close

  • Być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczypospolitej Polskiej

     

  • KIRGISTAN

  • Kirgistan

    •  

       Informacje o kraju


       

      INFORMACJE O KRAJU

       

      Geografia
       

      Republika Kirgiska jest państwem położonym w Azji Centralnej, nie posiadającym dostępu do morza. Zajmuje powierzchnię 198,5 tys. km2 i sąsiaduje na północy z Republiką Kazachstanu (1.051 km), na zachodzie z Republiką Uzbekistanu (1.099 km), na południowym wschodzie z Chińską Republiką Ludową (858 km), zaś od południa z Tadżykistanem (870 km). Łączna długość granic wynosi 3.878 km. Większość powierzchni Kirgizji zajmują góry (ok. 94 %), których największą część stanowi rozciągające się wzdłuż granicy z Chinami pasmo Tienszan,  z jego najwyższą górą Szczyt Zwycięstwa (kir. Dżengisz czoku su 7 439 m n.p.m.). Niemal w całym kraju dominują krajobrazowo łańcuchy górskie (ponad 1/3 kraju położona jest na wysokości powyżej 3000 m n.p.m.), poprzecinane dolinami i kotlinami. Najbardziej rozległą z nich jest Kotlina Issykkulska, w której leży jezioro Issyk-kul, stanowiące największy zbiornik wodny Republiki Kirgiskiej (ponad 6 tys. km2 powierzchni i ponad 600 m głębokości), położone na wys. 1 600 m n. p. m.

       

      U podnóży gór rozciągają się urodzajne doliny, a nad nimi stepy górskie oraz obszary stepowo-leśne. Roślinność kraju stanowią zarówno bogate lasy w dolinach (w Kirgizji rośnie największy na świecie naturalny las orzecha włoskiego), jak i pokrywające wyższe partie gór łąki typu alpejskiego. Na obszarze ponad 8 tys. km leżą wieczne śniegi i lodowce. Ok. 46% powierzchni kraju nie nadaje się do uprawy (góry i nieużytki), pastwiska zajmują 42 %, zaś 3,5% lasy. Sprawia to, że zaledwie niewielki skrawek ziemi wykorzystywany jest pod uprawy rolne (ok. 7%).

       

      Pasma górskie dzielą również kraj na północ i południe. Głównym ośrodkiem miejskim jest Biszkek – stolica kraju, położony w północnej części Kirgistanu, na południu zaś położony jest Osz i Dżalalabad.

       

      Zbiorniki wodne zajmują powierzchnię 7 200 km2;. Przez terytorium Kirgizji przepływa wiele rzek, z których najdłuższymi są: Naryn (616 km w granicach Kirgizji), Czu (221 km) i Tałas (254 km).

       

      Klimat

       

      Ze względu na urozmaiconą rzeźbę terenu, klimat Kirgizji jest bardzo zróżnicowany. Określany jest jako kontynentalny, wysoko w górach z przewagą niskich temperatur, zaś w dolinach jest typowy dla klimatu podzwrotnikowego. Charakterystyczne jest występowanie wilgotnego i chłodnego powietrza w partiach górskich, kontrastującego z suchym i ciepłym w dolinach. Średnia temperatura stycznia wynosi w dolinach od -1°C do -8°C, wysoko w górach -27°C, zaś w lipcu kształtuje się w granicach 20° - 27°C do 15° - l7°C w dolinach i 5°C w górach. Roczne opady wahają się od 180 mm do 250 mm w kotlinach i na stokach gór oraz od 900 mm do 1 000 mm w najwyższych ich partiach. Zimą występują mrozy i obfite opady śniegu.

       

      Dość poważnym problemem jest położenie kraju w strefie zagrożonej trzęsieniami ziemi. Każdego roku na terenie Kirgizji dochodzi do wstrząsów sejsmicznych oraz innych katastrof, takich jak lawiny, osunięcia ziemi czy powodzie.

       

      Ludność

       

      Liczba ludności, zamieszkującej Kirgizję wynosi 6,01 mln (dane na dzień 1 stycznia 2016). Według danych średnia długość życia kształtuje się na poziomie 69,6 lat (65,7 lata dla mężczyzn i 73,7 lata dla kobiet).

       

      Gęstość zaludnienia Kirgizji wynosi około 26 osób na km2;. Ponad 66% ludności zamieszkuje tereny wiejskie. Pozostała jej część skupia się w miastach. W stolicy kraju Biszkeku mieszka ok. 861 tys. ludzi. Drugim co do wielkości miastem jest Osz, na południu kraju, mające ok. 256 tys. mieszkańców.

       

      Kirgizję zamieszkują przedstawiciele kilkudziesięciu narodowości: Kirgizi (72%), Uzbecy (14,3%), Rosjanie (6,9%) oraz Dunganie, Ujgurzy, Turcy, Tadżycy, Kazachowie, Tatarzy, Azerowie, Ukraińcy, Niemcy, Koreańczycy i inni.

       

      Języki urzędowe

       

      Językiem urzędowym jest kirgiski. Drugim językiem oficjalnym jest rosyjski.

       

      Waluta

       

      Walutą kraju jest som (KGS). Jeden USD wynosił 68,33 somów, 1 Euro – 79,43 somów  (kurs z dn. 16.07.2018 r.).

       

      Religia

       

      Dominującą religią jest islam, który wyznaje ok. 85 % ludności, przede wszystkim Kirgizi, Uzbecy, Dunganie i Ujgurzy, wyznawcy prawosławia - gł. Rosjanie i Ukraińcy, pozostała część społeczeństwa (ok. 5%) to członkowie innych grup wyznaniowych i niewierzący.

       

      Zasoby naturalne i surowce energetyczne

       

      Państwa Azji Centralnej tworzą układ zależnych od siebie energetycznie krajów w którym Kirgizja, posiadająca jedynie niewielkie złoża gazu ziemnego i ropy naftowej, zmuszona jest je importować. Import tych strategicznych surowców energetycznych odbywa się w zamian za dostawy energii wytwarzanej przez kirgiskie hydroelektrownie. Czerpią one swą moc z wielkiego bogactwa naturalnego Kirgizji, jakim są obfite zasoby energii wodnej, wspomagające rozwój przemysłowy kraju i stanowiące podstawowy towar eksportowy do innych państw Azji.

       

      Najcenniejszym zasobem naturalnym Kirgizji, obok energii wodnej, jest złoto. Wydobywa się je w kopalniach w zachodniej części kraju i w znacznych ilościach eksportuje. Kirgizja należy do światowej czołówki pod względem wydobycia rtęci. Wydobywa się tu również niewielkie ilości antymonu, węgla kamiennego i brunatnego, bizmutu, ołowiu, wolframu, uranu oraz cynku.

       

      Na terenie Kirgizji występują także zasoby surowców budowlanych, takie jak: granit, gips, marmur, wapń, glina i piasek.

       

      Obowiązek  wizowy 

       

      Cudzoziemiec lub inna osoba nieposiadająca obywatelstwa kirgiskiego, może wjechać na terytorium Republiki Kirgiskiej na podstawie paszportu lub innego dokumentu, który go zastępuje, po uzyskaniu wizy wjazdowej, jeśli nie reguluje tego inna umowa międzynarodowa lub decyzja władz Kirgistanu.

       

      W 2012 r. Kirgistan jednostronnie zwolnił z obowiązku wizowego obywateli 44 państw wjeżdżających na 60 dni na terytorium Kirgistanu, wśród tych państw znalazła się Polska (oraz wiele innych państw Europy). Obywatele Polski wybierający się do Kirgistanu na okres dłuższy niż 60 dni mogą uzyskać wizę na lotnisku „MANAS” w Biszkeku (nie ma możliwości uzyskania wizy na innych przejściach granicznych). Wszystkie kategorie wiz wjazdowych wydawane są w placówkach dyplomatycznych i konsularnych Republiki Kirgiskiej, znajdujących się za granicą. Wizy wydawane są również na lotnisku w Biszkeku. W krajach, w których Republika Kirgiska nie ma swoich przedstawicielstw, na podstawie obowiązujących umów dwustronnych, wizy wydawane są w przedstawicielstwach dyplomatycznych i konsularnych państw trzecich. W grudniu 2013 r. Kirgistan ratyfikował umowę polsko - kirgiską ws. zniesienia wiz dla posiadaczy paszportów dyplomatycznych, która przewiduje możliwość pobytu bezwizowego przez okres 90 dni dla osób posiadających paszporty dyplomatyczne.

       

      Połączenia transportowe

       

      Przez cały rok do Biszkeku można dolecieć korzystając z połączeń przez Rosję, przede wszystkim Moskwę, Petersburg lub Stambuł. W miesiącach letnich (maj-wrzesień) ze Stambułu można dolecieć do Oszu na południu kraju. Funkcjonuje również połączenie Osz-Moskwa (Domodiedowo). Biszkek dobrze skomunikowany jest z Rosją, posiada połączenia do wielu miast w tym kraju.

       

      Drogi w Kirgistanie w większości są bardzo złym stanie, dotyczy to przede wszystkim miast. Nieliczne odcinki są jednak modernizowane,  m.in. autostradą został połączony Biszkek z jeziorem Issyk-Kuł.

       

       Święta państwowe

       

      • 01 stycznia – Nowy Rok,
      • 07 stycznia – Boże Narodzenie (prawosławne),
      • 23 lutego – Dzień Obrońcy Ojczyzny,
      • 08 marca – Międzynarodowy Dzień Kobiet,
      • 21 marca – Nauryz,
      • 24 marca – rocznica Rewolucji Tulipanowej,
      • 09 maja – Dzień Zwycięstwa,
      • 31 sierpnia – Święto Niepodległości Republiki Kirgiskiej

       

      System administracyjny


       

      II.  SYSTEM ADMINISTRACYJNY

       

      Ustrój polityczny, władza ustawodawcza i wykonawcza
       

      Konstytucja Republiki Kirgiskiej obowiązująca od 2010 r. stanowi, iż Kirgizja jest demokratycznym, świeckim państwem prawa o ustroju republikańskim. Władza zwierzchnia należy do narodu, sprawującego ją bezpośrednio i przez system organów państwowych oraz samorządowych. Ustrój polityczny można określić jako republikę parlamentarną.

       

      Głową państwa jest Prezydent Republiki Kirgiskiej, wybierany co 6 lat w wyborach powszechnych bez możliwości reelekcji. Prezydent zgodnie z intencją twórców konstytucji ma być symbolem państwa    
      i arbitrem ponad bieżącymi podziałami politycznymi. Wybierany jest na kadencję pięcioletnią  w wyborach powszechnych, bez prawa reelekcji. Obecnym prezydentem jest Sooronbaj Żeenbekow. Ostatnie wybory prezydenckie odbyły się  w 2017 r.

       

      Silną pozycję w państwie posiada parlament - Dżokorku Kenesz (Rada Najwyższa). Władza ustawodawcza jest jednoizbowa, zasiada w niej 120 deputowanych, wybieranych na 5-letnią kadencję, w oparciu o ordynację proporcjonalną z list partyjnych. Uchwala konstytucję i ustawy. Parlament powołuje rząd, wyraża wotum nieufności, odwołuje poszczególnych ministrów bądź cały gabinet.

       

      Naczelnym organem władzy wykonawczej jest Rada Ministrów, na czele której stoi premier. Stanowisko premiera od wiosny 2018 r. pełni M. Abułgazijew.

       

      Strukturę rządu określa premier. Rząd odpowiada za prowadzenie polityki gospodarczej, obronnej, socjalnej, kwestie edukacji, zdrowia etc. W jednoizbowej Radzie Najwyższej zasiada 120 deputowanych wybieranych w głosowaniu powszechnym. W wyniku ostatnich wyborów parlamentarnych z 4 października 2015 r. do parlamentu weszło 6 partii:

       

      • Socjaldemokratyczna Partia Kazachstanu (38 mandatów; szef frakcji – Czynybaj Tursunbekow);
      • Respublika Ata-Żurt  (28 mandatów; szef frakcji – Omurbek Babanow);
      • Kyrgystan (18 mandatów, szef frakcji – Kantabek Isajew);
      • Onuguu-Progres (13 mandatów, szef frakcji - Bakyt Torobajew);
      • Partia Jedności Narodowej i Patriotyzmu Bir-Bol (12 mandatów, szef frakcji – Altynbek Sulajmanow)
      • Ata-Meken (11 mandatów, szef frakcji: Omurbek Tekebajew)

        Na system polityczny kraju silny wpływ ma podział na kilkadziesiąt rodów/klanów Kirgistanu, na co nakłada się również silna identyfikacja geograficzna. Konflikty polityczne ostatniej dekady miały miejsce między przedstawicielami północy i biednego południa.

         

        Do 1991 roku Kirgizja była częścią ZSRR. W dniu 31 sierpnia 1991 roku deklarację niepodległości.  27 października 1990 roku Rada Najwyższa wybrała na nowo utworzony urząd Prezydenta Republiki, profesora Askara Akajewa, dotychczasowego szefa Kirgiskiej Akademii Nauk. Sprawował on tę funkcję do kwietnia 2005 r.  W wyniku zmian politycznych (tzw. tulipanowej rewolucji) w roku 2005 nowym prezydentem kraju został Kurmanbek Bakijew. Do kolejnej zmiany władzy w Kirgizji doszło na skutek wydarzeń z kwietnia 2010 roku. Kompleksowa zmiana systemu politycznego została wprowadzona na mocy nowej konstytucji przyjętej w referendum z 26 czerwca 2010. Referendum to usankcjonowało Rozę Otunbajewą na stanowisku tymczasowej prezydent Kirgizji. W październiku 2011 r. wybory prezydenckie wygrał Ałmazbek Atambajew z Socjaldemokratycznej Partii Kirgistanu. Ostatnie wybory prezydenckie w 2017 roku wygrał Sooronbaj Żeenbekow.

         

        Władze lokalne
         

        Funkcje władzy wykonawczej sprawują terenowe organy administracji państwowej działające na szczeblach obwodu i rejonu. Działalnością lokalnych organów administracji państwowej kierują gubernatorzy (w obwodach-regionach) i akimowie (w rejonach), mianowani na czteroletnią kadencję przez prezydenta. Są oni podporządkowani prezydentowi i Radzie Ministrów.

         

        Samorząd terytorialny w Kirgizji należał do najlepiej rozwiniętych w regionie centralno-azjatyckim. Organy samorządowe posiadają dużą samodzielność. Na wszystkich szczeblach podziału administracyjnego funkcjonują kenesze (rady) wybierane przez lokalną społeczność na okres 4 lat.

         

        Władzę wykonawczą sprawują merowie (w Biszkeku i miastach o znaczeniu obwodowym) wybierani przez kenesz danego miasta spośród kandydatów przedstawionych przez prezydenta, stojący na czele merostwa oraz przewodniczący samorządów (we wsiach i osiedlach wiejskich) wybierani w wyborach powszechnych przez lokalną społeczność, stojący na czele zarządów miejskich i zarządów wiejskich. Przygotowywana jest nowa ustawa dotycząca dwóch największych miast Biszkeku i Oszu, zgodnie z którą mają być wprowadzone wybory bezpośrednie merów.

         

        Sądownictwo
         

        Konstytucja Republiki Kirgiskiej gwarantuje obywatelom dochodzenie swoich praw przed sądem. Przepisy Konstytucji przewidują istnienie niezależnego sądownictwa, które stanowi odrębny człon władzy, funkcjonujący obok ustawodawczego i wykonawczego. Na system sądownictwa składają się Sąd Najwyższy i sądy terenowe. W Sądzie Najwyższym działa izba konstytucyjna, która przejęła niektóre funkcje zniesionego reformą konstytucyjną Sądu Konstytucyjnego.

         

        Sędziowie dysponują prawem nietykalności osobistej i nie mogą być zatrzymani ani aresztowani. Pociągnięcie sędziego Sądu Najwyższego do odpowiedzialności karnej i administracyjnej możliwe jest tylko za zgodą parlamentu. Sędziowie sądów terenowych są mianowani na okres 7 lat przez prezydenta,  za zgodą parlamentu. Konstytucja przewiduje dwuinstancyjność postępowania karnego. Postępowanie przed każdym sądem jest jawne, ale może być utajnione w szczególnych przypadkach, określonych prawem.  

         

        Podział administracyjny
         

        Podział administracyjny Republiki Kirgiskiej jest trójszczeblowy. Kraj podzielony jest na siedem obwodów administracyjnych: batkeński, czujski, dżalalabadzki, issyk-kulski, naryński, oszski i talaski oraz miasto wydzielone Biszkek. Najliczniejszym obwodem jest obwód oski, w którym mieszka ok. 1,1 mln ludzi, a najmniej licznym obwód tałaski, gdzie mieszka ok. 235 tys. ludzi (2012 r.). Obwody podzielone są na rejony (łącznie jest ich 39), które z kolei dzielą się na miasta, osiedla wiejskie i wsie. Miasto stołeczne Biszkek podzielone jest na 4 rejony. Do największych miast, oprócz Biszkeku, należą Osz, Dżalalabad, Talas, Tokmok, Czołpon-Ata, Naryn, Batken i Karakoł.

       

      Gospodarka


       

      III GOSPODARKA

       

      Ogólna charakterystyka sytuacji gospodarczej  
       

      Obowiązującym dokumentem programowym kirgiskich władz jest przyjęta w 2017 r. Strategia zrównoważonego wzrostu Kirgiskiej Republiki obejmuje okres do 2040 r. Zakłada ona m.in. znaczący wzrost PKB na głowę mieszkańca. Strategia oparta jest o 9 programów gospodarczo-socjalnych. Strategia zakłada koncentrację na rozwoju strategicznych sektorów gospodarki: rolnictwa i przemysłu spożywczego, energetyki, sektora wydobywczego, transportu oraz turystyki. Zgodnie z jej założeniami, rząd Kirgistanu ma zamiar wypracować korzystne warunki dla krajowych i zagranicznych inwestorów, co wiąże się z koniecznością ustanowienia stabilnego prawa w tym zakresie i zagwarantowaniem dostępu do źródeł finansowania. Z punktu widzenia zagranicznych partnerów gospodarczych obecne uwarunkowania inwestowania są niekorzystne, głównie z powodu: wysokiego poziomu zadłużenia zagranicznego (kraj pozostaje wrażliwy na niespodziewane wstrząsy ekonomiczne, które mogą zagrozić rozwojowi gospodarczemu), skromnej infrastruktury (szczególnie infrastruktury transportowej), luki technologicznej (przemysł i rolnictwo, bazujące na technologiach radzieckich) oraz ograniczenia regionalnego (oddalenie od głównych międzynarodowych rynków towarowych i ograniczony dostęp do innych rynków regionalnych). Ponadto władze Kirgistanu chcą skupić się na zwiększeniu dostępu ludności do czystej wody. Ponadto, strategia zakłada zwiększenie areału pól uprawnych a także wdrażanie elementów gospodarki cyfrowej. Należy podkreślić, że kirgiska gospodarka jest najbardziej otwarta ze wszystkich gospodarek Azji Środkowej i silnie uzależniona jest od eksportu złota. Kluczowe znaczenie dla gospodarki ma kondycja największego projektu wydobycia złota Kumtor kontrolowanego przez kanadyjska spółkę Centerra.


      W konsekwencji trudności finansowych oraz dużego zadłużenia kraj zależny jest od zagranicznych donorów. Obecnie ściśle współpracuje z Międzynarodowym Funduszem Walutowym przy formułowaniu polityki gospodarczej. Władze wprowadziły m.in. zmiany w polityce podatkowej i administrowaniu podatkami, aby polepszyć ściągalność podatków i efektywność ich wydatkowania. 

       

      Główne sektory gospodarki

       

      Rolnictwo. Najważniejszą dziedziną gospodarki Kirgizji jest rolnictwo. Udział rolnictwa w strukturze PKB kraju wynosi 25%, dając zatrudnienie 1/3 ludności kraju. Głównymi producentami produktów rolnych w Kirgizji są indywidualne gospodarstwa i grupy producenckie, wytwarzające ponad 95 % wszystkich towarów. Obecnie w kraju istnieje około 60 tys. gospodarstw rolnych i ponad 600 różnego rodzaju stowarzyszeń i zrzeszeń branżowych. Całkowita powierzchnia gruntów rolnych wynosi 1,4 mln ha. Do głównych upraw w Kirgizji należy pszenica, ziemniaki, buraki cukrowe i tytoń.

       

      Zasoby naturalne. Kirgizja posiada znaczne ilości zasobów naturalnych zwłaszcza złota, ponadto dysponuje ograniczonymi złożami ropy naftowej, gazu (znajdujące się jednak na dużych głębokościach), węgla oraz innych metali (poza złotem). 

       

      Metalurgia metali kolorowych i przemysł wydobywczy. W przemyśle Kirgizji wiodącą rolę odgrywa metalurgia metali kolorowych i przemysł wydobywczy (około 60% całości produkcji przemysłowej). Największe znaczenie gospodarcze dla kraju ma wydobywanie złota ze złoża Kumtor, zapewniające ponad 40% eksportu kraju. Strategiczne znaczenie ma również kompleks wodno-energetyczny, będący drugim źródłem wpływów z eksportu. Rocznie w Kirgizji wydobywa się około 75-100 tys. ton ropy naftowej, co tylko częściowo zabezpiecza potrzeby kraju. Ważną rolę odgrywa też przemysł spożywczy.

       

      Energetyka. Jedną z najważniejszych gałęzi przemysłu w Kirgizji jest energetyka. Po Rosji i Tadżykistanie Kirgizja posiada największe zasoby energii wodnej na jednego mieszkańca spośród krajów WNP. Wydajność strumieni górskich w Kirgizji szacuje się na poziomie około 142 mld kWh rocznie, zaś łączne zasoby hydroenergetyczne na ok. 163 mld KWh rocznie. W Kirgizji działa 9 elektrowni, których łączna moc wynosi 3.646 megawatów. Siedem z nich to elektrownie wodne o mocy 2.918 megawatów, a 2 to elektrownie cieplne. Obecnie Kirgizja eksportuje energię elektryczną do Kazachstanu, Uzbekistanu, Tadżykistanu i Chin, w ilości 2 – 2,5 mld KWh rocznie. Główny producent energii elektrycznej „KyrgyzEnergo” został podzielony na kilka mniejszych firm, specjalizujących się w produkcji, transmisji i dystrybucji energii. Nas rynku kirgiskim jest czterech głównych dystrybutorów energii elektrycznej: JSC „Severelectro”, które zaopatruje region Biszkeku, Czuj i Talas; JSC „Vostokelectro”, zaopatrujące region Issyk – Kul i Naryn, JSC „Oszelectro”, które obsługuje region Osz oraz JSC „Dżalalabadelectro”, zajmujące się dystrybucją energii w rejonie Dżalalabadu. Sektor energetyczny jest całkowicie otwarty dla inwestorów zagranicznych. Zgodnie z obowiązującym prawem mogą oni swobodnie inwestować w tę gałąź przemysłu, budować nowe elektrownie, sprzedawać energię elektryczną w kraju oraz za granicą. Ze względu na walory krajobrazowe Kirgizja ma duży potencjał dla rozwoju turystyki.

       

      Główne  wskaźniki makroekonomiczne

       

      Według danych Państwowego Komitetu Statystycznego Kirgistanu wielkość PKB w pierwszych trzech miesiącach 2018 r. przekroczyła 98 miliardów somów (1,13 mld EUR) i wzrosła o 1,3% w porównaniu z tym samym okresem w 2017 r. Jednocześnie, wielkość PKB w okresie styczeń-marzec 2018 roku bez udziału dochodów pochodzących ze sprzedaży złota z kopalni Kumtor wyniosła około 88 miliardów somów (1 mld EUR) i wzrosła o 2,9%. Średni poziom inflacji w pierwszym kwartale 2018 r. wyniósł 1,1%. Najszybciej ceny rosły w obwodzie naryńskim - 3,2%, najlepsza sytuacja pod tym względem była w obwodzie batkeńskim - nastąpił spadek o 1,7%. Sektor przemysłowy wyprodukował produkty o wartości ponad 57 miliardów somów (ok. 713 mln EUR), czyli o 0,5% mniej niż w pierwszym kwartale 2017 roku. Spadek produkcji wynika ze zmniejszenia wydobycia rud metali, produkcji pojazdów, maszyn i urządzeń oraz produktów spożywczych. Ponadto, odnotowano wzrost produkcji w zakresie produkcji tekstyliów, odzieży, wyrobów z gumy i tworzyw sztucznych, innych niemetalicznych produktów mineralnych i produktów ropopochodnych. Według danych Państwowego Komitetu Statystycznego na koniec 2017 r. na terenie Kirgistanu było zarejestrowanych ponad 11 tys. małych i średnich przedsiębiorstw i około 390 tys. indywidualnych przedsiębiorców. Średnie wynagrodzenie pracowników w małych i średnich przedsiębiorstwach w Kirgistanie wynosiło 10,8 tys. somów (135 EUR), a minimum egzystencji - ok. 4,9 tys. somów (61 EUR).

       

      Główne wskaźniki makroekonomiczne Republiki Kirgiskiej 2013 – 2017 r. 

      Wyszczególnienie

      2013

      2014

      2015

      2016

      2017

       PKB (mln KGS)

      350 028,4

      397 277,1

      423 635,5

      476 331,20

      520 958,6

       PKB (dynamika w %)

      110,5

      103,6

      103,5

      104,3

      104,6

       Inflacja (%)

      6,6

      10,5

      3,4

      3,8

      3,7

       Bezrobocie (%)

      2,3

      2,3

      2,2

      7,6

      7,2

       Eksport (mld USD)

      2,0

      1,9

      1,7

      1,5

      1,6

       Import (mld USD)

      6,1

      5,7

      4,1

      4,0

      4,2

       Napływ BIZ do Kirgizji (mln USD)

      993,2

      608,5

      641,7

      654,8

      616

      Źródło: Urząd statystyczny Kirgistanu.

      Prawo gospodarcze Kirgizji gwarantuje równe traktowanie podmiotów krajowych i zagranicznych.

       

      Z dniem 12 sierpnia 2015 r. weszło w życie Porozumienie o przystąpieniu Republiki Kirgiskiej do Euroazjatyckiej Unii Gospodarczej (EUG). Z powyższą datą Kirgistan stał się jej pełnoprawnym członkiem, czego konsekwencją stało się formalne zniesienie kontroli celnej na granicy kirgisko-kazachstańskiej, jako wewnętrznej granicy tej organizacji. Zgodnie z warunkami akcesji do EUG Kirgistan  uzyskał wyłączenia od stosowania jednolitej taryfy celnej EUG wobec 167 pozycji towarowych na okres 5 lat (m.in. samochody i leki). Po wstąpieniu do EUG średni poziom ceł importowych Kirgistanu wzrósł  z 4,5% do 9,5%, jednak z uwagi na przypadający w 2019 r. koniec włączeń celnych przyznanych Rosji przez WTO, w 2019 r. spodziewane jest obniżenie stawek celnych w jednolitej taryfie celnej EUG do 7,7%.

       

       

      Dwustronna współpraca gospodarcza


       

      IV DWUSTRONNA WSPÓŁPRACA GOSPODARCZA
       

      Położenie geograficzne Republiki Kirgiskiej i odległość miedzy naszymi krajami, poziom rozwoju oraz dotychczasowa sytuacja polityczna kraju mają wpływ na niewielkie zainteresowanie współpracą polskich podmiotów gospodarczych. Jednak członkostwo Kirgizji w WTO, a także reformy gospodarcze wprowadzane przez rząd i wyjątkowo pozytywny stosunek do Polski dobrze rokują rozwojowi współpracy gospodarczej pomiędzy naszymi krajami. W marcu 2012 r. w Biszkeku otwarty został Konsulat Honorowy RP, co sprzyja intensyfikacji współpracy gospodarczej obu stron.

       

      Podstawową płaszczyznę dwustronnych kontaktów gospodarczych stanowi Polsko – Kirgiska Komisja ds. Współpracy Gospodarczej. Przedmiotem ostatniego, IV z kolei  posiedzenia  Komisji (13–14.07.2015 r., Biszkek) była m.in. tematyka  polskiego  kredytu rządowego, współpraca w rolnictwie oraz  sektorze małej  i średniej przedsiębiorczości, a także  przekazywanie polskich doświadczeń w zakresie PPP i  cyfryzacji. Obydwu stronom zależy na kontynuację współpracy w tym formacie. Następne posiedzenie Komisji powinno odbyć się w Polsce. Pomimo wysiłków strony polskiej nie udało się do tej pory doprowadzić do efektywnego wykorzystania przez Biszkek środków przewidzianych polsko-kirgiską umową kredytową w ramach pomocy wiązanej w wysokości ok. 40 mln EUR. 
       

      Najbardziej obiecującymi dziedzinami do współpracy z Kirgiską Republiką są maszyny i urządzenia dla sektora rolniczego i przetwórstwa owocowo-warzywnego, a także  w dziedzinie bezpieczeństwa żywnościowego, produkcji materiału biologicznego zwierząt domowych oraz stosowania nowoczesnych technologii w rolnictwie. Ponadto strona kirgiska jest zainteresowana dostawami polskich kombajnów zbożowych, ciągników oraz szeregu innych maszyn rolniczych. Należy jednak zauważyć, że aktualna sytuacja gospodarcza Kirgistanu, w tym spadek kursu narodowej waluty soma i przystąpienie do EUG  nie sprzyjają realizacji Polsko-Kirgiskiej Umowy Kredytowej. Spadek kursu waluty wpływa negatywnie na zachowania inwestycyjne kirgiskich przedsiębiorców, zaś przystąpienie do EUG spowodowało, że rynek kirgiski jest zalewany towarami rosyjskimi i kazachstańskimi w wyniku deprecjacji ich walut: rubla i tenge.

       

      Gospodarcze umowy dwustronne
       

      Republika Kirgiska została uznana przez Polskę w dniu 27 grudnia 1991 roku, wkrótce po ogłoszeniu niepodległości, a stosunki dyplomatyczne ustanowiono 25 marca 1992 roku. Istotnym wydarzeniem w historii wzajemnych stosunków było zawarcie w tym samym roku „Umowy o współpracy i handlu”. Aktualnie kontakty gospodarcze reguluje „Umowa o współpracy gospodarczej”, podpisana w dniu 7 września 2006 roku. Między obu krajami podpisana jest również konwencja konsularna oraz umowa o współpracy kulturalno-naukowej, umowa o ochronie miejsc pamięci. Wśród innych dokumentów o charakterze prawno-traktatowym wymienić należy umowy  rządowe z 19 listopada 1998 roku odpowiednio: w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku oraz o współpracy w dziedzinie turystyki, a także umowę rządową z 25 października 2002 roku o międzynarodowych przewozach drogowych. Istnieje także „Porozumienie o współpracy między Krajową Izbą Gospodarczą RP a Izbą Przemysłowo-Handlową RK”. W 2012 r. podpisane zostało porozumienie między Urzędem Patentowym Rzeczpospolitej Polskiej i państwową Służba Własności Intelektualnej i Innowacji Kirgiskiej Republiki. 25 czerwca 2014 r. Polska i Kirgistan podpisały umowę o kredycie wiązanym  w wysokości 40 mln euro na rozwój kirgiskiego rolnictwa.

       

      Handel zagraniczny
       

      Obroty handlowe pomiędzy Polską a Kirgistanem w 2017 r. wyniosły 24,7 mln USD i były wyższe o około 44% niż w 2016 roku. W tym polski eksport wyniósł 22,8 mln USD,  a import z KR do Polski 1,9 mln USD i był wyższy niż w 2016 r. o 10,1%. Od kilku lat można obserwować spadek wartości obrotów handlowych z Kirgistanem. Taka tendencja wynika m.in. z panującym spowolnieniem w kirgiskiej gospodarce, spadkiem wartości waluty miejscowej oraz kryzysem gospodarczym w całym regionie państw EaUG. Rozwojowi polsko-kirgiskich stosunków dwustronnych nie sprzyja także niepewna sytuacja polityczna (prorosyjska postawa Biszkeku) oraz takie negatywne zjawiska jak korupcja, niejasność przepisów prawa, nieformalne układy przekładające się na sferę biznesu, itp.

       

       Wymiana handlowa Polski z Kirgiska Republiką w 2010-2017 (w mln USD)

       

      2010 r.

      2011 r.

      2012 r.

      2013 r.

      2014 r.

      2015 r.

      2017 r.

      Obroty

      28,3

      24,4

      39,8

      38,8

      39,4

      26,4

      24,7

      Eksport

      27,2

      23,5

      38,9

      36,6

      35,1

      23,4

      22,8

      Import

      1,0

      0,9

      0,5

      2,2

      4,3

      3,1

      1,9

      Saldo

      26,2

      22,4

      38,4

      34,4

      30,8

      20,3

      20,9

       

       

      Polska zwykle plasuje się w drugiej dwudziestce na liście największych dostawców towarów i usług do Kirgistanu (0,6% udziału w kirgiskim imporcie ogółem), ustępując jej sąsiadom: Chinom, Kazachstanowi, Uzbekistanowi, bliskiej cywilizacyjnie i kulturowo Turcji oraz krajom WNP: Rosji, Białorusi, Ukrainie, a także silnym gospodarkom: USA, Niemcom, Japonii i Korei. Główne pozycje w polskim eksporcie do Kirgistanu to: maszyny i urządzenia mechaniczne oraz ich części (15,5%),  papier i tektura oraz artykuły z masy papierniczej papieru lub tektury  (11,5%), preparaty perfumeryjne, kosmetyczne lub toaletowe (8,3%), produkty farmaceutyczne 7,0%, maszyny i urządzenia elektryczne oraz ich części (6,0%), cukry i wyroby cukiernicze (5,1%), drewno i artykuły z drewna; węgiel drzewny (4,8%), mydło, organiczne środki powierzchniowo czynne preparaty piorące, smarowe, woski syntetyczne (4,7%), tworzywa sztuczne i artykuły z nich (4,7%), meble; pościel, artykuły wyposażeniowe, lampy i oprawy oświetleniowe (4,7).

       

      Z punktu widzenia kirgiskiego eksportu (polski import), pierwsze dziesięć pozycji towarowych stanowi aż 99,2% całego polskiego importu z Kirgistanu. Dominujące pozycje w polskim imporcie z Kirgistanu to: tytoń i przemysłowe namiastki tytoniu (46,5%), ołów i artykuły z ołowiu  (13,6%), warzywa oraz niektóre korzenie i bulwy, jadalne (13,2%), rudy metali, żużel i popiół (9,2%), pojazdy nieszynowe oraz ich części i akcesoria (7,1%), narzędzia, przybory i pozostałe sztućce z metali nieszlachetnych (4,1%), chemikalia nieorganiczne; organiczne lub związki metali szlachetnych (2,4%), maszyny i urządzenia mechaniczne; ich części (1,5%), maszyny i urządzenia elektryczne oraz ich części (1,0%), przetwory spożywcze (0,6%)

       

      Polska pomoc rozwojowa dla Kirgistanu
       

      Od 2008 r. Polska wspiera Kirgistan w ramach polskiej pomocy rozwojowej. W 2013 r. łączna wartość projektów z Polskiej Pomocy w Kirgistanie wyniosła ok. 1,3 mln PLN. Polska strona dużo uwagi poświęca zwłaszcza  dostępu do wody (budowa studni i kanałów irygacyjnych) oraz oczyszczania ścieków. Ważnym kierunkiem współpracy dwustronnej była kontynuacja polskiej pomocy rozwojowej dla Kirgistanu.  W ostatnich latach placówka we współpracy z partnerami lokalnymi zrealizowała projekty rozwojowe w ramach małych grantów mające na celu poprawę dostępu do wody pitnej na ternach wiejskich, wspieranie rozwoju sektora mikrokredytowego, wspieranie małej i średniej przedsiębiorczości poprzez szkolenie liderów organizacji pozarządowych w Kirgistanie. Istotnym kierunkiem współpracy jest również przekazywanie polskich doświadczeń z zakresu wybranych zagadnień polityki gospodarczej, realizowane przez resorty gospodarki obydwu krajów.

       

      Dostęp do rynku


       

      V DOSTĘP DO RYNKU
       

      Warunki dostępu do rynku dla polskich towarów i usług
       

      Władze kirgiskie prowadzą liberalną politykę w zakresie dostępu do rynku wewnętrznego. W polityce handlowej kraju obowiązują rozwiązania, które są zgodne z wymogami Światowej Organizacji Handlu (WTO). Jednocześnie jednym z priorytetów Kirgizji jest tworzenie dogodnych warunków dla zagranicznych inwestorów, głównie inwestycji bezpośrednich. Od roku 2000 prowadzona jest prywatyzacja strategicznych branż gospodarki kraju, takich jak energetyka i telekomunikacja.

       

      12 sierpnia 2015 r. weszło w życie Porozumienie o przystąpieniu Republiki Kirgiskiej do EUG.  
      Z powyższą datą Kirgistan stał się pełnoprawnym członkiem EUG, czego konsekwencją stało się formalne zniesienie kontroli celnej na granicy kirgisko-kazachstańskiej, jako wewnętrznej granicy tej organizacji. Integracja w ramach EUG stwarza teoretyczną szansę na rozwój kilku branż przemysłu  i gospodarki rolnej Kirgistanu poprzez otwarcie dużych rynków innych krajów EUG (Rosji i Kazachstanu), uproszczenie procedur dla migrujących pracowników i stworzenie różnych, wspólnych biznes-projektów, co może pomóc w poprawie logistyki, infrastruktury i zarządzania państwem.  

       

      Z dniem 12 sierpnia 2015 r. w KR zaczęła funkcjonować jednolita dla EaUG taryfa celna oraz jednolita nomenklatura towarowa, stosowana w wymianie międzynarodowej. W KR obowiązywać będą wspólne dla krajów EUG wymogi dla produkcji towarów, a certyfikaty zgodności i bezpieczeństwa (wg jednolitego wzoru) będzie można uzyskiwać w dowolnym kraju członkowskim.

       

      W opublikowanym przez Bank Światowy zestawieniu „Doing Business 2017”, Kirgistan pod względem warunków sprzyjających do prowadzenia działalności gospodarczej zajmuje 77 pozycję wśród 189 ujętych w rankingu gospodarek świata. W porównaniu z poprzednią edycją ranking Kirgistan spadł o dwa miejsca (poprzednio był na 75 pozycji).

       

      W odniesieniu do kategorii handel zagraniczny Kirgistan zajmuje 83 pozycję (spadek o  1 pozycję w stosunku do roku poprzedniego). Procedury importowe wymagają sporządzenia 12 dokumentów, a całkowity czas i koszt związany z procedurami importowymi (dokumentacja i odprawa na granicy) to odpowiednio: 73 godziny i 712 USD. Procedury eksportowe wymagają sporządzenia 13 dokumentów, a całkowity czas i koszt związany z procedurami eksportowymi (dokumentacja i odprawa na granicy) to odpowiednio: 51 godzin i 675 USD.

       

      Według badań przeprowadzonych przez Międzynarodową Korporację Finansową, korupcja i nieprzewidywalność rządu to główne przeszkody dla zagranicznych inwestorów w Kirgistanie. Według Korporacji, najczęstsze przyczyny otwierania biznesu w Kirgistanie przez inwestorów zagranicznych to rozmiar rynku wewnętrznego, prostota rejestracji i otrzymania licencji, a także prawo sprzyjające prowadzeniu biznesu. Inwestorzy nie korzystają natomiast z ulg oferowanych przez państwo, a 20% z nich przyznało się do przekupstwa.

       

      43% przedsiębiorców za najważniejszą barierę w prowadzeniu biznesu w Kirgistanie uważa korupcję, a 41,6% nieprzewidywalność działań rządu. Dla 62% cudzoziemców problem stanowi kwestia porządku publicznego i bezpieczeństwa, a 40% obawia się ryzyka wywłaszczenia. 39% respondentów skarży się na dyskryminację inwestorów zagranicznych.

       

      Pod względem zagrożeń politycznych, Kirgistan, w ocenie ekspertów, zajmuje przedostatnie miejsce wśród krajów Azji Centralnej, wyprzedzając jedynie Tadżykistan. Jeśli chodzi wyłącznie o zagrożenia wewnętrzne, polegające głównie na słabości państwa, to Kirgistan zajmuje zdecydowanie najgorszą pozycję wśród państw Azji Centralnej.

       

      Polskie firmy angażujące się w Kirgistanie, mogą korzystać ze wsparcia Konsulatu Honorowego RP w Biszkeku, oraz w Kazachstanie Zagranicznego Biura Handlowego PAIiH S.A. w Astanie i Ambasady RP w Astanie.

       

      Ochrona własności przemysłowej i intelektualnej

       

      W dziedzinie praw własności, w tym intelektualnej, stworzone zostały ramy prawne, zapewniające odpowiednią ochronę, w oparciu o szereg ustaw, oraz międzynarodowych umów, w tym zasad obowiązujących w Światowej Organizacji Handlu. Jednak ze względu na wysoki poziom korupcji w Kirgistanie, słabe organy ścigania, praktyka stosowania tego prawa nie gwarantuje ochrony praw własności

       

      Współpraca inwestycyjna
       

      Polskie inwestycje w Kirgistanie, których wartość w poszczególnych latach waha się w szerokim przedziale, pozostają nadal na niskim poziomie. Niewielka wartość polskich inwestycji w Kirgizji jest konsekwencją braku stabilności politycznej i gospodarczej, a także stosunkowo niewielkiej chłonności rynku oraz znacznego geograficznego oddalenia obydwu krajów. Od 2014 r. polskie inwestycje w Kirgizji nie są notowane. Wg danych Ministerstwa Gospodarki KR poczynając od 1995 r. Polska ogółem zainwestowała w Kirgizji 4 806,7 tys. USD. Pod względem skumulowanych bezpośrednich inwestycji zagranicznych Polska zajmuje 40 miejsce wśród wszystkich 86 państw inwestujących w Kirgiskiej Republice.

        

      Współpraca gospodarcza z Republiką Kirgiską – mocne i słabe strony

       

      Kirgistan: zalety dla współpracy biznesowej
       

      Atrakcyjność zasobów naturalnych. Kirgizja posiada istotne zasoby naturalne, takie jak złoto i inne metale kolorowe, zasoby wodne i hydroenergetyczne. Kraj ma także potencjał w sferze rozwoju turystyki, dzięki walorom geograficznym. Ekologicznie czysta przyroda, góry (różnych wysokości), jeziora, rzeki górskie, stanowią duży potencjał dla rozwoju turystyki. Dla potencjalnych inwestorów istotne znaczenie ma też dostępność wykwalifikowanej, umotywowanej siły roboczej oraz działania władz - zgodnie z założeniami Strategii, w latach 2013-2017 - służące wypracowaniu korzystnych warunków do inwestowania, co jednak wiąże się z koniecznością ustanowienia stabilnego prawa w tym zakresie i zagwarantowaniem dostępu do źródeł finansowania.

       

      Ponadto ze względu na położenie geograficzne, Kirgizja jest krajem z dużym potencjałem tranzytowym, aby stać się główną trasą dla tranzytu towarów przez korytarz transportowy Azji Centralnej. Taka trasa - uwzględniana w ramach Programu TRACECA - łączy rynki europejskie, chińskie oraz japońskie, wykorzystując kraje Kaukaskie i Azji Centralnej jako centrum tranzytowe.

       

      Jako słabe strony wymienia się następujące czynniki:
       

      Utrzymująca się od 2010 r. niestabilność socjalno-polityczna, w tym zaostrzający się podział polityczno-społeczny na północ i południe kraju, trudności gospodarcze (w szczególności uzależnienie finansów publicznych od pomocy zagranicznej), słabe struktury państwowe, napięcia etniczne na południu kraju pomiędzy Kirgizami a mniejszością uzbecką - w konsekwencji w Kirgistanie mamy do czynienia  z niestabilnością polityczną, słabością aparatu państwowego, podzieloną i rozdrobnioną sceną polityczną.

       

      Trudne środowisko biznesowe - konieczna jest przede wszystkim zmiana podejścia do inwestorów zagranicznych, a w szczególności wprowadzenie gwarancji ochrony inwestorów zagranicznych oraz ukrócenie powszechnie stosowanych praktyk korupcyjnych np. w przetargach publicznych.

       

      Skromna infrastruktura - Kirgistan stoi przed koniecznością modernizacji i rozbudowy infrastruktury kraju, szczególnie infrastruktury transportu, aby możliwe było wykorzystanie potencjału tranzytowego.

       

      Ograniczenia regionalne - z powodu  odległości od głównych międzynarodowych rynków towarowych i ograniczonego dostępu do innych rynków regionalnych Kirgistan ma ograniczony potencjał dla przyciągania inwestycji.

       

      Przydatne linki i kontakty


       

      VI PRZYDATNE LINKI I KONTAKTY

       

      Konsulat Honorowy RP w Biszkeku http://hkrp.kg/pl/

      Wydział Promocji Handlu i Inwestycji w Ałmaty http://almaty.trade.gov.pl/

      Ambasada RP w Astanie astana.msz.gov.pl

       

       MINISTERSTWA I URZĘDY CENTRALNE REPUBLIKI KIRGISKIEJ

      Ministerstwo Spraw Zagranicznych

      http://www.mfa.kg

      gendep@mfa.gov.kg

      Ministerstwo Obrony

      http://www.mil.kg

      ud@mo.mail.kg

      Ministerstwo Spraw Wewnętrznych

      http://www.mvd.kg

      pressa@mail.mvd.kg

      Ministerstwo Sprawiedliwości

      http://www.minjust.gov.kg

      minjust@bishkek.gov.kg

      Ministerstwo Finansów 

      http://www.minfin.kg

      minfin@minfinf.kg

      Ministerstwo Regulowania Gospodarki

      http://www.mert.kg

      mert_kg@mail.ru

      Ministerstwo Rolnictwa

      http://www.agroprod.kg

      agroprod@elcat.kg

      Ministerstwo Transportu i Komunikacji

      http://www.mtk.gov.kg

      mtk@mtk.gov.kg

      Ministerstwo Sytuacji Nadzwyczajnych

      http://www.mchs.in.kg

      mchs.osz@elcat.kg

      Ministerstwo Edukacji i Nauki

      http://www.minedu.kg

      monk@monk.bishkek.gov.kg

      Ministerstwo Ochrony Zdrowia

      http://www.med.kg

      mz@med.kg

      Ministerstwo Pracy

      http://www.mz.kg

      mz@mz.kg

      Ministerstwo Skarbu Państwa

      http://www.spf.gov.kg

      goskomitet@ktnet.kg

      Ministerstwo Zasobów Naturalnych

      http://www.geo.gov.kg

      info@geo.gov.kg

       Agencje Państwowe

      Państwowa Agencja ds. Kontroli

      http://www.antimonopolia.kg

      gkap@elkat.kg

      Agencja Architektury i Budownictwa

      http://www.gosstroy.gov.kg

      mail@gosstroy.bishkek.gov.kg

      Państwowa Agencja Ochrony Środowiska i Gospodarki Leśnej

      http://www.nature.kg

      demos@intranet.kg

      Państwowa Agencja Zabezpieczenia Socjalnego

      http://www.mlsp.kg

      mlsp@mlsp.kg

      Państwowa Agencja Wychowania Fizycznego i Sportu

      http://www.sport.gov.kg

      goskomsport05@mail.ru

      Państwowa Agencja ds. Kultury

      http://www.minculture.gov.kg

      mincultkr@mail.ru

      Służby Państwowe

      Państwowa Służba Ochrony Pogranicza

      Państwowa Służba Podatkowa

      http://www.sti.gov.kg

      stimf@sti.gov.kg

      Państwowa Służba Celna

      http://www.customs.gov.kg

      papers@customs.gov.kg

      Państwowa Służba ds. Nadzoru i Kontroli Rynku Finansowego

      www.fsa.kg

      fsa@fsa.kg

      Fundusze

      Fundusz Państwowych Rezerw Materiałowych

      http://www.goszakupki.gov.kg

      gosagency@totel.kg

      Fundusz Obowiązkowego Ubezpieczenia Medycznego

      www.foms.go.kg                                                                      

      27 stycznia 2014 (ostatnia aktualizacja: 17 lipca 2018)

      Drukuj Drukuj Podziel się treścią: