close

  • Być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczypospolitej Polskiej

     

  • IZRAEL

  • Izrael

  •  

     Informacje o kraju


     

     

    1. Informacje ogólne.


    1.1. Położenie geograficzne, ludność, obszar, stolica, języki urzędowe.


    Położenie geograficzne: Izrael leży nad Morzem Śródziemnym w rejonie Bliskiego Wschodu. Graniczy z Libanem, Syrią, Jordanią i Egiptem. Pod kontrolą Izraela znajdują się ziemie zajęte podczas wojny w 1967 r. – Wschodnia Jerozolima (anektowana decyzją Knesetu w 1980 r.), Wzgórza Golan (anektowane w 1981 r.) oraz część Zachodniego Brzegu Jordanu. Tereny Autonomii Palestyńskiej nie są traktowane jako część państwa Izrael.


    Obszar: Terytorium Izraela zajmuje obszar 20,8 tys. km⊃2; (nie wliczone w ten obszar Wzgórza Golan i Autonomia Palestyńska zajmują dodatkowe 7 tys. km⊃2;).
    Całkowita długość granic lądowych to 1 006 km w tym:


    • z Egiptem - 255 km
    • z Jordanią - 238 km
    • z Libanem - 79 km
    • z Syrią - 76 km
    • z Zachodnim Brzegiem Jordanu - 307 km
    • z Strefą Gazy - 51 km

    Linia brzegowa liczy 273 km.

     

     Ludność: Liczba mieszkańców Izraela w czerwcu 2018 r. wynosiła 8,86 mln, z czego niemal 75% stanowili Żydzi i około 20% Arabowie. Pozostałe 5% stanowili m.in. chrześcijanie (nie Arabowie) oraz bahaici.
    Stolica: Izrael od 1949 r. za swoją stolicę uznaje Jerozolimę. Jednak zdecydowana większość państw do dzisiaj nie zaakceptowała tej decyzji, a siedziby ich przedstawicielstw dyplomatycznych znajdują się w Tel Awiwie. 14 maja 2018 r. Stany Zjednoczone przeniosły swoją ambasadę do Jerozolimy. Podobnie uczyniły Paragwaj i Gwatemala.
    Języki urzędowe: Językami urzędowymi Izraela są hebrajski i arabski. Obrady w Parlamencie (Kneset) prowadzi się w dwóch językach jednocześnie (tłumaczenie symultaniczne). Powszechna jest znajomość języka angielskiego, a duża część mieszkańców mówi po rosyjsku. 


    1.2. Warunki klimatyczne.


    Klimat zróżnicowany. Na zachodzie, od granicy z Libanem do Strefy Gazy ciągnie się pas wybrzeża Morza Śródziemnego, na którym panuje typowy klimat śródziemnomorski z łagodnymi zimami i gorącym, wilgotnym latem. Na wschód od pasa przybrzeżnego znajduje się rejon wyżynno-górzysty, a na południu pustynia Negew, zajmująca ponad 50% powierzchni całego kraju. W tych dwóch regionach panuje typowo pustynny, gorący i suchy klimat.


    1.3. Główne bogactwa naturalne.

     

    Miedź, fosforany, siarka, rudy manganu, asfalt, brom, potas, niewielkie zasoby ropy naftowej. W szelfie Morza Śródziemnego – znaczne zasoby gazu ziemnego (dwa główne złoża: Tamar – szacowane zasoby 307×109 m3 i Leviathan – szacowane zasoby 535×109 m3). Przemysłowa eksploatacja Tamar rozpoczęła się w kwietniu 2013 r., eksploatacja Leviathana rozpocznie się najprawdopodobniej w 2020 r.


    1.4. System walutowy, kurs i wymiana.
     

    Oficjalnym środkiem płatniczym w Izraelu jest Nowy Izraelski Szekel (NIS). 1 NIS = 100 agorotów. Średni kurs wymiany w lipcu 2018 r. wynosił 1 EUR = 4,26 NIS, 1 USD = 3,64 NIS. Walutę można wymieniać w bankach lub w kantorach.

     

    1.5. Religia.


    Dominującą religią jest judaizm, wyznawany przez ok. 75% obywateli Izraela. Drugą religią pod względem liczby wiernych jest islam (ok. 16%). Chrześcijanie różnych obrządków stanowią ok. 2,1% ludności.


    1.6. Infrastruktura transportowa.
     

    Infrastruktura komunikacyjna dobrze rozwinięta, zwłaszcza w centralnej i północnej części kraju. Sieć dróg utwardzonych ok. 19 tys. km, z czego ok. 2 tys. km to drogi szybkiego ruchu. W ostatnich pięciu latach oddawano rocznie do eksploatacji ok. 150 km nowych dróg.

     

    Łączna długość linii kolejowych ok. 900 km. Sieć kolejowa dobrze rozwinięta w najgęściej zaludnionych - centralnej i północnej części kraju. Od kilku lat trwa modernizacja i rozbudowa sieci kolejowej w centralnej części Izraela. W budowie jest linia szybkiej kolei Tel Awiw – Jerozolima, a w planach  połączenie uprzemysłowionej centralnej i wschodniej części kraju z położonym na południu miastem Eljat.

     

    Z uwagi na uwarunkowania geopolityczne eksport i import towarów, a także wyjazdy i przyjazdy do Izraela odbywać się mogą niemal wyłącznie drogą morską i powietrzną. Wyjątek stanowią cztery przejścia drogowe: z Jordanią (3) i Egiptem (1 – często zamykane z uwagi na sytuację bezpieczeństwa).

     

    Izrael posiada 15 lotnisk (nie licząc wojskowych), w tym pięć obsługujących loty międzynarodowe: Międzynarodowy Port Lotniczy im. Ben Guriona pod Tel Awiwem (IATA: TLV, ICAO: LLBG), Port Lotniczy Dov Hoz w Tel Awiwie (IATA: SDV, ICAO: LLSD) – obsługujący m.in. część połączeń do Grecji i na Cypr, Międzynarodowy Port Lotniczy w Ovda obok Eljatu (IATA: VDA, ICAO: LLOV) oraz – obsługujące międzynarodowe czartery – Port Lotniczy w Eljacie im. J. Hozmana (IATA: ETH, ICAO: LLET) oraz Port Lotniczy w Hajfie im. U. Michaeli (IATA: HFA, ICAO: LLHA).

     

    Port Lotniczy im. Ben Guriona dysponuje trzema pasami startowymi (długość: 3,6 km, 3,1 km, 1,9 km). W 2017 r. lotnisko obsłużyło blisko 21 mln pasażerów, wliczając loty wewnętrzne. Posiada bardzo dobrze rozwiniętą infrastrukturę cargo z czterema specjalnymi stanowiskami rozładunkowymi dla samolotów B-747 cargo. Rozbudowana jest baza magazynowa składająca się m.in. z chłodni, magazynów materiałów radioaktywnych, skarbca (handel diamentami), oddziału kwarantanny dla żywych zwierząt oraz specjalnych magazynów dla dużych i ciężkich przesyłek.

     

    Port lotniczy Dov Hoz w Tel Awiwie, wykorzystywany także do celów wojskowych, dysponuje jednym pasem startowym (długość: 1,7 km). W 2012 r.  (ostatnie dostępne dane) obsłużyło 730 tys. pasażerów na liniach wewnętrznych oraz 7 tys. zagranicznych turystów (łączna przepustowość lotniska to 950 tys. pasażerów). Planowane zamknięcie portu to 2019 r.

     

    Port lotniczy w Ovda obsługuje zagranicznych turystów wypoczywających nad Morzem Czerwonym. Dysponuje jednym pasem startowym (długość: 2,6 km) i przyjęło, w 2012 r.  (ostatnie dostępne dane) ok. 118 tys. pasażerów.

     

    Port lotniczy im. J. Hozmana w Eljacie obsłużył w 2016 r. ok. 1,39 mln pasażerów na liniach wewnętrznych oraz ok. 128 tys. z zagranicy. Dysponuje jednym pasem startowym (długość: 1,9 km). Obydwa powyższe porty lotnicze zostaną zastąpione przez nowy port – „Eilat Ramon” – na początku 2019 r. Jego początkowa przepustowość wyniesie 2 mln pasażerów.

     

    Transport morski jest realizowany poprzez trzy porty – dwa na wybrzeżu Morza Śródziemnego (Ashdod i Hajfa) i jeden - Eljat nad Morzem Czerwonym.

     

    Najstarszym i największym portem izraelskim jest Hajfa leżąca nad Morzem Śródziemnym na północ od Tel Awiwu. W 2017 r. przez ten port przeszło ponad 26 mln ton towarów. Posiada terminale kontenerowe, terminal chemiczny oraz specjalny terminal do obsługi Szóstej Floty USA. Obsługuje także statki pasażerskie.

     

    Coraz większe znaczenie zyskuje port Ashdod leżący ok. 25 km na południe od Tel Awiwu. W 2016 r. w porcie przeładowano ponad 23 mln ton towarów. Port posiada specjalne terminale do odbioru towarów masowych, węgla, kontenerów i produktów rolno-spożywczych.

     

    Port w Eljacie ma niewielkie znaczenie pomimo swojego położenia, korzystnego dla handlu z Dalekim Wschodem (szlak żeglugowy Morze Czerwone - Ocean Indyjski, z pominięciem Kanału Sueskiego). Potencjał Eljatu ograniczony jest przez oddalenie od centrum gospodarczego kraju, brak połączenia kolejowego oraz konkurencję przystani jachtowych dla turystyki morskiej. 

     

    1.7. Obowiązek wizowy.
     

    Obywatele Polscy legitymujący się paszportem ważnym co najmniej przez okres 6 miesięcy mogą przyjeżdżać do Izraela bez wiz na okres do 90 dni. Ruch bezwizowy dotyczy wyłącznie przyjazdów turystycznych i biznesowych. Osoby przyjeżdżające w innych celach i na okres dłuższy niż 90 dni powinny wcześniej uzyskać odpowiednią wizę w Ambasadzie Izraela w Warszawie.
     

    1.8. Wykaz świąt państwowych.


    Oficjalnym świętem państwowym jest Dzień Nieodległości Izraela. Deklaracja Niepodległości została ogłoszona 14 maja 1948 r., ale z uwagi na obowiązujący w Izraelu kalendarz lunarny, święto to jest ruchome i przypada w kwietniu lub w maju. Ponadto w Izraelu obchodzone są następujące święta religijne, podczas których nieczynne są instytucje państwowe i banki:


     Pesach (święto przejścia)    - w kwietniu
     Szawuot (święto tygodni)   - w maju lub w czerwcu
     Tisza be-Aw (święto po utracie świątyni) - w lipcu lub w sierpniu
     Rosz ha-Szana (żydowski Nowy Rok)  - w wrześniu
     Jom Kippur (dzień pojednania)   - w wrześniu lub w październiku
     Sukot (święto szałasów)    - w wrześniu lub w październiku
     Simchat Tora (święto Tory)   - w październiku
     Chanuka (święto świateł)    - w listopadzie lub w grudniu

     

    System administracyjny


     

    2. System administracyjny.

    2.1. Ustrój polityczny.
     

    Izrael jest republiką parlamentarną. Nie posiada jednak konstytucji spisanej w formie jednego dokumentu. Jej rolę spełniają akty prawne tworzące blok konstytucyjny:
     

    • Deklaracja Niepodległości Izraela z 1948 r.,
    • Podstawowe Prawa o Parlamencie (Kneset) z 1958 r.,
    • Ziemie Izraela z 1960 r.,
    • Prezydent Państwa z 1964 r.,
    • Rząd z 1968 r., znowelizowana w 1992 r. i w 2001 r.
    • Gospodarka Finansami Państwa z 1975 r.,
    • Armia z 1976 r.,
    • Jerozolima, Stolica Izraela z 1980 r.,
    • Sądownictwo z 1984 r.,
    • Kontroler Państwowy (odpowiednik polskiego NIKu) z 1988 r.,
    • Ustawa o prawach obywatelskich z 1992 r.,
    • Prawo o Wolności Zawodowej z 1992 r. znowelizowane w 1994 r.

     

    Prace nad opracowaniem ustawy zasadniczej prowadzi, od maja 2003 r., Komitet ds. Konstytucji, Prawa i Sprawiedliwości.

     

    2.2. Władza ustawodawcza.
     

    Władzą ustawodawczą jest parlament Izraela - Kneset. W jednoizbowym Knesecie zasiada 120 deputowanych, wybieranych na 4 lata. Zatwierdzone przez Kneset ustawy są podpisywane przez prezydenta, premiera i właściwego ministra. Obrady parlamentu odbywają się przez 8 miesięcy w roku na dwóch sesjach: wiosennej i jesiennej. W nadzwyczajnych wypadkach Kneset może zebrać się także w okresie przerwy. Kneset ma uprawnienia do odwołania ze stanowiska Prezydenta, a także do podjęcia decyzji o wcześniejszych wyborach.


    Prezydent Izraela jest wybierany przez Kneset na 7-letnią kadencję. Nie ma prawa do reelekcji. Kandydatem może zostać każdy obywatel Izraela, mieszkający na terytorium tego państwa. Prezydent pełni przede wszystkim funkcje reprezentacyjne. Ponadto podpisuje przyjęte przez Kneset ustawy oraz, za zgodą Knesetu, umowy międzynarodowe, nominuje kandydatów na najwyższe stanowiska państwowe (m.in. Prezesa Rady Ministrów) oraz posiada prawo do ogłaszania amnestii i zmniejszania wyroków. Prezydentem Izraela od lipca 2014 r. jest Reuven Rivlin.

     

    2.3. Władza wykonawcza.
     

    Władzą wykonawczą jest Rada Ministrów, na której czele stoi Premier. Na stanowisko premiera Prezydent nominuje przywódcę partii, która wygrała wybory do Knesetu. Jeżeli osoba ta nie uzyska wotum zaufania od parlamentu, Kneset zgłasza innego kandydata. Po wyborach parlamentarnych w marcu 2015 r. Prezydent Izraela powierzył Benjaminowi Netenyahu, przywódcy zwycięskiej partii Likud misję tworzenia nowego rządu. Zaprzysiężona w maju 2015 r. Rada Ministrów składa się - oprócz stanowiska Premiera - z 27 stanowisk ministerialnych.  Premier B. Netanyahu formalnie stoi także na czele ministerstwa spraw zagranicznych, łączności oraz współpracy regionalnej.

     

    2.4. Struktura administracji gospodarczej.
     

    Sprawy gospodarcze leżą w gestii Ministerstwa Gospodarki i Przemysłu. Finansami Państwa zajmuje się Ministerstwo Finansów, a za kreację pieniądza, wysokość stóp procentowych itp. odpowiada Bank Izraela (Bank of Israel).

    Struktura samorządu gospodarczego jest zbliżona do struktury tego samorządu w Polsce. Działają izby terytorialne, branżowe, bilateralne, a także związki izb gospodarczych (przynależność do nich nie jest obowiązkowa).

     

    2.5. Sądownictwo gospodarcze.


    System sądowniczy Izraela składa się z trzyinstancyjnego systemu sądów ogólnych (Sąd Najwyższy i odpowiedniki polskich sądów wojewódzkich i okręgowych) oraz z sądów specjalnych: sądów pracy, sądów wojskowych i sądów religijnych. W grudniu 2010 r. otwarto pierwszy sąd gospodarczy.
     

     

    Gospodarka


     

    3. Gospodarka.

     

    3.1. Ogólna charakterystyka sytuacji gospodarczej.

     

    W 2017 r. tempo wzrostu PKB Izraela wyniosło 3,3%. Podobnej dynamiki należy oczekiwać także w roku bieżącym. Dług publiczny spadł do poziomu 60,9% PKB (o 1,3 pproc. w porównaniu do 2016 r.), co stanowi wartość poniżej średniej dla OECD.

     

    Eksport towarów w 2017 r. osiągnął wartość 61,2 mld USD i (wzrost o 1% względem ub. r.). W przypadku importu, który osiągnął w 2017 r. wartość 69,1 mld USD, odnotowano wzrost o 5%. Deficyt w izraelskim handlu towarowym wyniósł ok. 8 mld USD. Jednym z głównych motorów wzrostu Izraela w ostatniej dekadzie jest eksport usług w sferze wysokiej technologii. W 2017 r. wyniósł on ok. 23 mld USD, co stanowi ponad połowę izraelskiego eksportu usług (ok. 44 mld USD). Tym samym skumulowany eksport towarów i usług w 2017 r. po raz pierwszy przekroczył kwotę 100 mld USD.

     

    Inflacja, liczona jako indeks cen towarów i usług konsumpcyjnych, wyniosła w czerwcu 2018 r. 0,1% (mdm). Tym samym, kolejny rok z rzędu nadal nie osiągnięto celu inflacyjnego (1-3%),  ustalonego przez Bank Izraela. Stopa bezrobocia na koniec czerwca 2018 r. wyniosła 3,9% (niemal pełne zatrudnienie). Deficyt budżetowy za rok 2017 wyniósł 2,2% PKB.  

     

    Podstawowa stopa procentowa Banku Izraela, w lipcu 2018 r. wynosiła 0,1%. Jest to poziom niezmienny od lutego 2015 r.

     

    Wg danych izraelskiego Głównego Urzędu Statystycznego, Banku Centralnego, Instytutu Eksportu i UNCTAD podstawowe wskaźniki rozwoju gospodarki izraelskiej w 2018 r. przedstawiają się następująco:

     

    Tempo wzrostu PKB                                             1,4% (I kw.)

    Deficyt budżetowy                                                 2,2% (2017)                 

    Tempo rozwoju sektora przedsiębiorstw            2,6% (2016)

    Konsumpcja indywidualna                                   54% PKB (I kw.)

    Konsumpcja zbiorowa                                           23% PKB (I kw.)

    Stopa bezrobocia                                                   3,9% (II kw.)

    Eksport towarów i usług (rok do roku)               + 1% (2017)

    Import towarów i usług (rok do roku)                   6,1% (2016)

    Inflacja (CTUK)                                                        0,1% (czerwiec 2018 r.)

     

    3.2. Tabela głównych wskaźników makroekonomicznych.

     

     

    2017

    2018*

    Produkt Krajowy Brutto w mld USD

    350,6

    373,8

    Produkt Krajowy Brutto (wg parytetu siły nabywczej) w mld USD

    316,5

    334,3

    PKB per capita w tys. USD

    37,5

    38,4

    PKB per capita wg parytetu siły nabywczej w tys. USD

    40,3

    42,1

    Tempo wzrostu PKB w %

    3,3

    3,3

    Relacja deficytu budżetowego do PKB w %

    2,2

     

    Relacja długu publicznego do PKB w %

    60,8

    61,6

    Stopa inflacji CPI w %

    0,2

    0,7

    Stopa bezrobocia w %

    4,2

    3,9

    Wartość obrotów handlu zagranicznego (towary i usługi) w mld USD

    130,3

     

    Wartość eksportu towarów i usług w mld USD

    towary: 61,2

    usługi: 44

     

    Wartość importu towarów i usług w mld USD

    towary: 69,1

    usługi: 23,5*

     

    Wartość BIZ w mld USD

    19

     

    Skumulowana wartość BIZ w mld USD (z uwzgl. zmian cen i kursów walut)

    128,8

     

    * prognozy

     

    3.3. Główne sektory gospodarki Izraela (o największym udziale w PKB).

     

    Według szacunkowych danych, w 2017 r. udział w wypracowaniu PKB Izraela poszczególnych sektorów kształtował się następująco:

               przemysł          27%

               usługi                70%

               rolnictwo           2% 

     

    3.4. Uczestnictwo w wielostronnych organizacjach i porozumieniach o charakterze gospodarczym.

     

    Izrael jest członkiem wielu organizacji międzynarodowych, w tym także o charakterze gospodarczym. Są to m.in. WTO, IMF, FAO, UNIDO, OECD.

     

    3.5. Relacje gospodarcze z UE.

     

    Relacje pomiędzy Izraelem a Unią Europejską określa Umowa Stowarzyszeniowa (EU-Israel Association Agreement) podpisana 20 listopada 1995 r., która weszła w życie 1 czerwca 2000 r. Ponadto UE i Izrael posiadają podpisane następujące umowy dwustronne:

     

    • "Open Skies" aviation agreement (umowa w pełni weszła w życie w I poł. 2018 r.),
    • Agreement on Conformity Assessment and Acceptance of industrial products (umowa weszła w życie 19 stycznia 2013 r.),
    • Agreement concerning reciprocal liberalisation measures on agricultural products, processed agricultural products and fish and fishery products (umowa weszła w życie 1 stycznia 2010 r.),
    • Agreement on Scientific and Technical Cooperation Between the European Community and the State of Israel (podpisana 17 lipca 2007 r.)
    • Agreement on Good Laboratory Practice (umowa weszła w życie 1 maja 2000 r.)
    •  Agreements on Procurement by Telecommunication Operators and Government Procurement (umowy weszły w życie 1 sierpnia 1997 r.)
    •  European-Mediterranean Sea (“Open Skies”) Aviation Agreement (podpisana 11 czerwca 2013 r.)

    Mimo powolnego rozwoju stosunków politycznych między instytucjami UE a Izraelem, relacje gospodarcze z poszczególnymi krajami Unii cechuje trend wzrostowy. UE28 pozostawały w 2017 r. pierwszym partnerem handlowym Izraela importu dóbr z krajów UE28 wyniosła 24,2 mld USD (23,9 mld USD w 2016 r.), co stanowi 35% izraelskiego importu towarów. W 2017 r. kraje UE28 wyprzedziły Stany Zjednoczone i zostały pierwszym rynkiem dla izraelskich produktów (26,2% izraelskiego eksportu).  Wartość izraelskiego eksportu na rynki UE28 wyniosła w 2017 r. 18,3 mld USD (15,8 mld USD w 2016 r.), co stanowi 30% udziału.

     

     

     

     

    Dwustronna współpraca gospodarcza


     

    4. Dwustronna współpraca gospodarcza.

     

    4.1. Gospodarcze umowy dwustronne.

     

    Polskę obowiązuje podpisana 21.06.2000 r. umowa stowarzyszeniowa UE-Izrael tj. “Euro-Mediterranean Agreement establishing an association between the European Communities and their Member States, of the one part, and the State of Israel, of the other part”.

     

    Polska i Izrael są sygnatariuszami umów dwustronnych, w tym m.in:

     

    Umowa między Rządem RP a Rządem Państwa Izrael o komunikacji lotniczej z 27.02.1990 r.

     

    Umowa między Rządem RP a Rządem Państwa Izrael w sprawie popierania i  wzajemnej ochrony inwestycji z 22.05.1991 r. z późniejszymi zmianami.

     

    Umowa między Rządem RP a Rządem Państwa Izrael w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu z 22.05.1991 r.

     

    Umowa między Rządem RP a Rządem Państwa Izrael o współpracy kulturalnej, naukowej i oświatowej z 22.05.1991 r.

     

    Umowa między Rządem RP a Rządem Państwa Izrael o współpracy gospodarczej i naukowo-technicznej w dziedzinie rolnictwa i przemysłu spożywczego z 04.10.1991 r.

     

    Umowa między Rządem RP a Rządem Państwa Izrael o współpracy technicznej w dziedzinie rozwoju mleczarstwa z 19.12.1996 r.

     

    Umowa między Rządem RP a Rządem Państwa Izrael o współpracy poczty i telekomunikacji z 14.01.1997 r.

     

    Umowa między Rządem RP i Rządem Państwa Izrael o współpracy w dziedzinie turystyki z 14.01.1997 r.

     

    Umowa między Rządem RP a Rządem Państwa Izrael o współpracy i wzajemnej pomocy w sprawach celnych z 15.06.2000 r. 

     

    Memorandum o Porozumieniu między Ministrem Gospodarki i Pracy Rzeczypospolitej Polskiej a Ministerstwem Obrony Państwa Izrael o współpracy w dziedzinie przemysłów obronnych z 17.11.2004 r.

     

    Umowa między Rządem RP a Rządem Państwa Izrael o współpracy w dziedzinie zdrowia i medycyny z późniejszymi zmianami z 11.09.2006 r.

     

    Umowa między Rządem RP a Rządem Państwa Izrael o współpracy w zakresie przemysłowych prac badawczo-rozwojowych z 28 października 2014 r.

     

    4.2. Handel zagraniczny (na podst. danych wstępnych za 2016 r. Ministerstwa Rozwoju RP).

     

    Izrael zajmuje drugą pozycję, za Arabią Saudyjską, w zakresie łącznych obrotów towarowych z krajami regionu Bliskiego Wschodu (*nie wliczając Turcji). W 2017 r. Polska wyeksportowała do Izraela towary o łącznej wartości 542,4 mln EUR. Udział Izraela w polskim eksporcie wyniósł 0,27%, co stanowi poziom porównywalny do Japonii i RPA. Jednocześnie polski import z Izraela wyniósł 364,4 mln EUR, co przekłada się na 0,18% udziału w ogólnym imporcie Polski. Dodatnie saldo w obrotach towarowych wyniosło 178 mln EUR, o 26 mln EUR mniej niż w 2016 r.  Według Ministerstwa Rozwoju RP w 2016 r. Izrael z udziałem 0,3% zajmował 40 pozycję na liście odbiorców polskich towarów, a jednocześnie 50 pozycję na liście dostawców towarów do Polski (udział 0,2%).

     

    Należy podkreślić, że  w odróżnieniu od innych rynków w regionie, pozycja Izraela jako partnera handlowego Polski jest stabilna i poza 2009 r. tj. rokiem globalnego kryzysu notowano na tym rynku systematyczny wzrost obrotów towarowych. Pierwsze dane za rok 2018 wskazują, ze tendencja ta zostanie utrzymana.

     

    Obroty towarowe z krajami regionu, z wyłączeniem Turcji, w 2017 r.: Arabia Saudyjska (1299 mln EUR), Izrael (907 mln EUR), ZEA (686 mln EUR), Katar (552 mln EUR), Irak (450 mln EUR), Iran (205 mln EUR), Jordania (73 mln EUR).

     

    W strukturze towarowej polskiego eksportu do Izraela w 2017 r., spośród 10 umownie klasyfikowanych grup towarowych największy udział, w wysokości 17,8% osiągnęła sekcja IV (gotowe artykuły spożywcze). Na kolejnych miejsca w polskim eksporcie do Izraela znalazły się produkty sekcji XVI (produkty elektromaszynowe) – 15,8%, I (zwierzęta żywe, produkty pochodzenia zwierzęcego) – 14,7% oraz XVII (pojazdy statki powietrzne, jednostki pływające) – 14,2%.

     

    Łącznie produkty rolno spożywcze stanowiły 2016 r. ponad 32% polskiego eksportu do Izraela.

     

    W 2017 r. Polska importowała przede wszystkim wyroby przemysłu elektromaszynowego (sekcje XVI, XVII i XVIII), które stanowiły ponad 40% importu. Na kolejnym miejscu w izraelskim imporcie znalazły się wyroby przemysłu chemicznego (sekcje VI i VII), stanowiące ponad 30% importowanych towarów.

     

    Tabela 1. Eksporterzy/importerzy w 2015 r. (kolejność alfabetyczna):

     

    Najwięksi eksporterzy z Polski:

     

    1. EKO-VIT Sp. z o.o.

    2. FERRERO POLSKA Sp. z o.o.

    3. GENERAL MOTORS MANUFACTURING POLAND Sp. z o.o.

    4. GILLETTE POLAND INTERNATIONAL Sp. z o.o.

    5. KRAJOWA SPÓŁKA CUKROWA SPÓŁKA AKCYJNA

    6. MAN BUS Sp. z o.o.

    7. MONDI ŚWIECIE SA

    8. PROCTER AND GAMBLE OPERATIONS POLSKA Sp. z o.o.

    9. VOLKSWAGEN POZNAŃ Sp. z o.o.

    10. ZAKŁAD PRZEMYSŁU MIĘSNEGO BIERNACKI Sp. z o.o.

     

    Najwięksi importerzy z Izraela:

     

    1. ADAMED PHARMA SA

    2. BREMBO Sp. z o.o.

    3. HAMILTON SUNDSTRAND POLAND

    4. ISCAR-POLAND Sp. z o.o.

    5. LUVENA SA

    6. MAKHTESHIM-AGAN POLAND Sp. z o.o.

    7. MTU AERO ENGINES POLSKA Sp. z o.o.

    8. POLICE SA

    9. TEVA OPERATIONS POLAND Sp. z o.o.

    10. ZESZUTA Sp. z o.o.

     

    Źródło: WPE Ambasady RP na podstawie danych MR.

     

    4.3. Inwestycje wzajemne.

     

    W statystykach oficjalnych Izrael nie jest wymieniany jako istotny obszar napływu bezpośrednich inwestycji zagranicznych do Polski. Oficjalne dane odbiegają jednak znacznie od szacunków. Kapitał izraelski zaangażowany w Polsce jest znacznie wyższy (od 2 do nawet 5 mld USD).

     

    Ze względów podatkowych, większość inwestorów izraelskich lokuje kapitał w Polsce poprzez firmy mające siedzibę w Europie (m.in. w Holandii i na Cyprze) lub Stanach Zjednoczonych. Na polskim rynku obecne są między innymi: Super-Pharm, Sorbit, Link 4, Cinema City, GTC, Plaza Centres, Ronson, Tadiran, Elite, Eden, Multilock, Egged.

     

    4.4. Współpraca regionalna.

     

    17 polskich miast ma porozumienia z miastami w Izraelu (miasta bliźniacze):

     

    Bielsko-Biała    Akko

    Częstochowa    Nazaret

    Gdańsk             Hajfa

    Gołdap              Givat Shmuel

    Katowice           Rehovot

    Kołobrzeg         Nazaret Illit

    Kutno                Bat Yam

    Łódź                  Tel Awiw

    Lublin                Rishon LeZion

    Nowy Sącz        Netanya

    Płońsk               Ramat Negev

    Poznań              Raanana

    Sopot                 Ashkelon

    Stary Sącz         Ness Ziona

    Warszawa          Tel Awiw

    Wisła                  Daliat el Carmel

    Wrocław             Ramat Gan

     

     

     

    Dostęp do rynku


     

     

    5. Dostęp do rynku.

     

    5.1. Dostęp do rynku dla polskich towarów i usług.

     

    Izrael jest państwem stowarzyszonym z Unią Europejską, co w praktyce oznacza obowiązywanie pomiędzy Polską a Izraelem zasad wolnego handlu. Jedynie w odniesieniu do niektórych artykułów rolno-spożywczych stosowane są ograniczenia w postaci ceł lub kontyngentów. Ponadto istnieje zakaz importu na rynek izraelski warzyw, owoców, żywych cieląt oraz mięsa wołowego z krajów, w których w ostatnim okresie odnotowano przypadki BSE.

     

    Specyficznym ograniczeniem dostępu do rynku jest wymóg koszerności. Przy czym brak odpowiedniego certyfikatu nie jest równoznaczny z zakazem importu, a jedynie nakłada ograniczenia dystrybucji produktów bez certyfikatu do sieci sklepów niekoszernych. Izraelscy importerzy współpracują przy uzyskiwaniu certyfikatów koszerności, a nawet często ponoszą koszty certyfikacji.

     

    Wszystkie towary importowane na rynek izraelski muszą posiadać certyfikaty zgodności z miejscowymi normami. Za opracowanie standardów i za wystawianie certyfikatów zgodności jest odpowiedzialna państwowa instytucja „The Standards Institution of Israel”.

     

    Świadectwa fitosanitarne wystawia Ministerstwo Zdrowia. O odpowiednie świadectwa i certyfikaty występuje z reguły izraelski importer.

    I

    mport świeżych owoców jest teoretycznie możliwy, ale wyłącznie po uzyskaniu certyfikatu dla konkretnego produktu i konkretnego producenta.

     

    5.2. Dostęp do rynku pracy. Świadczenie usług i zatrudnienie obywateli RP.

     

    Dostęp obywateli polskich do izraelskiego rynku pracy jest utrudniony i obwarowany biurokratycznymi procedurami. Izraelski pracodawca, który jest zobowiązany do uzyskania zgody na zatrudnienie obcokrajowca, musi wykazać, że nie ma obywatela Izraela, chętnego do objęcia oferowanego stanowiska. Na podstawie wydanej zgody, polski pracownik otrzymuje w Ambasadzie Izraela w Warszawie wizę pracowniczą. Po podjęciu obowiązków w firmie izraelskiej, obcokrajowiec posiada takie same prawa jak pracownik izraelski. Nie ma możliwości otrzymania wizy pracy na miejscu np. w trakcie pobytu turystycznego. Osoby pracujące nielegalnie są deportowane.

     

    5.3. Nabywanie i wynajem nieruchomości.

     

    Rynek nieruchomości w Izraelu jest rynkiem wolnym. Obywatele polscy mogą wynajmować mieszkania lub domy na takich samych zasadach jak obywatele izraelscy. Wynajmu nieruchomości można dokonać za pośrednictwem agencji lub z ogłoszenia. Warunki najmu uzgadniają pomiędzy sobą strony umowy.

     

    Również zakup nieruchomości przez obcokrajowców jest w zasadzie możliwy na takich samych warunkach jak przez obywateli Izraela. Nie dotyczy to obywateli państw, które mają nieuregulowane z Izraelem stosunki dyplomatyczne. Pewną barierą są biurokratyczne procedury uzyskania zgody przez obcokrajowca na zakup gruntu będącego własnością Państwa. Procedury te mogą znacznie spowolnić, ale nie uniemożliwić zakup nieruchomości.

     

    5.4. System zamówień publicznych.

     

    Wszystkie państwowe instytucje, przedsiębiorstwa i agencje, rady religijne, a także fundusze ochrony zdrowia są zobowiązane, na podstawie Prawa o Przetargach z 1992 r., do zawierania kontraktów w systemie zamówień publicznych na dostawy, obrót nieruchomościami, wykonywanie robót i świadczenie usług. Szczegółowe zasady procesu przetargowego zostały wydane przez Ministra Finansów oraz Ministra Obrony (dla zamówień wojskowych).

     

    Skomplikowane przepisy przewidują m.in. preferencje dla podmiotów izraelskich, konieczność offsetu w wysokości 35% dla kontraktów o wartości powyżej 2,1 mln NIS, konieczność, w niektórych przypadkach, składania ofert wraz z partnerami izraelskimi.

     

    Prawo o Przetargach nie jest wystarczająco przejrzyste, a przepisy wykonawcze przewidują wiele wyjątków i odchodzenie od procedur. Brak jest też jednolitego systemu ogłaszania przetargów publicznych. Szczegóły nt. izraelskiego prawa o zamówieniach publicznych w jęz. angielskim są dostępne, w języku angielskim, na stronach:

     

    5.5. Ochrona własności przemysłowej i intelektualnej.

     

    Ochrona własności przemysłowej leży w gestii Izraelskiego Biura Patentowego, które przyznaje patenty, rejestruje wzory i znaki towarowe. Zgłaszane do Biura wnioski są następnie weryfikowane pod kątem ich zasadności i nie kolidowania z prawami innych osób lub podmiotów. Biuro przyjmuje wnioski zarówno od podmiotów z Izraela jak i z zagranicy. Izrael podpisał Paryską Konwencję w sprawie ochrony własności przemysłowej oraz Traktat o Współpracy Patentowej.

     

    Prawo dot. ochrony własności intelektualnej zapewnia ochronę tej własności zgodnie z obowiązującymi na świecie standardami. Izrael jest członkiem World Intellectual Property Organisation (WIPO) i sygnatariuszem większości międzynarodowych porozumień w sprawie ochrony własności intelektualnej takich jak Konwencja Berneńska, Porozumienie w Sprawie Własności Intelektualnej w ramach WTO, Traktat Internetowy WIPO.

     

    5.6. Informacja o aktach prawnych:

     

     

    Przydatne linki i kontakty


     

    6. Przydatne kontakty i linki

    6.1. Administracja gospodarcza.

     

    www.gov.il/firstgov/english                                      

    Rząd Izraela

     

    www.moit.gov.il

    Ministerstwo Gospodarki

     

    www.mof.gov.il

    Ministerstwo Finansów

     

    www.boi.org.il/en/Pages/Default.aspx                                   

    Bank Centralny Izraela

     

    www.export.gov.il/eng/Homepage    

    Instytut Eksportu i Współpracy Międzynarodowej 

     

    www.iserd.org.il

    Izraelskie Centrum Współpracy z krajami UE w dziedzinie Badań i Rozwoju, afiliowane przy Israeli Innovation Authority (www.matimop.org.il)  - jednostką administracji rządowej powołaną do wspierania rozwoju innowacyjności gospodarki kraju.

     

    www.investinisrael.gov.il     

    Portal dla zainteresowanych inwestowaniem w Izraelu

     

    6.2. Samorządy gospodarcze.

     

    www.chamber.org.il/Default.aspx?mn=3&cat=3&lan=en-US                    

    Federacja Izraelskich Izb Handlowych

     

    www.industry.org.il/Eng/                  

    Izraelski Związek Producentów

     

    6.3. Wybrane media elektroniczne (w języku angielskim)

     

    www.globes.co.il/en/

    elektroniczna wersja dziennika ekonomicznego Globes

     

    www.timesofisrael.com

    Times of Israel - niezależny dziennik wydawany wyłącznie online

     

    www.haaretz.com                             

    elektroniczna wersja dziennika Haaretz

     

    www.jpost.com                                

    elektroniczna wersja dziennika Jerusalem Post

     

    www.ynetnews.com             

    elektroniczna wersja dziennika Yedioth Ahronoth

     

    http://www.geektime.com/

    strona poświęcona przemysłowi wysokich technologii i ekosystemowi innowacji Izraela

     

    6.4. Wybrane strony z informacjami ekonomicznymi.

     

    www.cbs.gov.il                                 

    Główny Urząd Statystyczny Izraela

     

    www.i-biz.co.il                                 

    Israel Business Information Services (usługi płatne)

     

    http://www.meetup.com/IsraelStartupNetwork/

    Israeli Start-Up Network

     

     

    6.5. Inne

    www.telawiw.msz.gov.pl

    Ambasada RP w Tel Awiwie

     

    www.telaviv.trade.gov.pl                  

    Wydział Promocji Handlu i Inwestycji Ambasady RP w Tel Awiwie

     

    http://eeas.europa.eu/delegations/israel/index_en.htm

    Delegatura Unii Europejskiej w Izraelu

     

    http://itrade.gov.il/poland/

    Wydział handlowy Ambasady Izraela w Polsce

     

    5 grudnia 2013 (ostatnia aktualizacja: 20 lipca 2018)

    Drukuj Drukuj Podziel się treścią: