close

  • Być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczypospolitej Polskiej

     

  • CHINY

  • Chiny

  •  

     Informacje o kraju


     

    1. INFORMACJE OGÓLNE.

     

    1.1. Położenie geograficzne, ludność, obszar, stolica, języki urzędowe

     

    Położenie geograficzne:

     

    Chińska Republika Ludowa jest największym terytorialnie państwem Azji, którego powierzchnia wynosi 9 597 tys. km2. Kraj ten ma 14,5 tys. km wybrzeża i najdłuższą na świecie łączną długość granic lądowych: 22 117 km. ChRL graniczy z Afganistanem, Królestwem Bhutanu, Indiami, Kazachstanem, Koreańską Republiką Ludowo-Demokratyczną, Kirgistanem, Laotańską Republiką Ludowo-Demokratyczną, Mongolią, Federacją Myanmaru, Nepalem, Islamską Republiką Pakistanu, Federacją Rosyjską, Tadżykistanem i Socjalistyczną Republiką Wietnamu.

    Chiny są państwem unitarnym, a ich terytorium dzieli się na: 22 prowincje, 5 regionów autonomicznych, 4 miasta wydzielone (Chongqing, Pekin, Szanghaj, Tianjin) oraz 2 specjalne regiony administracyjne (Hongkong i Makao). Ukształtowanie terenu ChRL jest bardzo zróżnicowane. Od nizin i niewysokich gór na wschodzie kraju po wyżyny i wysokie pasma górskie (Himalaje) na południowym-zachodzie. W północno-wschodniej części kraju leży rozległa Nizina Mandżurska, a na północnym-zachodzie Pustynia Gobi. Państwo Środka jest zdominowane przez dorzecza dwu rzek: Jangcy oraz Huang He (Żółta Rzeka).

     

    Ludność:

     

    Liczba ludności ChRL w 2017 roku wynosiła 1 390,1 mln. Prowincjami o największej liczbie ludności są: Guangdong (110,0 mln mieszkańców), Shandong (99,5 mln mieszkańców) oraz Henan (95,3 mln mieszkańców), Syczuan (82,6 mln mieszkańców), Jiangsu (80,0 mln mieszkańców), Hebei (74,7 mln mieszkańców). Około 92% populacji należy do grupy etnicznej Han. Pozostałe 8% (ponad 100 mln osób) to przedstawiciele 55 mniejszości etnicznych. Mieszkańcy miast stanowią 58,5% populacji.

     

    Stolica:

     

    Stolicą państwa jest Pekin (Beijing).

     

    Języki urzędowe:

     

    Językami urzędowymi jest mandaryński, języki mniejszości etnicznych w poszczególnych regionach kraju, angielski w Hong Kongu oraz portugalski w Makao.

     

    1.2. Warunki klimatyczne

     

    Terytorium ChRL położone jest w 3 strefach klimatycznych: zwrotnikowej (południowo-wschodnia część kraju), podzwrotnikowej (część wschodnia, centralna oraz zachodnia) oraz umiarkowanej o przewadze klimatu kontynentalnego (część północna i północno-wschodnia). Temperatury wiosną wahają się od 10 do 22°C, latem nie są niższe niż 22°C, jesienią mieszczą się w przedziale 10 – 22°C, a zimą spadają poniżej –10°C.

     

    1.3. Główne bogactwa naturalne

     

    Do najważniejszych bogactw naturalnych ChRL należą: antymon, aluminium, boksyty, cyna, cynk, diamenty, fosforyty, gaz ziemny, grafit, kaolin, łupki bitumiczne, magnetyt, mangan, miedź, molibden, ołów, ropa naftowa, rtęć, ruda uranu, ruda żelaza, sól kamienna, wanad, wolfram, węgiel kamienny, złoto.

     

    1.4. System walutowy, kurs i wymiana

     

    Walutą ChRL jest yuan (lub renminbi-RMB). Jeden yuan (lub kuai) dzieli się na 10 jiao (lub mao), oraz na 100 fenów (1 CNY = 10 jiao = 100 fen). W obiegu znajdują się banknoty o nominałach 1, 2 i 5 jiao, a także 1, 5, 10, 20, 50 i 100 yuanów oraz monety 1, 2 i 5 fen oraz 1 i 5 jiao oraz 1 yuan. Waluta chińska jest częściowo wymienialna, a Ludowy Bank Chin prowadzi politykę płynnego kursu regulowanego, z dopuszczalnym dziennym zakresem wahań +/- 2%. Średni kurs wymiany RMB w stosunku do złotego polskiego z dnia 1 sierpnia 2018 r. wyniósł 1 CNY = 0,54 PLN. Średni kurs Ludowego Banku Chin głównych walut (stan na 20 lipca 2018 r.) wynosi:

    1 USD = 6,77 RMB

    1 EUR = 7,88 RMB

    1 GBP = 8,81 RMB

    100 JPY = 6,02 RMB

     

    1.5 Religia

     

    ChRL jest państwem świeckim z wysokim wskaźnikiem ateistów. Do tradycyjnych chińskich religii należą: konfucjanizm (będący systemem etyczno-filozoficznym), taoizm oraz buddyzm. Ponadto 1,5% społeczeństwa stanowią muzułmanie, ok. 1,5% protestanci, ok. 1% katolicy, w tym 0,4% wyznawcy patriotycznego kościoła narodowego, a ok. 0,6% wyznawcy kościoła podziemnego uznającego zwierzchnictwo papieża.

     

    1.6 Infrastruktura transportowa

     

    Lotniska

     

    Na terytorium ChRL znajduje się 229 cywilnych portów lotniczych, a liczba chińskich miast mających regularne połączenia lotnicze wynosi 224. Chińskie porty lotnicze obsłużyły w 2017 r. 1147,9 mln pasażerów, przy czym 32 z nich obsłużyło ponad 10 mln pasażerów. Największymi portami lotniczymi w Chinach są lotniska: Beijing Capital (95,79 mln pasażerów), Shanghai Pudong (70,00 mln pasażerów), Guangzhou Baiyun (65,81 mln pasażerów), Chengdu Shuangliu (49,80 mln pasażerów), Shenzhen Bao’an (45,61 mln pasażerów), Kunming Changshui (44,73 mln pasażerów) Shanghai Hongqiao (41,88 mln pasażerów). Liczba pasażerów obsługiwanych przez porty lotnicze w Chinach stale rośnie – wg danych Chińskiego Urzędu Lotnictwa Cywilnego w 2017 r. liczba pasażerów w chińskich portach lotniczych wzrosła o 12,9% w porównaniu do 2016 r., natomiast ruch cargo i pocztowy osiągnął 16,177 mln ton, co stanowi wzrost o 7,1% rdr.

     

    Przewozy pasażerskie i towarowe w największych portach lotniczych w ChRL w 2016 r.

    Poz.

    Port lotniczny

    Liczba pasażerów w mln

    Wzrost

    % rdr

    Cargo w tys.

    1

    Beijing Capital

    95,78

    1,5

    2 030

    2

    Shanghai Pudong

    70,00

    6,1

    3 824

    3

    Guangzhou Baiyun

    65,81

    10,2

    1 780

    4

    Chengdu Shuangliu

    48,80

    8,2

    612

    5

    Shenzhen Bao’an

    45,61

    8,7

    1 159

    6

    Shanghai Hongqiao

    41,88

    3,5

    407

    7

    Kunming Changshui

    44,73

    6,5

    418

    8

    Xi'an Xianyang

    41,86

    13,1

    260

    9

    Chongqing Jiangbei

    38,72

    7,9

    366

    10

    Hangzhou Xiaoshan

    35,57

    12,6

    489

     

    Źródło: Civil Aviation Administration of China

     

    Rurociągi, drogi i koleje

     

    W roku 2017 sieć kolejowa ChRL liczyła 127 tys. km (w 2016: 124 tys.) w tym ponad 25 tys. km stanowiły koleje dużych prędkości. W 2017r. spośród 4,773 mln km dróg, 131 tys. km stanowiły drogi ekspresowe i autostrady. Łączna długość ropociągów i gazociągów w Chinach wynosi ok. 115 tys. km. Według planów chińskiego rządu, do 2020 r. ich łączna długość ma wynieść 169 tys. km.

     

    Porty i szlaki wodne

     

    ChRL posiada około 2 tys. portów morskich, z czego 130 jest dostępnych dla obcych bander. Z końcem 2016 r. w chińskich portach dostępnych było 6096 koi (z czego 1814 klasy 10 tys. t.). Chiny posiadają rozwiniętą, liczącą ok. 127 tys. km sieć szlaków żeglugi śródlądowej, na którą składają się rzeki oraz liczne systemy kanałów.

    Według danych z 2016 r., do największych chińskich portów należą (w mln ton frachtu): 1. Ningbo-Zhoushan (922,1), 2. Shanghai (644,8), 3. Tianjin (550,6), 4. Kanton (522,5), 5. Qingdao (500,4), 6. Dalian (436,6).

     

    1.7 Obowiązek wizowy

     

    Obywatele polscy udając się do ChRL zobowiązani są posiadać ważną wizę (pobytową lub tranzytową). Istnieją wizy jednokrotnego, dwukrotnego oraz wielokrotnego wjazdu. Wyjazd z Chin kontynentalnych do Hongkongu lub Makao uznawany jest za opuszczenie terytorium ChRL. Posiadacze paszportów dyplomatycznych oraz służbowych są zwolnieni z obowiązku wizowego. Pozwolenie na tranzyt bez wizy umożliwiające na wyjście poza teren lotniska można uzyskać na największych chińskich lotniskach na czas 72 godz.

     

    1.8 Wykaz świąt państwowych

     

    Począwszy od 2008 roku zmianie uległ układ świąt państwowych. Zmniejszono znaczenie świąt państwowych (Święto Pracy 1 maja, Święto Narodowe obchodzone w rocznicę proklamowania ChRL 1 października), a w zamian podniesiono wagę ruchomych świąt związanych z tradycją chińską, tj. Nowy Rok (przełom stycznia/lutego), Święto Zmarłych (kwiecień), Święto Smoczych Łodzi (maj/czerwiec), Święto Środka Jesieni (wrzesień).

     

     

    System administracyjny


     

    2.1. Ustrój polityczny

     

    Zgodnie z konstytucją z 1982 roku ChRL jest socjalistyczną republiką ,,demokratycznej dyktatury ludowej”, której system opiera się na sojuszu robotniczo-chłopskim. W preambule pojawia się zapis o wielopartyjnym systemie współpracy i konsultacji politycznej pod przywództwem KPCh. Oficjalna ideologia państwowa opiera się na marksizmie-leniniźmie, maoizmie, teorii Deng Xiaopinga, Zasadzie Trzech Reprezentacji (Jiang Zemina), koncepcji naukowego rozwoju (Hu Jintao) oraz myślach Xi Jinpinga o nowej erze socjalizmu o chińskiej specyfice. Naczelnymi organami władzy państwowej są: Ogólnochińskie Zgromadzenie Przedstawicieli Ludowych (OZPL), Przewodniczący ChRL, Rada Państwowa i Centralna Komisja Wojskowa.

     

    2.2. Władza ustawodawcza

     

    Najwyższym organem władzy ustawodawczej jest OZPL, które jest jednoizbowym parlamentem. Jego kadencja wynosi 5 lat, a w skład wchodzą deputowani wybierani w wyborach pośrednich przez zgromadzenia ludowe prowincji, regionów autonomicznych, miast wydzielonych, specjalnych administracyjnych regionów i armii. Liczba deputowanych nie jest stała – na początku każdej kadencji ustala ją Stały Komitet OZPL, przy czym górna granica wynosi 3.000 osób. Przedstawiciele mniejszości etnicznych mają zagwarantowaną pewną liczbę miejsc, na ogół oscyluje ona wokół 13-14% ogólnej liczby parlamentarzystów. Wśród właściwości OZPL należy wskazać kompetencje legislacyjne: uchwalanie ustawy zasadniczej i jej zmiana, uchwalanie ustaw zwykłych, zatwierdzenie planu rozwoju społeczno-gospodarczego oraz budżetu. Ponadto OZPL mianuje i odwołuje członków najwyższych organów państwa i sprawuje nad nimi kontrolę. Najważniejszym organem OZPL jest Stały Komitet, który posiada szerokie kompetencje, tj. dokonywanie wykładni konstytucji i ustaw, oraz prawo do uchylania niezgodnych z konstytucją aktów Rady Państwowej.

     

    2.3. Władza wykonawcza

     

    A. Przewodniczący ChRL, wybierany przez OZPL, jest głową państwa i jego najwyższym przedstawicielem na zewnątrz (bywa określany mianem prezydenta). Jego kadencja wynosi 5 lat z możliwością reelekcji. Xi Jinping piastujący obecnie stanowisko Przewodniczącego ChRL skupia w swoim ręku również stanowisko Sekretarza Generalnego KPCh i Przewodniczącego Centralnej Komisji Wojskowej.

     

    B. Rada Państwowa jest głównym organem wykonawczym ChRL (rząd). W jej skład wchodzą: premier, wicepremierzy, radcy stanu, ministrowie, przewodniczący komitetów, Kontroler Generalny i Sekretarz. Na wniosek Przewodniczącego ChRL OZPL wybiera Premiera. Konstytucja określa kompetencje Rady Państwowej. Organ ten sprawuje kontrolę nad administracją wszystkich szczebli, na podstawie konstytucji i ustaw wydaje przepisy administracyjne, decyzje oraz zarządzenia, posiada również inicjatywę ustawodawczą. Ciąży na niej także odpowiedzialność za wcielanie w życie uchwalonych przez OZPL ustaw (m.in. budżetu), planów rozwoju społeczno-ekonomicznego oraz polityki KPCh. Rada prowadzi politykę zagraniczną. W skład struktur Rady Państwowej wchodzą: Kancelaria (pod kierownictwem Sekretarza), 20 ministerstw, 3 komitety, Urząd Kontroli, a także Ludowy Bank Chin. Oprócz ministerstw i komisji Radzie Państwowej podlegają także liczne organizacje, instytucje i urzędy takie jak agencja prasowa Xinhua, administracja celna, czy akademie naukowe.

     

    C. Centralna Komisja Wojskowa (CKW) kieruje siłami zbrojnymi państwa. Na jej czele stoi wybierany przez OZPL Przewodniczący. Na jego wniosek parlament wybiera wiceprzewodniczących i członków CKW.

     

    2.4. Struktura administracji gospodarczej

     

    W ChRL można wyróżnić dwa piony struktury administracji gospodarczej: rządowy (podległy bezpośrednio lub pośrednio Radzie Państwowej) oraz pion partyjno-parlamentarny. Władze lokalne, szczególnie w specjalnych strefach ekonomicznych, tworzą swą własną administrację gospodarczą.

    1) Pion rządowy:

    • Ministerstwa i komisje podległe Radzie Państwowej, m.in.: Państwowa Komisja Rozwoju i Reform, Ministerstwo Finansów, Ministerstwo Handlu, Ministerstwo Przemysłu i Technologii Informatycznych, Ministerstwo Transportu, Ministerstwo Nauki i Technologii, Ministerstwo Ekologii i Środowiska, Ministerstwo Rolnictwa, Ludowy Bank Chin;
    • Specjalne organizacje bezpośrednio podległe Radzie Państwowej: Komisja Nadzoru Mienia Skarbu Państwa;
    • Organizacje bezpośrednio podległe Radzie Państwa: Dyrekcja Lasów Państwowych; Główny Urząd Ceł, Państwowy Urząd Podatkowy, Urząd ds. Bezpieczeństwa Pracy, Biuro ds. Własności Intelektualnej;
    • Biura administracyjne podległe Radzie Państwowej: Biuro Rady Państwa ds. Hongkongu i Makao;
    • Instytucje bezpośrednio podległe Radzie Państwowej: Główny Urząd Nadzoru i Zarządzania Rynkiem, Komisja Nadzoru Bankowego i Ubezpieczeń, Komisja Nadzoru Rynku Papierów Wartościowych, Państwowy Urząd ds. Zbóż;
    • Biura i komisje podległe ministerstwom i komisjom: Państwowa Dyrekcja Monopolu Tytoniowego, Państwowy Urząd Komunikacji Pocztowej i Telefonicznej, Państwowa Komisja ds. Wymiany Międzynarodowej.

    2) Pion partyjno-parlamentarny: 

    • Komitet Finansowo-Gospodarczy OZPL;
    • Komitet Ochrony Środowiska i Zasobów Naturalnych OZPL;
    • Komitet ds. Rolnictwa i Terenów Wiejskich OZPL

     

    2.5. Sądownictwo gospodarcze

     

    Na mocy ustawy „Organic Law of the People’s Courts” z dnia 1 stycznia 1980 roku oraz konstytucji ChRL z 1982 roku system sądowniczy charakteryzuje się czterema szczeblami: (i) Sąd Najwyższy (Supreme People’s Court) – nadzorujący pracę niższych szczebli oraz sądy powszechne na trzech szczeblach lokalnych: (ii) prowincjonalnym, (iii) powiatowym oraz (iv) gminnym. Są to sądy pierwszej instancji prowadzące sprawy gospodarcze, kryminalne, cywilne. Dodatkowo działają sądy specjalnego przeznaczenia (militarne, transportu kolejowego, transportu wodnego oraz zasobów leśnych). System sądowniczy w Chinach nie definiuje sądów gospodarczych jako odrębnych jednostek. Sprawy gospodarcze są rozstrzygane w ramach działań prowadzonych przez sądy powszechne.

    Aspekty gospodarcze (wewnętrzne i zagraniczne relacje gospodarcze, określenie statusu prawnego podmiotów gospodarczych, prawa własności, prawo spółek, zagraniczne podmioty gospodarcze itp) są regulowane w Kodeksie Cywilnym („General Principles of the Civil Code”).

     

    Gospodarka


     

    3.1. Ogólna charakterystyka sytuacji gospodarczej

     

    Wzrost gospodarczy

    Gospodarka chińska jest jedną z najszybciej rozwijających się gospodarek na świecie. Od 1978 roku, kiedy rozpoczęto reformy gospodarcze, Chiny przeszły proces transformacji z gospodarki centralnie planowanej do gospodarki określanej „gospodarką rynkową o chińskiej specyfice”. Średnie tempo wzrostu gospodarczego w okresie reform wynosiło ponad 10%. W 2010 r. Chiny wyprzedziły Japonię i stały się drugą największą gospodarką na świecie pod względem nominalnej wartości PKB. W 2015 r. PKB Chin osiągnął wartość 11,1 bln USD i był ponad dwukrotnie wyższy niż wartość PKB Japonii.

    Chińska gospodarka od kilku lat odnotowuje spowolnienie wzrostu gospodarczego. Niższe tempo wzrostu PKB wpisuje się w zapowiadane przez chińskie władze procesy związane z transformacją gospodarczą, określane jako new normal. Oznacza to niższe tempo wzrostu gospodarczego, który w ostatnich dekadach oparty był przede wszystkim na inwestycjach infrastrukturalnych, wzroście produkcji przemysłowej i eksporcie, oraz przejście na nowe czynniki pobudzania wzrostu gospodarczego, takie jak rozwój sektora usług, konsumpcji, innowacyjności oraz prywatnej przedsiębiorczości.

    Po raz ostatni Chiny odnotowały dwucyfrowy wzrost PKB (10,6%) w 2010 roku. W kolejnych latach z roku na rok tempo wzrostu gospodarczego było coraz niższe. W 2014 r. PKB wzrósł o 7,3%, w 2015 r. tempo wzrostu gospodarczego spowolniło do 6,9%, a w 2016 r. wzrost PKB Chin wyniósł 6,7%, a w 2017 r. ponownie 6,9%.

     

    Polityka gospodarcza

    Aktualna polityka gospodarcza rządu jest determinowana przede wszystkim: (1) założeniami 13-ego Planu Pięcioletniego na lata 2016-2020; (2) postanowieniami 19-ego Zjazdu Komunistycznej Partii Chin (KPCh) z 2017 roku, zgromadzeniami plenarnymi Komitetu Centralnego KPCh oraz rocznym programem pracy rządu przyjmowanym na odbywającym się co roku w marcu Ogólnochińskim Zgromadzeniu Przedstawicieli Ludowych (3) polityką „nowej normy” zakładającą wolniejszy, ale lepszy jakościowo i bardziej zrównoważony wzrost gospodarczy.

    Podczas Ogólnochińskiego Zgromadzeniu Przedstawicieli Ludowych w marcu 2015 r. przyjęto 13-ty Plan Pięcioletni na lata 2016-2020. Wyznacza on dwa nadrzędne cele: budowę umiarkowanie zamożnego społeczeństwa do 2021 roku (100 rocznica powstania Komunistycznej Partii Chin) oraz uczynienie z Chin do 2049 roku (100 rocznica powstania ChRL) nowoczesnego kraju socjalistycznego, który jest bogaty, silny, demokratyczny, o wysokim poziomie kultury i harmonijnym społeczeństwie. Głównymi celami przyjętymi w projekcie Planu Pięcioletniego na lata 2016-2020 są: utrzymanie poziomu wzrostu gospodarczego powyżej 6,5% PKB rocznie, podwojenie dochodu per capita w stosunku do poziomu z 2010 roku, promocja zaawansowania technologicznego produkcji przemysłowej, wzrost udziału konsumpcji we wzroście gospodarczym, wzrost poziomu urbanizacji, modernizacja rolnictwa, podniesienie standardów i jakości życia społeczeństwa, eliminacja ubóstwa na terenach wiejskich, ochrona środowiska, poprawa systemu zarządzania. Pięć kluczowy haseł towarzyszących 13-temu Planowi Pięcioletniemu to: rozwój oparty na innowacjach, zrównoważony rozwój, zielony rozwój, otwarty rozwój oraz rozwój dla wszystkich.

    W planach polityki gospodarczej na 2018 r. rząd chiński zapowiedział utrzymanie wzrostu PKB na poziomie ok. 6,5%. Głównymi celami jest również utrzymanie wzrostu wskaźnika cen konsumpcyjnych (CPI) na poziomie ok. 3%, stworzenie 11 mln nowych miejsc pracy w miastach i utrzymanie rejestrowanego bezrobocia w miastach na poziomie 4,5%, wzrost dochodów ludności na poziomie odpowiadających wzrostowi PKB, redukcję zużycia energii na jednostkę PKB o 3%.

    Głównymi zadaniami i wyzwaniami polityki gospodarczej Chin na 2018 r. są: reforma strukturalna strony podażowej (m.in. redukcja nadmiernych mocy produkcyjnych, poprawa zarządzania w przedsiębiorstwach państwowych, ograniczenie obciążeń podatkowych i poza podatkowych dla przedsiębiorstw), rozwój innowacyjności, pogłębienie reform w kluczowych dziedzinach (m.in. przedsiębiorstwa państwowe, ochrona własności intelektualnej, sektor finansowy, system podatkowy), rewitalizacja terenów wiejskich, skoordynowany rozwój regionów (m.in. regionu Pekin-Tianjin-Hebei, Pasa Gospodarczego Rzeki Jangcy, regionu Delty Rzeki Perłowej, Xiongan New Area), wzrost konsumpcji i inwestycji (m.in. przedłużenie preferencji przy zakupie samochodów elektrycznych, rozwój handlu elektronicznego i branży dostaw kurierskich, inwestycje publiczne w budowę autostrad, kolei i dróg wodnych), otwarcie chińskiego rynku i rozwój współpracy gospodarczej z zagranicą, poprawa warunków życia ludności.

    Chiny stawiają również na rozwój nowych przemysłów, nowych materiałów, sztucznej inteligencji, zaawansowanych układów scalonych, bio-farmacji, technologii 5G, przy jednoczesnym zaawansowaniu środowisk związanych z inicjatywą Internet Plus (tj. big data, cloud computing), wszystko to w celu przekształcenia tradycyjnych przemysłów w kierunku stworzenia w Chinach bazy inteligentnej produkcji sterowanej zintegrowanym systemem komputerowym. Ma to przyczynić się do wdrożenia ambitnego planu zaawansowania chińskiej gospodarki Made in China 2025.

     

    Handel zagraniczny

    Chiny są największym eksporterem i drugim największym importerem na świecie. Wartość wymiany towarowej Chin w 2017 r. wyniosła 4 104,5 mld USD, w tym eksport 2 263,5 mld USD, a import 1 841,0 mld USD. Wartość wymiany handlowej w 2017 r. wzrosła w porównaniu do 2016 r.: eksportu o 7,9%, a importu o 11,4%. W 2016 r. Chiny osiągnęły nadwyżkę obrotów towarowych z zagranicą, wynoszącą 422,5  mld USD.

    Kraje UE pozostają największym partnerem handlowym Chin. Wartość dwustronnej wymiany handlowej (wg danych chińskich) na koniec 2017 r. wyniosła 616,9 mld USD. Chiński eksport do UE w 2017 r. wart był 372 mld USD (wzrost o 9,7% rdr), a wartość importu z krajów UE wyniosła 244,9 mld USD (wzrost o 17,7%). Stany Zjednoczone są drugim największym partnerem handlowym Chin. W 2017 r. wartość wymiany wyniosła 583,7 mld USD. Eksport Chin do Stanów Zjednoczonych wyniósł 429,8 mld USD (wzrost o 11,5%), a wartość importu do Chin osiągnęła 153,9 mld USD (wzrost o 14,5%). Trzecim największym partnerem handlowym Chin jest Japonia. Wartość obrotów w 2017 r. zamknęła się kwotą 303 mld USD (eksport do Japonii wzrósł o 6,1% do 137,3 mld USD, import z Japonii wzrósł o 13,7% do 165,7 mld USD).

    W strukturze towarowej eksportu z Chin dominują wyroby przemysłowe (ok. 94%), przy niewielkim udziale artykułów rolno-spożywczych oraz surowców. Najważniejszymi towarami eksportowymi są: maszyny elektryczne i nieelektryczne (ok. 21,3%), tekstylia, odzież i obuwie (ok. 13,8%), maszyny biurowe i urządzenia telekomunikacyjne (ok 13,5%) oraz produkty przemysłu chemicznego (ok. 6,2%)

    W strukturze towarowej importu do Chin największy udział mają: maszyny elektryczne i nieelektryczne (27,6%), surowce i paliwa (ok 27,6%) produkty przemysłu chemicznego (10,5%), maszyny biurowe i urządzenia telekomunikacyjne (6,5%), pojazdy, ich części i akcesoria (ok. 5,8%) oraz artykuły rolno-spożywcze (ok. 3,3%),

     

     

    Inwestycje zagraniczne

    Według danych Ministerstwa Handlu ChRL, w 2017 r. wartość chińskich inwestycji za granicą (w sektorze niefinansowym) wyniosła 120,1 mld USD (spadek o 29,4% w stosunku do 2016 r.). Większość inwestycji stanowiły fuzje i przejęcia (M&A) – wartość 341 projektów M&A zrealizowanych przez chińskich inwestorów za granicą wyniosła 96,2 mld USD. Struktura sektorowa chińskich inwestycji zagranicznych jest bardzo zróżnicowana. Najwięcej chińskich inwestycji dokonano w sektorze usług komercyjnych (29,1%) handlu detalicznym i hurtowym (20,8%) przetwórstwa przemysłowego (15,9%) oraz ICT - technologii informacyjnych i komunikacyjnych (8,6%).

    Wartość chińskich inwestycji bezpośrednich w Unii Europejskiej w 2017 r. szacuje się na ok. 29,7 mld euro. Były one mniejsze niż w 2016 r., kiedy ich wartość wyniosła ok. 35,9 mld euro. Większość inwestycji były to transakcje M&A (ok. 94%), a wartość inwestycji typu greenfield wyniosła zaledwie 1,3 mld euro. Ponad 75%% chińskich inwestycji w UE przypada na trzy kraje: Niemcy, Wielką Brytanię i Francję. Wśród sektorów, które przyciągnęły najwięcej inwestycji chińskich w 2016 r. były: transport, logistyka i infrastruktura (przejęcia firmy Logicor w Wielkiej Brytanii, zakup udziałów w Glencore w Wielkiej Brytanii, ADIME w Grecji, portu Noatum w Hiszpanii), ICT (przejęcia udziałów w NXP Semiconductors w Holandii, Ledvance w Niemczech, Imagination Technologies Group w Wielkiej Brytanii), , maszynowej i elektrotechnicznej (m.in. przejęcia niemieckich firm KUKA i KraussMaffei Group) oraz w sektorze finansów i nieruchomościach.

    .Największe chińskie inwestycje zagraniczne – transakcje fuzji i przejęć

    Nazwa inwestora

    Wartość transakcji (mln USD)

    Przejęte udziały

    Przejmowany podmiot

    Kraj

    Sektor

    Rok

    China Reform Holdings, Chem China

    43 060

    98%

    Syngenta

    Szwajcaria

    żywnościowy

    2017

    CNOOC

    15 100

    100%

    Nexen

    Kanada

    energetyczny

    2012

    CIC

    13 790

    100%

    Logicor

    Wielka Brytania

    logistyczny

    2017

    Chinalco

    12 800

    5%

    Rio Tinto

    Australia

    metalurgiczny (aluminium)

    2008

    HNA

    10 380

    100%

    CIT Group

    USA

    lotniczy

    2017

    Ping An

    9 660

    5%

    HSBC

    Wielka Brytania

    bankowy

    2017

    Vanke, Hopu, Hillhouse, Bank of China

    9 060

    79%

    Global Logistics Property

    Singapur

    logistyczny

    2017

    Geely Auto

    8 930

    10%

    Daimler

    Niemcy

    transportowy, motoryzacyjny

    2018

    Tencent

    8 600

    84%

    Supercell

    Finlandia

    rozrywkowy

    2016

    ChemChina, SAFE

    7 860

    100%

    Pirelli

    Włochy

    transportowy, motoryzacyjny

    2015

    Sinopec

    7 200

    100%

    Addax Petroleum

    Szwajcaria

    energetyczny

    2009

    Sinopec

    7 100

    40%

    Repsol

    Brazylia

    energetyczny (ropa)

    2010

    Shuanghui

    7 100

    100%

    Smithfield Foods

    USA

    rolniczy

    2013

    Źródło: Opracowanie własneMinmetals, Suzhou Guoxin, and CITIC

    6 990

    63, 22, 15%

    Glencore

    Peru

    metalurgiczny (miedź)

    2014

    Źródło: Opracowanie własne

    Według danych Ministerstwa Handlu ChRL, w 2017 r. napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych do Chin wyniósł 131 mld USD i był o 5 mld USD wyższy niż wielkość napływu zagranicznych inwestycji w 2016 r. Najwięcej zagranicznych inwestycji w Chinach w 2017 r. pochodziło z Hongkongu (98,9 mld USD), Singapuru (4,8 mld USD), Tajwanu (4,7 mld USD), Rep. Korei (3,7 mld USD), Japonii (3,3 mld USD), Stanów Zjednoczonych (3,1 mld USD), Holandii (2,2 mld USD), Niemiec (1,5 mld USD), Wielkiej Brytanii (1,5 mld USD) i Danii (820 mln USD). W 2016 r. założono w Chinach ponad 35 tys. firm z kapitałem zagranicznym. Wartość BIZ z UE w Chinach w 2017 r. wyniosła ok. 8 mld USD.

     

    3.2 Główne wskaźniki makroekonomiczne

     

    Wybrane wskaźniki makroekonomiczne Chin w latach 2014-2017.

    Wyszczególnienie

    2014

    2015

    2016

    2017

    Liczba ludności (mln)

    1 367,8

    1 374,6

    1 382,7

    1 390,08

    Stopa wzrostu PKB (%)

    7,3

    6,9

    6,7

    6,9

    PKB (mld USD)

    10 354

    11 065

    11 123,7

    13 059,7

    PKB (per capita w USD)

    7 684

    8 069

    8 123

    9 418

    Udział rolnictwa, leśnictwa i surowców w PKB (%)

    9,2

    8,9

    8,6

    7,9

    Udział przemysłu w PKB (%)

    42,7

    40,9

    39,8

    40,5

    Udział sektora usług w PKB (%)

    48,1

    50,2

    51,6

    51,6

    Deficyt budżetowy (%PKB)

    -0,9

    -2,8

    -3,7

    -3,9

    Dług publiczny (%)

    52,3

    56,6

    62,0

    67,5

    Zadłużenie zagraniczne (w mld USD)

    1 788

    1 383

    1 416

    1 711

    Inflacja CPI – ceny towarów konsumpcyjnych (%)

    2,0

    1,4

    2,0

    1,6

    Stopa bezrobocia (w miastach) (%)

    4,1

    4,1

    4,0

    3,9

    Obroty handlowe (mld USD)

    4 232,3

    3 956,0

    3 685,6

    4 104,5

    Eksport towarów  (mld USD)

    2 354,1

    2 274,9

    2 098,2

    2 263,5

    Stopa wzrostu eksportu (%)

    6,1

    -2,9

    -7,7

    7,9

    Import towarów(mld USD)

    1 878,2

    1 682,0

    1 587,4

    1 841,0

    Stopa wzrostu importu (%)

    0,4

    -14,2

    -5,5

    15,9

    Saldo (mld USD)

    476,0

    593,0

    510,7

    422,5

    Bezpośrednie inwestycje zagraniczne w Chinach (mld USD)

    119,6

    126,3

    126,0

    131,0

    Bezpośrednie inwestycje chińskie za granicą (w mld USD)

    102,9

    118,0

    170,1

    120,1

    Rezerwy dewizowe (mld USD)

    3 899

    3 330

    3 010

    3 139

    Źródło: Opracowanie Wydziału Ekonomicznego Ambasady RP w Pekinie na podstawie danych: Banku Światowego, Międzynarodowego Funduszu Walutowego, UNCTAD, Ministerstwa Finansów ChRL, State Administration of Foreign Exchange oraz NationalBureau of Statistics of China

     

     

    3.3. Uczestnictwo w wielostronnych organizacjach o charakterze ekonomicznym

     

     

    Chińska Republika Ludowa jest członkiem następujących organizacji: Azjatycki Bank Rozwoju, Afrykański Bank Rozwoju (jako członek spoza regionu), Organizacja Współpracy Gospodarczej Azja-Pacyfik (APEC), Rada Antarktyczna (jako obserwator), ASEAN (ChRL jest tzw. partnerem dialogowym ASEAN oraz uczestniczy w spotkaniach grup ASEAN+1 oraz ASEAN+3), Bank Rozliczeń Międzynarodowych (BIS), Karaibski Bank Rozwoju, Organizacji ds. Rolnictwa i Żywności (FAO), Grupa G-24 (jako obserwator) oraz G-77, Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej, Bank Światowy (wraz z IFC, IDA oraz MIGA), Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju (EBOiR), Międzynarodowa Organizacja Lotnictwa Cywilnego, Międzynarodowy Fundusz Rozwoju Rolnictwa (IFAD), Międzynarodowa Organizacja Pracy (ILO), Międzynarodowy Fundusz Walutowy, Międzynarodowa Organizacja Morska (IMO), Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna (ISO), Południowoazjatycki Związek Współpracy Regionalnej (SAARC jako obserwator), Szanghajska Organizacja Współpracy (SCO), Organizacja Narodów Zjednoczonych, Światowa Organizacja Celna (WCO), Światowa Organizacja ds. Praw Własności Intelektualnej (WIPO), Światowa Organizacja Handlu (WTO). Ponadto Chiny uczestniczą w pracach G20, APEC oraz ASEM.

    W styczniu 2016 r. z rozpoczęła działalność powstała z inicjatywy Chin nowa międzynarodowa instytucja finansowa Azjatycki Banku Inwestycji Infrastrukturalnych (AIIB) z siedzibą w Pekinie. Członkami założycielami AIIB zostało 57 państw w tym Polska, natomiast w 2018 r. liczba członków AIIB wzrosła do 84 państw. Ponadto w 2015 r. rozpoczął działalność Nowy Bank Rozwoju BRICS z siedzibą w Szanghaju, którego członkami oprócz Chin są: Brazylia, Rosja, Indie oraz Republika Południowej Afryki.

    Chiny mają zawarte 16 porozumień o wolnym handlu: z ASEAN, Hongkongiem, Makao, Tajwanem, Pakistanem, Chile, Nową Zelandią, Singapurem, Peru, Kostaryką, Islandią, Szwajcarią, Republiką Korei, Australią, Gruzją i Malediwami. W trakcie negocjacji są umów o wolnym handlu z Radą Współpracy Państw Zatoki Perskiej, Norwegią, Sri Lanką, Izraelem, Mauritiusem, trójstronnej umowy o wolnym handlu Chiny-Japonia-Korea oraz umowy Regionalnego Wszechstronnego Partnerstwa Gospodarczego (RCEP z państwami ASEAN, Australią, Indiami, Republiką Korei, Japonią i Nową Zelandią). Ponadto Chiny są w trakcie negocjacji dwustronnej umowy inwestycyjnej z Unią Europejską i Stanami Zjednoczonymi.

     

    3.4. Relacje gospodarcze z UE

     

    Po rozszerzeniu Unii Europejskiej w 2004 roku stała się ona największym partnerem handlowym Chin. Natomiast Chiny są zaraz po Stanach Zjednoczonych drugim największym partnerem handlowym UE. Według danych Eurostat wartość dwustronnej wymiany handlowej w 2017 r. wyniosła 572,55 mld euro. Chiński eksport do Unii w 2017 r. wart był 374,3 mld euro i był wyższy o 8,6% niż w 2016 r., natomiast wartość importu do Chin z krajów UE wyniosła 198,2 mld euro, co stanowiło wzrost o 16,8% rdr.

    Wzajemna wymiana handlowa stanowi bardzo ważną część współpracy pomiędzy UE a Chinami, lecz rozwijane są również inne formy stosunków. Do głównych zadań, jakie stawia sobie UE w zakresie tej współpracy należą:

    • Wzmocnienie relacji z Chinami dzięki wykorzystaniu możliwości wynikających z otwierania się Chin na świat
    • Praktyczne zaangażowanie we wspieranie Chin w procesie reform dla wspólnych korzyści w dwustronnej współpracy w takich dziedzinie gospodarki handlu i inwestycji, spraw społecznych, ochrony środowiska, etc.
    • Promocja wzajemności i uczciwej konkurencji na wszystkich płaszczyznach współpracy
    • Zakończenie negocjacji wszechstronnej umowy inwestycyjne zapewniającej lepszy dostęp dla europejskich firm do rynku chińskiego
    • Realizacja inicjatyw w zakresie połączeń (connectivity) infrastrukturalnych, handlowych, cyfrowych i ludzkich pomiędzy Europą i Chinami
    • Współpraca na rzecz wzmocnienia ładu międzynarodowego, zrównoważonego rozwoju i bezpieczeństwa międzynarodowego

      Podstawowym dokumentem prawnym określającym wzajemną współpracę jest „EU-China Trade and Cooperation Agreement” z 1985 roku. Rozpoczęto również negocjacje nowej umowy Partnership and Cooperation Agrement (PCA). W październiku 2006 roku mając na uwadze kwestie handlowe oraz inwestycyjne przygotowano strategię „EU-China Trade and Investment Competition and Partnership”, której celem jest osiągnięcie wzajemnie korzystnych warunków wymiany. W strategii położono nacisk na korzyści płynące z otwarcia rynków, czy zwiększania konkurencyjności, jak również potrzeby wsparcia dla podmiotów z UE prowadzących działalność w Chinach oraz działania na rzecz zwiększenia znajomości specyfiki rynku chińskiego. W listopadzie 2013 r. podczas szczytu Unia Europejska – Chiny przyjęto dokument „EU-China 2020 Strategic Agenda of Cooperation”, która wyznacza cele i program współpracy do 2020 r. Również w listopadzie 2013 r. rozpoczęto negocjacje dwustronnej umowy inwestycyjnej, która ma obejmować nie tylko ochronę wzajemnych inwestycji, ale również zwiększać dostęp do rynku. W czerwcu 2016 r. Komisja Europejska przedstawiła dokument prezentujący elementy nowej strategii UE wobec Chin.

      Unia Europejska i Chiny prowadzą szereg dialogów sektorowych obejmujących ponad 20 dziedzin współpracy (m.in. ochrona środowiska, nauka i technika, polityka przemysłowa, konkurencja, kultura i edukacja). W dziewięciu chińskich miastach ma swoje biura Izba Handlowa Unii Europejskiej w Chinach.

     

    Dwustronna współpraca gospodarcza


     

    4.1 Gospodarcze umowy dwustronne

     

    • 12 lipca 2017 r. w Pekinie podpisano Memorandum o współpracy pomiędzy Ministrem Energii Rzeczpospolitej Polskiej a Państwowym Urzędem Energii Chińskiej Republiki Ludowej w dziedzinie pokojowego wykorzystania energii jądrowej
    • 12 maja 2017 r. w Pekinie podpisano Umowę między Rządem Rzeczpospolitej Polskie a Rządem Chińskiej Republiki Ludowej o współpracy w dziedzinie turystyki
    • 12 maja 2017 r. w Pekinie podpisano Memorandum o porozumieniu między Ministrem Środowiska Rzeczpospolitej Polskiej a Ministerstwem Zasobów Wodnych Chińskiej Republiki Ludowej w sprawie współpracy w dziedzinie gospodarki wodnej
    • 12 kwietnia 2017 r. w Warszawie podpisano Memorandum o współpracy w dziedzinie elektromobilności (pojazdy elektryczne) pomiędzy Ministrem Energii Rzeczpospolitej Polskiej i Ministerstwem Przemysłu i Technologii Informacyjnych Chińskiej Republiki Ludowej
    • 13 grudnia 2016 r. w Pekinie podpisano Memorandum o porozumieniu między Ministerstwem Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej Rzeczpospolitej Polskiej a Ministerstwem Transportu Chińskiej Republiki Ludowej w sprawie  ustanowienia sekretariatu koordynującego współpracę morską pomiędzy Chinami i krajami Europy Środkowej i Wschodniej.
    • 24 października 2016 r. w Gdańsku podpisano Memorandum o współpracy w dziedzinie gospodarki morskiej pomiędzy Ministerstwem Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej Rzeczpospolitej Polskiej a Ministerstwem Transportu Chińskiej Republiki Ludowej
    • 20 czerwca 2016 r. w Warszawie podpisano Memorandum o porozumieniu między Polską Agencją Kosmiczną a Chińską Narodową Agencją Kosmiczną dotyczące współpracy w zakresie eksploracji kosmosu i wykorzystania przestrzeni kosmicznej w celach pokojowych
    • 20 czerwca 2016 r. w Warszawie podpisano Memorandum o współpracy w zakresie ułatwień odpraw celnych między Służbą Celną Rzeczypospolitej Polskiej a Generalną Administracją Celną Chińskiej Republiki Ludowej
    • 20 czerwca 2016 r. w Warszawie podpisano Wspólne oświadczenie w sprawie ustanowienia wszechstronnego strategicznego partnerstwa między Rzecząpospolitą Polską a Chińską Republiką Ludową
    • 20 czerwca 2016 r. w Warszawie podpisano Memorandum o porozumieniu w sprawie planu współpracy dwustronnej między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Chińskiej Republiki Ludowej
    • 20 czerwca 2016 r. w Warszawie podpisano Memorandum o porozumieniu między Ministerstwem Rozwoju Rzeczypospolitej Polskiej a Państwową Komisją Rozwoju i Reform Chińskiej Republiki Ludowej  w sprawie utworzenia Komitetu Sterującego do spraw Współpracy Przemysłowej
    • 20 czerwca 2016 r. w Warszawie podpisano Umowę między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Chińskiej Republiki Ludowej w sprawie wzajemnego zwolnienia usług międzynarodowego przewozu lotniczego z opodatkowania podatkiem od wartości dodanej lub podatkiem o podobnym charakterze
    • 20 czerwca 2016 r. w Warszawie podpisano Protokół w sprawie wymagań fitosanitarnych dla eksportu jabłek z Polski do Chin
    • 20 czerwca 2016 r. w Warszawie podpisano Memorandum o porozumieniu o współpracy w zakresie kontroli poziomu substancji szkodliwych w mięsie drobiowym eksportowanym z Polski do Chin
    • 26 listopada 2015 r. w Pekinie podpisano Memorandum o porozumieniu pomiędzy Rządem Chińskiej Republiki Ludowej a Rządem Rzeczypospolitej Polskiej dotyczące wspólnego wspierania inicjatywy „Jeden Pas i Jeden Szlak”.
    • 25 listopada 2015 r. w Pekinie podpisano Memorandum o porozumieniu pomiędzy Ministrem Sportu i Turystyki Rzeczypospolitej Polskiej  a Narodowym Urzędem ds. Turystyki Chińskiej Republiki Ludowej o współpracy w dziedzinie turystyki.
    • 25 listopada 2015 r. w Pekinie podpisano Memorandum o porozumieniu pomiędzy Industrial and Commercial Bank of China i Bankiem Gospodarstwa Krajowego.
    • 21 października 2015 r. w Tianjin podpisano porozumienie między Ministrem Środowiska Rzeczypospolitej Polskiej a Ministerstwem Ziemi i Zasobów Naturalnych Chińskiej Republiki Ludowej w sprawie współpracy w dziedzinach geologii i górnictwa.
    • 21 września 2015 r. w Warszawie podpisano porozumienie między Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi RP a Ministerstwem Rolnictwa Chińskiej Republiki Ludowej o współpracy w ramach Polsko-Chińskiego Centrum Nauki i Technologii Rolnej.
    • 25 kwietnia 2012 r. w Warszawie podpisano umowę o współpracy w zakresie zrównoważonej infrastruktury.
    • 25 kwietnia 2012 r. w Warszawie podpisano memorandum w sprawie promocji wymiany i współpracy małych i średnich przedsiębiorstw oraz memorandum o współpracy pomiędzy Polską Agencją Informacji i Inwestycji Zagranicznych oraz Biurem Rozwoju Przemysłu Ministerstwa Handlu Chin.
    • 20 grudnia 2011 r w Pekinie podpisano oświadczenie o strategicznym partnerstwie między Polską i Chinami.
    • W listopadzie 2004 r. zawarto porozumienie o współpracy w ramach Polsko-Chińskiego Centrum Nauki i Technologii Rolnej.
    • W czerwcu 2004 r. w Warszawie podpisano umowę o współpracy gospodarczej.
    • 29 września 2000 r. w Warszawie podpisano umowę o współpracy finansowej.
    • W listopadzie 1997 r. w Pekinie podpisano umowę o współpracy w zakresie zapewnienia warunków zdrowotnych produktom pochodzenia zwierzęcego.
    • W październiku 1996 r. w Warszawie podpisano umowę o współpracy w transporcie morskim.
    • 15 grudnia 1995 r. w Pekinie zawarto porozumienie o współpracy w zakresie wzajemnego uznawania badań, certyfikatów i znaków zgodności wyrobów.
    • 13 kwietnia 1995 r. w Pekinie podpisano umowę o współpracy naukowo-technicznej.
    • 22 września 1994 r. w Pekinie podpisano umowę fitosanitarną.
    • 13 września 1993 r. w Warszawie podpisano umowę o stosunkach handlowych i gospodarczych.
    • 7 czerwca 1988 r. w Pekinie podpisano umowę w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu oraz umowę w sprawie wzajemnego popierania i ochrony inwestycji.
    • 20 czerwca 1986 r. w Pekinie podpisano umowę o cywilnej komunikacji lotniczej.
    • 20 lipca 1954 r. podpisano umowę między rządem PRL i Centralnym Rządem Ludowym ChRL o współpracy technicznej i naukowo-technicznej. Na mocy umowy powołano Wspólną Stałą Komisję Współpracy Technicznej i Naukowo-Technicznej między PRL i ChRL. Komisja spotykała się na corocznych sesjach na przemian w stolicach obu krajów w celu zakreślenia podmiotów wymiany.
    • 29 stycznia 1951 r. w Pekinie podpisano pierwszą umowę o wymianie towarowej i płatnościach pomiędzy dwoma krajami. W następnych latach rokrocznie podpisywano takie umowy na rok bieżący, na zmianę w obydwu stolicach. Tego samego dnia podpisano pierwsze porozumienie pocztowe i komunikacyjne, które unormowało połączenia telegraficzne, telefoniczne, pocztowe i komunikację radiową pomiędzy dwoma krajami oraz umowę międzyrządową o utworzeniu Polsko-Chińskiego Towarzystwa Maklerów Okrętowych „Chipolbrok”.

     

    4.2 Handel zagraniczny

     

    Obroty towarowe Polski z Chinami osiągnęły w 2017 r. wartość 29 331 mln USD. Wprawdzie nastąpił wzrost wzajemnych obrotów o 13,2% w stosunku do 2016 r., jednak głównie na skutek wzrostu importu z Chin do Polski. W 2017 r. wartość chińskiego importu do Polski wzrosła o blisko 3,1 mld USD, czyli o 12,9%, podczas gdy wartość polskiego eksportu do Chin o niecałe 400 mln USD, czyli o 20,6%. W 2017 r. nastąpiło powiększenie charakterystycznej w relacjach handlowych z Chinami asymetrii: Polska importowała z Chin towary o wartości blisko 12-krotnie wyższej niż wartość polskiego eksportu do Chin. Deficyt dwustronnej wymiany towarowej powiększył się do rekordowego poziomu 24 721 mln USD. W pierwszej połowie 2017 r. nastąpił wzrost polskiego eksportu do Chin o 14,6%.

     

    Wymiana towarowa Polski z Chinami (w tys. USD) w latach 2014-2017

     

    2014

    rdr

    2015

    rdr

    2016

    rdr

    2017

    rdr

    Eksport do Chin

    2 250 634

    6,2%

    2 017 344

    -10,4%

    1 911 143

    -5,4%

    2 304 985

    20,6%

    Import z Chin

    23 502 171

    19,7%

    22 655 330

    -3,6%

    23 945 058 

    4,9%

    27 025 983

    12,9%

    Obroty

    25 752 805

    18,4%

    24 672 674

    -4,2%

    25 856 201

    4,8%

    29 330 967

    13,4%

    Deficyt

    - 21 251 537

    21,4%

    - 20 637 986

    -2,9%

    -22 033 915

    6,8%

    -24 720 998

    12,2%

    Źródło: Wydział Ekonomiczny Ambasady RP w Pekinie na podstawie danych GUS

     

    W strukturze towarowej polskiego eksportu do Chin wciąż najważniejszą pozycję zajmuje miedź i wyroby z miedzi, których wartość eksportu do Chin (po spadku w 2016 r.) wzrosła w 2017 r. o ok. 216 mln USD (53,9%). Udział miedzi i wyrobów z miedzi w strukturze w polskiego eksportu wyniósł 26,7%. Wśród innych najważniejszych zmian w strukturze polskiego eksportu towarów przemysłowych należy odnotować duży (o blisko 45 mln USD, czyli 15,2%) wzrost eksportu towarów z działu 84 klasyfikacji CN: reaktory jądrowe, kotły, maszyny i urządzenia mechaniczne oraz ich części, pojazdów nieszynowych oraz ich części i akcesoriów (wzrost o blisko 24 mln USD, czyli 27,7%) oraz drewna i wyrobów drewnianych (ponad 12 mln USD, czyli 53,9%).

    Dosyć zróżnicowane były zmiany w eksporcie do Chin polskich artykułów rolno-spożywczych. Polska w 2017 r. najwięcej eksportowała produktów mleczarskich (ok. 54,1 mln USD), a wartość eksportu wzrosła o 52,3%. Dynamicznie rósł również eksport przetworów spożywczych z mąki i ekstraktu słodowego – o 51% w stosunku do 2016 r. Spadł natomiast (o 11%) eksport cukru i wyrobów cukierniczych, trzeciej najważniejszej pozycji w polskim eksporcie artykułów rolno-spożywczych do Chin.
     

    Polska stara się o uzyskanie dostępu do chińskiego rynku dla kolejnych artykułów rolno-spożywczych. W 2017 r. i 2018 r. udało się uzyskać możliwość eksportu z Polski dla: jaj wylęgowych i pisklęt jednodniowych, mięsa drobiowego, koni do celów rekreacyjnych oraz ikry ryb łososiowatych. Zwiększyła się również liczba zakładów mleczarskich, które mogą eksportować swój asortyment do Chin do 86 zakładów.

     

    Najważniejsze towary w eksporcie z Polski do Chin w 2017 r.

    Kod

    Działy CN

    2017 [tys. USD]

    2016 [tys. USD]

    Zmiana (%)

     

     

     

     

     

    '74

    Miedź i wyroby z miedzi

    616 663

    400 700

    +53,9

    '84

    Reaktory jądrowe, kotły, maszyny i urządzenia mechaniczne oraz ich części

    334 606

    289 657

    +15,52

    '85

    Maszyny i urz. elektr. oraz ich części, rejestratory i odtwarz. dźwięku, obrazu i dźwięku, ich części i akcesoria

    277 466

    293 838

    -6,43

    '94

    Meble, pościel, materace, lampy, reklamy świetlne, budynki prefabrykowane

    160 842

    146 446

    +9,82

    '40

    Kauczuk i wyroby z kauczuku

    108 510

    102 881

    +5,47

    '87

    Pojazdy nieszynowe oraz ich części i akcesoria

    108 335

    84 863

    +27,66

    '04

    Produkty mleczarskie, jaja, miód naturalny i pozostałe jadalne produkty pochodzenia zwierzęcego

    54 127

    35 543

    +52,29

    '73

    Wyroby z żeliwa i stali

    41 090

    33 751

    +21,75

    '44

    Drewno i wyroby z drewna, węgiel drzewny

    35 109

    22 816

    +53,88

    '30

    Produkty farmaceutyczne

    31 221

    26 637

    +17,21

    Źródło: opracowanie Wydziału Ekonomicznego Ambasady RP w Pekinie na podstawie danych GUS

     

    W przypadku struktury towarowej chińskiego importu do Polski nie nastąpiły znaczące zmiany. Do najważniejszych towarów importowanych z Chin do Polski należą towary wysoko przetworzone: aparatura do telefonii przewodowej, urządzenia komputerowe, części do urządzeń nadawczych oraz odbiorników radiowych i telewizyjnych, części i akcesoria do maszyn biurowych. Wśród innych ważnych towarów importowanych z Chin są typowe dla chińskiego eksportu towary pracochłonne, takie jak: zabawki i gry towarzyskie, odzież i bielizna, lampy i oprawy oświetleniowe, obuwie, walizy i teczki. Tabela poniżej przedstawia najważniejsze pozycje w imporcie z Chin do Polski w 2017 r.

     

    Najważniejsze towary w imporcie z Chin do Polski w 2017 r.

    Kod

    Działy CN

    2017 [tys. USD]

    2016 [tys. USD]

    Zmiana (%)

     

     

     

     

     

    '85

    Maszyny i urz. elektr. oraz ich części, rejestratory i odtwarz. dźwięku, obrazu i dźwięku, ich części i akcesoria

    8 820 179

    8 005 754

    +9,23

    '84

    Reaktory jądrowe, kotły, maszyny i urządzenia mechaniczne oraz ich części

    5 098 808

    4 903 666

    +3,83

    '95

    Zabawki, gry i artykuły sportowe, ich części i akcesoria

    1 558 980

    978 282

    +37,25

    '62

    Odzież i dodatki odzieżowe, inne niż z dzianin

    1 156 938

    1 078 309

    +6,8

    '94

    Meble, pościel, materace, lampy, reklamy świetlne, budynki prefabrykowane

    1 071 201

    927 696

    +13,4

    '61

    Odzież i dodatki odzieżowe, z dzianin

    856 864

    778 641

    +9,13

    '64

    Obuwie, getry i wyroby podobne, ich części

    719 216

    609 009

    +13,3

    '90

    Przyrz. i aparatura, opt., fotograf., kinematograf., pomiar., kontr., precyzyjne, medyczne, ich części i akcesoria

    692 276

    619 543

    +10,53

    '39

    Tworzywa sztuczne i artykuły z nich

    623 015

    533 972

    +14,3

    '87

    Pojazdy nieszynowe oraz ich części i akcesoria

    617 408

    510 313

    -17,35

    Źródło: opracowanie Wydziału Ekonomicznego Ambasady RP w Pekinie na podstawie danych GUS

     

    4.3 Wzajemne inwestycje

     

    Według danych Narodowego Banku Polskiego stan należności z tytułu polskich inwestycji w Chinach na koniec 2016 r. wyniósł 358,2 mln USD. Wśród największych polskich firm działających w Chinach można wymienić: Selena (zakłady produkcyjne produktów chemii budowlanej, Foshan, Guangdong oraz Nantong, Jiangsu), Davis International (produkcja materiałów obiciowych do mebli, Haining, Zhejiang), Aero At sp. z o.o. (produkcja samolotów i części lotniczych, Jianhu County, Jiangsu), Aiut sp. z. o.o. (produkcja części samochodowych i doradztwo techniczne, Shenyang, Liaoning), Sanok Rubber Company (produkcja uszczelnień dla karoserii samochodowych, okien i szaf sterowniczych, Qingdao, Shandong), Maflow Poland (produkcja przewodów klimatyzacyjnych i przewodów gumowych, Dalian, Liaoning), Rafako (mniejszościowe udziały w spółce zajmującej się produkcją maszyn dźwigowych i energetycznych, Zhangjiakou, Hebei), Famur (serwis maszyn górniczych sprowadzanych z Polski, Taian, Shandong), Fasing (zakład produkujący łańcuchy górnicze, Shandong). Większość polskich firm prowadzi działalność w Chinach poprzez spółki joint venture z partnerem chińskim. Najstarszą spółką tego typu, utworzoną w 1951 roku, jest Chińsko-Polskie Towarzystwo Okrętowe Chipolbrok.

    Według danych NBP w 2016 r. nastąpił odpływ chińskich zagranicznych inwestycji bezpośrednich z Polski w wysokości 29,2 mln USD, natomiast stan zobowiązań z tytułu chińskich inwestycji bezpośrednich w Polsce wyniósł na koniec 2016 roku 130,5 mln USD. Wiele chińskich inwestycji w Polsce jest dokonywanych przez chińskie podmioty zarejestrowane poza Chinami, które nie są ujmowane w oficjalnych statystykach jako inwestycje z Chin. Szacunkowe wyliczenia Wydziału Ekonomicznego Ambasady RP w Pekinie wskazują na możliwą wartość łącznych inwestycji oraz aktywów chińskich w Polsce na koniec w 2016 r. na ok. 815 mln USD (757,6 mln EUR).

    Wśród największych chińskich inwestorów w Polsce można wymienić: Everbright International (przejęcie w sierpniu 2016 r. spółki Novago, zajmującej się m.in. przetwarzaniem odpadów komunalnych, recyklingiem, produkcją paliw alternatywnych), LiuGong Machinery (przejęcie od Huty Stalowa Wola działu produkcji maszyn budowlanych), Tri-Ring Group Co. (przejęcie Fabryki Łożysk Tocznych w Kraśniku), Haoneng Packaging (zakład produkcji naklejek na napoje i produkty żywnościowe w Skawinie), TCL Corporation (produkcja telewizorów i monitorów LCD w Żyrardowie), TPV Technology (produkcja telewizorów i monitorów LCD w Gorzowie Wielkopolskim), Hongbo (budowa fabryki oświetlenia w Opolu). Ponadto w październiku 2016 r. zakończona została sprzedaż posiadanych przez portugalski koncern EDPR 49% udziałów w farmach wiatrowych w Polsce funduszowi kontrolowanemu przez China Three Gorges Corporation. Transakcja obejmowała zakup za kwotę 363 mln EUR udziałów EDPR w farmach wiatrowych Polsce (o łącznej mocy 392 MW) i Włoszech (100 MW) oraz projektów wiatrowych w trakcie realizacji o łącznej mocy 107 MW. Szacunkowo wartość nabytych udziałów w Polsce mogła wynieść ok. 289 mln EUR. Ponadto w Gdańsku ukończono projekt inwestycyjny z Chin (Chunxing Poland Sp. z o.o z branży metalowej) o wartości 3 mln USD.

    Na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie notowane są akcje trzech chińskich spółek: Peixin International Group N.V. (chińska spółka, która projektuje, produkuje i sprzedaje maszyny do produkcji artykułów higienicznych codziennego użytku), JJ Auto CG (chińska spółka produkująca części do ciężarówek, samochodów dostawczych, pojazdów budowlanych i maszyn ciężkich), Fenghua SoleTech (chińska spółka, która jest producentem i specjalizuje się w produkcji podeszw do butów sportowych i codziennych dla światowych marek obuwniczych). W Polsce działają również chińskie banki: Bank of China, Industrial and Commercial Bank of China, China Construction Bank, Haitong.

     

     

    4.4.Współpraca regionalna

     

    Po 1989 roku zostało podpisanych szereg porozumień dotyczących współpracy regionalnej pomiędzy polskimi jednostkami samorządu a ich chińskimi odpowiednikami. Głównym celem jest wymiana doświadczeń, metod zarządzania oraz wzajemna promocja regionów (w zakresie współpracy przemysłowej, handlowej oraz turystycznej).

    Lista oficjalnych kontaktów dwustronnych na poziomie województw/prowincji:

     

    1. Województwo pomorskie – okręg administracyjny miasta Szanghaj
    2. Województwo małopolskie – prowincja Jiangsu
    3. Województwo zachodniopomorskie – prowincja Guangdong.
    4. Województwo warmińsko-mazurskie – prowincja Heilongjiang
    5. Województwo dolnośląskie – prowincja Anhui
    6. Województwo lubuskie – prowincja Hainan
    7. Województwo lubelskie – prowincja Henan
    8. Województwo śląskie – prowincja Liaoning
    9. Województwo opolskie – prowincja Fujian
    10. Województwo mazowieckie – prowincja Shandong
    11. Województwo podkarpackie – Region Autonomiczny Guangxi – Zhuang
    12. Województwo świętokrzyskie – prowincja Hunan
    13. Województwo mazowiecki – prowincja Hebei
    14. Województwo łódzkie – prowincja Syczuan

    Lista oficjalnych kontaktów dwustronnych miast i gmin:

     

    1. Miasto Sopot – Changning (dzielnica Szanghaju).
    2. Miasto Gdynia – miasto Haikou.
    3. Miasto Kraków – miasto Nankin
    4. Miasto Nowy Sącz – miasto Suzhou
    5. Miasto Nowy Sącz – miasto Jiaonan.
    6. Miasto Toruń – miasto Guilin
    7. Miasto Bydgoszcz – miasto Ningbo
    8. Miasto Lublin – miasto Jiaozuo
    9. Miasto Łódź – miasto Tianjin
    10. Miasto Poznań – miasto Shenzhen
    11. Miasto Szczecin – miasto Dalian
    12. Miasto Szczecin – miasto Jinan
    13. Miasto Koszalin – miasto Fuzhou
    14. Miasto Słupsk – miasto Xiamen
    15. Miasto Płock – miasto Huai’an (Jiangsu)
    16. Miasto Rzeszów – miasto Fangchenggang
    17. Gmina Piaseczno – miasto Huanggang
    18. Miasto Lublin – Jiading (dzielnica Szanghaju)
    19. Miasto Grudziądz – miasto Nanning
    20. Miasto Legionowo – miasto Jiujiang
    21. Miasto Elbląg – miasto Laibin
    22. Miasto Jastrzębie Zdrój – miasto Xuzhou
    23. Miasto Radom – miasto Huzhou
    24. Miasto Łódź – miasto Kanton
    25. Miasto Kołobrzeg – miasto Zhongshan
    26. Miasto Chorzów – miasto Yingkou
    27. Miasto Kielce – miasto Yuyao
    28. Miasto Gdynia – miasto Zhuhai
    29. Miasto Jaworzno – miasto Yiwu
    30. Miasto Łowicz – miasto Xuzhou
    31. Miasto Elbląg – miasto Baoji
    32. Gmina Strawczyn – powiat Xianju
    33. Miasto Gliwice – miasto Zhengzhou
    34. Powiat Piaseczno – miasto Shaoxing

     

    Dostęp do rynku


     

    5.1. Bariery dostępu do rynku

     

     

    Istnienie barier nie wynika tylko z różnic kulturowych, językowych czy też odmienności systemu prawnego oraz praktyk i specyfiki prowadzenia działalności gospodarczej. Przyczyn głównych barier w dostępie do rynku chińskiego upatrywać należy przede wszystkim w założeniach polityki gospodarczej ChRL. Jednym z jej głównych celów jako dążenie do rozwoju rodzimych zdolności wytwórczych przy wykorzystaniu zagranicznych technologii, surowców i kapitału. Ponadto, określa się branże traktowane priorytetowo (np. przemysł samochodowy), gdzie inwestor zagraniczny nie może posiadać większości kapitału, lub sektor budowlany, w którym trzeba wykazać się długoletnim doświadczeniem na rynku by móc ubiegać się o realizację projektów. Konsekwencją tego są przykładowo wyższe wymogi przy zakładaniu firm handlowych z kapitałem zagranicznym w niektórych branżach, czasochłonne procedury certyfikacji wyrobów przemysłowych czy też zakazy importu szeregu artykułów rolno – spożywczych. Za to dużo łatwiej jest kupić gotowe wyroby przemysłowe, sprzedać surowce a nawet dostarczyć technologię. Spośród różnorodnych barier w dostępie do rynku chińskiego, największe znaczenie z punktu widzenia polskiego potencjału eksportowego mają:

    • taryfy celne - średnia taryfa celna wynosi 9,5%, przy czym na artykuły rolno spożywcze – 14,8%, a na pozostały towary – 8,6%. Taryfami celnymi objętych jest 8285 towarów, natomiast 636 obowiązuje import bezcłowy
    • kwoty taryfowe dotyczące 47 produktów (głównie artykułów pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego)
    • podatek akcyzowy, m.in. na import alkoholu, wyrobów tytoniowych, paliw, niektórych pojazdów silnikowych, niektórych kosmetyków, towarów luksusowych (w tym m.in. kamieni szlachetnych, biżuterii, jachtów, zegarków, sprzętu do gry w golfa)
    • cła antydumpingowe (do poł. 2017 r. dot. 17 produktów pochodzących z UE) oraz cła ochronne (m.in. na mączkę ziemniaczana i silikon importowany z UE)
    • reguły standaryzacji, certyfikacji i norm technicznych
    • skomplikowane wymogi sanitarne i fitosanitarne
    • niedostatecznie przejrzysta regulacje prawne
    • graniczenia w dostępie do zamówień rządowych
    • zagrożenie związane z nieprzestrzeganiem praw własności intelektualnej;
    • wysokie koszty akwizycji i reklamy;
    • bariera językowa i odmienna kultura biznesu; 

     

    5.2. Dostęp do rynku pracy dla polskich obywateli

     

    Od 1 kwietnia 2017 r. obowiązują w Chinach nowe przepisy dotyczące pozwolenia na pracę. Nowe przepisy dzielą osoby zatrudnione w Chinach na trzy kategorie: kategoria A (utalentowani pracownicy); kategoria B (specjaliści); kategoria C (zwykli pracownicy). Przypisanie do określonych kategorii zależy od liczby punktów, które są przyznawane osobom ubiegającym się o pracę, a których wielkość zależy od: rocznych zarobków w kraju pochodzenia, poziomu edukacji lub certyfikatu poświadczającego kwalifikacje zawodowe, doświadczenia zawodowego, okresu dotychczasowego zatrudnienia w Chinach, poziomu znajomości j. chińskiego, wieku oraz ukończenia studiów wyższych na najlepszych na świecie uczelniach wyższych, doświadczenia zawodowego w firmie z listy Fortune Global 500 lub udokumentowanego posiadania patentu.

    Do kategorii A mogą być zaliczone osoby, które otrzymały ponad 85 pkt, zostały wybrane w ramach chińskiego programu światowej renomy talentów, młodych talentów lub innych podobnych programów, uzyskały międzynarodowe nagrody lub posiadają kwalifikacje, na które występuje wysokie zapotrzebowanie w Chinach.

    Do kategorii B mogą być zaliczone osoby, które uzyskały od 60 do 84 pkt, mają tytuł licencjata lub wyższy oraz miesięczne zarobki powyżej 26,1 tys. RMB (ok. 15 tys. PLN), nauczyciele j. obcych (uczących swojego rodzimego języka), którzy posiadają min. 2 lata doświadczenia w nauczaniu językowym.

    Do kategorii C są zaliczane osoby, które uzyskają poniżej 60 pkt., lecz spełniają jeden z następujących warunków: są zatrudnione na podstawie porozumień rządowych, również w odniesieniu do odbywania w Chinach stażu zawodowego, są pracownikami pomocy domowej dla pracowników zaliczonych do kategorii A lub podejmują się pracy sezonowej na terenach przygranicznych na podstawie zgody rządowej. 

    Rozpatrzenie wniosku o pozwolenie o pracę (po złożeniu wymaganych dokumentów) trwa ok. 5 dni. Pozwolenie na prace wydawane jest maksymalnie na 5 lat.

     

    5.3. Nabywanie i wynajem nieruchomości

     

    Prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się nierozłącznie z użytkowaniem ziemi. W Chinach własność ziemi należy do państwa lub jest własnością kolektywną. Transakcje ziemią ograniczają się do nabywania prawa do korzystania z ziemi, co nie ma żadnego związku ze zmianą własności. Wszelkie zasoby naturalne, minerały, obiekty zakopane lub ukryte w ziemi nie stanowią przedmiotu prawa do korzystania z ziemi.

    W dniu 26 maja 1990 roku Rada Państwa uchwaliła regulacje odnośnie praw do korzystania z ziemi na obszarach miejskich, które stanowią podstawę prawną przy tego typu transakcjach. W wielu prowincjach istnieją wydane przez władze lokalne szczegółowe wytyczne dotyczące nabywania nieruchomości.

    Obecnie inwestorzy mogą nabyć prawa do korzystania z ziemi poprzez użyczenie. Maksymalne terminy dzierżawa kształtują się następująco:

    • Ziemia na cele mieszkaniowe – 70 lat;
    • Ziemia na cele przemysłowe – 50 lat;
    • Ziemia na cele edukacji, badań naukowych, kulturalnych, zdrowia publicznego oraz sportu – 50 lat;
    • Ziemia na cele komercyjne, turystyczne i rekreacyjne – 40 lat;
    • Ziemia na cele ogólne lub inne – 50 lat;

    Rząd centralny przygotował rozporządzenie regulujące zasady dzierżawy oraz ustalające oficjalne minimalne ceny ziemi w zależności od lokalizacji nieruchomości Regulacje przedstawione w rozporządzeniu obowiązują w przypadkach transferu terenów na cele działalności gospodarczej i jasno określają minimalne ceny za prawa do dzierżawy. Strony zainteresowane są zobowiązane do złożenia oferty, której cena nie może być niższa niż oficjalna cena minimum. Ziemia została podzielona na 15 klas, których cena minimum jest uzależniona od lokalizacji. Szczegółowo określono poziom cen minimalnych dla każdej gminy w ChRL. Władze lokalne zostały zobligowane do wdrażania standardów określonych w regulacjach prawnych i pod żadnym pretekstem nie mogą ustalać cen poniżej oficjalnego poziomu.

    W przypadku wynajmu nieruchomości na cele biurowe z reguły obowiązują szczegółowe, lokalne wytyczne różne w poszczególnych prowincjach. Zasadniczo biura przedstawicielskie firm zagranicznych muszą być zlokalizowane w budynkach tzw. Grade A, których listy są dostępne w prowincjonalnych oddziałach Państwowego Urzędu ds. Przemysłu i Handlu (SAIC). W przypadku wynajmu przez obcokrajowców nieruchomości na cele mieszkaniowe regulacje zostały w ostatnim czasie znacznie uproszczone.

     

    5.4. System zamówień publicznych

     

     

     W latach 90-tych rozpoczęła się w Chinach reforma systemu zamówień publicznych. Przyjęto szereg ustaw i rozporządzeń regulujących zagadnienia związane z zamówieniami publicznymi. Do najważniejszych należą Prawo Przetargowe („Bidding Law”) uchwalone w dniu 1 stycznia 2000 roku, oraz Ustawa o zamówieniach publicznych („Government Procurement Law” – GPL) uchwalona w dniu 1 stycznia 2003 roku (aktualizowana w 2014 r.).
    Zgodnie z ustawą GPL wszystkie zakupy agencji rządowych na wszystkich szczeblach powinny być prowadzone w oparciu o jej regulacje. Lista towarów, usług i projektów budowlanych realizowanych ze środków budżetowych jest publikowana w formie katalogu („Centralized Procurement Catalogue”) w środkach masowego przekazu (China Financial and Economic News, China Government Procurement Net oraz China Government Procurement Journal). Przetarg publiczny jest ogłaszany w przypadku, jeśli wartość zamówienia przekracza 2 mln RMB. W przetargu publicznym minimalny czas na złożenie ofert wynosi 20 dni. Wybór ofert następuje w oparciu o kryteria cenowe i jakościowe. Wszyscy oferenci (wraz z odrzuconymi) zostają powiadomieni o wynikach przetargu. Dokumenty przetargowe są przechowywane przez właściwe agencje przez 15 lat.
    Wartość zamówień publicznych w Chinach cały czas się zwiększa – w 2015 r. wyniosła 2,11 bln RMB, a w 2016 r. – 3,11 bln RMB (odpowiednio 3,1% PKB i 4,2% PKB), przy czym w danych nie są uwzględnianie zamówienia przedsiębiorstw państwowych. Większość zamówień publicznych – ok. 95% - jest realizowanych przez jednostki administracji lokalnej. W grudniu 2007 r., po pięciu latach negocjacji, Chiny podpisały pisemny wniosek o przystąpienie do Porozumienia o Zamówieniach Publicznych Światowej Organizacji Handlu, jednak jak do tej pory nie są stroną Porozumienia.
    Celem przeciwdziałania preferowaniu zagranicznych dostawców w czerwcu 2009 r. Państwowa Komisja ds. Reform i Rozwoju wydała rozporządzenie nakładające na rządy lokalne w ChRL wymóg nadania priorytetu wyrobom firm chińskich przy zakupie towarów i usług ze środków publicznych (klauzula „kupuj chińskie”). Wyroby importowane mogą zostać nabyte tylko w przypadku, jeśli dobro lub usługa (w tym budowlana) nie jest dostępna w Chinach lub nie może być zakupiona po rozsądnych cenach u krajowych dostawców, jeśli mają być przeznaczone do użytku za granicą lub jeśli regulują to inne przepisy.

     

    5.5. Ochrona własności przemysłowej i intelektualnej

     

    Chiny są sygnatariuszem wszystkich międzynarodowych protokołów dotyczących rejestracji oraz ochrony znaków towarowych, a ich postanowienia wprowadzane są sukcesywnie w życie. Urząd Patentowy w ChRL podlega bezpośrednio Państwowej Administracji ds. Przemysłu i Handlu (State Administration for Industry and Commerce – SAIC). Urząd ten posiada swoich Rzeczników Patentowych w większych miastach Chin. Prowincjonalna administracja SAIC zajmuje się sprawami związanymi ze znakami towarowymi, ich ochroną, prawami wynikającymi z ich stosowania oraz rozwiązuje problemy związane z ich naruszaniem.

    W dniu 27 października 2001 roku weszła w życie ustawa „Trademark Law”. Określa ona zasady właściwej rejestracji znaku towarowego w Chinach, zarówno dla podmiotów miejscowych, jak również zagranicznych. Rejestracja znaku towarowego może być dokonana w miejscowym urzędzie „Trademark Office”. Okres ochrony znaku towarowego wynosi 10 lat od dnia rejestracji. Każdy obcokrajowiec lub zagraniczna firma może wnioskować o rejestrację znaku towarowego, zgodnego z odpowiednimi umowami zawartymi pomiędzy krajem, który reprezentują a Chinami, oraz zgodnego z odpowiednimi umowami traktatami, do których należą oba kraje, lub na zasadzie wzajemności. Zagraniczny inwestor może wnioskować o rejestrację znaku towarowego za pośrednictwem licencjonowanego agenta.

    Ważnym aspektem w ochronie własności jest ochrona patentowa. Odpowiedzialnym za sprawy patentowe w Chinach jest Urząd Patentowy (China Patent Office), który dokonuje analizy wniosków pod kątem Prawa Patentowego („Patent Law”). Urząd Patentowy ma swoje biura w poszczególnych prowincjach. Zagraniczni inwestorzy mogą składać aplikacje patentowe za pośrednictwem agentów. Opłaty za wnioski patentowe uzależnione są od specyficznej kategorii zaszeregowania. Okres ochrony patentowej wynosi 20 lat w przypadku wynalazku, a w przypadku wzorów 10 lat. W przeciwieństwie do znaków towarowych okres ważności nie może być przedłużany. Okres ochrony praw autorskich wynosi 50 lat. Oprogramowanie komputerowe nie może być opatentowane, ale podlega ochronie z zakresu Copyright Law.

    Prawa własności intelektualnej są chronione przed ich naruszaniem zarówno środkami administracyjnymi, jak i na drodze postępowania sądowego. W przypadku naruszenia praw, właściciel może wystąpić z powództwem do właściwego sądu cywilnego, który w ChRL jest pierwszą instancją w tych sprawach. W przypadkach nadzwyczajnych zainteresowana strona może prosić sąd o zamrożenie aktywów pozwanego. Chiny zaadoptowały podwójną ścieżkę ochrony przed naruszaniem praw własności intelektualnej. Jedną z nich jest rozwiązanie spornej sprawy na szczeblu właściwego powiatu. Drugim sposobem jest wykorzystanie do tego celu agenta patentowego, który zgodnie z chińskim prawem patentowym (China`s Patent Law) może pełnić rolę mediatora.

     

    5.6. Informacja o aktach prawnych

     

    Ramy prawne regulujące działanie podmiotów zagranicznych na terenie ChRL są określane poprzez ustawy i rozporządzenia wydawane zarówno na szczeblu centralnym rządu przez m.in. Komitet Sterujący Ogólnochińskiego Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych i podpisywane przez prezydenta ChRL, jak również przez państwowe biura i instytuty im podległe. Organem centralnym sprawującym nadzór nad przedsiębiorstwami i regulującym ten rynek jest Państwowa Administracja ds. Przemysłu i Handlu (SAIC).

     

    Akty prawne regulujące działanie zagranicznych przedsiębiorstw na rynku ChRL możemy podzielić na sześć zasadniczych grup:

     

    Podstawowe akty prawne:

     

    1. Podstawowe akty prawne:

    2. Akty prawne związane z założeniem i prowadzeniem działalności gospodarczej przedsiębiorstw w sektorze:

    3. Rozporządzenia z zakresu prawa podatkowego:

    4. Rozporządzenia z zakresu ochrony środowiska naturalnego:

    5. Rozporządzenia z zakresu administrowania prawami do użytkowania ziemi:

    6. Import & Export

    W ramach aktywnie prowadzonej polityki przemysłowej wprowadzanych jest w życie wiele nowych szczegółowych regulacji prawnych mających na celu aktywizację poszczególnych sektorów gospodarki. Regulacje różnią się w poszczególnych prowincjach, stąd niezbędne jest zapoznanie się w oddziale SAIC z bieżącymi aktami prawnymi obowiązującymi na danym terenie.

     

    5.7 Katalog wytycznych dla inwestycji zagranicznych

     

    Jednym z najważniejszych dokumentów regulujących dostęp inwestorów zagranicznych do rynku chińskiego jest katalog wytycznych dla inwestycji zagranicznych. Dokument jest okresowo uaktualniany, a najnowsza jego wersja została przyjęta 28 czerwca 2017 r.

    Zadaniem wytycznych jest ukierunkowanie inwestycji zagranicznych w zgodzie z założeniami polityki rządu ChRL wobec poszczególnych sektorów. Katalog dzieli się na trzy części: (i) sektory gospodarki, w których rząd zachęca do dokonywania inwestycji (encouraged), (ii) sektory gospodarki, gdzie inwestycje zagraniczne mają ograniczony charakter (restricted), (iii) sektory gospodarki zastrzeżone, w których nie będzie można dokonywać inwestycji zagranicznych (prohibited).

    Wytyczne zachęcają do inwestycji w branże i projekty związane z ochroną środowiska naturalnego, zwiększające efektywność wykorzystania surowców naturalnych, unowocześniające technologie „czystej” produkcji, czy projekty z zakresu wykorzystania energii odnawialnej. Restrykcje (w katalogu z 2017 r. objęte nimi jest 35 gałęzi przemysłu) dotyczą m.in. przemysłu wydobywczego, motoryzacyjnego, stoczniowego, energetyki, transportu, nieruchomości, edukacji, sektora finansowego, doradztwa prawnego etc. Gałęzie przemysłu niedostępne dla zagranicznych inwestorów (katalogu z 2017 r. określa 28 takich gałęzi przemysłu) to m.in. wydobycie metali szlachetnych i materiałów radioaktywnych, rybołówstwo, edukacja na szczeblu wojskowym, policyjnym czy szkoły partyjne, produkcja papierosów - tytoniu, produkcja tradycyjnych chińskich herbat, produkcja tradycyjnych chińskich farmaceutyków, działalność wydawnicza etc. 

    Treść aktów prawnych regulujących zakładanie i prowadzenie działalności gospodarczej na terenie ChRL przez podmioty zagraniczne jest dostępna na stronach internetowych SAIC pod adresem www.saic.gov.cn (wersje chińskie i angielskie).

     

    Przydatne linki i kontakty


     

    6.1. Administracja gospodarcza.

    english.mofcom.gov.cn – Ministerstwo Handlu,

    www.pbc.gov.cn/english - Ludowy Bank Chin,

    english.gov.cn – strona internetowa Rady Państwa,

    www.mof.gov.cn – Ministerstwo Finansów,

    www.agri.gov.cn – Ministerstwo Rolnictwa i Wsi,

    www.miit.gov.cn – Ministerstwo Przemysłu i Technik Informatycznych,

    www.stats.gov.cn – Chiński Główny Urząd Statystyczny,

    english.customs.gov.cn – strona internetowa Głównej Dyrekcji Celnej,

    www.chinatax.gov.cn – Państwowa Dyrekcja Podatkowa,

    www.saic.gov.cn – Państwowa Administracja ds. Handlu i Przemysłu,

    www.cnta.gov.cn – Ministerstwo Kultury i Turystyki,

    www.sipo.gov.cn – Państwowe Biuro ds. Własności Intelektualnej.

    www.audit.gov.cn – NationalAudit Office (Państwowy Urząd Kontroli)

    6.2. Rządy lokalne.

    Pekin

    www.bjinvest.gov.cn – strona rządu lokalnego w Pekinie (ds. inwestycji),

    www.english.tax861.gov.cn/ - strona urzędu skarbowego w Pekinie

    Szanghaj

    www.shanghai.gov.cn – strona rządu lokalnego w Szanghaju

    Chengdu

    www.chengdu.gov.cn – strona rządu lokalnego w Chengdu

    Dalian

    www.en.dl.gov.cn/ - strona rządu lokalnego w Dalian

    Hangzhou

    www.eng.hangzhou.gov.cn/ - strona rządu lokalnego w Hangzhou

    Jinan

    www.531springs.com/English/ - strona rządu lokalnego w Jinan

     Kunming

    www.en.kunming.cn/ - strona rządu lokalnego w Kunming

     Nanjing

    www.nanjing.gov.cn/en/ - strona rządu lokalnego w Nanjing

     Qingdao

    www.english.qingdao.gov.cn/ - strona rządu lokalnego w Qingdao

     Shenzhen

    www.english.sz.gov.cn/ - strona rządu lokalnego w Shenzhen

     Tianjin

    www.english.enorth.com.cn/ - strona rządu lokalnego w Tianjin

     Yantai

    www.en.yantai.gov.cn/ - strona rządu lokalnego w Yantai

     6.3. Oficjalna prasa ekonomiczna.

     www.chinaview.cn/business - dział ekonomiczny agencji prasowej Xinhua.

     6.4. Oficjalne strony o charakterze ekonomicznym.

     

     

     www.english.ccpit.org – Rada Promocji Handlu Zagranicznego,

    www.fdi.gov.cn – strona internetowa ,,Invest in China” (portal Ministerstwa Handlu ChRL).

    www.en.ec.com.cn/index.shtml - China International Electronic Commerce Network

     6.5. Inne

     www.lawinfochina.com – prowadzone przez Uniwersytet Pekiński kompendium prawa chińskiego

    www.chinalaw.gov.cn/article/english/ - strona Biura Prawnego Rady Państwa ChRL

    www.europeanchamber.com.cn/en/home - strona unijnej Izby Handlowej w Chinach

     

    29 stycznia 2014 (ostatnia aktualizacja: 9 sierpnia 2018)

    Tagi: Azja Chiny

    Drukuj Drukuj Podziel się treścią: