artykułem Konstytucji Boliwariańskiej Republiki Wenezueli, który definiuje niezawisłość kraju jako niezbywalne prawo narodu do samostanowienia.

     

    Gospodarka


     

     

    3.1.Ogólna charakterystyka sytuacji gospodarczej

     

    Podstawą gospodarki Wenezueli jest wydobycie oraz eksport ropy naftowej (kraj jest jednym z 5 członków-założycieli OPEC), rud żelaza i ich przetworów. Gospodarka jest silnie uzależniona od sektora energetycznego, który wytwarza blisko 50% PKB oraz stanowi ponad 95% wenezuelskiego eksportu. Główni partnerzy handlowi Wenezueli to Stany Zjednoczone (14% importu i 47,4% eksportu), Chiny ( 4,7% i 12,5%),Unia Europejska (6,5% i 5,0%).  Jako nowych, nietradycyjnych partnerów handlowych wymienia się Kubę, Chiny, Indie, Białoruś, Rosję i Iran, z którymi podpisano umowy o współpracy, przede wszystkim w sektorze energetycznym. W związku z przystapieniem w 2012r.Wenezueli do bloku południa Mercosur oczekuję wzrostu w imporcie oraz eksporcie z Brazylią, Argentyną, Urugwajem. Główne produkty eksportowe Wenezueli to: ropa naftowa, żelazo, stal, aluminium, artykuły aluminiowe i chemiczne oraz części samochodowe. Importowane zaś są przede wszystkim maszyny, urządzenia i sprzęt transportowy, wyposażenie elektryczne i elektroniczne, produkty farmaceutyczne, żywność i artykuły chemiczne.

     

    Według ostatecznych danych Banku Centralnego Wenezueli (BCV), gospodarka wenezuelska zanotowała w 2014 r. wzrost PKB w wysokości 2,8%. Kraj wszedł w okres niższego niż średnia regionalna wzrostu gospodarczego spowodowanego między innymi ogromnymi wydatkami rządowymi związanymi z  kampania wyborczą. Niepokojącą tendencją jest zmniejszenie się w ostatnich produkcji sektora prywatnego. Spadek ten jest konsekwencją przeprowadzonych przez rząd wywłaszczeń i nacjonalizacji, które zwłaszcza w pierwszej połowie ub.r. z dużym rozmachem forsował prezydent Chavez. Sektor prywatny w 2014 r. praktycznie nie generował żadnych nowych inwestycji, próbując raczej zachować istniejące moce wytwórcze.

     

    Podobnie jak w latach poprzednich, gospodarka wenezuelska jest uzależniona od dochodów z ropy naftowej. Każde 95 ze 100 dolarów wpływających do budżetu państwa z eksportu pochodziła ze sprzedaży surowca.  92% eksportu Wenezueli stanowi ropa naftowa. Duży spadek w roku 2014 ceny surowca na rynku międzynarodowym pozostawił kraj w głębokim kryzysie, którego skutki odczuły wszystki9e sektory gospodarki.

     

    Wzrost zadłużenia był wynikiem regularnej emisji dolarowych obligacji rządowych i bonów PDVSA (państwowego monopolisty w wydobyciu ropy naftowej), które pozwoliły na finansowanie wydatków rządowych, przede wszystkim importu artykułów i produktów żywnościowych na potrzeby państwowej sieci dystrybucji dotowanej żywności – Mercal, a także zakupy sprzętu i maszyn dla przedsiębiorstw państwowych

     

    Inflacja w Wenezueli w 2014 r. wyniosła wg. oficjalnych danych 62% i była tradycyjnie najwyższa w całej Ameryce Południowej. Wysoki poziom inflacji modelowo odzwierciedla politykę gospodarczą państwa, które nie respektując dyscypliny budżetowej, zwiększając wydatki socjalne, zmniejszając bezrobocie oraz ułatwiając dostęp do pieniądza, niejako samoistnie napędza spiralę inflacyjną. W przypadku Wenezueli można dziś mówić o superinflacji, która wymknęła się spod kontroli rządu i negatywnie oddziałuje na przebieg procesów ekonomicznych w gospodarce, w której coraz bardziej zanika rzeczywista funkcja informacyjna cen i tym samym zniekształcane są sygnały rynkowe odbierane przez producentów. Płynność walutowa BCV w 2014r. nie pokrywała nawet wartości importu jednego miesiaca, a niedobór dewiz oraz spadek krajowej produkcji doprowadził do 85% braków podstawowych produktów w kraju. 

     

    Od momentu dojścia Prezydenta Chaveza do władzy w 1998 r., priorytetem polityki gospodarczej Wenezueli, jest sprawiedliwa redystrybucja dochodów, walka z biedą oraz wykluczeniem społecznym, które w ramach „rewolucji boliwariańskiej“ często biorą prymat nad pryncypiami gospodarki wolnorynkowej i kapitalistyczną zasadą maksymalizacji zysków. „Plan Rozwoju Społecznego i Gospodarczego Kraju na lata 2007-2013” zakłada, że najważniejszym celem polityki gospodarczej jest stworzenie nowego modelu rozwoju ekonomicznego, tzw. „socjalistycznego modelu produkcyjnego”, który opierać się ma na gospodarce uspołecznionej. W praktyce socjalistyczny model produkcji nie ma jednak całkowicie wyprzeć własności prywatnej. Pożądanym efektem końcowym jest współistnienie trzech modeli własności w gospodarce wenezuelskiej: państwowego, spółdzielczego (zwanego częściej społecznym, który w rzeczywistości podporządkowany jest państwu) i prywatnego, przy czym model prywatny ma zostać pozbawiony większościowego udziału w produkcji w sektorach strategicznych. W sektorach strategicznych mają również przestać obowiązywać rynkowe prawa popytu i podaży, których wypadkową jest końcowa cena produktu. Cena ma być ustalana i regulowana przez państwo. Wprowadzanie modelu socjalistycznego (pod nazwą „socjalizmu XXI wieku“) z dominującą rolą państwa, zastępującego jako wytwórca sektor prywatny, nakłada na gospodarkę wenezuelską istotne ograniczenia. W takim modelu państwo powinno również zastępować inwestycje prywatne, dążąc do rozwoju (bądź utrzymania) mocy produkcyjnych przejętych zakładów. Spadek inwestycji w gospodarce krajowej w ostatnich latach  oraz spadek produkcji w sektorze pozanaftowym potwierdzają, że inwestycje państwa w gospodarkę nie były w stanie zastąpić inwestycji prywatnych.

     

    W latach 2009-2012 rząd wenezuelski wyraźnie przyspieszył wdrażanie modelu socjalistycznego w gospodarce, intensyfikując proces wywłaszczania i konfiskowania własności prywatnej oraz rozpoczynając programową walkę z sektorem prywatnym. Rok 2010 był rekordowy jeśli chodzi o liczbę nacjonalizacji i wywłaszczeń. Liczba nacjonalizacji w 2010 r. była o 34% wyższa niż w 2009 r. Nacjonalizacje i wywłaszczenia objęły sektor spożywczy (zakłady przetwórstwa ryżu, palarnie kawy), rolniczy (przejęcie ponad 450 tys. hektarów ziem, należących do prywatnych posiadaczy ziemskich, którzy na znacjonalizowanych terenach prowadzili gospodarkę rolno-hodowlaną), naftowy (upaństwowienie majątku 60 przedsiębiorstw, w tym wielu zagranicznych, świadczących usługi wobec państwowego koncernu naftowego PDVSA) i bankowy (przejęcie jednego z największych wenezuelskich banków - Banco de Venezuela, należącego do hiszpańskiej grupy Santander). W odróżnieniu od poprzednich nacjonalizacji z lat 2007-08, które zostały przeprowadzone za odszkodowaniem i porozumieniem stron, nacjonalizacje w 2009 r. odbywały się przy aktywnym udziale wojska i w większości przypadków, bez rekompensaty finansowej ze strony państwa. Łącznie, w ramach rządowej strategii walki z sektorem prywatnym i implementacji modelu socjalistycznego w gospodarce, rząd przejął w ostatnich pięciu latach 1551 firm i prywatnych gospodarstw rolnych. Od śmierci Prezydenta Hugo Chaveza rewolucja boliwariańska jest kontynuowana przez Prezydenta Nicolasa Maduro wybranego w wyborach z kwietnia 2013r., który prawdopodobnie będzie zmuszony do wprowadzenia niepopularnych reform w celu wzmocnienia gospodarki kraju. Jedna z nich być może większa wspólpraca z sektorem prywatnym.

     

    W lutym 2003 roku rząd wenezuelski wprowadził restrykcyjną kontrolę wymiany walut oraz sztywny kurs boliwara w celu zatrzymania odpływu kapitału i dewiz, który nastąpił po nieudanym zamachu stanu oraz po strajku w sektorze paliwowym w kwietniu 2002 r. Do kontroli wymiany walut powołana została rządowa Komisja Administrowania Dewizami – CADIVI. Każda firma wenezuelska, państwowa i prywatna oraz każda firma zagraniczna, aby otrzymać dewizy niezbędne do zakupu towarów importowanych z zagranicy musi zostać zarejestrowana w CADIVI, a sprowadzany towar powinien znajdować się na liście towarów priorytetowych dla rozwoju kraju. Listy towarów priorytetowych sporządzane są przez odpowiednie resorty gospodarcze (głównie Ministerstwo Przemysłu Lekkiego i Handlu oraz Ministerstwo ds. Żywności). W przypadku produktów sprowadzanych z zagranicy, które nie znajdują się na liście towarów priorytetowych, ich import jest możliwy wyłącznie po otrzymaniu specjalnego certyfikatu o braku lub niewystarczającej produkcji krajowej danego produktu, wystawionego przez właściwe ministerstwo. Autoryzacja CADIVI jest niezbędna w przypadku transferu zysków za granicę, regulowania zagranicznych zobowiązań oraz płatności z tytułu kontraktów o pomocy technicznej z udziałem zagranicznych ekspertów. Normą jest przewlekłość postępowań o wydanie powyższych zezwoleń oraz duża ilość różnego rodzaju formalności biurokratycznych, narzuconych przez CADIVI. Działające w Wenezueli firmy unijne wymieniają trudności związane z kontaktami z CADIVI na pierwszym miejscu wśród barier utrudniających normalne funkcjonowanie przedsiębiorstw.

     

    Od 2013r. istnieje Nowy System Zarządzania Dewizami (SICAD) w Wenezueli, który jest alternatywną formą pozyskiwania dewiz przez firmy, które podczas aukcji przy zamkniętych kopertach mają możliwość zakupu dolarów amerykańskich po kursie wyższym niż oficjalny (6,30 boliwarów za 1 dolara). System zastąpił dotychczasowy mechanizm SITME polegający na zakupie obligacji krajowych. Po udanym zakupie dolarów na aukcji firmy otrzymują kredyt od banku, w którym złożyły zamówienie, jaki mogą przekazać zagranicznemu dostawcy towaru. Bank Centralny oraz PDVSA wypłacają dewizy dostawcy w momencie, kiedy towar znajduje się w porcie. W 2012 import Wenezueli przekroczył 56 miliardów dolarów. System CADIVI udostępnił jedynie 59% zapotrzebowania na dewizy czyli nieco ponad  33 miliardy USD, system SITME tylko 14% czyli  niecałe 8 miliardów USD, natomiast 27% dewiz zostało zakupione na czarnym rynku. Wadą nowego systemu sprzedaży dewiz jest nieprzejrzysty sposób wyboru najlepszej ceny za dolara, biurokratyczny system składania wniosków o dewizy, brak informacji na temat przedziału czasowego między kolejnymi aukcjami ,co utrudnia firmom rozsądne planowanie, a także brak dostępu do uczestnictwa w aukcji dla małych przedsiębiorstw oraz osób fizycznych. Zaletą nowego sytemu ma być zwiększona kontrola użycia dewiz oraz wyeliminowanie malwersacji finansowych.

     

     

    3.2. Tabela głównych wskaźników makroekonomicznych

     

     

       

    Wyszczególnienie

    2013

     

    2014

     

    PKB wartość globalna (mld USD)

    355,7

    501,3

    PKB wartość na 1 mieszkańca (w miarę możliwości zarówno według kursów rynkowych jak i w jednostkach parytetu siły nabywczej) (USD)

    12.321

    17.364

    Tempo wzrostu PKB w % (real prices)

    1,3

    -2,8

    Relacja deficytu/nadwyżki finansów publicznych do PKB w %

    -9,8

    -

    Relacja całkowitego długu publicznego do PKB w %

    50,7

    52,6

    Stopa inflacji (indeks cen konsumpcyjnych CPI)

    40,6

    62,0

    Stopa bezrobocia w %

    7,5

    7,2

    Wartość obrotów handlu zagranicznego (mld USD)

    141,98

    133,32

    Wartość eksportu (mld USD)

    88,96

    79,16

    Wartość importu (mld USD)

    53,02

    44,16

    Relacja deficytu/nadwyżki na rachunku obrotów bieżących bilansu płatniczego do PKB w %

    10,1

    6,97

    Wartość rocznego napływu zagranicznych inwestycji bezpośrednich (mln USD)

    3,216

    -

    Wartość rocznego odpływu zagranicznych inwestycji bezpośrednich (mld USD)

    2,152

    -

    Skumulowana wartość zagranicznych inwestycji bezpośrednich w kraju urzędowania (inward) (mld USD)

    49,08

    -

    Skumulowana wartość zagranicznych inwestycji bezpośrednich kraju urzędowania za granicą (outward) (mld USD)

    22,9

    -

        Źródło: Bank Centralny Wenezueli, CIA World Factbook, IMF World Economic Outlook October 2013, The Economist Intelligence Unit, UNCTAD

                        

     

    3.3 Główne sektory gospodarki (o największym znaczeniu/udziale w PKB)

     

    Podstawą gospodarki Wenezueli jest wydobycie ropy naftowej. Wenezuela jest największym jej producentem w Ameryce Południowej, a w świecie zajmuje 6. miejsce. Główne złoża ropy znajdują się w depresyjnej nizinie Maracaibo, a także w delcie Orinoko i we wschodniej części Los Llanos. Tam też koncentruje się przemysł rafineryjno-petrochemiczny. Rozwój przemysłu naftowego odbił się jednak niekorzystnie na pozostałych działach gospodarki, zwłaszcza na bardzo zaniedbanym rolnictwie. Jako grunty orne wykorzystuje się zaledwie 3% powierzchni kraju.

     

    Ważną rolę w kontekście rolnictwa odgrywa sztuczne nawadnianie. Największy odsetek użytków rolnych to łąki i pastwiska na obszarze Llanos, natomiast tereny uprawowe koncentrują się głównie w śródgórskich kotlinach i dolinach rzek. Cechą charakterystyczną struktury agrarnej Wenezueli jest duża liczba latyfundiów, ogromnych posiadłości ziemskich, przede wszystkim hodowlanych. Skupiają one ponad 75% powierzchni wszystkich użytków rolnych kraju. Głównymi uprawami kraju są kukurydza, ryż, fasola, soczewica i maniok oraz ziemniaki, a z roślin plantacyjnych kawa i kakao. Poza tym uprawiana jest trzcina cukrowa, bawełna, sezam, sizal, orzeszki ziemne, tytoń oraz liczne warzywa i owoce. Hodowla bydła rogatego na obszarze Llanos dostarcza 55% wartości produkcji rolniczej. Produkcja żywności nie zaspokaja jednak potrzeb kraju.

     

    Ważne miejsce w gospodarce zajmuje również górnictwo i hutnictwo rud żelaza. W produkcji rudy żelaza Wenezuela zajmuje drugie miejsce wśród krajów Ameryki Południowej. Inne wydobywane surowce to boksyty, złoto i diamenty.Głównie górnictwo wraz z wydobyciem ropy naftowej generują wartość produktu krajowego brutto i ponad 90% wartości eksportu.

     

    3.4. Uczestnictwo w wielostronnych organizacjach i porozumieniach o charakterze ekonomicznym

     

    Wenezuela jest aktywnym partnerem na forum gospodarczych inicjatyw Ameryki Łacińskiej. Z dniem 22 kwietnia 2011 Wenezuela przestała być formalnie członkiem Wspólnoty Andyjskiej (CAN) i nie może dalej korzystać z ulg celnych i ułatwień handlowych z tytułu przynależności do CAN. Decyzję o wystąpieniu z CAN Wenezuela ogłosiła oficjalnie w 2006 r., ale okres wypowiedzenia wynosi 5 lat. Przyczyną wystąpienia było zawarcie przez Kolumbię i Boliwię porozumień o wolnym handlu z USA. W tym samym czasie, tj. w lipcu 2006 r.,  Wenezuela podpisała protokół akcesji do Mercosur. Posiada jednak niepełny status członka: z prawem do wyrażania opinii, ale bez prawa głosu. 

    W końcu 2009 r. brazylijski Senat przegłosował ostatecznie rekomendację dla ratyfikacji Protokołu o Akcesji Wenezueli do Mercosur. Głosowanie zakończyło blisko dwuletnie spory i debaty, dotyczące przyjęcia Wenezueli do Mercosur. Wcześniej protokół ratyfikowały Argentyna i Urugwaj. Potrzebna jest jeszcze ratyfikacja parlamentu paragwajskiego, w którym głosowanie jest odkładane ze względu na możliwość odrzucenia protokołu przez opozycję.

    Pełna akcesja Wenezueli do Mercosur była wyzwaniem legislacyjnym dla rządu prezydenta Chaveza. Implikuje bowiem konieczność dostosowania prawa krajowego do dorobku prawnego Mercosur, w tym m.in. Układu o Wolnym Handlu z Izraelem z 2007 r., z którym Wenezuela zerwała stosunki dyplomatyczne oraz włączenia się do negocjacji umowy stowarzyszeniowej Mercosur z UE (Wenezuela nie ma żadnego formalnego porozumienia handlowego z UE). Wenezuela powinna także stopniowo przyjmować dorobek prawny Mercosur (dotychczas nie podjęła praktycznie żadnych kroków), by – zgodnie z wcześniejszymi ustaleniami - do 2014 przystąpić do strefy wolnego handlu Mercosur i stać się pełnoprawnym członkiem.

     

    Mimo kryzysu, który dotknął gospodarkę wenezuelską w 2009 r., prezydent Chavez przykładał bardzo dużą wagę do rozwoju projektu ALBA-TCP („Boliwariańskiego Sojuszu na rzecz Narodów Naszej Ameryki – Układ Handlowy Narodów“). Założona w 2004 r. przez Wenezuelę i Kubę, jako alternatywa dla amerykańskiego projektu Strefy Wolnego Handlu Obu Ameryk (ALCA/FTAA), ALBA-TCP dokooptowała w 2009 r. trzech nowych członków: Ekwador (ze statusu obserwatora stał się pełnoprawnym członkiem ugrupowania), Antiguę i Barbudę oraz Saint Vincent i Grenadyny. Poza wymienionymi krajami w skład ALBA-TCP wchodzą również Boliwia, Kuba, Dominika, Nikaragua i Wenezuela. 

     

    W lutym 2010 r. Wenezuela i Kuba przeprowadziły  pierwszą wirtualną transakcję handlową w sucre – nowej walucie bloku ALBA. Kuba zakupiła od Wenezueli 360 ton ryżu za kwotę 108 tys. sucrów. Parytet nowej waluty do dolara ustalono na 1.25. Operacja była możliwa dzięki nowej platformie technologicznej stworzonej przez Wenezuelę dla potrzeb Banku ALBA. Docelowo, sucre ma wyprzeć dolara amerykańskiego z rozliczeń wewnętrznych ALBA, co zdaniem oficjalnych ekonomistów wenezuelskich i kubańskich przyczyni się do ochrony gospodarek państw członkowskich przed następstwami kolejnych światowych kryzysów finansowych. Nad dalszą implementacją sucre ma czuwać Bank ALBA z siedzibą w Caracas.

     

    Rok 2010 był ważnym momentem w konsolidacji ALBA, które przesunęło ciężar z ideologicznej płaszczyzny krytyki neoliberalizmu i Stanów Zjednoczonych w kierunku tworzenia podstaw rzeczywistego bloku integracyjnego. Przywódcy ALBA położyli także większy nacisk na zdefiniowanie strategicznego celu ugrupowania. Ma nim być przede wszystkim walka z biedą i wykluczeniem społeczno-ekonomicznym w Ameryce Łacińskiej i na Karaibach poprzez wzmocnienie roli państwa jako protektora biednych i wykluczonych oraz poprzez pogłębienie integracji gospodarczej w ramach ALBA.

     

    Inny flagowy projekt wenezuelskiej integracji regionalnej, Petrocaribe[1], pozostawał w cieniu ALBA w ostatnich dwóch latach. Przywódcy państw członkowskich bloku spotkali się w ramach VI Szczytu Petrocaribe w St.Kitts i Nevis w połowie 2010 r., jednak w ślad za werbalnymi deklaracjami pogłębienia współpracy nie poszły żadne konkrety. W ciagu ostatnich 8 lat poziom dostaw wenezuelskiej ropy dla członków ugrupowania wyniósł 232 miliony barylek zbliżając się do przewidzianego w akcie założycielskim Petrocaribe poziomu 185 tys. baryłek ropy naftowej dziennie (w skład Petrocaribe nie wchodzi Kuba, która ma oddzielne porozumienia z Wenezuelą i dzienne dostawy na poziomie 115 tys. baryłek ropy).

     

    Od grudnia 2011 Wenezuela jest członkiem CELAC, a od marca 2011 jest członkiem UNASUR.

     

    3.5. Relacje gospodarcze z UE

     

    Wenezuela nie posiada żadnego formalnego porozumienia handlowego z Unią Europejską. Po wystąpieniu w 2006 r. ze Wspólnoty Andyjskiej (CAN), prezydent Chavez skupił się na rozbudowie i konsolidacji założonych wcześniej przez Wenezuelę bloków i porozumień regionalnych (m.in. ALBA, Petrocaribe), które dotychczas nie wypracowały instytucjonalnej płaszczyzny współpracy z UE. Wysocy urzędnicy Komisji Europejskiej nieoficjalnie przyznają, że Unia nie jest zainteresowana w obecnym momencie tworzeniem nowych ram współpracy instytucjonalnej dla ugrupowań regionalnych powoływanych z inicjatywy Caracas.

     

    W tej sytuacji współpraca Unii Europejskiej z Wenezuelą odbywa się przede wszystkim na płaszczyźnie stosunków dwustronnych krajów członkowskich UE. Ich intensywność i zakres uwarunkowane są historycznie – wcześniejszą, silną obecnością w Wenezueli (Hiszpania, Francja), bądź koniunkturalnie, w zależności od potrzeb politycznych czy gospodarczych, zgłaszanych przez Wenezuelę (Portugalia, Niemcy, Belgia). Wzajemne kontakty handlowe pomiędzy krajami unijnymi a Wenezuelą są stosunkowo ograniczone biorąc pod uwagę potencjał partnerów.  Na liście głównych partnerów handlowych UE Wenezuela zajmuje 38 miejsce w imporcie i 41 w eksporcie. Natomiast dla Wenezueli UE-27 jest trzecim największym partnerem w dziedzinie importu i eksportu (po Stanach Zjednoczonych i Kolumbii). Wenezuela eksportuje do UE głównie produkty i surowce energetyczne, zaś importuje: maszyny i środki transportu oraz produkty chemiczne.

     

    W sierpniu 2009 r. Wenezuela została wykreślona z unijnej listy GSP+. W uzasadnieniu decyzji Komisja Europejska stwierdziła, że Wenezuela nie spełniła wszystkich warunków zamieszczonych w art.8 ust. 1 rozporządzenia Rady nr 732/2008 tj. nie ratyfikowała i nie implementowała konwencji Narodów Zjednoczonych przeciwko korupcji w terminie do 31.12.2008 r. (termin wynikający z ww. przepisu unijnego). Wykreślenie Wenezueli z listy beneficjentów GSP+ nie oznacza całkowitego odebrania unijnych preferencji celnych. Wenezuela nadal korzysta z systemu GSP UE na zasadach ogólnych.

     

    Firmy z krajów unijnych, mimo że konkurują ze sobą o kontrakty rządowe, napotykają na te same bariery strukturalne w administracji wenezuelskiej. Tradycyjnie firmy zagraniczne działające w Wenezueli były beneficjantami systemu prawno-gospodarczego, którego głównym celem było zachęcenie zagranicznych przedsiębiorstw do inwestowania w tym kraju. Niemniej, wdrażanie przez Prezydenta Chaveza tzw. Socjalizmu XXI wieku, mającego doprowadzić do zastąpienia kapitalistycznych form produkcji nowym systemem gospodarczym, opartym o bardziej sprawiedliwą redystrybucję dochodu narodowego oraz zmianę formy własności z kapitalistycznej na uspołecznioną, zaowocowało wprowadzeniem przez rząd nowych przepisów prawnych, które nie pozostały bez wpływu na funkcjonowanie firm zagranicznych.

     

    Zmorą unijnych przedsiębiorców jest system regulacji obrotu dewizami – CADIVI. Sporządzona przez Delegację Komisji Europejskiej w Caracas lista zarejestrowanych odmów lub opóźnień przydziału dewiz na import towarów z zagranicy przez CADIVI dla firm unijnych liczy ponad 600 przypadków. W niektórych z nich, zwłaszcza w odniesieniu do małych firm unijnych o niskiej płynności finansowej, nie otrzymanie na czas dewiz było przyczyną ogłoszenia upadłości lub zakończenia działalności w Wenezueli.          



    [1] Do Petrocaribe należą obecnie: Antigua i Barbuda, Bahamy, Belice, Dominika, Dominikana, Grenada, Gujana, Gwatemala, Haiti, Honduras, Jamajka, Kuba, Nikaragua, St. Kitts i Nevis, St. Lucia, St. Vincent i Grenadyny, Surinam i Wenezuela. Planowana jest akcesja Salwadoru i Kostaryki.

     

     

    Dwustronna współpraca gospodarcza


     

     

    4.1.Gospodarcze umowy dwustronne

     

     W związku z przystąpieniem Polski do UE, przestała obowiązywać umowa handlowa między Rządem PRL a Rządem Republiki Wenezueli, podpisana w Caracas 2 lutego 1988 r.

     

    Ponadto, w niu 27 stycznia 2013r. Polksa i Wenezuela zawarły ramową  Umowę o Współpracy, która została podpisana przez Ministrów Spraw Zagranicznych Radosława Sikorskiego i eliasa J. Jaua podczas I szczytu Wspólnoty Państw Ameryki Łacińskiej i Karaibów (CELAC) i Unii Europejskiej (UE). Umowa stwarza dobre podstawy do zintensyfikowania współpracy w dziedzinach wspólnego zainteresowania Państw. Jej celem jest  zapewnienie firmom polskim i wenezuelskim minimum bezpieczeństwa prawnego i wsparcia instytucjonalnego w dwustronnych kontaktach handlowych. 

     

    4.2.Handel zagraniczny

     

    Według danych Ministerstwa Gospodarki za 2014r., wartość obrotów handlowych z Wenezuelą wyniosła blisko 117 mln. USD. Po załamaniu  dwustronnych obrotów handlowych w 2009 r. (wynikających przede wszystkim ze znacznego pogorszenia się sytuacji gospodarczej Wenezueli na skutek światowego kryzysu finansowego), kolejne lata przyniosły poprawę sytuacji.

     

    Polski eksport do Wenezueli w 2014r. osiągnął wartość 80,5 mln USD. Głównymi pozycjami polskiego eksportu były nawozy (31% całego eksportu), maszyny i urządzenia mechaniczne (22%), maszyny i urządzenia elektryczne (18%), a także w mniejszym stopniu oleje mineralne i produkty ich destylacji, chemikalia nieorganiczne, produkty chemiczne, wyroby z żeliwa i stali, drewno i wyroby z drewna.

     

    W 2014 r. zanotowano również wysoką wartość polskiego importu z Wenezueli – 36,5 mln USD. Na import z Wenezueli złożyły się praktycznie trzy pozycje: aluminium i wyroby z aluminium (50% całego importu), chemikalia organiczne (39%) oraz tytoń (9%). W wyniku tak znacznego wzrostu eksportu, Polska zanotowała dodatnie saldo obrotów handlowych z Wenezuelą (47,9 mln euro).

     

     

    4.3.Inwestycje /wzajemne/

     

    W Wenezueli nie ma jak dotąd żadnych polskich inwestycji bezpośrednich ani spółek z udziałem polskiego kapitału (podobnie sytuacja przedstawia się z inwestycjami wenezuelskimi w Polsce). Jakiekolwiek inwestycje, zwłaszcza w mogących interesować Polskę strategicznych sektorach, jak górnictwo czy przemysł stoczniowy, wymagają zainicjowania dialogu na szczeblach politycznych i podpisanie dwustronnych porozumień o współpracy. Jak pokazują doświadczenia innych krajów, bez wsparcia ze strony rządowej dla sektora prywatnego nie ma praktycznie możliwości zintensyfikowania kontaktów gospodarczych z Wenezuelą.

     

    4.4.Współpraca regionalna

     

    Obecnie, brak jest jakiejkolwiek współpracy między Polską a Wenezuelą na szczeblu regionalnym.

     

    4.5.Współpraca samorządów gospodarczych

     

    Obecnie brak jest jakiejkolwiek współpracy między Polską a Wenezuelą na szczeblu samorządów gospodarczych.

     

     

    Dostęp do rynku


     

     

    5.1.Dostęp do rynku dla polskich towarów i usług /bariery/

     

    Z uwagi na postępujący w Wenezueli proces centralizacji władzy gospodarczej oraz nacjonalizacji strategicznych sektorów, w odniesieniu do Polski główną podstawą rozwoju dwustronnych kontaktów gospodarczych jest międzyrządowa umowa ramowa o współpracy gospodarczej.

     

    W Wenezueli nie ma obowiązku spełnienia wstępnych wymagań przed planowaną inwestycją. Art. 299 konstytucji mówi o inwestycjach prywatnych jako o czynniku dającym zatrudnienie, wzrost PKB i poprawę życia ludności, gdy są one prowadzone w ramach wolnej konkurencji. Zakłada się także równe i sprawiedliwe traktowanie inwestycji prywatnych krajowych i zagranicznych. Jednakże pewne obs, dowodzą, że zary są zarezerwowane wyłącznie dla państwa: sektor energetyczny (poza gazem ziemnym), przemysł wydobywczy, usługi publiczne, radio i telewizja oraz prasa hiszpańskojęzyczna.

    Wenezuelskie ustawodawstwo dopuszcza możliwość nacjonalizacji, wywłaszczeń i konfiskaty własności prywatnej w imię nadrzędnego interesu publicznego. Wprowadzany konsekwentnie przez prezydenta Chaveza model „Socjalizmu XXI wieku” zakłada istotne zmniejszenie udziału własności prywatnej na rzecz własności państwowej i spółdzielczej w gospodarce narodowej. Fale nacjonalizacji i wywłaszczeń z lat 2007-2010, które objęły niemal wszystkie główne sektory gospodarki wenezuelskiejzapisy stosunkowo liberalnego systemu prawnego mogą być mylące, gdyż w praktyce nie są respektowane. Analiza polityki gospodarczej rządu w ostatnich latach każe raczej zakładać, że w Wenezueli postępować będzie implementacja systemu socjalistycznego, bez żadnych specjalnych gwarancji dla własności prywatnej i dla inwestycji zagranicznych.

     

    Według Delegacji UE w Caracas, założenie firmy w Wenezueli lub przedstawicielstwafirmy zagranicznej nie nastręcza przeszków, niemniej trudności w normalnym funkcjonowaniu mnożą sie na dalszym etapie działalności i są przede wszystkim związane z istniejącym mechanizmem kontroli wymiany walut (CADIVI), ze słabością systemu prawnego, niewydolną biurokracją, korupcją oraz falą przestepczości pospolitej, która dotyka również przedsiębiorców zagranicznych, pracujących w Wenezueli.

                

    Słabość i nieprzewidywalność wenezuelskiego systemu prawnego oraz niewydolność systemu sądowniczego wymieniane są przez działające w Wenezueli firmy z krajów UE jako poważna bariera w normalnym funkcjonowaniu przedsiębiorstw. Przepisy prawne odnoszące się do działania firm zagranicznych są bardzo często zmieniane, mają krótkie vacatio legis, a ich zapisy bywają nieprecyzyjne, stwarzając szeroki margines do interpretacji na szczeblu administracyjnym. Szybkie i częste zmiany przepisów uniemożliwiają firmom zagranicznym strategiczne planowanie działań biznesowych.

     

    5.2.Dostęp do rynku pracy. Świadczenie usług i zatrudnienie obywateli RP

     

     W celu podjęcia zatrudnienia na terenie Wenezueli niezbędne jest posiadanie wizy z prawem do pracy (wiza typu TR-L). Aplikacja wizowa (wypełniona przez pracodawcę bądź bezpośrednio przez zainteresowanego) musi zostać przesłana za pośrednictwem Ambasady Republiki Boliwariańskiej Wenezueli w Warszawie do wenezuelskiego Ministerstwa Pracy, które wydaje zgodę na pracę na terenie Wenezueli. Po przyznaniu zgody, Ministerstwo Pracy przesyła automatycznie aplikację wizową do autoryzacji do władz imigracyjnych (Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Sprawiedliwości – ONIDEX). O podjęciu decyzji pozytywnej ws. rozpatrzenia aplikacji wizowej typu TR-L, ONIDEX informuje Ambasadę w Warszawie. Aplikant musi zgłosić się osobiście po odbiór wizy. Wizy z prawem do pracy nie można uzyskać przebywając na terytorium Wenezueli. Wymogiem formalnym jest pośrednictwo Ambasady. Więcej informacji:

     http://www.onidex.gov.ve/Dir_extranj/extranjeria.

     

    5.3.Nabywanie i wynajem  nieruchomości

     

    Każdy cudzoziemiec przebywający legalnie w Wenezueli oraz posiadający ważny paszport i numer RIF (Rejestr Informacji Fiskalnej), może nabyć lub wynająć nieruchomość. Numer RIF jest numerem identyfikacji podatkowej i może być otrzymany przez cudzoziemca bezpłatnie po złożeniu wniosku w dowolnym Urzędzie Podatkowym.

     

    5.4.System zamówień publicznych

          

    System zamówień publicznych nie jest stosowany w Wenezueli.

     

    5.5.Ochrona własności przemysłowej i intelektualnej

     

    Wenezuela posiada dobrze rozwiniętą bazę prawną w zakresie ochrony własności przemysłowej i intelektualnej. Po przystąpieniu do Grupy Andyjskiej w 1973 r. Wenezuela zaadoptowała do prawa wewnętrznego zbiór przepisów prawnych dot. ochrony własności przemysłowej i intelektualnej, zawartych w traktacie ustanawiającym Grupę Andyjską - tzw. Układzie z Cartageny. Główną podstawą prawną jest Rozporządzenie nr 344 Układu z Cartageny, które w odniesieniu do własności przemysłowej i intelektualnej, oparte jest o przepisy Światowej Organizacji Handlu. Całością spraw związanych z ochroną własności przemysłowej i intelektualnej w Wenezueli zawiaduje, działający przy Ministerstwie Przemysłu Lekkiego i Handlu, Serwis Autonomiczny ds. Własności Intelektualnej (SAPI) - http://www.sapi.gov.ve.

     

     

    Przydatne linki i kontakty


     

     

    6.1.Administracja gospodarcza

     

    http://www.mibam.gob.ve (Ministerstwo Przemysłu Podstawowego)

    http://www.milco.gob.ve (Ministerstwo Przemysłu Lekkiego i Handlu)

    http://www.mem.gob.ve (Ministerstwo ds. Energii i Ropy)

    http://www.mf.gov.ve (Ministerstwo Finansów)

    http://www.bcv.org.ve (Bank Centralny Wenezueli)

     

    6.2.Samorządy gospodarcze

     

    http://www.gobiernoenlinea.ve

     

    6.3.Oficjalna prasa ekonomiczna

     

    http://www.rev.com.ve (Revista Economica Venezolana)

    http://www.veneconomia.com

    http://www.diarioreportedelaeconomia.com (Diario Reporte de la Economia)

     

    6.4.Oficjalne strony o charakterze ekonomicznym

     

    http://www.cadivi.gov.ve (Komisja ds. Administrowania Dewizami - CADIVI)

    http://www.ine.gov.ve (Narodowy Instytut Statystyczny)

    8 lipca 2013 (ostatnia aktualizacja: 2 lipca 2018)

    Drukuj Drukuj Podziel się treścią: