close

  • Być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczypospolitej Polskiej

     

  • CYPR

  • Cypr

  •  

     Informacje o kraju


     

    1. Informacje ogólne.

     

    1. Położenie geograficzne, warunki klimatyczne, główne bogactwa naturalne, ludność, obszar, stolica, języki urzędowe, system walutowy.

     

    Położenie geograficzne, warunki klimatyczne, główne bogactwa naturalne: Cypr jest wyspą położoną we wschodniej części Morza Śródziemnego. Dużą część Cypru zajmuje centralnie położona równina Mesaoria, ograniczona przez Góry Kyreńskie (najwyższy szczyt 1024 m) i Troodos (1951 m). Rzeźba terenu jest urozmaicona, a gleby urodzajne. Panuje tu przyjemny klimat – latem jest gorąco i słonecznie, zimą umiarkowanie wilgotno. Warunki zewnętrzne sprzyjają uprawie takich roślin jak oliwki, tytoń i winogrona. Do głównych zasobów naturalnych należą: miedź, piryt, azbest, gips, drewno, sól i marmur.

     

    Ludność: Liczba ludności w Republice Cypryjskiej wynosi 854,8 tys. mieszkańców. Na Północy Cypru zamieszkuje 352 tys. osób, z czego 230 tys. to Turcy Cypryjscy (dane z 2016 roku). Obecnie ponad 21,4% mieszkańców południowej części wyspy to przedstawiciele innych narodowości. Ponad 62% z nich stanowią obywatele krajów UE (Grecji, Wielkiej Brytanii, Rumunii oraz Bułgarii), natomiast ponad 37% pochodzi z krajów trzecich (Filipin, Rosji, Sri Lanki i Wietnamu).

     

    Obszar: Powierzchnia wyspy wynosi 9 250 km2;.

     

    Stolica: Stolicą Republiki Cypryjskiej jest podzielona Nikozja.

     

    Języki urzędowe: Językami urzędowymi są grecki i turecki. Na południu kraju dominuje język grecki, na północy turecki. Do lat 70. zarówno wielu Greków, jak i Turków posługiwało się oboma językami, jednak polityczny konflikt doprowadził do wzrostu barier lingwistycznych. Językiem angielskim posługuje się większość Cypryjczyków.

     

    System walutowy: 1 stycznia 2008 roku Republika Cypryjska przystąpiła do strefy euro. W bankach bez problemu można wymienić dolary, funty brytyjskie, jeny, franki szwajcarskie.

     

    2. Religia.

     

    Większość Greków zamieszkujących Cypr należy do Autokefalicznego Kościoła Cypryjskiego (prawosławie), podczas gdy większość Turków to suniccy muzułmanie. Cypr jest jednym z najbardziej religijnych krajów Unii Europejskiej. Święta Bożego Narodzenia obchodzone są tak, jak w Polsce 25-26 grudnia, natomiast Wielkanoc przypada zgodnie z kalendarzem prawosławnym.

     

    3. Infrastruktura transportowa.

     

    W Republice Cypryjskiej działają dwa międzynarodowe porty lotnicze w Larnace i Pafos obsługujące ruch towarowy oraz turystyczny. Główne porty morskie znajdują się w Limassol (główny port handlowy) i w Larnace.

     

    4. Obowiązek wizowy.

     

    Od obywateli krajów Unii Europejskiej oraz obywateli Szwajcarii, Islandii, Lichtensteinu, oraz Norwegii nie jest wymagana wiza wjazdowa, mogą oni dostać się na terytorium Republiki Cypryjskiej po okazaniu paszportu lub dowodu osobistego. Lista krajów, których obywatele mają obowiązek posiadania wizy oraz krajów, których obywatele zwolnieni są z tego obowiązku znajduje się na stronie internetowej MSZ Republiki Cypryjskiej: http://www.mfa.gov.cy/mfa/mfa2016.nsf/All/0E03E0EE9B9833EAC2258022003F023B?OpenDocument

    Cypr nie należy do strefy Schengen.

     

    5. Wykaz świąt państwowych.

     

    Świętem narodowym Cypryjczyków jest Dzień Niepodległości obchodzony 1 października. Święta narodowe Grecji są również dniami wolnymi od pracy.

    1. 25 marca Dzień Niepodległości Grecji
    2. 1 kwietnia Cypryjski dzień narodowy 
    3. 1 maja Dzień pracy
    4. 1 października  Dzień Niepodległości Republiki Cypryjskiej
    5. 28 października Narodowy dzień Grecji

     

    System administracyjny


     

    2. System administracyjny

     

    2.1. Ustrój polityczny, władza ustawodawcza, władza wykonawcza.

     

    Od 1974 roku wyspa jest podzielona. Południe, czyli Republika Cypryjska, jest stabilnym państwem demokratycznym, w którym wybory przeprowadza się regularnie, z zachowaniem zasad konstytucyjnych. W maju 2004 roku Republika Cypryjska została przyjęta do Unii Europejskiej. Ustrój polityczny to republika prezydencka, a funkcję głowy państwa sprawuje prezydent (wyłaniany w wyborach powszechnych na 5-letnią kadencję), który jest jednocześnie szefem rządu.

     

    Władzę ustawodawczą sprawuje Izba Reprezentantów wybierana na 5 letnią kadencję - jednoizbowy parlament.

     

    Północ wyspy jest od 1974 roku okupowana przez Turcję i powstała tam w 1983 r. samozwańcza, nie uznawana przez żadne państwo (oprócz Turcji), Turecka Republika Północnego Cypru. W systemie władzy obowiązującym na Cyprze Północnym przewidziano miejsca dla prezydenta i premiera.

     

    Ostatnie wybory prezydenckie w Republice Cypryjskiej odbyły się w lutym 2018 r., natomiast parlamentarne w maju 2016 r.

     

    2.2. Struktura administracji gospodarczej.

     

    Ministerstwa

     

    Na Cyprze funkcjonuje 11 ministerstw, z których 3 zajmują się sprawami ściśle związanymi z gospodarką: Ministerstwo Finansów, Ministerstwo Energii, Handlu, Przemysłu i Turystyki oraz Ministerstwo Pracy i Ubezpieczeń Społecznych.

     

    Organy niezależne (niepodlegające ministerstwom) zajmujące się sprawami gospodarczymi:

     

    • Prezes Banku Centralnego – mianowany przez prezydenta na 5-letnią kadencję, odpowiedzialny za politykę monetarną Banku Centralnego, przewodniczący Rady Administracyjnej i Rady Polityki Pieniężnej BC
    • Biuro Audytu (Audit Office)– zajmuje się audytem oraz inspekcją rachunków pieniężnych i innych aktywów znajdujących się w obrębie administracyjnym Republiki Cypryjskiej.
    • Skarb Państwa (The Treasury) – zajmuję się kontrolą i nadzorem operacji księgowych wspomagając efektywną implementację polityki gospodarczej oraz finansowej. W strukturze urzędu wyróżnia się 3 dyrektoriaty: Dyrektoriat Zamówień Publicznych, Dyrektoriat Wynagrodzeń i Emerytur, Dyrektoriat Usług Księgowych i Finansowych
    • Cypryjska Komisja ds. Bezpieczeństwa i Wymiany (Cyprus Securities and Exchange Commission) – nadzoruje i kontroluje operacje i transakcje przeprowadzane na Giełdzie Papierów Wartościowych
    • Trybunał Podatkowy (Tax Tribunal) – kontroluje decyzje naczelnika Urzędu Skarbowego (Inland Revenue Department) oraz rozpatruje odwołania od tych decyzji 

      Izby gospodarcze.
    • Cypryjska Izba Handlu i Przemysłu (Cyprus Chamber of Commerce and Industry)

      Inne organizacje użyteczności publicznej.

    • Komisja Ochrony Konkurencji (Commission for Protection of Competition)
    • Cypryjska Organizacja Płatności Rolniczych (Cyprus Agricultural Payments Organisation)
    • Wewnętrzny Urząd Usług Audytowych (Internal Audit Service)
    • Urząd Kontroli Przetargów (Tenders Review Authority)
    • Urząd Ochrony Konsumenta (Consumer Protection Service)

     

    2.3. Sądownictwo gospodarcze.

     

    W Republice Cypryjskiej sporami gospodarczymi zajmują się sądy okręgowe. Na Cyprze jest 6 sądów okręgowych, po jednym w każdym z administracyjnych okręgów państwa. Do kompetencji sądów okręgowych należy rozpatrywanie w pierwszej instancji wszystkich spraw cywilnych poza tymi, które leżą w kompetencji Trybunału Kontroli Najmu  (Rent Control Tribunal - zajmuje się m.in. sporami dotyczącymi odzyskiwania własności, nieruchomości oraz ustalaniem uczciwego czynszu) oraz Trybunału Sporów Przemysłowych (Industrial Disputes Tribunal - ma wyłączne kompetencje do rozpatrywania spraw wynikających z umowy o pracę) i Sądu Rodzinnego.


       

     

     

    Gospodarka


     

    3. Gospodarka

     

    3.1.Ogólna charakterystyka sytuacji gospodarczej.

     

    W 2018 r. cypryjska gospodarka zdecydowanie kontynuuje pozytywny trend i jest jedną z najszybciej rosnących wśród krajów UE (3,65 % PKB). Bezrobocie, choć nadal stosunkowo wysokie, spada najszybciej wśród państw członkowskich i obecnie wynosi ok 7,7%. Sektor turystyczny przeżywa kolejny rekordowy rok pomimo obaw o spadek odwiedzających w związku z ustabilizowaniem sytuacji w atrakcyjnych turystycznie, ale dużo tańszych krajach regionu East Med (Turcja, Egipt). Tylko w czerwcu liczba odwiedzających przekroczyła pół miliona osób co stanowi wzrost o ponad 8% r/r. Drugi, po zakończeniu programu pomocowego troiki, raport MFW dot. gospodarki cypryjskiej przewiduje, że lata 2018-2019 będą okresem silnego wzrostu gospodarczego na poziomie ok 4%-4,2% PKB, któremu będzie towarzyszył dalszy spadek bezrobocia oraz długu publicznego. MFW szczególną uwagę zwrócił na problem tzw. NPL (20 mld euro co stanowi niemal 100% PKB kraju i prawie 50% wszystkich udzielonych kredytów), oraz potrzebę natychmiastowego dostosowania istniejących ram prawnych do przeciwdziałania zjawisku. To właśnie kredyty problematyczne doprowadziły do konieczności kolejnego dokapitalizowania przez rząd, a następnie sprzedaży państwowego banku spółdzielczego zagrożonego upadkiem. Instytucja w przeszłości została dwukrotnie dokapitalizowana pieniędzmi podatników (1,85 mld EUR) a w kwietniu 2018 rząd zdeponował w banku kolejne 2,6 mld euro w celu przyciągnięcia inwestorów. Prognozuje się, że kolejna pomoc zwiększy poziom długu publicznego z 97,5% PKB w 2017 do 106,4% PKB w 2018 r. Ostatecznie, przy finansowej pomocy państwa udało się doprowadzić do sprzedaży instytucji na rzecz Hellenic Bank. Rząd na początku lipca przyjął również 5 projektów pozwalających na skuteczniejsza egzekucję NPLs.

     

    W czerwcu 2018 r. doszło do inauguracji największego projektu inwestycyjnego na Cyprze, The City of Dreams Mediterranean Casino Resort z udziałem prezydenta Anastasiadesa, prezesa i dyrektora generalnego wykonawcy Melco Holdings oraz przedstawicieli cypryjskiej grupy spółek wchodzącej w skład konsorcjum wykonawczego - CNS. Projekt budowy największego kasyna w Europie o wartości 550 mln euro ma docelowo stworzyć 6,5 tys. miejsc pracy i generować 700 mln euro rocznie (4% PKB) dla cypryjskiej gospodarki. Nikozja szacuje, że inwestycja przyczyni się również do zwiększenia liczby turystów o ok 300 tys. osób rocznie oraz zmniejszy kwartalne różnice przychodów sektora związane z sezonowością.

     

    We wrześniu 2018 r. parlament Republiki Cypryjskiej zatwierdził budżet na 2019 r. Plan finansowy przewiduje dochody na poziomie 8,5 mld EUR oraz wydatki na poziomie 7,9 mld EUR (nadwyżka w wys. 3 % PKB). Zgodnie z oświadczeniem min. finansów, zatwierdzony budżet przyczyni się do konsolidacji wzrostu gospodarczego oraz stworzenia warunków do pełnego zatrudnienia. Wg szacunków rządu w 2019 r. gospodarka cypryjska wzrośnie o 3,8% PKB a dług publiczny spadnie poniżej 100% PKB.

     

    We wrześniu 2018 r. Standard’s and Poor podniósł ocenę Cypru z BB + / B do BBB- / A-3 z perspektywą stabilną. Tym samym Republika Cypryjska, po 7 latach, powróciła do poziomu inwestycyjnego. S&P była pierwszą agencją, która obniżyła rating Cypru do poziomu śmieciowego w 2012 r. w skutek załamania finansowego. Pozytywna ocena wzmocniła perspektywy gospodarcze kraju i jest bardzo dobrym sygnałem dla inwestorów międzynarodowych. Pomimo pozytywnych wyników ekonomiści regularnie alarmują, że dobra passa cypryjskiej gospodarki nie jest oparta na solidnym modelu ekonomicznym, lecz jest zbiegiem pozytywnych czynników, które jak np. kontrowersyjny program złotych wiz, są ryzykowne dla utrzymania wzrostu w długim okresie.  Rząd cypryjski, po zakończeniu programu naprawczego praktycznie zaprzestał restrukturyzacji. Do tej pory nie ukończono modernizacji służby zdrowia, nie zreformowano sektora edukacji, a pakiet dot. unowocześnienia turystyki od dwóch lat jest w fazie konsultacji.  

     

     

    Tab. 1 Współczynnik wzrostu PKB
    (zał. stałych cen, porównanie do tego samego kw. okresu poprzedniego)

    ROK 2016

    Kwartał

    I

    II

    III

    IV

    3,1

    3,1

    3,4

    3,9

    ROK 2017

    Kwartał

    I

    II

    III

    IV

    3,8

    4,0

    3,8

    3,9

    ROK 2018

    Kwartał

    I

    II

    III

    IV

    4,0

         

    Źródło: Statistical Service of the Republic of Cyprus

     

    Od początku 2017 r. miesięczna inflacja waha się w granicach 0,5%-0,7%. Pomimo, iż  w latach kryzysu notowano deflację, a w ostatnich dwóch latach roczny wzrost cen jest poniżej 1% Republika Cypryjska pozostaje jednym z najdroższych krajów UE. Wg danych statystycznych EUROSTAT, poziom cen podstawowych towarów i usług na Cyprze wyniósł w 2016 r. 88% średniej unijnej, przy czym produkty żywnościowe oraz napoje bezalkoholowe były droższe niż przeciętnie wśród krajów wspólnoty (109%).

     

    Bezrobocie, choć nadal stosunkowo wysokie, spada najszybciej wśród państw członkowskich i obecnie wynosi ok 7,7% (najlepszy wynik od lipca 2011 r.). Wciąż stosunkowo dużym problemem pozostaje znalezienie zatrudnienia przez osoby do 25-tego roku życia. Bezrobocie w najniższej grupie wiekowej wynosi ok 22,4% (dane z kwietnia 2018 r.), pomimo iż 90% osób wkraczających na rynek pracy ma wyższe wykształcenie.  Wg danych EUROSTAT bezrobocie w na Cyprze jest siódme co do wielkości w UE 28 ( lipiec 2018).

     

    W 2017 r. roku bilans handlowy Republiki Cypryjskiej zamknął się deficytem przekraczającym 5,13 mld euro (0,7 mld euro więcej w porównaniu z tym samym okresem roku 2016). Pogorszenie stanu rachunków obrotów bieżących wynikało z lepszej sytuacji gospodarczej kraju, która przełożyła się bezpośrednio na wzrost importu. W 2017 r. całkowita wartość eksportu w 2017 r. wyniosła 2,9 mld euro (2,7 mld euro w 2016r.), natomiast importu 8,09 mld euro (7,1 mld euro w 2016 r.)

     

    Import 2017

     

    W badanym okresie odnotowano ponad 14% wzrost wartości importu z 7,11 mld euro w 2016 r. do 8,09 mld euro w 2017 r. Wiodącą rolę w strukturze towarowej importu odgrywały zakupy artykułów konsumpcyjnych (25,6% całości importu). Na drugim miejscu uplasowały się dobra pośrednie (18,4%) a następnie ropa naftowa, paliwa i smary (17%) oraz dobra kapitałowe (5%). W strukturze geograficznej cypryjskiego importu dominują państwa Unii Europejskiej, z których pochodziło 58% importu (głównie Grecja, Włochy, Niemcy, W.Brytania). Wśród głównych partnerów spoza UE wymienić należy Chiny, Koreę Południową, Izrael i Rosję.

     

    Eksport 2017

     

    Wartość eksportu wzrosła o 7% i wyniosła 2,96 mld euro, przy czym eksport krajowy (towary wyprodukowane na Cyprze) stanowił ok. 50% sprzedaży za granicą. Wysoki udział reeksportu jest tradycyjną cechą cypryjskiej wymiany handlowej. W strukturze cypryjskiego eksportu krajowego główną rolę odgrywają produkty pochodzenia przemysłowego stanowiące ponad 90% eksportu, z których największą grupę stanowią produkty farmaceutyczne (24% eksportu) produkowane na Cyprze przez firmy izraelskie.  Kolejną dużą grupą towarów w cypryjskim eksporcie tworzą surowe produkty rolnicze, których udział wynosi ok. 8%. Największy udział w tej grupie produktów stanowią ziemniaki, ryby oraz owoce cytrusowe. Cypryjski eksport kierowany jest głównie (ponad 31%) do państw Unii Europejskiej (Grecja, W.Brytania, Niemcy, Holandia, Belgia, Włochy) oraz na Bliski Wschód (Libia, Liban, Izrael, Chiny). Z pozaunijnych krajów europejskich głównym odbiorcą cypryjskich produktów jest Norwegia, Rosja oraz Szwajcaria.

     

     3.2 Tabela najważniejszych wskaźników ekonomicznych

    Wyszczególnienie

    2017

    2018 (prognoza)

    PKB wartość globalna

    19,21 mld €

    20,07 mld €

    PKB wartość na 1 mieszkańca

    22 410 €

    23 342 €

    Tempo wzrostu PKB w %

    3,9%

    3,7 %

    Relacja deficytu/nadwyżki finansów publicznych do PKB w %

    -6,7%

    -6,1%

    Relacja całkowitego długu publicznego do PKB w %

    97,5%

    106,4%

    Stopa inflacji (indeks cen konsumpcyjnych HICP)

    0,7%

    0,7%

    Stopa bezrobocia w %

    11,1%

    9,3%

    Wartość obrotów handlu zagranicznego

    2016
    -4,43 mld €

    2017

    -5,13 mld €

    Wartość eksportu

    2016

     2,75 mld €

    2017

     2,96 mld €

    Wartość importu

    2016

     7,11 mld €

    2017

     8,09 mld €

    Bilans płatniczy na rachunku obrotów bieżących

    344 mln €

    878  mln €

    Wartość rocznego napływu zagranicznych inwestycji bezpośrednich

    2015

    159.556,6 mln€

    2016

    189.881,3 mln€

    Wartość rocznego odpływu zagranicznych inwestycji bezpośrednich

    2015

    159.878,9 mln€

    2016

    186.554,9 mln€

     ŹRÓDŁA: Statistical Service of the Republic of Cyprus, EUROSTAT, Bank of Cyprus, Sapienta Economics

     

    3.3. Główne sektory gospodarki.

     

    Struktura tworzenia cypryjskiego produktu krajowego brutto w ostatnich latach zasadniczo nie ulega większym zmianom. Podstawowym źródłem wzrostu jest szeroko rozumiany sektor usług, którego udział od lat przekracza 75%, a największe znaczenie w sektorze ma działalność związana z rynkiem nieruchomości, usług finansowych, turystyką oraz shippingiem. Porównując znaczenie sektora usług w gospodarce cypryjskiej i średnio w gospodarce krajów UE, a w szczególności jego strukturę, można stwierdzić, że pod tym względem gospodarka cypryjska wykazuje cechy nowoczesnej gospodarki z dobrze rozwijającym się sektorem trzecim.

     

    Strukturę gospodarki Cypru charakteryzuje niski udział w tworzeniu PKB tzw. sektorów tradycyjnych (rolnictwo, rybołówstwo), które w 2017 stanowiły zaledwie 2,3% PKB.  W ostatnich latach wzrostową tendencję obserwuje się w przypadku przemysłu, którego udział w tworzeniu PKB kraju wynosi obecnie  11%.

     

    Analiza sektorowa pokazuje, że ożywienie w 2017 r. było nierównomierne, jednak wszystkie sektory, oprócz sektora finansowo-ubezpieczeniowego (zadłużone banki) wyszły z recesji. Najbardziej znamienne jest ożywienie w sektorze budowlanym, który po latach ciężkiej recesji wypracował 26,8% PKB kraju w 2017 r. Bez wątpienia jest to związane nie tylko z dobrą koniunkturą gospodarczą, ale również z kontrowersyjnym programem „paszport za gotówkę”, zgodnie z którym obcokrajowcy pragnący otrzymać cypryjskie obywatelstwo zobowiązani są m.in. do zakupu nieruchomości na terenie Republiki Cypryjskiej.

     

    Pomimo trudnej sytuacji gospodarczej w latach 2012-2014, międzynarodowa atrakcyjność Cypru jako raju podatkowego nie zanika, a liczba wniosków o rejestrację nowych firm od 2014 r. wzrasta. Usługi profesjonalne( np. obsługa prawno-rachunkowa przedsiębiorstw zarejestrowanych na Cyprze) nadal są jednym z najlepiej rozwijających się sektorów kraju (5,1% rocznie w latach 2015-17).

     

    Sektor turystyczny, który jako jedyny, oprócz shippingu, notował pozytywne wyniki w latach kryzysu finansowego, wykazuje stały wzrost, a rok 2018 okazał się czwartym z rzędu rekordowym sezonem. Rządowe wysiłki zmierzające do ulepszenia branży przyjazdowej mogą doprowadzić do renesansu w sektorze, który obecnie stanowi ponad 13% PKB kraju. 

     

    Należy liczyć się z tym , że w niedalekiej przyszłości sektor energetyczny będzie znaczącym, nowym źródłem wzrostu dla gospodarki cypryjskiej. Wyspa ma ambitne plany, aby stać się regionalnym hubem energetycznym we wschodniej części Morza Śródziemnego, a realizacja planów wydobycia gazu ziemnego z wód terytorialnych zdecydowanie zwiększy wartość eksportu. Już w 2017 r., dzięki zaangażowaniu międzynarodowych gigantów energetycznych w proces poszukiwania i wydobycia surowca, udział sektora wydobywczego w tworzeniu PKB wyniósł 17,9%.  

     

    3.4. Uczestnictwo w wielostronnych organizacjach i porozumieniach o charakterze ekonomicznym.

     

    Republika Cypryjska jest członkiem WTO od 30 czerwca 1995 roku, natomiast cypryjski wniosek o członkostwo w OECD jest wetowany przez Turcję od 1995 roku.

     

    3.5. Relacje gospodarcze z UE.

     

    Z dniem przystąpienia Republiki Cypryjskiej do UE 1 maja 2004 roku utrzymywane są bliskie relacje polityczne, kulturalne i gospodarcze z pozostałymi krajami członkowskimi.

     

    Formalne relacje Republiki Cypryjskiej z UE zostały zapoczątkowane w 1972 roku podpisaniem z EWG  Porozumienia o Stowarzyszeniu (Association Agreement), które było właściwie porozumieniem handlowym. W 1987 roku zostało podpisane Porozumienie o Unii Celnej (Customs Union Agreement).  Relacje Republiki Cypryjskiej z WE wkroczyły w nowy wymiar wraz z momentem złożenia przez Cypr wniosku o pełne członkostwo w Unii w lipcu 1990 roku. Negocjacje akcesyjne rozpoczęły się  w 1998 roku i zostały pomyślnie zakończone w kwietniu 2003 roku. Cypr sprawował Prezydencję w UE 1 lipca 2012 roku jako trzeci kraj w trio Polska-Dania-Cypr.

     

    Dwustronna współpraca gospodarcza


     

    4. Dwustronna współpraca gospodarcza.

     

    4.1. Gospodarcze umowy dwustronne.

     

    W dniu 4 czerwca 1992 r. została sporządzona w Warszawie Umowa pomiędzy Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Cypryjskiej w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodów i majątku. W marcu 2012 r. w Nikozji podpisano Protokół o zmianie Umowy. Główną zmianą jest usunięcie klauzuli tax sparing, promującej zakładanie fikcyjnych spółek, oraz wprowadzenie pełnej klauzuli wymiany informacji podatkowych, która umożliwia uzyskanie informacji o dochodach Polaków w relacjach z Cyprem. Protokół wprowadził także zmiany w sposobie opodatkowania dochodów członków zarządów spółek oraz obniżył stawkę podatku u źródła w odniesieniu do dywidend.

     

    4.2. Handel zagraniczny.

     

    Cypr nie jest znaczącym partnerem w polskiej wymianie handlowej, świadczy o tym wskaźnik udziału wymiany handlowej miedzy Cyprem a Polską, który wynosi zaledwie 0,07% całkowitego eksportu i  0,04% całkowitego importu Polski. Dwustronna wymiana handlowa charakteryzowała się zawsze nadwyżką polskiego eksportu, choć w ostatnich latach różnica jest coraz mniej wyraźna.

     

    Charakteryzując ogólnie poziom wymiany handlowej w ostatnich latach, można stwierdzić, że w dużej mierze był on uzależniony od współpracy w zakresie usług remontowych dla jednostek pływających. Ich udział w eksporcie Polski cykliczne wahał się od 40% do nawet 90% w 2002 roku. Z ogólnej wartości polskiego eksportu na Cypr ponad 41%  przypadało na obroty usługami dla jednostek pływających. Na wysokość tych obrotów nie ma większego wpływu ani ogólna koniunktura gospodarcza (na Cyprze lub w Polsce) ani też działalność marketingowa czy promocyjna. Są one funkcją koniunktury na rynku żeglugowym, oraz związane są z faktem, że Cypr jest krajem tzw. dogodnej bandery, gdzie zarejestrowanych jest szereg polskich statków, których remonty odbywają się w stoczniach polskich. Przesunięcia czasowe pomiędzy momentem rozpoczęcia remontu (dostawa w celu uszlachetnienia), a jego zakończeniem (dostawa po uszlachetnieniu) powodują wystąpienie w polskich statystykach sezonowych wahań wzajemnego salda bilansu obrotów.

     

    Ze wstępnych danych statystycznych Ministerstwa Przedsiębiorczości i Technologii wynika, że w 2017 roku poziom eksportu z Polski na Cypr kształtował się na poziomie ok. 148,8 mln euro  (177,6 mln euro w 2016 r.), a wielkość importu z Republiki Cypryjskiej wyniosła ok 80 mln euro (100,9 mln euro w 2016 r.). Obroty handlowe pomiędzy dwoma krajami zamknęły się dodatnim dla Polski saldem w wysokości 68,8 mln euro (76,7 mln euro w 2016 r.).

     

    Wśród towarów eksportowanych z Polski w 2017 dominowały statki, łodzie i jednostki pływające, urządzenia transportowe, artykuły spożywcze oraz sprzęt elektryczny. Z Cypru najchętniej importowaliśmy statki, łodzie oraz konstrukcje pływające, sprzęt elektryczny oraz obuwie.

     

                      Główne towary importowane z Cypru w 2017 r.

    Wartość  mln €

    1

    STATKI, ŁODZIE ORAZ KONSTRUKCJE PŁYWAJĄCE     

    29,7

    2

    MASZYNY I URZĄDZENIA MECHANICZNE     

           12,0

    3

    OBUWIE, NAKRYCIA GŁOWY, PARASOLE, LASKI, STOŁKI MYŚLIWSKIE       

    9,1

    4

    METALE NIESZLACHETNE I ARTYKUŁY Z METALI NIESZLACHETNYCH

    8,3

    5

    PRODUKTY PRZEMYSŁU CHEMICZNEGO         

    7,6

    6

    ZIEMNIAKI/PRODUKTY POCHODZENIA ROŚLINNEGO      

    6

    7

    GOTOWE ARTYKUŁY SPOŻYWCZE; NAPOJE BEZALKOHOLOWE I ALKOHOLOWE

    4

    8

    ZWIERZĘTA ŻYWE, PRODUKTY POCHODZENIA ZWIERZĘCEGO        

    1,1

    9

    PRODUKTY MINERALNE

    0,8

    10

    PRZYRZĄDY I APARATURA OPTYCZNA

    0,4

    Źródło: GUS

     

     

                           Główne towary eksportowane na Cypr w 2017 r.

    Wartość mln €

    1

    STATKI, ŁODZIE ORAZ KONSTRUKCJE PŁYWAJĄCE

    46,6

    2

    GOTOWE ARTYKUŁY SPOŻYWCZE; NAPOJE BEZALKOHOLOWE I ALKOHOLOWE

    22,2

    3

    MASZYNY I URZĄDZENIA MECHANICZNE

    18,1

    4

    ZWIERZĘTA ŻYWE, PRODUKTY POCHODZENIA ZWIERZĘCEGO

    14,5

    5

    MATERIAŁY I ARTYKUŁY WŁÓKIENNICZE

    14

    6

    PRODUKTY PRZEMYSŁU CHEMICZNEGO W TYM FARMACEUTYCZNEGO               

    8,2

    7

    ARTYKUŁY PRZEMYSŁOWE

    7,7

    8

    PRODUKTY POCHODZENIA ROŚLINNEGO

    6,5

    9

    METALE NIESZLACHETNE I ARTYKUŁY Z METALI NIESZLACHETNYCH            

    2,6

    10

    OBUWIE, NAKRYCIA GŁOWY

     2,2

    Źródło: GUS

     

    Obroty handlowe Polska-Cypr

    mln Euro

    2016

    (I-XII)

    2017

                      (I-XII)

    Dynamika

     

    Obroty

    278,2 mln €

    228,8 mln €

    82%

    Eksport

    177,6 mln €

    148,8 mln €

    83,8%

    Import

    100,9 mln €

    80 mln €

    79,3%

    Saldo

    76,7 mln €

    68,8 mln €

    89,5%

    Źródło: MPiT

     

    4.3. Inwestycje wzajemne.

     

    Dochody cypryjskich inwestorów bezpośrednich z tytułu zaangażowanego w Polsce kapitału w postaci inwestycji bezpośrednich wyniosły w 2016 r. 448,3 mln euro. Stan zobowiązań Polski z tytułu cypryjskich inwestycji bezpośrednich na koniec 2016 r. wyniósł nieco ponad 5,8 mld euro (kwota utrzymuje się mniej więcej na tym samym poziomie od 2012 r.)

     

    Cypryjskie inwestycje bezpośrednie netto (FDI inflows) w Polsce w 2016 r. wyniosły ogółem 75,9 mln euro, dla porównania w 2015 r. kwota ta przekroczyła 1 mld euro.

     

    Polskie inwestycje bezpośrednie na rynku cypryjskim w 2016 roku wyniosły -1,47 mld euro (ogółem odpływ kapitału). Oznacza to, że w badanym okresie polscy inwestorzy bezpośredni wycofywali swój kapitał (dezinwestycje). Warto również odnotować, że trzeci, najwyższy stan należności z tytułu polskich inwestycji bezpośrednich za granicą na koniec 2016 r. odnotowano wobec podmiotów z Cypru (3,4 mld euro).

     

    Należy pamiętać, że zainteresowanie inwestorów zagranicznych wynika z korzystnych warunków prowadzenia działalności jakie w dalszym ciągu oferuje Cypr, głównie w postaci preferencji podatkowych. Zagraniczne podmioty lokują na Cyprze jedynie siedziby spółek holdingowych  czego nie należy utożsamiać ze szczególnie dużym zainteresowaniem tym rynkiem (patrz punkt 4.1). /na podstawie danych NBP/

     

    Dostęp do rynku


     

    5. Dostęp do rynku.

     

    5.1. Dostęp do rynku dla polskich towarów i usług /bariery/. Nabywanie i wynajem nieruchomości.

     

    Wobec akceptacji przez Cypr trzech swobód wynikających z wejścia do UE praktycznie nie występują formalne przeszkody i bariery w eksporcie, współpracy gospodarczej, wynajmie czy zakupie nieruchomości na terytorium Republiki Cypryjskiej.

     

    5.2. Dostęp do rynku pracy. Świadczenie usług i zatrudnienie obywateli RP.

     

    Z dniem przystąpienia Republiki Cypryjskiej do UE, władze wdrożyły w pełni unijną zasadę swobodnego przepływu osób, co oznacza, że nie wprowadzono żadnych restrykcji ani okresów przejściowych odnoszących się do ruchu osobowego z krajów rozszerzonej UE. Oznacza to możliwość swobodnego poszukiwania i podejmowania pracy przez obywateli UE (w tym Polski) w Republice Cypryjskiej (grecka część wyspy). Obywatele polscy mogą być zatrudniani na ogólnych zasadach obowiązujących Cypryjczyków tj. bez żadnych ograniczeń (z uwzględnieniem ogólnie obowiązującego w ramach Unii Europejskiej prawa).

     

    Zgodnie z prawem Republiki Cypryjskiej, warunki zatrudnienia (zwłaszcza wynagrodzenie) pracowników uzgadniane są bądź bezpośrednio pomiędzy pracodawcą i pracownikiem (w takim przypadku warunki dla obcokrajowców nie mogą być dyskryminujące i różnić się od warunków oferowanych obywatelom cypryjskim) bądź oparte są na zbiorowych porozumieniach podpisanych pomiędzy pracodawcami a branżowymi związkami zawodowymi (dotyczy to na przykład zatrudnienia w hotelarstwie i gastronomii, którego warunki są ściśle określone w umowie zbiorowej). Dla niektórych zawodów wynagrodzenie minimalne określane jest szczegółowymi przepisami. O przestrzeganie tych zasad dba zarówno resort pracy jak i cypryjskie związki zawodowe kontrolujące warunki umów o pracę. Do tych instytucji można się też zgłaszać z uzasadnionymi skargami i zażaleniami na niedotrzymywanie warunków zatrudnienia przez pracodawcę.

     

    Republika Cypryjska dotychczas nie podjęła, ani nie ogłosiła planów podjęcia działań zaostrzających w obszarze swobody przepływu osób oraz swobody świadczenia usług.

     

    Każdy obywatel polski, który ma zamiar przyjechać na Cypr w celu poszukiwania pracy powinien, w jego własnym interesie, zapoznać się z wszelkimi dostępnymi informacjami przed opuszczeniem kraju. Informacje takie są udostępnione na stronie internetowej Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej. Szczegóły dotyczące zasad i warunków zatrudnienia pracowników na Cyprze po 1.05.2004r. udostępnione są także na stronie internetowej Ambasady RP w Nikozji oraz na stronie cypryjskiego Ministerstwa Pracy: http://www.mlsi.gov.cy/mlsi/dl/dl.nsf/page4b_en/page4b_en?OpenDocument

     

    5.3. System zamówień publicznych.

     

    Nad prawidłowym funkcjonowaniem systemu zamówień publicznych czuwa tzw. Treasury of the
    Republic of Cyprus – jednostka niezależna mająca za zadanie zarządzać i nadzorować
    wszystkie operacje księgowe Republiki Cypryjskiej. Regulacje prawne dot. zamówień publicznych
    na Cyprze oraz praktyczny przewodnik w języku angielskim dostępny jest na stronie internetowej: http://www.publicprocurementguides.treasury.gov.cy

     

    5.4. Ochrona własności przemysłowej i intelektualnej.

     

    Nad ochroną własności przemysłowej oraz intelektualnej czuwa Sekcja ds. Ochrony  Własności Intelektualnej i Przemysłowej (The Intellectual and Industrial Property Section) w Departamencie Rejestracji Przedsiębiorstw Ministerstwa Handlu Przemysłu i Turystyki, która zajmuje się znakami towarowymi, patentami, projektami przemysłowymi oraz prawami autorskimi.

     

    Rejestracja znaków towarowych oraz znaków usługowych (service mark) odbywa się zgodnie z regulacją nr 268 oraz z Międzynarodową Konwencją Paryską o Ochronie Własności Przemysłowej (regulacje 63/65 oraz 66/83). Regulacje chronią znaki towarowe zarówno obywateli Republiki Cypryjskiej jak i obywateli innych krajów.

     

    1 kwietnia 1998 roku weszła w życie Ustawa Patentowa nr 16(I)/98, zgodnie z którą każda osoba prywatna lub organizacja może złożyć wniosek do Departamentu Rejestracji Przedsiębiorstw Ministerstwa Energii, Handlu, Przemysłu i Turystyki o zarejestrowanie wynalazku w celu przyznania patentu. Departament również rejestruje oraz chroni patenty wydane przez Europejskie Biuro Patentowe (EPO).

     

    W Republice Cypryjskiej prawa autorskie są rejestrowane automatycznie. Prawo o ochronie praw autorskich nr 59/76 chroni publikacje obywateli Republiki Cypryjskiej wydane na całym świecie oraz publikacje obywateli innych krajów wydawane na Cyprze. Właściciele praw autorskich mają wyłączne prawo do powielania, tłumaczenia oraz oferowania swoich prac do publicznej wiadomości. Zgodnie z regulacją ochronie podlegają: prace naukowe, prace literackie, prace muzyczne prace artystyczne, filmy kinematograficzne, fotografie, nagrania dźwiękowe, audycje.

     

    Republika Cypryjska jest członkiem Europejskiego Biura Patentowego (EPO) oraz Światowej Organizacji Własności Intelektualnej (WIPO) ponadto współpracuje z Urzędem ds. Harmonizacji Rynku Wewnętrznego (OHIM).

     

    Przydatne linki i kontakty


     

    6. Przydatne strony i linki.

     

    Rządowa strona internetowa o charakterze informacyjnym: www.cyprus.gov.cy

    Strona Cypryjskiej Izby Handlowej: www.ccci.org.cy

    Strona Cypryjskiej Agencji Promocji Inwestycji: www.investincyprus.gov.cy

    Prasa ekonomiczna: www.financialmirror.com

    Oficjalna prasa o charakterze informacyjnym:
    Cyprus News Agency:
    http://www.cna.org.cy/website/english/index.asp

    Press and Information Office: http://www.moi.gov.cy/moi/pio/pio.nsf/ll_news_en?OpenForm

    Cypryjska Agencja Promocji Inwestycji: www.cipa.org.cy

    Polsko-Cypryjska Izba Handlowa: www.polandcyprus.com

    Ministerstwo Finansów: http://mof.gov.cy/en/

    Ministerstwo Energii, Handlu, Przemysłu i Turystyki: http://www.mcit.gov.cy/mcit/mcit.nsf/contact_en/contact_en?OpenForm

     

    2 marca 2015 (ostatnia aktualizacja: 25 września 2018)

    Drukuj Drukuj Podziel się treścią: