close

  • Być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczypospolitej Polskiej

     

  • NOWA ZELANDIA

  • Nowa Zelandia

    •  

       Informacje o kraju


       

      Położenie geograficzne, ludność, obszar, stolica, języki urzędowe

       

      Archipelag Nowej Zelandii jest najdalej na południe wysuniętą częścią Oceanii. Jest to państwo wyspiarskie, położone w południowo-zachodniej części Oceanu Spokojnego, na południowy wschód od Australii. Nowa Zelandia, w języku maoryskim Aotearoa (kraj długiej białej chmury), obejmuje swym obszarem dwie wyspy: Południową (150,5 tys. km2) oraz Północną (114,7 tys. km2), które rozdzielone są Cieśniną Cooka, oraz szereg małych wysp, m.in. Stewart, Kermadec, Chatham, Campbell. Do Nowej Zelandii należą także zamorskie terytoria Oceanii - Wyspy Cooka i Niue, które są samorządne oraz Tokelau i Dependencja Rossa.

       

      Populacja Nową Zelandię zamieszkuje 4 907 200 mieszkańców (stan na koniec września 2018 r.).  74% ludności jest pochodzenia europejskiego. Rdzenni mieszkańcy, Maorysi, stanowią 15,2% ogółu, Azjaci 12%, Polinezyjczycy z innych wysp (m.in. Tokelau, Niue, Samoa, Tonga) 7%. Przyrost naturalny w 2017 r. wynosił 5,48‰; średnia długość życia (2016 r.) mężczyzn to 80 lat, a kobiet 83,4 lata. Ludność poniżej 15-go roku życia stanowi 19,3% społeczeństwa, a osoby w wieku 65 i starsze stanowią 15,3% ogółu (2018 r.). Średnia wieku to 36,9 lat. Ok. 75% ludności żyje na Wyspie Północnej. Ludność miejska stanowi 73% ogółu (16 głównych skupisk miejskich), z czego niemal połowa zamieszkuje Auckland. Nowozelandczycy potocznie nazywają siebie Kiwi, po kraju rodzimych ptaków.

       

      Terytorium Nowej Zelandii zajmuje obszar 270 534 km2. Punktem skrajnie północnym jest Przylądek Północny na Wyspie Północnej, najdalej na południe wysunięty jest South West Cape na Wyspie Stewart, skrajnie zachodni punkt leży na Przylądku Zachodnim na Wyspie Południowej, a wschodni na Przylądku Wschodnim leżącym na Wyspie Północnej. Rozciągłość kraju z północy na południe wynosi ok. 1600 km, a ze wschodu na zachód ok. 450 km.

       

      Stolicą Nowej Zelandii od 1865r. jest Wellington. Jest to drugie pod względem liczby ludności miasto (393,5 tys. mieszkańców), po Auckland (1,413,500 mieszkańców), a przed Christchurch (375,2 tys. mieszkańców). Jest to również najgęściej zaludniona stolica w całej Oceanii i najbardziej wysunięta na południe stolica na świecie. W badaniu jakości życia według miast w 2018 roku Wellington zajęło 15 miejsce.

       

      Językami urzędowymi Nowe Zelandii są język angielski i maoryski, jak również nowozelandzki język migowy. 96% ludności mówi w języku angielskim, a maoryski jest używany przez 4% mieszkańców. Najpopularniejszymi językami, poza urzędowymi są: samoański, hindi, mandaryński, francuski oraz kantoński.

       

      Warunki klimatyczne

       

      Klimat Nowej Zelandii to klimat morski podzwrotnikowy (wyspa północna) i umiarkowany ciepły (wyspa południowa). Najcieplejsze miesiące roku to grudzień, styczeń i luty z temperaturą 20-30 stopni C, natomiast najchłodniejszy okres to czerwiec, lipiec i sierpień z temperaturą 10-15 stopni C. Średnia temperatura lipca to 3 – 5 stopni C w południowej części kraju do 12 stopni C na północy; w okresie styczeń – luty to odpowiednio od 12 do 19 stopni C. Suma rocznych opadów zmienia się także w zależności od części kraju - na wyspie północnej wynosi ona 800-1000 mm na południowym wschodzie do ok. 3000 mm w części środkowej, natomiast na wyspie południowej kształtuje się w granicach od 400-700 mm na południowym wschodzie do ok. 6500 mm w Alpach Południowych.

       

      Zauważyć można liczne odmiany mikroklimatu spowodowane urozmaiconą rzeźbą terenu. Szczególnie wyraźna jest różnica między wschodnim i zachodnim wybrzeżem wyspy południowej. Występują tu często silne sztormy i chłodne wiatry południowe, a w miesiącach zimowych opady śnieżne, które poza górami, nie tworzą trwałej pokrywy śnieżnej. W Nowej Zelandii znajduje się 360 lodowców o łącznej powierzchni 1000 km2, z których najdłuższy – Lodowiec Tasmana – liczy 29 km.

       

      Główne bogactwa naturalne

       

      Nowa Zelandia posiada wiele różnorodnych bogactw mineralnych. Wydobywa się tu surowce energetyczne, takie jak węgiel brunatny i kamienny oraz ropę naftową i gaz ziemny. Znaleźć tu można także duże zasoby hydroenergetyczne. Ponadto występują złoża miedzi, rud żelaza, złota, srebra, manganu i wolframu, fosforyty oraz surowce skalne. Z surowców niemetalicznych na szczególną uwagę zasługuje siarka. Z osadów trzeciorzędowych wydobywana jest kopalna żywica kauri. Ogromną uwagę przywiązuje się do pozyskiwania nowych złóż surowców energetycznych oraz ich efektywnego wykorzystania. Ostatnie dane pokazują, że w 2018 r. odnawialne źródła energii stanowiły 85% wygenerowanej w całym kraju energii elektrycznej.

       

      System walutowy, kurs i wymiana

       

      Walutą obowiązującą jest dolar nowozelandzki (NZD). Jeden dolar równa się 100 centom. W obiegu są banknoty o nominałach: 5, 10, 20, 50 i 100 dolarów. Nominały obowiązujących monet to: 10, 20 i 50 centów oraz 1 dolar i 2 dolary. Monety o mniejszych nominałach (1, 2 i 5 centów) zostały wycofane z obiegu 30 kwietnia 1990 r.

      Pomimo braku w obiegu monet o nominale mniejszym niż 10 centów, ceny nie muszą być wielokrotnością 10 centów. W przypadku płacenia gotówką, sumę zwykle zaokrągla się do najbliższej całkowitej wielokrotności dziesiętnej. Kwestia cen kończących się na 5 centów nie jest jednoznaczna. Płacący innymi środkami (czek, karta płatnicza, przelew) zawsze płacą dokładną sumę, bez zaokrąglania.

      Średni kurs dolara nowozelandzkiego w grudniu 2018 r., według Reserve Bank of New Zealand, wynosił 0.6004 EUR (0.6829 USD).

       

      Religia

       

      Według spisu powszechnego z 2013 r., liczba osób utożsamiających się z religią chrześcijańską (wraz z chrześcijańskimi maorysami) spadła w porównaniu z rokiem 2006 z 55.6% do 48.9% (1,906,398 osób). Wśród chrześcijan najliczniejszą grupą są wyznawcy katolicyzmu, następnie anglikanie, potestanci (prezbiterianie, kongregacjonizm, reformiści), chrześcijanie bez wskazania wyznania oraz metodyści. Po raz pierwszy od wielu lat liczba katolików (492,105 osób) przewyższyła liczbę wyznawców anglikanizmu (459,771 osób). Zgodnie z danymi z cenzusu z 2013 roku, 71% katolików było urodzonych w Nowej Zelandii, 5.6% na Filipinach, 3.5% w Anglii, a 2.4% na Samoa.

      Liczba wyznawców sikhizmu w Nowej Zelandii podwoiła się od 2006 roku (9,507 w 2006r. do 19,191 osób w 2013r.). Liczba wyznawców hinduizmu w okresie 2006-2013 wzrosła o 39.6%, a islamistów o 27.9%.  41,9% badanych określiło, że nie jest związane z żadną religią.

       

      Infrastruktura transportowa

       

      Nowa Zelandia ma bardzo dobrze rozwiniętą sieć dróg. Najpopularniejszym środkiem lokomocji jest samochód. Wypożyczalnie samochodów i motocykli znajdują się w każdym większym mieście. Większość dużych miast posiada też komunikację miejską, zwykle sieć autobusową. Kraj posiada narodowy system komunikacji autobusowej oraz kolejowej. Sieć kolejowa nie jest zbyt mocno rozwinięta, a pociągów jest niewiele. Bardzo popularną formą tranzytu jest transport lotniczy. Loty między głównymi miastami kraju odbywają się kilka razy dziennie. Lotniska międzynarodowe znajdują się w Auckland, Hamilton, Wellington, Christchurch, Dunedin i Queenstown. Popularnym i wygodnym środkiem transportu pomiędzy głównytmi wyspami kraju są promy. Połączenia między Wellington i Picton – łączące wyspę północą i południową – kursują wielokrotnie w ciągu doby.

       

      Obowiązek wizowy

       

      Obywatele wszystkich państw Unii Europejskiej, w tym także Polski (od 1 kwietnia 2005 r.) udający się do Nowej Zelandii na okres nie dłuższy niż 90 dni korzystają z ruchu bezwizowego (z wyjątkiem obywateli Wielkiej Brytanii, dla których okres ten wynosi 6 miesięcy). Odnosi się to do przyjazdów w niżej wymienionych kategoriach:

      • pobyt turystyczny, odwiedziny rodziny lub znajomych,
      • nauka (jeden kurs trwający do 90 dni),
      • przyjazd związany z prowadzoną działalnością gospodarczą,
      • niezarobkowe uczestnictwo w imprezach sportowych lub kulturalnych,
      • przyjazd w celu leczenia (udokumentowany opłaceniem świadczenia medycznego).

       

      Ruch bezwizowy nie dotyczy osób przyjeżdżających w celu podjęcia pracy, studiów wyższych, czy na pobyt stały. Przy przekraczaniu granicy każdy wjeżdżający musi okazać:

      • paszport ważny przez co najmniej trzy miesiące od planowanej daty opuszczenia Nowej Zelandii,
      • dokumenty potwierdzające charakter pobytu oraz datę planowanego opuszczenia Nowej Zelandii (np. bilet lotniczy),
      • środki finansowe na zaplanowany okres pobytu.

       

      Szczegółowe informacje na temat wymogów wjazdowych oraz wiz do pracy są dostępne na stronie internetowej Urzędu Imigracyjnego Nowej Zelandii: www.immigration.govt.nz

       

      Program Zwiedzaj i Pracuj pomiędzy Polską a Nową Zelandią

      Polsko-nowozelandzka umowa Working Holiday Scheme (WHS) w sprawie Programu Zwiedzaj i Pracuj została podpisana 9 maja 2008 r. i weszła w życie 15 lutego 2010 r. Program umożliwia polskiej i nowozelandzkiej młodzieży w wieku 18 - 30 lat (100 osób rocznie) spędzenie wakacji w NZ lub w Polsce w połączeniu  z legalną pracą zarobkową.

       

      Umowa stanowi ramy dla współpracy pomiędzy Polską a Nową Zelandią, mającej na celu wspomaganie przepływu osób zamierzających odwiedzić drugie państwo w celach turystycznych. Umowa jest jednym z elementów mających na celu wspomaganie przepływu osób pomiędzy Polską a Nową Zelandią, jako zjawiska sprzyjającego różnorodności kulturowej oraz rozwijaniu kontaktów międzyludzkich. Umowa stwarza możliwości ułatwień dla obywateli obu krajów, pozwalając na łączenie pobytu wypoczynkowego, pogłębiania znajomości języka i kultury drugiego państwa z możliwością podejmowania pracy zarobkowej, która ma charakter dodatkowy w stosunku do głównego - turystycznego, kulturoznawczego celu pobytu i ma służyć uzupełnieniu środków finansowych.

       

      Wykaz nowozelandzkich świąt państwowych

       

      Nowy Rok – 1 stycznia

      Dzień po Nowym Roku – 2 stycznia

      Rocznica podpisania Traktatu Waitangi z 1840r. – 6 lutego (święto narodowe)

      Wielkanoc – Wielki Piątek & Poniedziałek Wielkanocny

      Dzień ANZAC – 25 kwietnia

      Urodziny Królowej – pierwszy poniedziałek czerwca

      Dzień Pracy – czwarty poniedziałek października

      Boże Narodzenie – 25 & 26 grudnia

       

      System administracyjny


       

      Ustrój polityczny

       

      Nowa Zelandia jest jednym z państw-członków Brytyjskiej Wspólnoty Narodów. Panującym ustrojem politycznym jest monarchia konstytucyjna (w aktach prawnych została zachowana nazwa dominium). Głową państwa jest monarcha Wielkiej Brytanii, reprezentowany przez mianowanego w porozumieniu z rządem Nowej Zelandii gubernatora generalnego. Władza ustawodawcza należy do jednoizbowego parlamentu, a wykonawcza do rządu, na czele którego stoi premier.

      Od 28 września 2016 r. Gubernatorem Generalnym Nowej Zelandii jest Dame Patricia (Patsy) Lee Reddy.

      Podobnie jak w Wielkiej Brytanii, a w odróżnieniu od wielu innych państw, w Nowej Zelandii nie istnieje jednolity dokument konstytucji. Podstawą systemu prawnego jest zbiór kilku najważniejszych ustaw, orzeczeń sądowych i konwencji, zasad zwyczajowych, precedens i tradycja.

       

      Władza ustawodawcza

       

      Władza ustawodawcza należy do jednoizbowego parlamentu - Izby Reprezentantów - liczącego zazwyczaj 120 deputowanych, wybieranych w wyborach powszechnych na 3 lata. Istnieje możliwość rozpisania wyborów przedterminowych przez gubernatora generalnego na wniosek premiera. Posłowie wybierani są w oparciu o zasady ordynacji mieszanej. Izba składa się z 65 deputowanych, w tym 5 Maorysów, wyłanianych od 1996 r. w wyborach większościowych. Pozostałych 55 członków jest wybieranych z list partyjnych. Ze względu na specyfikę systemu wyborczego, liczba deputowanych w poszczególnych kadencjach może wahać się o kilka osób w obie strony. Zapisy na listę wyborców są obowiązkowe wśród wszystkich obywateli powyżej osiemnastego roku życia, natomiast sam udział w wyborach nie jest. Nowozelandzki ruch sufrażystek jako pierwszy na świecie wywalczył prawo głosu kobiet w 1893 roku (bierne prawo wyborcze w 1919 r.).

       

      Władza wykonawcza

       

      Władzę wykonawczą sprawuje odpowiedzialny przed parlamentem rząd, na czele z premierem, oficjalnie powoływanym i odwoływanym przez gubernatora generalnego. Funkcję premiera obejmuje zwyczajowo lider większości parlamentarnej. Ze względu na odmienny niż brytyjski system wyborczy, rządy koalicyjne nie są rzadkością. Wszyscy członkowie gabinetu muszą posiadać mandaty parlamentarne. Istnieje tu także, obradująca pod przewodnictwem gubernatora generalnego, instytucja Rady Wykonawczej. W praktyce skład Gabinetu pokrywa się zwykle w znacznym stopniu ze składem Rady. Formalnie rozporządzenia wydawane są nie przez Gabinet, a właśnie przez Radę.

       

      W wyniku ostatnich wyborów powszechnych, które miały miejsce 23 września 2017 roku, w Parlamencie reprezentowanych jest 5 ugrupowań politycznych. Labour Party (Partia Pracy) utworzyła mniejszościowy rząd koalicyjny z New Zealand First i Partią Zielonych (Green Party). Nowa lider Partii Pracy Jacinda Ardern objęła funkcję szefa rządu, natomiast przewodniczący NZ First Winston Peters objął stanowisko wice-premiera i szefa dyplomacji.

       

      Struktura administracji gospodarczej

       

      W Nowej Zelandii głównym doradcą w sprawach ekonomicznych i finansowych na szczeblu państwowym jest Ministerstwo Finansów (The Treasury). Ministerstwo ds. Biznesu, Innowacyjności i Zatrudnienia (MBIE) ma na celu wspieranie firm w zwiększeniu ich produktywności i międzynarodowej konkurencyjności, jak i obywateli w dostępie do pracy i mieszkalnictwa.

      Departament Inland Revenue zajmuje się kwestią podatków oraz rozliczaniem dochodów, a także administracją wielu programów socjalnych.

      Wspieraniem rozwoju biznesu za granica zajmuje się agencja rządowa NZTE (New Zealand Trade & Enterprise).

      Samorząd terytorialny w Nowej Zelandii dysponuje uprawnieniami przyznanymi mu przez parlament. W kraju istnieje dwanaście rad regionalnych, których członkowie są wybierani bezpośrednio. Rady ustalają własne stawki podatkowe, odpowiedzialne są za zarządzanie lokalnym środowiskiem, regionalnymi aspektami obrony cywilnej i planowaniem transportu. Istnieją 74 jednostki samorządowe – 15 rad miejskich, 58 rad okręgowych na obszarach wiejskich oraz jedna rada powiatu na Wyspach Chatham.

       

      Sądownictwo gospodarcze

       

      W Nowej Zelandii obowiązuje prawo zwyczajowe, podobnie jak w Anglii i wielu innych krajach anglosaskich. Powszechna jest tu także większość międzynarodowych struktur prawnych - w szczególności w obszarach finansów i prawa korporacyjnego. Obserwuje się silną tradycję niezależności sądów. Za źródła prawa i podstawę orzekania uznaje się akty parlamentu Nowej Zelandii, czy niektóre akty parlamentu brytyjskiego sprzed 1947r.

      Sądem właściwym do spraw gospodarczych jest Sąd Najwyższy (High Court).

       

      Gospodarka


       

      Ogólna charakterystyka sytuacji gospodarczej

       

      Przez ostatnie trzy dekady gospodarka Nowej Zelandii zmieniła się od jednej z najbardziej regulowanych wśród krajów OECD do jednej z najbardziej liberalnych. Należy ona do najbardziej zróżnicowanych ze wszystkich państw Oceanii. Nowa Zelandia jest krajem bardzo wysoko rozwiniętym gospodarczo.

       

      Duże nasłonecznienie, także w okresie zimowym, oraz znaczna ilość opadów stanowią idealne warunki dla rozwoju nowozelandzkiego rolnictwa, leśnictwa, sadownictwa i produkcji energii hydro-elektrycznej. Nowa Zelandia jest bardzo popularnym miejscem turystycznym, przez co sektor turystyczny jest ważnym źródłem dochodów.

       

      Gospodarka Nowej Zelandii w 2018 r. zanotowała wzrost na poziomie 3% w skali roku (dane na koniec 3. kwartału 2018 r.). Wartość PKB wyniosła 291 mld NZD (ok. 200 mld USD). PKB per capita wzrósł o 1 p.p. i wynosił 50,7 tys. NZD (wzrost z 50,1 tys. NZD). Roczny deficyt obrotów bieżących (stan na wrzesień) wyniósł 10,5 mld NZD i był to największy od 2009 r. deficyt roczny (3,6% PKB).

       

      Wartość eksportu wyniosła 81,6 mld NZD (zanotowano wzrost o 7,3 mld NZD w porównaniu z 2017 r.), a importu 79,1 mld NZD (wzrost o 9,4 mld NZD). Saldo handlu zagranicznego wyniosło 2,4 mld NZD i jest o 2,1 mld NZD niższe w porównaniu do 2017 r. (4,5 mld NZD). Handel dwustronny po raz pierwszy przekroczył 160 mld NZD.

       

      W 2018 r. najczęściej eksportowano nabiał (mleko w proszku, masło i sery, stanowiące 17,6% eksportu), w dalszej kolejności plasują się turystyka (13,8%), mięso (9%) oraz drewno i artykuły z drewna (6,4%). Wśród głównych produktów importowych były samochody i części (11,2%), maszyny i urządzenia elektromechaniczne (10,7%) oraz ropa naftowa i produkty ropopochodne (8,7%).

       

      Chiny (16,6 mld NZD), Australia (14 mld NZD) i UE (9,3 mld NZD) tworzą trójkę największych rynków eksportowych Nowej Zelandii, jednocześnie kraje UE (14 mld NZD), Australia (12,4 mld NZD) i Chiny (12,2 mld NZD) są głównymi dostawcami towarów i usług importowanych przez Nową Zelandię. Handel z tą grupą krajów stanowił niemal połowę rocznej wielkości handlu zagranicznego Nowej Zelandii.

       

      Zgodnie z ostatnim raportem Banku Światowego Doing Business 2019, Nowa Zelandia otwiera ranking 190 gospodarek o przepisach najbardziej przyjaznych biznesowi. Według raportu w Nowej Zelandii najłatwiej na świecie jest rozpocząć biznes, zarejestrować nieruchomość i uzyskać kredyt na działalność. Od wielu lat Nowa Zelandia jest także w czołówce rankingu Transparency International pokazującego stopień korupcji w sektorze publicznym, gdzie najwięcej punktów otrzymują kraje z dużą przejrzystością procedur i wolne od korupcji (Nowa Zelandia w 2018 r. była na 2. pozycji, za Danią, a przed Finlandią i Singapurem). W najnowszym Indeksie Wolności Gospodarczej, przygotowywanym przez Fundację Heritage, największy waszyngtoński think-tank, Nowa Zelandia znalazła się na 3. pozycji (za Hong-Kongiem i Singapurem).

       

       

      Główne wskaźniki makroekonomiczne Nowej Zelandii

       

      WSKAŹNIK

      JEDN.

      2015

      2016

      2017

      2018

      PKB wartość globalna1

      mln NZD

      219 516

      227 385

      235 675

      243 048

      Dynamika PKB2

      %

      3,9

      3,8

      3,3

      2,7

      PKB per capita 34

      NZD

      48 832

      49 638

      50 129

      50 653

      Relacja całkowitego długu publicznego do PKB2

      %

      35,2

      33,8

      31,9

      30,6

      Relacja deficytu/nadwyżki na rachunku obrotów bieżących bilansu płatniczego do PKB2

      %

      3,4

      2,3

      2,6

      3,3

      Stopa inflacji (indeks cen konsumpcyjnych CPI)4

      %

      0,4

      0,4

      1,9

      1,9

      Stopa bezrobocia4

      %

      5,6

      4,9

      4,7

      3,9

      Wartość obrotów handlu zagranicznego4

      mln NZD

      136 104

      137 432

      143 970

      160 705

      Wartość eksportu4

      mln NZD

      69 749

      70 758

      74 223

      81 565

      Wartość importu4

      mln NZD

      66 355

      66 674

      69 747

      79 140

      Wartość rocznego napływu zagranicznych inwestycji bezpośrednich1

      mln NZD

      3 448

      -313

      3 697

      4 052

      Wartość rocznego odpływu zagranicznych inwestycji bezpośrednich1

      mln NZD

      875

      -420

      499

      -1 035

      Skumulowana wartość zagranicznych inwestycji bezpośrednich w Nowej Zelandii1

      mln NZD

      99 634

      98 690

      101 758

      108 503

      Skumulowana wartość zagranicznych inwestycji bezpośrednich Nowej Zelandii za granicą1

      mln NZD

      24 998

      24 992

      25 064

      23 303

       
      Tabela: Główne wskaźniki makroekonomiczne Nowej Zelandii; objaśnienia: 1wartość roczna na 31 marca, 2stan na 30 czerwca, 3roczna wartość w cenach z 2009/10 r., 4stan na 30 września; źródło: The Treasury, Statistics NZ

       

      Główne sektory gospodarki (o największym udziale PKB)

       

       

      SEKTOR

      NZD (mln)

      % PKB

      Usługi

       

      162 142

      67%

      w tym:

      Usługi wynajmu, wypożyczeń i obsługa nieruchomości

      31 566

       

       

      Nauka, technika, administracja i wsparcie

      25 282

       

       

      Handel detaliczny i zakwaterowanie

      17 460

       

       

      Finanse i ubezpieczenia

      14 538

       

       

      Ochrona zdrowia i pomoc społeczna

      14 525

       

      Przemysły produkcji dóbr

       

      45 223

      19%

      w tym:

      Wytwórstwo

      23 848

       

       

      Budownictwo

      14 785

       

      Przemysły podstawowe

       

      16 386

      7%

      w tym:

      Rolnictwo, leśnictwo i rybołówstwo

      13 081

       

      Pozostałe

       

      19 297

      7%

       

      PKB

      243 048

      100%

       

      Tabela: Wielkość PKB wg głównych grup produkcji w 2018 r. (marzec); w tabeli ujęte są tylko wybrane sektory, wartość całkowita nie równa się sumie poszczególnych sektorów; źródło: Statistics NZ

       

      Uczestnictwo w wielostronnych organizacjach o charakterze ekonomicznym

       

      Nowa Zelandia jest jednym z państw założycielskich Organizacji Narodów Zjednoczonych. W latach 2015-2016 kraj ten pełnił funkcję niestałego członka Rady Bezpieczeństwa ONZ.

       

      Nowa Zelandia jest członkiem wielu światowych i regionalnych organizacji, m.in.: Światowa Organizacja Handlu (WTO), Bank Światowy (World Bank), Międzynarodowy Fundusz Walutowy (IMF), Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD), Międzynarodowa Agencja Energetyczna (IEA), Azjatycki Bank Rozwoju (Asian Development Bank), Forum Wysp Pacyfiku (Pacific Island Forum) i Wspólnota Państw Pacyfiku (The Pacific Community). Nowa Zelandia jest także członkiem Wspólnoty Narodów (Commonwealth of Nations).

       

      W 2010 r. Nowa Zelandia została członkiem ASEM (Asia-Europe Meeting). Ciągle rosnące zaangażowanie gospodarcze na rynkach azjatyckich znajduje odbicie m. in. w aktywnym uczestnictwie we Wspólnocie Gospodarczej Azji i Pacyfiku (APEC), Szczycie Państw Azji Wschodniej (East Asia Summit) czy też udziale w Stowarzyszeniu Narodów Azji Południowo-Wschodniej (ASEAN), gdzie Nowa Zelandia ma status partnera w dialogu. Jako przykład aktywności regionalnej wymienić należy członkostwo w umowie CER (Closer Economic Relations) z Australią (jedno z najściślejszych porozumień dwustronnych na świecie), Grupie Australijskiej czy Porozumieniu o Regionalnym Handlu i Współpracy Gospodarczej Południowego Pacyfiku (SPARTECA).

       

      30 grudnia 2018 r. weszła w życie umowa CPTPP (Comprehensive and Progressive Agreement for Trans-Pacific Partnership), której Nowa Zelandia jest stroną wraz z Australią, Kanadą, Japonią, Meksykiem, Wietnamem i Singapurem (stan na styczeń 2019 r.).

       

      Relacje gospodarcze z UE

       

      Unia Europejska jest trzecim co do wielkości wymiany handlowej (po Chinach i Australii) partnerem gospodarczym Nowej Zelandii. Rynek unijny jest dla Nowej Zelandii głównym źródłem importu oraz trzecim co do wielkości rynkiem zbytu. W 2018 roku wartość całkowitego eksportu do UE wyniosła 9,3 mld NZD (przy czym eksport dóbr wart był 5,6 mld NZD), natomiast wartość całkowitego importu z UE wyniosła niemal 14 mld NZD (import dóbr 10,7 mld NZD). UE jest ważnym rynkiem zbytu dla dóbr nowozelandzkich, szczególnie w przypadku wysokiej wartości towarów rolnych. Do najczęściej eksportowanych na rynki UE towarów należy nowozelandzkie mięso, następnie owoce, wina i ryby. Wśród dóbr najczęściej sprowadzanych z Unii są samochody, maszyny i urządzenia mechaniczne, leki i urządzenia elektryczne. Jak w przypadku wielu partnerów handlowych Nowej Zelandii z krajów rozwiniętych, istotnym elementem relacji handlowych są usługi. Najbardziej znaczące w tej grupie są turystyka i transport.

       

      W 2017 r. UE i Nowa Zelandia zawarły Umowę o partnerstwie. Natomiast 22 maja 2018 r. Rada UE przyjęła mandat negocjacyjny dla Komisji Europejskiej do rozpoczęcia negocjacji umowy o wolnym handlu z Nową Zelandią. Od tego czasu miały miejsce dwie rundy negocjacyjne oraz dodatkowe rozmowy robocze między rundami. Kolejna runda odbędzie się w lutym 2019 r.

       

      Unia Europejska jest dla Nowej Zelandii najbardziej istotnym partnerem w dziedzinie nauki i innowacji. Ponad połowa naukowców nowozelandzkich prowadzi aktywną współpracę z europejskim partnerem (zwłaszcza z Wielkiej Brytanii, Niemiec i Francji). Relacje tego sektora opierają się głównie na Umowie o Współpracy Naukowej i Technologicznej z 2009 roku, która odgrywa znaczącą rolę w tworzeniu silniejszych powiązań z Europą.

       

      UE jest jednym z najważniejszych i najbardziej aktywnych partnerów Nowej Zelandii w regionie Pacyfiku. Jest członkiem Post-Forum Dialogue Forum Wysp Pacyfiku (PIF) i uczestniczy w corocznym trójstronnych spotkaniach UE –Australia-Nowa Zelandia dotyczących kwestii Pacyfiku. W ramach pomocy rozwojowej realizowane programy unijne obejmują kwestie zmian klimatycznych i środowiska, energii odnawialnej, zrównoważonego rozwoju gospodarczego, wody i urządzeń sanitarnych, zagadnień morskich i reagowania na katastrofy. UE jest również najważniejszym partnerem Nowej Zelandii na Pacyfiku w sektorze energetycznym. Rozwijane są wspólne projekty energetyczne na Samoa, Kiribati, Wyspach Cooka i Tuvalu.            

       

      Dwustronna współpraca gospodarcza


       

      Gospodarcze umowy dwustronne

       

      - Umowa między Rzecząpospolitą Polską a Nową Zelandią w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu, podpisana w Warszawie dnia 21 kwietnia 2005 r.

       

      - Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Nowej Zelandii w sprawie Programu Zwiedzaj i Pracuj (Working Holiday Scheme), podpisana w Warszawie dnia 9 maja 2008 r.

       

      - Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Nowej Zelandii w sprawie koprodukcji filmowej, podpisana w Warszawie dnia 21 października 2015 r.

       

      - Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Nowej Zelandii o komunikacji lotniczej, podpisana w Auckland dnia 22 sierpnia 2018 r.

       

       

      Handel zagraniczny

       

       

      Wg danych Ministerstwa Przedsiębiorczości i Technologii, w 2018 r. eksport polskich towarów do Nowej Zelandii utrzymał tendencję wzrostową z poprzedniego roku, przy jednoczesnym wzroście importu. Utrzymaliśmy korzystne saldo wymiany handlowej (59,4 mln USD). Ogółem w 2018 r. dwustronne obroty handlowe wzrosły o 49% (do 315 mln USD, tj. do ok. 1,2 miliarda PLN). Dynamika wymiany handlowej jest kontynuacją bezprecedensowego wzrostu z ostatnich kilku lat.

       

      Wykres: Wielkość eksportu i importu Polski z Nową Zelandią w okresie 2008–2018; źródło: Ministerstwo Przedsiębiorczości i Technologii RP

       

      Według danych Statistics NZ, wśród najczęściej eksportowanych towarów z Polski w 2018 r. znalazły się: pojazdy, turbiny i części silników turboodrzutowych i turbośmigłowych, następnie preparaty piorące i czyszczące, leki, mięso wieprzowe (mrożone) oraz suszarki do bielizny. W przypadku importu z Nowej Zelandii, to w 2018 r. najczęściej sprowadzaliśmy: zamrożone filety rybne, konstrukcje i części z żelaza i stali, wino, urządzenia mleczarskie, kazeina.

       

      Inwestycje

       

      Poziom inwestycji i zainteresowanie wzajemnym inwestowaniem zarówno ze strony przedsiębiorstw polskich, jak i nowozelandzkich pozostają znikome. Może to wynikać przede wszystkim ze zorientowania podmiotów gospodarczych w obu krajach na tradycyjne rynki (np. polskich na rynek jednolity UE i rynki sąsiedzkie), niedostatecznego rozpoznania istniejących możliwości, ale także z niewielkiego rozmiaru rynku nowozelandzkiego z niespełna pięcio-milionową populacją i specyfiki tutejszej gospodarki opartej głównie na rolnictwie i handlu produktami rolnymi, usługach z udziałem MŚP, a także eksporcie usług turystycznych i edukacyjnych.

       

      Duża odległość Nowej Zelandii od rynków światowych i dość ograniczony potencjał wynikający ze stosunkowo niewielkiej liczby konsumentów stanowią pewien próg dla potencjalnych inwestorów, borykających się z problemem zrozumienia lokalnego rynku, jego potrzeb i reguł konkurencji, wreszcie znalezienia nisz rynkowych oraz kanałów dystrybucji. Dodatkowo oba kraje stawiają sobie za cel przyciąganie inwestycji zagranicznych, umożliwiających m.in. rozwój innowacyjnej gospodarki.

       

      Misje handlowe i targi

       

      W 2009r. Krajowa Izba Gospodarcza zorganizowała misję handlową do Nowej Zelandii. Członkami misji byli reprezentanci branż: kosmetycznej (firma DAX Cosmetics Ltd), farmaceutycznej (firmy BLUMED, DIFARMA, LEK-AM), rolno-spożywczej (JURA-MINERAL), informatycznej (ALES) oraz energetycznej (ELEKTRIM-VOLT S.A.). Głównym celem misji było rozeznanie się w istniejących możliwościach i uwarunkowaniach wymiany handlowej.

       

      W lutym 2010r. w Auckland odbyła się konferencja „European Union – New Zealand Trade Conference”, na której obecni byli przedstawiciele nowozelandzkiego biznesu zainteresowani nawiązaniem kontaktów z krajami europejskimi. Polska miała tam swoje stoisko z materiałami promocyjnymi i informacyjnymi na temat kondycji krajowej gospodarki oraz polskich programów prywatyzacyjnych. Konferencja zorganizowana została przez nowozelandzkie Ministerstwo Spraw Zagranicznych i Handlu, NZ Europe Business Council, Delegację UE w Wellington oraz Auckland Chamber of Commerce.

       

      W kwietniu 2015 r. gościła w Auckland misja GreenEvo Ministerstwa Środowiska. Przedstawiciele 15 firm z sektora czystych technologii wzięli udział w targach Go Green Expo i wizycie studyjnej zorganizowanej przez Ambasadę RP w Wellington.

       

      W maju 2015 r., pod patronatem Ambasadora RP, powstało stowarzyszenie POLANZ, Polish - New Zealand Business Association Inc. z siedzibą w Auckland. Głównym celem organizacji zrzeszającej przedstawicieli środowiska polonijnego z doświadczeniem biznesowym jest promocja dwustronnych relacji handlowych.

       

      W czerwcu 2016 r. przedstawiciele polskiego sektora mięsnego, w tym sześciu producentów wyrobów mięsnych, Unii Producentów i Pracodawców Przemysłu Mięsnego (UPEMI), eksperci rynkowi oraz organizatorzy kampanii promocyjnej Smak jakości i tradycji prosto z Europy/ European Meat – tradition, quality and taste wzięli udział w targach Fine Food 2016. Impreza handlowa skupiająca sektor  spożywczy, hotelarski i gastronomiczny miała miejsce w Auckland. Udział w Fine Food poprzedził kongres i uroczysty lunch, który odbył się w Hotelu Langham Auckland. Kongres poświęcony był aspektom związanym z handlem mięsem między Nową Zelandią a Unią Europejską, w tym z Polską, oraz perspektywami jego rozwoju. Do Nowej Zelandii przyjechali reprezentanci firm: Food Service sp. z o.o., ZM Henryk Kania S.A., NoriDane Foods Polska, Sokołów S.A., Madej & Wróbel sp. z o.o. oraz Elkopol sp. z o.o.

       

      W sierpniu 2018 r. w Auckland, podczas  pierwszej oficjalnej wizyty w Nowej Zelandii, Prezydent RP Andrzej Duda spotkał się z przedstawicielami nowozelandzkiego biznesu. Spotkanie odbyło się pod patronatem Ministra Handlu Nowej Zelandii Davida Parkera. W spotkaniu wzięli udział przedstawiciele firm nowozelandzkich zainteresowanych zwiększeniem wymiany handlowej z Polską, a także przedsiębiorcy polonijni. Rozmowy z inwestorami były okazją do networkingu. Prezydent wyraził nadzieję, że jego wizyta będzie stanowiła impuls do zwiększenia zainteresowania polskich przedsiębiorców rynkiem nowozelandzkim, a nowozelandzkich – polskim. Zachęcał do intesyfikacji kontaktów handlowych i inwestycji.

       

       

      Dostęp do rynku


       

      Dostęp do rynku dla polskich towarów i usług (bariery)

       

      Polskie towary nie wymagają pozwolenia na przywóz do Nowej Zelandii. W kraju nie nakłada się żadnych ograniczeń importowych, nie istnieją także bariery w przywozie z powodów czysto związanych z handlem. Istnieją jednak surowe zasady, co do stanu zdrowia, zawartości, bezpieczeństwa i etykietowania pochodzenia i bardzo rygorystyczne ograniczenia dotyczące żywych zwierząt i roślin.

       

      Nowa Zelandia stosuje bardzo ścisły system importu mięsa wieprzowego i produktów z mięsa wieprzowego, w tym istnieją szczegółowe wymogi dotyczące obróbki tych produktów. Ograniczenia importowe wynikają z zagrożenia przywozem mięsa zarażonego PRRS – zespołem rozrodczo-oddechowym świń, które zaatakowało na początku lat dziewięćdziesiątych ubiegłego stulecia większość państw Unii Europejskiej (w tym Polskę), Amerykę i kraje azjatyckie. Po kilkuletnich negocjacjach Komisji Europejskiej z Nową Zelandią, od 2014 roku możliwy jest eksport do tego kraju wieprzowiny pochodzącej z krajów UE, w tym Polski. Polscy producenci zainteresowani eksportem wieprzowiny do Nowej Zelandii mogą stosować unijny system certyfikacji TRACES obowiązujący na rynku wewnętrznym UE. Szczegółowe informacje na temat norm zdrowotnych dotyczących importu do Nowej Zelandii mięsa wieprzowego oraz produktów wieprzowych pochodzących z UE dostępne są na stronie internetowej MPI: http://www.mpi.govt.nz/law-and-policy/requirements/import-health-standards/ oraz w wersji polskiej na stronie Głównego Inspektoratu Weterynarii: http://www.wetgiw.gov.pl/index.php?action=art&a_id=2953

       

      Dla eksporterów produktów żywnościowych przydatne będą też informacje znajdujące się na stronie internetowej New Zealand Food Safety Authority: www.foodsafety.govt.nz

      Żywność pochodząca z upraw modyfikowanych genetycznie musi być oznaczona.

       

      Dostęp do rynku pracy. Świadczenia usług i zatrudnienie obywateli RP

       

      Polacy pragnący podjąć pracę w Nowej Zelandii powinni wcześniej wystąpić o wizę do pracy.

      Istnieją różne formy wizy pracowniczej, np. tymczasowe wizy do pracy (np. Working Holiday Visa, Essential Skills Visa), wizy do pracy z możliwością przedłużenia do rezydentury (np. w przypadku gdy długość pobytu nie jest potwierdzona lub gdy brak jest wystarczających podstaw do uzyskania pozwolenia na pobyt stały), czy wizy rezydenckie na pobyt stały. Wyczerpujące informacje na temat dostępnych opcji i wiz można znaleźć na stronie internetowej Urzędu Imigracyjnego Nowej Zelandii: www.immigration.govt.nz/new-zealand-visas/options/work/explore-work-visa-options

       

      Lista zawodów, na które istnieje największe zapotrzebowanie w Nowej Zelandii dostępna jest na stronie Urzędu Imigracyjnego NZ: http://skillshortages.immigration.govt.nz/

       

      Warunki zatrudnienia regulowane są przepisami Ustawy o Zatrudnieniu z 2000r. (Employment Relations Act). Celem zapisów Ustawy jest promowanie zaufania do stosunku pracy i praw pracowników do zbiorowych rokowań i negocjacji.

      Treść ustawy oraz informacje na temat zasad zatrudnienia dostępne są na stronie MBIE: http://employment.govt.nz/er/

       

      Nabywanie i wynajem nieruchomości

       

      Rynek nieruchomości w Nowej Zelandii jest wysoce rozwinięty. W każdym mieście znaleźć można agencje pośredniczące w handlu nieruchomościami.

       

      W sierpniu 2018 r. została wprowadzona poprawka do OIB (Overseas Investment Bill) zakazująca zakupu posiadłości dla cudzoziemców. Z zakazu wyłączeni zostali obywatele Australii i Singapuru. Więcej informacji znaleźć można na stronie: https://treasury.govt.nz/publications/information-release/residential-land-changes-overseas-investment-amendment-bill

       

      W Nowej Zelandii istnieją jasne zasady dla najemców i właścicieli nieruchomości przeznaczonej na wynajem, spisane w taki sposób, aby chronić obie strony. Przepisy te zawarte są w Ustawie o Najmie Lokali Mieszkalnych (Residential Tenancies Act 1986). Instytucją udzielającą informacji w zakresie przepisów dotyczących najmu i jego form jest Tenancy Services, działająca w ramach Ministerstwa ds. Biznesu, Innowacji i Zatrudnienia (MBIE): https://tenancy.govt.nz/

       

      System zamówień publicznych

       

      Kwestią zamówień publicznych w Nowej Zelandii zajmuje się Government Procurement Branch, działającą w ramach MBIE (wcześniej Ministerstwo Rozwoju Gospodarczego).

      Wszelkie zasady i przepisy dotyczące zamówień publicznych, informacje o przetargach i szkoleniach w tym zakresie dostępne są na stronie internetowej: https://www.procurement.govt.nz/

       

      Od połowy sierpnia 2015 roku Nowa Zelandia jest stroną Porozumienia w sprawie Zamówień Publicznych Światowej Organizacji Handlu (GPA WTO).

       

      Ochrona własności przemysłowej i intelektualnej 

       

      Ochroną własności intelektualnej i przemysłowej w Nowej Zelandii zajmuje się Intellectual Property Office of New Zealand (IPONZ). Jest to agencja rządowa działająca w ramach Ministerstwa Rozwoju Gospodarczego (obecnie Ministerstwa ds. Biznesu, Innowacji i Zatrudnienia). IPONZ odpowiada za przyznawanie i rejestrację praw własności intelektualnej, czyli patentów, znaków towarowych, wzorów i praw hodowców roślin.

       

      Wszelkie informacje na temat ochrony własności przemysłowej i intelektualnej w Nowej Zelandii, aktualne przepisy prawne oraz statystyki można znaleźć na stronie IPONZ:  www.iponz.govt.nz/cms/iponz oraz na stronie MBIE: www.mbie.govt.nz/info-services/business/intellectual-property

       

       

      Katalog (ogólny) dobrych praktyk dla przedsiębiorców w zakresie biznesu i praw człowieka

       

      Uwaga:

      Katalog ma charakter podstawowych założeń i powinien być wykorzystany przez przedsiębiorców do tworzenia własnych, rozbudowanych katalogów dobrych praktyk dostosowanych do uwarunkowań w kraju zaangażowania. Dobre praktyki powinny być stosowane przez przedsiębiorców oraz rekomendowane przez nich  partnerom biznesowym. W uzasadnionych wypadkach sugeruje się egzekwowanie ich realizacji m.in. poprzez podnoszenie wybranych zagadnień podczas rozmów i negocjacji oraz poprzez wprowadzanie odpowiednich zapisów do podpisywanych umów.

       

      Polskie przedsiębiorstwa w ramach swojej działalności za granicą powinny kierować się zasadami zgodnie, z którymi należy:

       

      • przestrzegać przyjętych przez ONZ „Wytycznych dotyczących biznesu i praw człowieka” oraz zasady „należytej staranności” (due diligence), a także stale poszerzać świadomość potrzeby ich stosowania w praktyce przez partnerów biznesowych; 
      • pozyskiwać i poszerzać wiedzę na temat kraju urzędowania – jego historii, problemów społecznych i ekonomicznych, kultury i zwyczajów w kontekście rozwijania kontaktów gospodarczych; opracować oraz stale aktualizować informacje nt. ryzyka i zagrożeń dla praw człowieka w kraju zaangażowania;
      • utrzymywać stałą współpracę z właściwymi urzędami państwowymi, placówkami dyplomatycznymi, organizacjami pozarządowymi i samorządu gospodarczego, a także z Zagranicznym Biurem Handlowym Polskiej Agencji Inwestycji i Handlu (jeśli działa na terenie kraju zaangażowania),  w zakresie oceny wpływu planowanych działań gospodarczych na prawa człowieka i ich znaczenia dla zrównoważonego rozwoju;
      • prowadzić działalność przy zachowaniu troski o ochronę środowiska naturalnego, a w szczególności jego elementów istotnych dla lokalnej społeczności; utrzymywać na bieżąco kontakt z lokalną społecznością w zakresie spraw wynikających z prowadzonej działalności gospodarczej i jej wpływu na życie mieszkańców;
      • bezwzględnie przestrzegać prawa miejscowego, w tym prawa pracy, przepisów BHP i in., a w uzasadnionych przypadkach egzekwować przestrzeganie prawa przez partnerów biznesowych. Tam, gdzie jest to możliwe stosować prawo polskie i międzynarodowe, jeśli przewiduje ono wyższe standardy w dziedzinie ochrony praw człowieka;
      • unikać sytuacji korupcjogennych i regularnie szkolić pracowników w tym zakresie;
      • wystrzegać się wszelkich form dyskryminacji w procesie rekrutacji pracowników, starać się zachować równowagę w zakresie płci, wyznania i przynależności narodowej i etnicznej, przy zachowaniu zasady godnej płacy i zapewnieniu niezbędnego ubezpieczenia, a w uzasadnionych przypadkach korzystać z pośrednictwa wyspecjalizowanych agencji zatrudnienia;
      • współpracować ze sprawdzonymi partnerami, których wiarygodność również w zakresie przestrzegania praw człowieka, została sprawdzona z zastosowaniem dostępnych instrumentów takich jak np. weryfikacja przez wyspecjalizowane instytucje gospodarcze. Szczególną uwagę należy zwrócić na kwestię przestrzegania praw człowieka w kontekście zjawiska pracy przymusowej i niewolniczej oraz zatrudniania nieletnich w łańcuchu dostaw [w miarę możliwości należy sprawdzać, czy na jakimkolwiek etapie w danym przedsiębiorstwie (uprawa, produkcja, sprzedaż, itd.) nie są łamane prawa człowieka]. W miarę możliwości należy preferować przedsiębiorstwa posiadające certyfikaty potwierdzające prowadzenie przez nie odpowiedzialnego biznesu (CSR - Corporate Social Responsibility lub Fair Trade).  Uwzględnić należy również aktualną politykę sankcji przyjętą przez Polskę;
      • w uzasadnionych przypadkach konsultować planowane działania ze sprawdzonymi wyspecjalizowanymi kancelariami prawnymi, szczególnie w krajach, gdzie działalność gospodarcza obarczona jest ryzykiem ze względu na brak przejrzystego prawa lub szczególnie trudne uwarunkowania związane np. z konfliktem zbrojnym.

       

      Przydatne linki i kontakty


       

      Administracja gospodarcza:

       

      Ministerstwo ds. Biznesu, Innowacji i Zatrudnienia

      www.mbie.govt.nz

      Ministerstwo Skarbu

      www.treasury.govt.nz

      Ministerstwo ds. Przemysłów Podstawowych  

      www.mpi.govt.nz

      Ministerstwo Sztuki, Kultury i Dziedzictwa Narodowego

      www.mch.govt.nz

      Ministerstwo Sprawiedliwości 

      www.justice.govt.nz

      Departament Ochrony Przyrody

      www.doc.govt.nz

      Ministerstwo Obrony

      www.defence.govt.nz

      Ministerstwo Edukacji  

      www.education.govt.nz

      Ministerstwo Środowiska  

      www.mfe.govt.nz

      Ministerstwo Spraw Zagranicznych  

      www.mfat.govt.nz

      Ministerstwo Zdrowia  

      www.health.govt.nz

      Ministerstwo Spraw Wewnętrznych  

      www.dia.govt.nz

      Departament Resocjalizacji  

      www.corrections.govt.nz

      Departament Przychodów i Podatków (poza gabinetem)

      www.ird.govt.nz

      Ministerstwo Transportu  

      www.transport.govt.nz

      Izba Celna

      www.customs.govt.nz

      Bank Rezerw

      www.rbnz.govt.nz

       

      Samorządy gospodarcze:

       

      Izby Handlowe Nowej Zelandii

      www.newzealandchambers.co.nz

      Izba Handlowa Auckland

      www.aucklandchamber.co.nz

      Izba Handlowa Pracodawców Wellington

      www.wecc.org.nz

      Rady Samorządów Lokalnych

      www.localcouncils.govt.nz/lgip.nsf

      Rada Związków Zawodowych

      http://union.org.nz

      Morskie Związki Zawodowe Nowej Zelandii

      www.munz.org.nz

      Izba Handlowa Pracowników Canterbury  

      www.cecc.org.nz

      Fundacja Azja – Nowa Zelandia

      www.asianz.org.nz

      Nowozelandzko-Europejska Rada Biznesu

      www.nzebc.org.nz

       

      Regionalne agencje rozwoju gospodarczego:

       

      Northland

      www.northlandnz.com

      Western Bay of Plenty

      www.priorityone.co.nz

      Waikato

      www.waikatodistrict.govt.nz

      Taranaki

      http://business.taranaki.info

      Wanganui

      www.wanganui.govt.nz

      Manawatu

      www.visionmanawatu.org.nz

      Otago

      www.dunedin.govt.nz

      Auckland

      www.aucklandnz.com/au

      Wellington

      www.growwellington.co.nz

      Nelson

      www.eda.co.nz

      Canterbury

      www.cdc.org.nz

      Southland

      www.southlandnz.com

       

      Oficjalna prasa ekonomiczna:

       

      The National Business Review  

      www.nbr.co.nz

      Stuff

      www.stuff.co.nz/

      The New Zealand Herald  

      www.nzherald.co.nz

      Newshub

      www.newshub.co.nz

      The New Zealand Listener  

      www.listener.co.nz

      The Dominion Post  

      www.stuff.co.nz/dominion-post

      Scoop

      www.scoop.co.nz


      Oficjalne strony o charakterze ekonomicznym:

       

      Stowarzyszenie Ekonomistów Nowej Zelandii  

      www.nzae.org.nz

      New Zealand Trade and Enterprise

      www.nzte.govt.nz

      Urząd Statystyczny

      www.stats.govt.nz

       

      2 sierpnia 2013 (ostatnia aktualizacja: 20 lutego 2019)

      Drukuj Drukuj Podziel się treścią: