close

  • Być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczypospolitej Polskiej

     

  • ESTONIA

  •  

     Informacje o kraju


     

    Oficjalna nazwa kraju:               

    Republika Estońska

     

    Stolica:                                        

    Tallinn

     

    Położenie geograficzne:             

    Europa Wschodnia, nad Zatoką Fińską Morza Bałtyckiego pomiędzy Łotwą, Rosją. Odległości z Tallinna: do Helsinek 85 km, Rygi 310 km, St. Petersburga 350 km, Sztokholmu 375 km. Lasy pokrywają 55% kraju, Estonia posiada 1.521 wysp.

     

    Ludność:                                           

    1 318 705 (dane na 1 stycznia 2018 r.). Gęstość zaludnienia wynosi  29 osób na km2

     

    Powierzchnia:                                    

    45.227 km2

     

    Główne miasta:                                   

    Tallinn, Tartu, Pärnu, Narva, Kohtla-Järve.

     

    Podział administracyjny:                  

    15 prowincji, 33 miasta, 194 obszary wiejskie.

     

    Język urzędowy:                                 

    estoński, powszechny język rosyjski, możliwość ograniczonego porozumienia się  w języku angielskim i fińskim.

     

    Klimat:                                                

    wilgotny, umiarkowany. Średnie temperatury: -2ᵒC zimą, +19ᵒC latem, bywają mroźne zimy poniżej -20ᵒC i ciepłe lata powyżej +30ᵒC.

     

    Główne bogactwa naturalne:                 

    drewno, łupki bitumiczne, fosforany, piaskowiec, torf

     

    System walutowy:                                  

    euro (od 1 stycznia 2011 r.)

     

    Religia:                                                    

    dominujący ateizm, prawosławie i luteranizm

     

    Infrastruktura transportowa:

    krajowa sieć dróg na dobrym poziomie, niektóre drogi lokalne są poniżej standardu europejskiego. Główne lotniska: Tallin, Tartu, Parne, Kuressaare, Kärdla. Estonia posiada 14 portów,  w tym 4 w Tallinnie (Muuga, Kopli, Paldiski, Miejski) oraz w Pärnu, Kunda, Sillamae.

     

    Obowiązek wizowy:                              

    Estonia należy do strefy Schengen - swobodny przepływ obywateli UE

     

    Święto narodowe:                                  

    Dzień Niepodległości - 24 lutego. Dni wolne od pracy: 1 stycznia, 1  maja, 23-24 czerwca, 20 sierpnia, 24-26 grudnia.

     

     

     

    System administracyjny


     

    Ustrój polityczny: Demokracja parlamentarna


    Głowa państwa: Prezydent wybierany przez parlament
     

    Władza ustawodawcza:  Jednoizbowy parlament Riigikogu (101 posłów)
     

    Władza wykonawcza:  Rada ministrów
     

    Instytucje związane  z gospodarką:

     

    Ministerstwa: Gospodarki i Infrastruktury, Sprawiedliwości, Finansów, Edukacji i Badań, Środowiska,
    Rolnictwa.  

     

    Urzędy: Ochrony Konkurencji,  Ziemi, Dróg, Zamówień Publicznych, Leków, Ubezpieczenia Socjalnego, Transportu Morskiego, Patentowy, Ochrony Konsumentów, Podatków i Ceł, Pracy.

     

     Inne: Centrum Standaryzacji, Centrum Akredytacji, Inspekcja Nadzoru Technicznego, Zarząd Weterynarii i Żywności, Centrum Rozwoju Przedsiębiorczości, Rejestr Handlowy, Departament Rejestrów Sądu Miejskiego w Tallinnie. 
     

    Sądownictwo:  

     

     I poziom:   sądy wojewódzkie, miejskie i administracyjne,  II poziom:  sądy apelacyjne, III poziom: sąd najwyższy 
     

     

    Gospodarka


     

    OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA

     

    Podstawami gospodarki estońskiej jest jej otwartość, liberalna polityka gospodarcza, sprzyjający przedsiębiorczości i inwestycjom system podatkowy oraz bankowy. W strukturze gospodarki Estonii dominują usługi, które są głównym składnikiem PKB (71%), przemysł wytwarza 25% PKB, pozostałe gałęzie gospodarki, w tym rolnictwo 4% PKB. Gospodarka Estonii w dużej mierze korzysta ze swoich zasobów, jakimi są lasy i łupki bitumiczne. Estonia jest krajem najmniej zależnym w UE od importu energii, jedynie 12% zapotrzebowania stanowi import, ponad 70% produkcji energii pochodzi z wydobywanych na miejscu łupków bitumicznych, coraz więcej energii produkowane jest ze źródeł odnawialnych.

     

    Estonia wychodzi z okresu niskiego wzrostu gospodarczego, który w latach ubiegłych osiągał 1,1-1,6%. W 2017 r. przyrost PKB wyniósł 4,8%. Jest to wynikiem wprowadzonych przez rząd instrumentów nakierowanych na wzrost gospodarczy, podejmuje się intensywne działania w dziedzinie innowacji, rozwoju infrastruktury, automatyzacji i cyfryzacji. Dużą uwagę zwraca się na podwyższanie wydajności pracy, której poziom w przemyśle Estonii wynosi jedynie 55% średniej unijnej.  

     

    Estońskie społeczeństwo przeszło głęboką przemianę, w wyniku czego obywatele oraz firmy uzyskały wszechstronny dostęp do środowiska cyfrowego, które pozwala na komunikację z instytucjami rządowymi, jak również z partnerami wewnątrz sektora prywatnego. Estońskie e-usługi zwiększają budowanie więzi pomiędzy obywatelami, biznesem i państwem. Od 17 lat Estończycy dysponują cyfrową identyfikacją, za pomocą której mogą podpisywać dokumenty, płacić podatki, opłacać należności, dokonywać zapytań w rejestrach, wysyłać szyfrowane e-maile, korzystać w wielu usług. Obywatele szybko przekonali się, że łatwiej i szybciej jest skontaktować się i załatwić sprawę on-line niż osobiście udać się do urzędu. Transformacja w kierunku rozwiązań cyfrowych nie była przymusowa, ale dzięki prostocie, dostępności i łatwości stosowania, rozwiązania te są obecnie uznawane za „oczywiste”. Estonia przoduje wśród państw UE pod względem zastosowania nowoczesnych rozwiązań informatycznych np. podpis elektroniczny, e-podatki, e-recepty, e-ID, m-parking, system X-Road łączący cyfrowo instytucje publiczne oraz ich rejestry, I-Voting, 99% transakcji bankowych jest przeprowadzana elektronicznie, praktycznie cała sfera publiczna jest objęta cyfryzacją.

     

    Estonia charakteryzuje się relatywnie zrównoważonym budżetem i najniższym w UE długiem publicznym. Rząd Estonii wprowadził modyfikacje odnoszące się do rygoru utrzymywania budżetu w równowadze. Wg nowych zasad, strukturalna równowaga budżetowa będzie monitorowana w okresie czteroletnim. Jeśli w roku budżetowym deficyt będzie wyższy od określonego w ustawie, w następnych budżetach musi zostać osiągnięta nadwyżka aby pokryć deficyt. Zbilansowana polityka fiskalna ma pozwolić na dokonywanie inwestycji skierowanych na przyszłość, ale jednocześnie obliguje do pokrycia ew. deficytu nadwyżką w latach następnych.

     

    Estonia jest jednym z wiodących krajów w Europie Środkowej i Wschodniej w zakresie bezpośrednich inwestycji zagranicznych w przeliczeniu na mieszkańca. Na koniec 2017 r. poziom FDI w Estonii wyniósł 19,3 mld euro.

     

    Estonia zajmuje wysoką pozycję w międzynarodowych rankingach: International Tax Competitiveness Index 1 miejsce, Economic Freedom 7, Digital Economy and Society Index 7; Ease of Doing Business 22; Global Competitiveness 32; Corruption Perceptions 22. W rankingu International Telecommunication Union w dziedzinie cyber bezpieczeństwa, Estonia zajęła pierwsze miejsce w Europie i piąte na świecie. Estonia ma jeden z najwyższych międzynarodowych ratingów kredytowych w regionie: Standards&Poor’s: AA-, Moody’s: A1; Fitch A+, z perspektywą stabilną.

     

    Do ambitnych zamierzeń Estonii w najbliższych latach należy zaliczyć projekt budowy szybkiej kolei Rail Baltic, rozbudowę Via Baltica, projekt budowy tunelu pod dnem morskim pomiędzy Tallinnem i Helsinkami, przygotowanie się do wdrożenia w telefonii standardu 5G.

     

     

    RELACJE ESTONII Z UNIĄ EUROPEJSKĄ

     

    Estonia stała się członkiem UE w 2004 r., a z dniem 1 stycznia 2011 roku przyjęła wspólną walutę. Estonia uważa poszerzenie UE o nowe kraje za naturalną drogę wyboru wspólnych wartości, demokracji, wolnorynkowej gospodarki, nowoczesnego społeczeństwa i chętnie dzieli się swoimi doświadczeniami w zakresie wprowadzania reform ze wszystkimi zainteresowanymi krajami aspirującymi do wejścia do UE. Priorytetami rządu Estonii w UE jest umacnianie podstaw gospodarki europejskiej, budowa jednolitego rynku, agenda cyfrowa, bezpieczeństwo energetyczne, Partnerstwo Wschodnie. Estonia aktywnie uczestniczy w pracach Rady Państw Morza Bałtyckiego, podkreślając priorytety ochrony środowiska, konkurencyjności, infrastruktury i bezpieczeństwa. Zagadnieniem z agendy unijnej, które nabrało istotnego znaczenia dla Estonii jest polityka migracyjna wspólnoty. W wyniku porozumienia, Tallinn zobowiązał się do przyjęcia w ciągu 2 lat ok. 550 ubiegających się o azyl w krajach Unii Europejskiej. Do końca 2017 r. Estonia przyjęła 206 uchodźców. W energetyce, ważnym z punktu widzenia Estonii jest realizacja założeń przyjętego planu Bałtyckiego Rynku Energetycznego w celu integracji państw bałtyckich z sieciami europejskim i utworzenia wspólnego rynku Nordic-Baltic. W sprawach klimatycznych, Estonia zdaje sobie sprawę, że nie wywiera znaczącego wpływu na zmiany w skali globalnej, jednakże wspiera wszelkie działania mogące przyczynić się do redukcji emisji gazów cieplarnianych i wprowadzania przyjaznych środowisku technologii. W Estonii panuje przekonanie, że początkowo kosztowne przedsięwzięcia przyniosą w dalszej perspektywie wymierne korzyści i dla środowiska i dla gospodarki. W stolicy Estonii ma siedzibę centrala Agency for the long term operational management of large-scale IT systems in the area of freedom, security and justice. W strukturach europejskich Estonia ma 1 komisarza, 6 europosłów, 2 sędziów w europejskim trybunale sprawiedliwości i 1 przedstawiciela w europejskim trybunale obrachunkowym. Ważnym wydarzeniem w II połowie 2017 r. było  sprawowanie przez Estonię unijnej prezydencji. Przyjęto i realizowano następujące priorytety: otwarta i innowacyjna gospodarka europejska, bezpieczna i chroniona Europa, cyfrowa Europa ze swobodnym przepływem danych, inkluzywna i zrównoważona Europa.

     

     

    AKTUALNA SYTUACJA EKONOMICZNA

     

    Po kilku latach niskiego wzrostu gospodarczego na poziomie poniżej 2%, w 2017 roku Estonia odnotowała wzrost na poziomie 4,8%. Głównymi czynnikami rozwoju były: budownictwo, sektor ICT, przemysł wytwórczy, działalność naukowa i techniczna. Żadna gałąź gospodarki nie wywarła znaczącego negatywnego wpływu na wzrost gospodarczy. Całkowita produkcja sektora budowlanego w Estonii i za granicą wyniosła 2,5 mld euro, o 18% więcej niż w 2016 roku. Wartość produkcji przemysłowej wzrosła w najszybszym od trzech lat tempie, o 3,9%, wartość dodana sektora ICT wzrosła o 15,6%, działalności naukowej i technicznej o 13,9%. Handel, który napędzał popyt wewnętrzny w 2016 r., w ub. roku odnotował wzrost o 1,8%. Rok 2017 był czasem normalizacji i poprawy sytuacji w gospodarce estońskiej, spodziewane jest utrzymanie tempa wzrostu PKB i wysoki poziom zatrudnienia, utrzyma się dobra koniunktura u głównych partnerów eksportowych Estonii. Należy jednak pamiętać, że Estonia jest gospodarką otwartą i uzależnioną w dużym stopniu od czynników zewnętrznych.

     

    W 2017 r. produkcja przedsiębiorstw przemysłowych wzrosła o 8% w porównaniu z rokiem poprzednim. Najlepsze wyniki odnotowały sektory energetyczny, górniczy i wytwórczy, a w ponad dwóch trzecich gałęzi przemysłu produkcja przekroczyła wolumen sprzed roku. 67% całkowitej produkcji przemysłowej sprzedano na rynkach zagranicznych. Pozytywnym zjawiskiem jest wzrost wydajności pracy oraz powiększanie się zysków przedsiębiorstw. Wydajność w przeliczeniu na godzinę pracy wzrosła o 1,9%, a na osobę zatrudnioną o 2,1%. Jednostkowy koszt pracy wzrósł o 3,6%.

     

    Wzrost gospodarczy Estonii w dużym stopniu zależy od wyników eksportu, którego wolumen systematycznie rośnie, w 2017 roku wyniósł on 12,9 mld euro, o 8% więcej niż w roku poprzednim. Import w 2017 r. osiągnął 14,7 mld euro, wzrost o 9%.  Deficyt handlowy powiększył się z 1,6 do 1,8 mld euro.

     

    W 2017 r. przychody budżetu państwa wzrosły o 10,9% w porównaniu z rokiem poprzednim, do 9,31 mld euro. Nakłady inwestycyjne wzrosły o 411,8 mln euro tj. o 18%, najwięcej w sektorze obronnym, budownictwa, dróg oraz wydatków na wschodnią granicę Estonii. Budżet odnotował deficyt w wysokości 0,3% PKB.

     

    W 2017 roku średnia płaca brutto w Estonii wyniosła 1.221 euro miesięcznie, co oznacza wzrost o 6,5% w porównaniu do roku poprzedniego. Przeciętne wynagrodzenie wzrosło w niemal wszystkich działach gospodarki,  najwyższe było w sektorze ICT (2.094 euro) oraz finansów i ubezpieczeń (1.996 euro), najniższe w sektorze usług, w którym stawki były niemal trzykrotnie niższe. Płace realne wzrastały wolniej ze względu na wzrost cen towarów i usług. Stopa bezrobocia wyniosła 5,8% (spadek o 1%), wskaźnik zatrudnienia 67,5% (wzrost o 1,9%), a wskaźnik aktywności zawodowej 71,6% (wzrost o 1,2%).

     

    W połowie 2017 r. w Estonii odnotowano najwyższy poziom inflacji od 4 lat, ceny towarów oraz usług wzrosły o 3,6%. Wyższe ceny spowodowane były zmianami w podatkach (wzrost akcyzy) , wzrostem cen żywności, cen dostawy energii elektrycznej, podwyżkami pakietów turystycznych i biletów lotniczych. Wskaźnik wzrostu cen konsumpcyjnych na koniec roku 2017 wyniósł 3,2%. Wzrost popytu krajowego przyspieszył drugi rok z rzędu, osiągając 4,2%.

     

    Na gospodarkę Estonii dalej negatywnie wpływa brak wystarczającej liczby wykwalifikowanych pracowników. Rząd Estonii podejmuje szereg działań w kierunku rozwiązania tego problemu m.in. poprzez zmiany w systemie zasiłków rodzinnych, reformę systemu emerytalnego, ułatwienie formalności związanych z zatrudnieniem wysoko kwalifikowanych specjalistów z zagranicy. Ponadto funkcjonują programy typu Work in Estonia czy The State as an Employer. Prowadzone są również dyskusje nad zniesieniem lub modyfikacją obowiązującego w Estonii limitu imigracyjnego.

     

    Tabela głównych wskaźników makroekonomicznych Estonii

     

    Wskaźniki

    2014

    2015

    2016 

    2017

     PKB na 1 mieszkańca (w tys. euro)

    14,5

    15,6

    16,1

    17,4

     PKB (w mld euro)

    19,5

    20,5

    20,9

    23,0

     PKB (dynamika w %)

    2,1

    1,1

    1,6

    4,8

     Deficyt budżetowy (% PKB)

    0,6

    -1,5

    +0,3

    -0,3

     Dług publiczny (% PKB)

    10,6

    9,9

    9,5

    9,2

     Inflacja (w %)

    -0,1

    - 0,5

    0,1

    3,4

     Stopa bezrobocia (w %)

    7,4

    6,2

    6,8

    5,8

     Eksport towarów (w mld euro)

    12,1

    11,6

    11,9

    12,9

     Import towarów (w mld euro)

    13,7

    13,1

    13,5

    14,7

     FDI w Estonii (mld euro)

    15,9

    16,3

    18,2

    19,3

     FDI Estonii (mld euro)

    5,2

    5,5

    6,1

    6,4

     

      Dane: Statistics Estonia

     

     

    HANDEL ZAGRANICZNY

     

    W 2017 roku estoński eksport wzrósł o 8 % (do 12,9 mld euro), a import o 9 % (do 14,7 mld euro). Deficyt handlowy wyniósł 1,8 mld euro. Największy wpływ na ujemny wynik bilansu handlowego miał import  sprzętu transportowego, w tym statków oraz surowców i produktów przemysłu chemicznego. Dodatnie saldo w hz odnotował przemysł drzewny i artykułów przemysłowych, w tym mebli. W ubiegłym roku, udział państw UE w całkowitym eksporcie Estonii wyniósł 71%, a w imporcie 82%. W handlu z krajami  UE eksport wzrósł o 4%, import o 9%, z partnerami spoza UE eksport uległ zwiększeniu o 18%, import o 11%.

     

    Największą pozycją eksportową Estonii jest sprzęt elektryczny (17% całego eksportu), następnie drewno i artykuły z drewna (11%), produkty mineralne (10%). W 2017 r. największym krajem przeznaczenia eksportu Estonii była Finlandia (16%), na drugim miejscu znalazły się Szwecja (14%) i Łotwa (9%). Największy wzrost miał miejsce w eksporcie do Finlandii, a następnie do Rosji i Niemiec, największy spadek do Szwecji, Meksyku i Nigerii. W 2017 r. do głównych towarów importowanych do Estonii należał sprzęt elektryczny (15% ogółu), sprzęt transportowy (13%), produkty rolne i spożywcze (10%), urządzenia mechaniczne i produkty mineralne (10%). W imporcie dominowała Finlandia (14%), Niemcy (11%), Litwa (9%). Polska znajduje się w czołówce krajów, z których Estonia importuje towary, z ponad 7-procentowym udziałem. Największy wzrost nastąpił w przywozie z Finlandii, a następnie Rosji i Szwecji. Największy spadek odnotowano w przywozie z Węgier, Stanów Zjednoczonych i Kanady. Estonia eksportowała towary do 180 krajów i importowała je z 133 krajów. W przypadku 130 krajów odnotowano dodatnie saldo handlu zagranicznego. Największe nadwyżki odnotowano w handlu ze Szwecją, a następnie z Norwegią i USA. Największe deficyty odnotowano w handlu z Polską (-794 mln euro) oraz Niemcami i Litwą.

     

    Estonia: handel zagraniczny (mln euro)

     

     

    2015

    2016

     2017

    Eksport

    11 628,8

    11 897,2

    12 861,0

    Import

    13 072,9

    13 492,9

    14 733,7

    Saldo hz

    -1.444,1

    -1 595,8

    -1 872,7

     

    Dane: Statistics Estonia

     

     

    Główni partnerzy handlowi Estonii w 2016 roku (mln euro)

     

    Kraj

    Estoński eksport

    % całości eksportu

    Estoński import

    % całości importu

    Chiny

    219

    1,70

    596

    4,04

    Dania

    361

    2,81

    295

    2,00

    Finlandia

    2.072

    16,11

    2.070

    14,05

    Francja

    259

    2,01

    328

    2,22

    Germany

    932

    7,25

    1.584

    10,75

    Łotwa

    1.175

    9,13

    1.249

    8,48

    Litwa

    747

    5,81

    1.378

    9,35

    Holandia

    474

    3,72

    875

    5,94

    Norwegia

    512

    3,98

    93

    0,63

    Polska

    274

    2,13

    1.086

    7,37

    Rosyjska Federacja

    932

    7,25

    930

    6,31

    Szwecja

    1.733

    13,47

    1.278

    8,67

    Wlk. Brytania

    287

    2,23

    375

    2,54

    USA

    374

    2,91

    148

    1,00

     

    Dane: Statistics Estonia

     

     

    ROLNICTWO

     

    Całkowita produkcja zbóż w 2017 r. w Estonii  wyniosła 1.312 tys. ton, z czego 713 tys. t to pszenica, 425,7 tys. t jęczmień i 52,4 tys. t żyto. Średni plon z hektara wyniósł 4.202 kg dla pszenicy, 4.154 kg dla jęczmienia i 3.932 kg dla żyta. Jest to bardzo dobry wynik, biorąc pod uwagę niekorzystne warunki pogodowe w ubiegłym roku. Powierzchnia zasiewów zbóż objęła 330,7 tys. ha, o 5,9% mniej niż rok wcześniej. Produkcja roślin strączkowych wyniosła 75,3 tys. ton, czyli o 31,2% mniej niż w 2016 roku. Średni plon wynosił 1.149 kg na hektar. Uprawę roślin strączkowych prowadzono na  65,5 tys. hektarów, czyli o 18,2% więcej niż w 2016 roku. Jest to największy zasiew w historii. W 2017 r. wyprodukowano 165,3 tys. ton rzepaku z areału 73,8 tys. hektarów. Średni plon osiągnął 2.240 kg na hektar. Produkcja ziemniaków wyniosła 91,2 tys. ton, czyli o 1,6% więcej niż rok wcześniej. Powierzchnia zasiewów ziemniaków w 2017 r. wynosiła 5.400 ha. Średni plon ziemniaków z hektara wyniósł 16.925 kg.

     

    Estońskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Leśnej (RMK) osiągnęło w 2017 r. przychody w wysokości 178,5 mln euro i zysk 51,7 mln euro. RMK w ciągu roku sprzedało 3,8 mln metrów sześciennych drewna za 171 mln euro. Pomimo niekorzystnych warunków pogodowych, które zakłóciły normalny cykl pracy i spowodowały spadek sprzedaży, uzyskano dobry wynik finansowy, głównie dzięki wzrostowi cen drewna. Podobnie jak w latach ubiegłych prowadzono intensywne zalesianie. Zasadzono 21,2 mln drzew, o jeden milion więcej niż w 2016 r. RMK zarządza w przybliżeniu 30% powierzchni Estonii oraz 45% lasów państwowych.

     

    Produkcja mleka wyniosła blisko 800 tys. ton, o 1% więcej niż rok wcześniej. Wzrosła również liczba krów mlecznych oraz średnia roczna produkcja mleka na krowę (9 tys. kg). Na koniec roku w Estonii było 251,3 tys. szt. bydła, 284 tys. szt. trzody chlewnej świń i 87 tys. szt. owiec i kóz, 2,2 mln sztuk drobiu. Produkcja jaj wyniosła 202,5 mln sztuk, o 2% więcej niż w 2016 roku. Sprzedano 106 tys. ton żywca i drobiu w celu uboju i eksportu. Produkcja mięsa zmniejszyła się o 9%, spadła produkcja wołowiny, wieprzowiny, baraniny i mięsa koziego, natomiast wzrosła produkcja mięsa drobiowego.

     

    Estonia w dalszym ciągu odczuwa negatywne skutki epidemii ASF oraz kryzysu w sektorze mlecznym. Podejmowane są działania wspierające rolnictwo poprzez dodatkowe środki finansowe z budżetu państwa oraz z funduszy unijnych. Eksperci w dziedzinie rolnictwa uważają, że embargo wprowadzone przez Rosję znacznie utrudniło eksport produktów rolnych z Estonii. Poszukiwania nowych rynków okazały się trudniejsze i bardziej czasochłonne niż przewidywano. Rosnący popyt w krajach azjatyckich nie przekłada się na większe możliwości eksportu. W ostatnich kilku eksport artykułów rolnych z Estonii  do tzw. krajów trzecich zmniejszył się o 28%, co oznacza spadek przychodów o 100 mln euro, spadek nastąpił również w sprzedaży wewnątrz UE. W ogólnym rozrachunku estońskim producentom udało się poszerzyć możliwości eksportowe poza UE, ale osiągnięte wyniki są słabsze niż innych państw zachodniej Europy. Eksport produktów rolnych z Estonii obniżył się o 10% rok do roku. 

     

    ENERGETYKA

     

    Estonia produkuje energię elektryczną w większości z wydobywanych w kraju łupków bitumicznych. Wobec zobowiązań międzynarodowych w zakresie zmian klimatycznych i ochrony środowiska, produkcja energii oparta na rodzimych łupkach olejowych będzie kontynuowana, jednakże większa uwaga będzie zwrócona na zmniejszanie emisji oraz rozwój alternatywnych źródeł energii. W opinii OECD, Estonia powinna zredukować zależność od łupków bitumicznych i iść w kierunku zielonych technologii. Generowania energii na bazie wydobycia i przetwarzania łupków oznacza, iż kraj charakteryzuje się jednym z najwyższych wskaźników “carbon intensive”. Zmniejszenie tego uzależnienia jest wyzwaniem numer jeden pod względem ekonomicznym, środowiskowym i społecznym. Ponadto nie można czekać z decyzjami do wyczerpania złóż. Dla dobra gospodarki i zdrowia obywateli, Estonia musi znaleźć drogę do szybszego wejścia na ścieżkę zielonego rozwoju. Łupki olejowe zapewniają 70% zapotrzebowania na źródła energii, jednocześnie produkuje się 533 tony dwutlenku węgla na 1 tys. dolarów PKB, średnia w OECD wynosi 226 ton. W latach 2000-2014, emisja gazów cieplarnianych wzrosła w Estonii o 23%, tempo wzrostu emisji plasuje Estonię na trzecim miejscu, po Turcji i Korei. Zagłębie łupkowe w północno-wschodnim regionie East Viru zanieczyszcza powietrze, glebę i wodę, mieszkańcy odczuwają tego skutki zapadając na choroby układu oddechowego i krążenia. 

     

    Estonia kontynuuje realizację projektów w zakresie przesyłu gazu oraz sieci elektrycznej, które poprzez lepsze połączenia, zwiększenie transmisji, nowe terminale, stacje pośrednie itp. mają na celu zwiększenie bezpieczeństwa energetycznego Estonii i regionu. Największym wyzwaniem dla Estonii w najbliższej dekadzie pozostaje program całkowitego odłączenia się od sieci energetycznej Rosji i synchronizacji z Europą zachodnią, jest to projekt polityczny, który będzie bardzo kosztowny i niemożliwy do zrealizowania bez wsparcia finansowego ze strony UE.

     

    Rząd Estonii ogłosił narodowy program energetyki, który określa strategię do 2030 roku. Plan jest nakierowany na funkcjonowanie otwartego i wolnego rynku energii elektrycznej, w tym synchronizację z unijną siecią energetyczną, oszczędności w konsumpcji energii, zwiększanie udziału odnawialnych źródeł energii, dywersyfikację zaopatrzenia w nośniki energii oraz redukowanie liczby niedoborów w podaży energii. Zmniejszenie zużycia energii elektrycznej nastąpi poprzez zmiany w konstrukcji budynków, modernizacje oświetlenia ulic, zwiększenie wydajności systemów centralnego ogrzewania.

     

    W 2017 r. liczba umów „zielonej energii” zawartych z estońską grupą energetyczną Eesti Energia zwiększyła się trzykrotnie. Gospodarstwa domowe z kontraktem na ekologiczną energię korzystają w całości z energii pochodzącej ze źródeł odnawialnych. Rozwój produkcji zielonej energii przyczynia się do lepszej ochrony środowiska i bardziej racjonalnego wykorzystania zasobów naturalnych. Strategicznym celem Estonii jest produkcja 40 % energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych i alternatywnych do 2021 r. Eesti Energia wykorzystuje do produkcji wodę, wiatr, słońce, odpady domowe, biogaz i biomasę.

     

    W ostatnim okresie ogłoszono szereg inicjatyw w zakresie budowy energetyki opartej na źródłach odnawialnych. Np. w miejscowości Kärdla ma rozpocząć pracę największa elektrownia słoneczna w Estonii, składająca się z 3.240 paneli słonecznych o mocy wyjściowej 1 MW, podpisane zostało porozumienie na budowę pierwszej w Estonii farmy wiatrowej na morzu, wartość projektu określa się na 2 mld euro. Zarówno władze centralne i samorządowe oraz wiele firm, pracują nad nowymi rozwiązaniami technologicznymi w energetyce opartej OŹE, które ułatwią obniżanie kosztów, zwiększanie wydajności, upowszechnienie instalacji solarnych, co w sumie pomoże osiągnąć założone przez UE cele w zakresie energii odnawialnej.

     

    TRANSPORT

     

    Rząd Estonii zamierza przeznaczyć duże środki na projekty infrastrukturalne, w tym na projekt Rail Baltic oraz drogi. Lista projektów infrastrukturalnych, na które przeznaczone jest 135 mln euro w ciągu trzech lat obejmuje rekonstrukcję trasy Tallinn-Pärnu (odcinek trasy Via Baltica), odcinki Tallinn-Narva, Tallinn-Tartu oraz drogi lokalne, łącznie 44 mln euro. Kolej otrzyma 40 mln euro, regionalne lotniska 21 mln euro. Międzynarodowa droga Via Baltica jest dla Estonii strategicznie ważna. W nadchodzących latach nastąpi przebudowa kilku odcinków w celu zwiększenia przepustowości i bezpieczeństwa oraz zainstalowane zostanie szereg inteligentnych systemów transportowych. 

     

    Obecnie wszyscy partnerzy projektu w krajach bałtyckich ściśle współpracują ze sobą w celu pomyślnej i terminowej realizacji projektu Rail Baltic. Strona estońska z zadowoleniem przyjmuje decyzję o finansowaniu z CEF III przebudowy odcinka RB Białystok-Ełk. Zdaniem Estonii, większe zaangażowanie Polski w projekt Rail Baltic oraz polskie wsparcie dla projektu mają zasadnicze znaczenie dla rozwoju i wykonalności nowej linii kolejowej. Ważne jest zapewnienie interoperacyjności technicznej na całej trasie oraz osiągnięcie prędkości do 240 km/h we wszystkich krajach bałtyckich i w Polsce.

     

    Estoński narodowy przewoźnik lotniczy Nordica, w kooperacji z polskim LOT-em, odnotowuje kolejne wzrosty w zakresie liczby obsłużonych pasażerów. Obecnie Nordica posiada 23% udziału w rynku obejmującym loty do i z Tallinna, oznacza to pierwsze miejsce wśród linii lotniczych. W 2017 roku Nordica przewiozła 613 tys. pasażerów, o 63% więcej niż w roku poprzednim. Lotnisko w Tallinnie obsłużyło 2.6 mln pasażerów. Oznacza to wzrost o 19% w stosunku do roku poprzedniego. Pomyślna sytuacja ekonomiczna spowodowała, że popyt na loty rejsowe utrzymywał się na stałym poziomie przez cały rok. Zanotowano także duży skok (o 31%) w liczbie pasażerów lotów czarterowych. Rozwój ruchu pasażerskiego na lotnisku w Tallinie w ubiegłym roku był również związany ze sprawowaniem przez Estonię prezydencji w UE. W 2017 r. 16 linii lotniczych obsługiwało loty rejsowe, między innymi; Nordica, airBaltic, Finnair, Lufthansa oraz Ryanair. Współczynnik wykorzystania miejsc w samolotach wyniósł średnio 69%. W ubiegłym roku z port lotniczy w Tallinnie obsługiwał stałe połączenia w 25 kierunkach.

     

    Zauważalny od kilku lat trend spadkowy w przewozach kolejowych uległ zahamowaniu. W 2017 r. estoński transport kolejowy przewiózł 27,3 mln ton towarów, co oznacza wzrost o 8%. Wynikało to przede wszystkim z lepszych wyników kolei, która przewiozła 18,1 mln ton (wzrost o 15%), głównie są to produkty naftowe oraz nawozy sztuczne, chemikalia, udział drewna i żywności jest marginalny.

     

    W estońskich portach przeładowano w 2017 r. 34,8 mln ton ładunków, co stanowi 4-procentowy wzrost. Na statki załadowano 23,5 mln ton frachtu, wyładowano 11,3 mln ton. Państwowa spółka Port of Tallinn odnotowała w 2017 r. wzrost przychodów w wysokości 121,3 mln euro, o 18% więcej niż w roku poprzednim. Liczba pasażerów wzrosła o 4%, osiągając rekordowy poziom 10,6 mln osób. Najpopularniejszą trasą pasażerską jest połączenie Tallinn-Helsinki, 8,3 mln pasażerów. Liczba pasażerów na trasie Tallinn-Sztokholm po raz pierwszy przekroczyła milion. Statki wycieczkowe zawijały do portu w Tallinie 316 razy, przywożąc do Estonii 566 tys. turystów. Spółka zależna TS Laevad, obsługująca połączenia z głównymi wyspami Estonii, odnotowała łącznie 2,23 mln pasażerów i 950 tys. pojazdów. 

     

    INWESTYCJE BEZPOŚREDNIE

     

    Estonia jest krajem atrakcyjnym dla potencjalnych inwestorów, charakteryzuje się wysokim poziomem rozwoju technologicznego, stosunkowo niskimi kosztami pracy i dobrze wykwalifikowaną kadrą. Z punktu widzenia zagranicznego inwestora istotne jest również niskie zadłużenie państwa, duże możliwości rozwoju innowacyjnych technik, dobra znajomość języka angielskiego wśród pracowników w Estonii. Ograniczeniem jest niewielki rozmiar rynku. Na koniec 2017 r. poziom FDI, które wpłynęły do Estonii wynosił 19,3 mld euro. Największy strumień inwestycji płynie ze Szwecji, Finlandii i Holandii. Inwestycje bezpośrednie w Estonii obejmują głównie obszar finansów i ubezpieczeń, nieruchomości, produkcji przemysłowej i handlu. Estońskie inwestycje zagraniczne osiągnęły  6,4 mld euro, są kierowane w większości na Litwę, Łotwę i Cypr. Preferowane dziedziny estońskich FDI to usługi, finanse i ubezpieczenia oraz nieruchomości.

     

    Estonia: międzynarodowa pozycja inwestycyjna                                                                              (mln euro)

     

     

    FDI w Estonii

    Estońskie FDI

     

    2017

    2016

    2017

    2016

    Ogółem, w tym:

    19.301      

    18.208

    6.420

    6.117,8

    UE 28

    16.248

    15.174

    5.432

    5.199,7

    Strefa euro

    9.810

    9.613

    5.029

    4.761,2

    Wybrane kraje:

     

     

     

     

    Cypr

    563

    619

    1.159

    1.253

    Finlandia

    4.301

    4.188

    589

    409

    Niemcy

    340

    257

    50

    69

    Łotwa

    641

    636

    1.157

    1.186

    Litwa

    773

    681

    1.498

    1.276

    Holandia

    1.549

    1.713

    194

    221

    Norwegia

    398

    451

    58

    46

    Polska

    81

    51

    129

    130

    Rosja

    719

    677

    253

    267

    Szwecja

    5.425

    4.663

    82

    97

     

     

     

    FDI w Estonii

    Estońskie FDI

     

    2017

    2016

    2017

    2016

    Ogółem

    19.301

    18.208

    6.420

    6.118

    w tym:

     

     

     

     

    Produkcja przemysłowa

    2.630

    2.496

    855

    972

    Elektryczność, gaz, klimatyzacja

    151

    150

    444

    288

    Budownictwo

    253

    172

    295

    242

    Handel hurtowy i detaliczny

    2.511

    2.318

    498

    468

    Transport i składowanie

    870

    864

    167

    224

    Łączność i komunikacja

    786

    661

    94

    82

    Finanse i ubezpieczenia

    5.366

    5.003

    1.029

    813

    Nieruchomości

    3.379

    3.317

    925

    825

    Nauka, technika

    1.396

    1.413

    141

    128

    Usługi

    733

    627

    1.150

    1.256

     

    Dane: Bank of Estonia (na dzień 30.06.2016)

     

     

     

     

     

     

     

    Dwustronna współpraca gospodarcza


     

    Relacje gospodarcze Polski z Estonią rozwijają się pomyślnie. Pomimo nierównowagi w bilansie handlowym, firmy polskie i estońskie współpracują i starają się wzbogacać swoją ofertę. Warto podkreślić, że Polska znajduje się na wysokim miejscu w kategorii partnerów Estonii. Polski eksport do Estonii stanowi ponad 7% ogółu, dla porównania Finlandia 14%, Niemcy 10%, Litwa 9%, Szwecja 9%, Łotwa 8%.

    Obroty handlowe pomiędzy Polską i Estonią  w 2017 r. przewyższyły wyniki roku poprzedniego o 9,7%. Polska odnotowuje znaczną nadwyżkę eksportu do Estonii nad importem z tego kraju. Saldo handlu zagranicznego na koniec 2017 r. wyniosło 794,3 mln euro.

     

    Polska - Estonia obroty handlowe  (mln euro)

     

     

    2013

    2014

    2015

    2016

    2017

    Eksport

    838

    1.034

    963

    975,1

    1.068,2

    Import

    134

    236

    264

    258,3

    273,9

    Obroty

    972

    1.270

    1.227

    1.223,4

    1.342,1

    Saldo

    704

    798

    699

    716,8

    794,3

     

    Dane: Statistics Estonia

     

     

    Najważniejszą grupę towarów w polskim eksporcie do Estonii w 2017 r. stanowiły pojazdy, następnie  urządzenia mechaniczne i elektryczne, produkty przemysłu chemicznego i metalowego, tworzywa sztuczne i artykuły spożywcze. Towary wyeksportowane z Polski stanowiły 7,37% ogółu estońskiego importu. Dotychczasowe obserwacje zdają się potwierdzać tezę o konkurencyjności polskiego eksportu, a zwłaszcza jego korzystnej relacji jakości do ceny, co jest istotnym kryterium dokonywania wyboru. Odnotować należy rosnącą aktywność polskich przedsiębiorstw, którzy poszukują nowych partnerów w Estonii. Import z Estonii jest stosunkowo niewielki, obejmuje głównie maszyny i urządzenia, drewno i wyroby z drewna, celulozę, papier, wyroby metalowe. Na lokalnym rynku funkcjonują poprzez swoich miejscowych agentów takie firmy jak PZU, LOT, LPP. W sklepach różnych sieci można znaleźć towary wyprodukowane w Polsce, ale są one często sprzedawane pod obcą marką.

     

    Na rynku przewozów lotniczych istotna jest obecność LOT-u, który stał się strategicznym partnerem estońskiego narodowego przewoźnika Nordica. Współpraca oceniana jest w Estonii wysoko, dzięki niej estońskie linie lotnicze oferują poprzez Warszawę nowe połączenia, lepszą obsługę, większą częstotliwość lotów i jednocześnie powiększają możliwości rozwoju swojej firmy. Nordica posiada 23% udziału w rynku obejmującym loty do i z Tallinna, oznacza to pierwsze miejsce wśród linii lotniczych. Od czerwca 2017 r. funkcjonują trzy codzienne połączenie z Warszawą. W opinii kierownictwa Nordica, Warszawa, posiadając centralne położenie na mapie Europy, jest lotniskiem (hubem) o dużym potencjale dla pasażerów z Estonii, szczególnie dogodne są połączenia z Warszawy do centralnej i południowej Europy, jak również do regionu kaukaskiego. Rozkład lotów Nordica jest kompatybilny z długodystansowymi połączeniami LOT-u.

     

    W 2017 roku nastąpiła pełna realizacja kontraktu na dwa promy zamówione w Stoczni Gdańskiej. Obie jednostki obsługują ruch pasażersko-towarowy pomiędzy dużymi wyspami Estonii a stałym lądem.

     

    Estonia i pozostałe kraje bałtyckie są wciąż zależne od Rosji w zakresie funkcjonowania sieci elektroenergetycznej, a stabilność dostaw energii elektrycznej jest w gestii rosyjskiego operatora. Desynchronizacja sieci elektroenergetycznej z systemem rosyjskim (BRELL) pozostaje długofalowym priorytetem polityki energetycznej Estonii, konsultowanym i realizowanym w ścisłej współpracy z pozostałymi państwami bałtyckimi. Synchronizacja bałtyckiej sieci energoelektrycznej z europejską byłaby najkorzystniejsza poprzez Polskę, z wykorzystaniem połączenia LitPol Link i ew. budowie drugiego korytarza LitPol Link 2. Alternatywą jest przyjęcie przez kraje bałtyckie rozwiązania polegającego na synchronizacji z Europą poprzez kraje nordyckie.

     

    Dla Estonii i pozostałych krajów bałtyckich korytarz transportowy (kolejowy i drogowy) do centralnej Europy poprzez Polskę jest projektem o ogromnym znaczeniu i Estonia liczy na zintensyfikowanie współpracy z polskimi partnerami. Projekt jest m.in. szansą dla polskich przedsiębiorstw na udział w budowie linii kolejowej Rail Baltic, połączenia drogowego Via Baltica i towarzyszącej infrastruktury. 

     

        

    Obroty handlowe Polska – Estonia   (mln euro)

     

     

     

         2016

                 2017  

    Nr

    Sekcje CN

    Eksport

    Import

    Eksport

    Import

     

    Ogółem

    975,1

    258,3

    1.068,2

    273,9

    I

    produkty pochodzenia zwierzęcego

    30,2

    13,2

    30,1

    14,2

    II

    produkty pochodzenia roślinnego

    16,7

    0,8

    17,7

    3,4

    III

    tłuszcze, oleje

    3,6

    0,4

    3,6

    0

    IV

    gotowe artykuły spożywcze, napoje

    60,3

    2,0

    70,8

    2,0

    V

    produkty mineralne

    8,2

    1,6

    14,5

    2,0

    VI

    produkty przemysłu chemicznego

    121,4

    14,0

    152,7

    24,0

    VII

    tworzywa sztuczne, kauczuk i wyroby

    70,9

    11,2

    79,1

    10,5

    VIII

    Skóry i wyroby, art. podróżne, torby,

    3,3

    0,4

    4,0

    0,6

    IX

    drewno i wyroby

    22,2

    27,3

    26,5

    37,3

    X

    ścier drzewny, papier i tektura

    20,6

    21,1

    16,7

    24,7

    XI

    materiały i wyroby włókiennicze

    56,0

    5,4

    59,0

    5,6

    XII

    obuwie, nakrycia głowy, parasole

    10,4

    0,2

    11,2

    0,3

    XIII

    wyroby z kamieni, cementu .szkło

    36,0

    2,3

    35,1

    4,3

    XIV

    metale i kamienie szlachetne

    8,4

    21,1

    1,8

    13,3

    XV

    wyroby metalowe

    102,8

    23,5

    129,5

    29,3

    XVI

    urządzenia mechaniczne i elektr.

    258,1

    85,9

    174,2

    78,3

    XVII

    pojazdy, statki powietrzne, pływające

    97,7

    15,1

    184,8

    11,0

    XVIII

    przyrządy, aparaty optyczne, pomiar.

    12,5

    1,6

    14,8

    1,0

    XIX

    broń i amunicja; części i akcesoria

    0

    0

    0

    0,6

    XX

    wyroby różne

    35,3

    11,1

    41,8

    11,4

    XXI

    dzieła sztuki, przedmioty kolekcj.

    0,1

    0

    0

    0

    XXII

    pozostałe

    0

    0

    0

    0

     

    Dane: Statistics Estonia

     

    Do największych polskich eksporterów należą Flextronics, Renault Polska, Przedsiębiorstwo Handlowe A-T, Unilever Polska, Bayer, Mercedes-Benz Polska, Animex Food, LPP, ABC Data, Ferrero Polska. W grupie przedsiębiorstw, które importują towary z Estonii znajdują się: Alstom Power, ABB, Ensto Pol, CEIDG (Poznań, Piastów), Fabryka Papieru Kaczory, Arctic Paper, Zap Sznajder Batterien, Kostrzyn Spółka Akcyjna, Kompania Leśna.

     

    Zaangażowanie inwestycyjne Polski w Estonii na koniec 2017 roku wynosiło 81,5 mln euro (wzrost o 61% w porównaniu ze stanem na koniec 2016 r.). Największa aktywność ma miejsce w sektorze handlu i produkcji przemysłowej. Poziom bezpośrednich inwestycji estońskich w Polsce praktycznie nie zmienił się  w porównaniu ze stanem na koniec 2016 r. i wynosi 129,5 mln euro. Największymi pozycjami estońskich FDI w Polsce  jest produkcja przemysłowa, handel oraz finanse i ubezpieczenia.

     

    Inwestycje bezpośrednie Polski i Estonii  (mln euro)

     

     

    Polskie FDI w Estonii

    Liczba firm

    Polskie FDI w Estonii

    Liczba firm

    FDI Estonii w Polsce

    Liczba firm

    FDI Estonii w Polsce

    Liczba firm

     

    Wg stanu na 31.12.2016

    Wg stanu na 31.12.2017

    Wg stanu na 31.12.2016

    Wg stanu na 31.12.2017

    Ogółem

    50,6

     

    81,5

     

    129,6 

     

    129,5

     

    Produkcja przemysł.

    21,0 

    30

    17,7

    31

    85,9

    6

    79,8

    5

    Budownictwo

    4,5

    16

    6,9

    12

    -

    -

    2,1

    2

    Handel

    11,5

    106

    43,0

    113

    21,1

    13

    25,0

    14

    Transport i skład.

    0,2

    14

    1,9

    13

    -0,7

    3

    -1,8

    3

    Łączność

    0,3

    24

    0,6

    44

    0,3

    3

    0,1

    3

    Finanse i ubezpiecz.

    2,5

    34

    -0,7

    40

    8,8

    8

    17,1

    9

    Nieruchomości

    4,5 

    7

    3,4

    6

    0,8

    3

    0,7

    3

    Nauka, technika

    1,7

    37

    4,4

    62

    0,9

    5

    1,6

    5

    Usługi

    1,1

    38

    1,0

    76

    x

    x

    x

    x

    Kultura, sztuka,

    0,2

    4

    0,3

    3

    x

    x

    x

    x

    Niesklasyfikowane

    1,9

    x

    2,0 

    x

    2,9

    x

    3,5

    x

     

      Dane: Bank of Estonia

     

     

    Gospodarcze umowy dwustronne:

     

    1. Umowa między Rzeczpospolitą Polską a Republiką Estońską w sprawie unikania podwójnego opodatkowania  i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku z 9 maja 1994 r.
    2. Umowa między Rzeczpospolitą Polską a Republiką Estońską w sprawie wzajemnego popierania i ochrony inwestycji z dnia 6 maja 1993 r.
    3. Umowa między Rzeczpospolitą Polską a Republiką Estońską o pomocy prawnej i stosunkach prawnych w sprawach cywilnych, pracowniczych i karnych z 27 listopada 1998 r.
    4. Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Estońskiej o współpracy w dziedzinie turystyki z 22 września 2004 r.

     

    Dostęp do rynku


     

    Estonia jest krajem o przyjaznym nastawieniu władz dla przedsiębiorczości, prowadzenia handlu, zagranicznych inwestycji, w szczególności kierowanych do sektorów nastawionych na eksport, innowacje i rozwój regionalny. Obowiązujące w biznesie i handlu zasady oparte są na uregulowaniach unijnych. Od momentu przystąpienia Polski i Estonii do UE nie odnotowano utrudnień w eksporcie polskich towarów, ani innych przeszkód dla polskich podmiotów gospodarczych. Estonia nie stosuje ograniczeń w dostępie do rynku pracy (swoboda świadczenia pracy dla obywateli krajów członkowskich UE). Pobyt dłuższy niż 6 miesięcy wymaga rejestracji w miejscowym urzędzie wojewódzkim. Zagraniczne osoby prawne i fizyczne mogą swobodnie nabywać nieruchomości, przy czym w przypadku nabycia ziemi na wybrzeżu niezbędne jest dokonanie uzgodnień z władzami samorządowymi. Nabycie ziemi rolnej lub zalesionej reguluje ustawa o ograniczeniach w nabyciu nieruchomości. Estonia stosuje analogiczne do innych krajów UE rozwiązania w zakresie zamówień publicznych oraz ochrony praw autorskich i pokrewnych, kraj jest stroną konwencji Paris Convention for the Protection of Industrial Property, Estonia ratyfikowała także konwencję Międzynarodowej Organizacji Własności Intelektualnej (WIPO). Akty prawne oraz przepisy wykonawcze znajdują się na stronie internetowej http://www.legaltext.ee.

     

    INFORMACJE NA TEMAT PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ W ESTONII

     

    Zakładanie firmy

    Najbardziej powszechne są przedsiębiorstwa zorganizowane w formie:

    • prywatna spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (OÜ) – kapitał min. 2.500 euro (firmy małe lub średnie, prosta struktura zarządzania);
    • publiczna spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (AS) – kapitał min. 25.000 euro (duże przedsiębiorstwa, forma obowiązkowa dla banków i towarzystw ubezpieczeniowych,  rozbudowany system zarządzania i nadzoru).

    Innym rodzajami firm mogą być spółki jawne, spółki komandytowe, stowarzyszenia handlowe lub filie. Firmy mogą być w 100% własnością cudzoziemców. Obowiązuje wpis do Rejestru Handlowego (elektronicznie, rejestracja trwa do 2 godz.). Faktyczne ustanowienie firmy w Estonii zabiera zwykle kilka dni, przy niewielkiej liczbie procedur (5). 

    Zgodnie z estońskim kodeksem handlowym rozróżnia się dwa typy nabycia firmy, poprzez jej zakup lub w drodze nabycia akcji. W każdym przypadku zalecane jest uzyskanie dokładnych informacji na temat wartości firmy, składników majątkowych, zobowiązań i należności. Przejęcie przedsiębiorstwa może być pełne lub częściowe. Zgodnie z przepisami ustawy o zobowiązaniach (Law of Obligations Act), przeniesienie prawa własności dotyczące aktywów oznacza jednoczesne przejęcie zobowiązań. Nabywca jest zobowiązany do uregulowania zobowiązań, które powstały przed zakupem i których termin spłaty mieści się w granicach 5 lat od nabycia.

    Nie ma statutowej formy zapisu transakcji, jedynie przy transferze nieruchomości obowiązuje akt notarialny. Zakup udziałów spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, (OÜ) wymaga sporządzenia umowy w formie aktu notarialnego, w przypadku spółek akcyjnych (AS) wystarcza pisemna umowa obejmująca transfer akcji.

    Aspekt prawny nabywania firm na terenie Estonii nie odbiega od standardów unijnych i nie ma specjalnych restrykcji dotyczących zagranicznego kapitału, zagraniczni inwestorzy mają takie same prawa i obowiązki jak przedsiębiorcy miejscowi.

     

    Startupy

    Estońskie przepisy określają startup jako podmiot gospodarczy zarejestrowany w Estonii, który zajmuje się działalnością nakierowaną na innowacyjność, z potencjałem wzrostu i poszerzania aktywności eksportowej  i który przyczynia się do ogólnego rozwoju środowiska biznesowego w Estonii. Kwalifikacją do grupy przedsiębiorstw typu startup zajmuje się komisja ekspertów.

     

    Z dniem 18 stycznia 2017 r. weszła w życie nowelizacja ustawy o cudzoziemcach, która ma na celu promowanie i uproszczenie formalności związanych z pobytem i pracą w Estonii zagranicznych specjalistów zatrudnionych w startupach. 

     

    PRZEPISY – POBYT

    PRZEPISY – ZATRUDNIENIE

     

    Handel zagraniczny

    Informacje ogólne:

    • Wszystkie procedury celne są realizowane w formie elektronicznej;
    • Do wszystkich towarów importowanych do UE obowiązują wspólne taryfy celne;
    • Importerzy o dużej skali obrotów mogą ubiegać się o odłożenie opodatkowania;
    • Podatek VAT nie jest nakładany na import towarów, które są składowane, pod warunkiem , że właścicielem składu jest odbiorcą importowanych towarów;
    • Eksporterzy i importerzy musza posiadać rejestrację EORI (Wspólnotowy System Rejestracji i Identyfikacji Podmiotów Gospodarczych).

    Estonia nie posiada listy towarów podlegających ograniczeniom, jedynie niektóre produkty jak lekarstwa, ekwipunek wojskowy, niebezpieczne odpady, produkty chronione konwencją CITES, wymagają zezwoleń, które są udzielane przez odpowiednie władze.

    Jako członek UE, Estonia stosuje uregulowania wspólnotowe, nie ma specyficznych, krajowych zaleceń polityki celnej. Priorytetem estońskiej służby celnej jest  walka z przemytem, zwłaszcza tytoniu i alkoholu. Wspólnotowe taryfy celne są stosowane powszechnie, import z krajów EFTA, Szwajcarii, krajów kandydujących lub stowarzyszonych z UE jest bezcłowy. Stawki celne dla towarów z innych obszarów wynoszą od 0 do 10%. Dodatkowe narzuty są stosowane w przypadkach stwierdzonego dumpingu.  Wszystkie aspekty związane z cłami podlegają przepisom UE (TARIC) i WTO (Customs Valuation Agreement), w ramach których prawodawstwo dot. taryf, handlu, rolnictwa itp. jest zintegrowane, a baza informacyjna daje podmiotom gospodarczym jasne wskazówki co do procedur eksportowych i importowych.

    Towary przeznaczone do re-eksportu lub zadeklarowane do wolnego obrotu mogą być całkowicie lub częściowo zwolnione z ceł importowych i podatków.

     

    System podatkowy

    Estoński Urząd Podatków i Ceł jest organem zarządzającym podatkami na szczeblu centralnym, podatki lokalne są w gestii władz samorządowych. Płatnicy podatków są zakwalifikowani jako osoby prawne lub fizyczne w podziale na rezydentów i nierezydentów. Estońska filia zagranicznego przedsiębiorstwa ma status  nierezydenta, osoba fizyczna jest uważana za rezydenta jeśli posiada stałe miejsce zamieszkania w Estonii i  jest obecna co najmniej 183 dni w ciągu roku.

    Estonia pobiera podatki: dochodowy, VAT, socjalny, gruntowy, od hazardu, opłaty celne, akcyza, od pojazdów o dużej ładowności. W Estonii nie stosuje się podatku od darowizn i nieruchomości. Pracodawcy i pracownicy są obowiązani do opłacania składek emerytalnych i na fundusz bezrobocia. Niektóre samorządy wprowadzają podatki w postaci opłat parkingowych, za posiadanie zwierząt, drogowych, od ogłoszeń, itp.

     

    Podatek VAT

    Zasady funkcjonowania podatku VAT w Estonii są oparte na dyrektywie europejskiej EC VAT Directive (2006/112/EEC). Standardowa stawka wynosi 20% wartości towarów i usług w obrocie na terenie Estonii, obniżona 9% (dotyczy książek, określonych lekarstw, zakwaterowania). Zerowa stawka VAT obowiązuje przy eksporcie, obrocie towarów i usług wewnątrz UE, usług które nie są świadczone w Estonii.

     

    System prawny

    Estońskie prawodawstwo w sferze gospodarczej nakierowane jest na tworzenie przyjaznego środowiska do prowadzenia biznesu i przyciągania zagranicznych inwestorów.  Przyjęto system, który jest przychylny dla przedsiębiorców i sformułowany w duchu przedsiębiorczości. Wszystkie podmioty zagraniczne mogą ustanowić firmę i prowadzić biznes w Estonii bez ograniczeń i różnic w stosunku do przedsiębiorstw estońskich.

     

    System bankowy

    Centralnym bankiem Estonii jest Eesti Pank (Bank of Estonia), którego głównym zadaniem wynikającym z przynależności do UE, jest prowadzenie polityki monetarnej zgodnie z ustaleniami UE i Europejskiego Banku Centralnego. Bank of Estonia zajmuje się ponadto zarządzaniem rezerwami walutowymi oraz nadzorem nad funkcjonowaniem i stabilizacją systemu płatniczego. Sektor bankowy Estonii jest zdominowany przez dwa banki Swedbank i SEB, które łącznie obsługują 62% rynku. Na dalszych pozycjach pod względem wielkości znajdują się fińska grupa Nordea i duński Danskie Bank.

    Banki w Estonii oferują szeroką gamę usług, podobną do banków Zachodniej Europy. Estońska bankowość może poszczycić się znaczącymi sukcesami w zastosowaniu elektronicznego systemu transakcji. Dobra współpraca pomiędzy bankami i operatorami usług mobilnych wprowadziła wiele innowacyjnych rozwiązań, liczba klientów banków korzystających z internetu stale rośnie.

     

    Rynek kapitałowy

    Wszystkie estońskie spółki akcyjne (typu AS) są wpisane do estońskiego Centralnego Rejestru Papierów Wartościowych. Rynek akcji funkcjonuje w postaci Bałtyckiej Giełdy prowadzonej przez grupę NASDAQ OMX. Inwestorzy mogą korzystać z uproszczonego i praktycznie bez barier dostępu do operacji na rynku Estonii. Litwy i Łotwy, gdzie stosowane są jednolite procedury i zasady dla wszystkich trzech krajów.

     

    Konkurencja i kontrola cen

    Estońska polityka w zakresie przestrzegania zasad konkurencyjności jest zgodna z rozwiązaniami przyjętymi w UE. Sprawami związanymi z nadzorem i regulacjami dotyczącymi konkurencji zajmuje się Estoński Urząd Konkurencji, złożony z wydziałów Konkurencji, Regulacji Energii i Wody oraz Komunikacji. Estonia jest jednym z niewielu krajów unijnych, gdzie porozumienia naruszające zasady konkurencyjności, tzw. kartele, są przedmiotem postępowania karnego. Corocznie sądy rozpatrują kilka przypadków tego typu. Zgodnie z estońskim prawem (ustawa o konkurencji Competition Act), zabronione jest zawieranie umów, które zawierałyby praktyki ustalenia stałych cen lub innych warunków handlowych, taryf, opłat, odsetek itp. Nie jest naruszeniem przepisów podawanie wykazu cen maksymalnych lub rekomendowanych.

     

    Ochrona konsumentów

    Estońskie przepisy dotyczące ochrony konsumentów (Consumer Protection Act, Trading Act, Advertisinf Act, Law of Obligations Act) są zgodne z wytycznymi ONZ i uregulowaniami unijnymi. Sprawami ochrony praw konsumentów i wdrażaniem obowiązującej polityki władz w tym zakresie zajmuje się estoński Urząd Ochrony Konsumenta (CPB), który nadzoruje rynek, rozpatruje skargi oraz prowadzi akcje informacyjne wśród konsumentów, wspiera poszkodowanych w postępowaniach cywilnych przed sądami. CPB ma uprawnienia nakładania kar, a wydane przez Urząd zalecenia są wytycznymi dla firm handlowych. Wspólnie z innymi instytucjami rządowymi i samorządowymi CPB monitoruje reklamy, mogące wprowadzać konsumentów w błąd, umowy zawierane przez klientów, usługi sektora publicznego, znakowanie towarów itp.

     

    Patenty, znaki handlowe

    Podstawowymi przepisami z zakresu własności intelektualnej są Copyright Act, Patents Act, Trademark Act. Znaki firmowe i tajemnica handlowa jest chroniona w ramach kodeksu handlowego i ustawy dot. konkurencji (Competition Act).

    Znaki handlowe i usługowe, używane w celu odróżnienia towarów i usług danego podmiotu gospodarczego od innych używanych marek, mają prawo do ochrony jeśli są zarejestrowane w estońskim Rejestrze Znaków Handlowych oraz Międzynarodowej Organizacji Własności Intelektualnej i Europejskim Urzędzie Regulacji Rynku Wewnętrznego

    Prawa autorskie w dziedzinie nauki, sztuki, literatury itp. są przedmiotem ochrony w momencie wytworzenia produktu, nie ma znaczeniu tu data publikacji czy rejestracji. Estońskie prawo zapewnia ochronę zarówno wartości intelektualnej zarówno w aspekcie moralnym jak i ekonomicznym.

     

    Anty-dumping

    Estonia stosuje politykę handlową wdrożoną w UE, w tym rozwiązania anty-dumpingowe i wyrównawcze. Zgodnie z przepisami estońskimi, dumping oznacza wwóz towarów do obrotu na terytorium estońskiego obszaru celnego poniżej ich normalnej wartości wg kodeksu celnego. Przeciwdziałanie temu procederowi polega na stosowaniu opłat wyrównawczych, kompensujących straty dla strony estońskiej wynikłe ze stosowania dumpingu. Polityka handlowa prowadzona przez UE jest dość liberalna, ale niektóre towary wymagają wprowadzenia pozwoleń importowych. Istniejące ograniczenia dotyczą produktów rolnych i zostały wprowadzone przez UE w ramach Common Agricultural Policy.  

     

    Windykacja należności

    Generalnie, firmy muszą dochodzić swoich roszczeń poprzez upoważnionych reprezentantów prawnych. Jedną z możliwych ścieżek postępowania może być skorzystanie z usług polskich (lub estońskich) firm zajmujących się windykacją długów w imieniu poszkodowanego. Wyspecjalizowana firma może na podstawie analizy dokumentów i przepisów prawa, w tym unijnego, wskazać właściwy sposób postępowania, ocenić  jakie są możliwość zwrotu należności, czy istnieje droga polubownego załatwienia sprawy, czy zostały wyczerpane wszystkie możliwości wynikające z estońskim przedsiębiorcą, czy należy złożyć pozew sądowy i jeśli tak, czy w Polsce czy w Estonii itp. W przypadku posiadania przekonywujących dowodów na nieuczciwe, niezgodne z prawem postępowanie partnera estońskiego, po otrzymaniu dokumentacji, Ambasada będzie mogła wystąpić na drodze administracyjnej do właściwego urzędu w Estonii z prośbą o wyjaśnienie zaistniałej sytuacji, będzie to prośba, która nie obliguje strony estońskiej do udzielenia odpowiedzi.

     

    Poniżej podajemy mogące się przydać linki i adresy internetowe:

     

    Estońska Izba Adwokacka:

    https://www.advokatuur.ee/eng/advocates/find-advocates

     

    Wykaz kancelarii prawnych, które zajmują się prawem handlowym:

    http://www.blf.ee/eng /

    http://claudiuslaw.com/en/legal-services-in-tallinn-estonia

    http://www.iuring.ee/en/

    http://www.kjlaw.ee/teenused_eng.html

    http://www.janliko.ee/files/ru/teenused.html

    http://aiwil.ee/en/areas-activity/

    http://www.be.ee/en/

    http://companion.ee/

    http://www.infratum.ee/index_en.html

    http://www.klassen.ee/rus.html

    http://www.iustus.ee/ru/

    http://www.cityoigusabi.ee/?lang=ru

    http://www.buldakov.ee/3en.html

    http://www.amellojuriidika.ee/en/services

    http://www.aleksislaw.ee/

    http://www.agd.ee/ru

    http://www.kalashnikov.ee/yuridicheskoye-byuro/uslugi

    http://www.averconsultoigusburoo.ee/

    https://www.advokatuur.ee/est/advokaadid/eesti-advokaadid.a/jelena-benevolenskaja

    [ostatnia z ww. kancelarii posługuje się również jęz. polskim]

     

    Estoński Rejestr Handlowy i Estoński Rejestr  Dłużników: https://ariregister.rik.ee/ettevotja.pyhttp://firmaparing.krediidiinfo.ee

     

    Wykaz estońskim firm windykacyjnych:

    Intrum Justitia AS (w Polsce www.intrum.pl

    Tel: 6060990, WWW: http://www.intrum.com

    E-mail: mail@intrum.ee

    Drazgo Inkasso

    Tel: 680 6985 E-mail: drazgo@hot.ee

    Inkassokeskus

    Tel: 6828143. WWW: http://www.inkassokeskus.ee

    E-mail: info@inkassokeskus.ee

    Kreeditor

    Tel: 6313338 WWW: http://www.kreeditor.ee

    E-mail: info@kreeditor.ee

    Lindorff Eesti AS

    Tel: 6161800 WWW: http://www.lindorff.ee 

    E-mail: info.eesti@lindorff.ee

    Akord Inkasso

    Tel: 6816266 WWW: http://www.akordinkasso.ee 

    E-mail: info@akordinkasso.ee

    Proinfo

    Tel: 6462231 WWW: http://www.proinfo.ee 

    E-mail: proinfo@proinfo.ee

     

    Przydatne linki i kontakty


     

    Looking for partner: http://www.tradewithestonia.com/

    Invest in Estonia: http://www.investinestonia.com/en/

    Trade with Estonia:  http://www.tradewithestonia.com/ 

    Startup Estonia: http://startupestonia.ee/

    Visit Estonia: http://www.visitestonia.com/en/

     

    Estońskie bazy danych:
     

    Firmy, wykazy z podziałem na branże:

    www.1182.33

    https://ariregister.rik.ee/index.py?lang=eng

    www.infoatlas.ee/eng

     

    Centrum informacji biznesowej: http://www.eas.ee/en/eas/information-centre

    Przetargi: https://riigihanked.riik.ee/register/Home.html

    Targi: http://10times.com/estonia

    Przepisy prawne: http://www.legaltext.ee, https://www.riigiteataja.ee/en/

     

     

    Izba Handlowo-Przemysłowa Estonii: www.koda.ee

    Izba Rolno-Handlowa Estonii: www.epkk.ee

    Zrzeszenie Małych i Średnich Przedsiębiorstw: www.evea.ee

    Związek Handlu Zagranicznego Estonii: www.etc.ee

    Związek Firm Turystycznych Estonii: www.etfl.ee

    Związek Firm Budowlanych Estonii: www.eeel.ee

    Związek Tłumaczy Estonii: www.ettl.ee

     

    Administracja gospodarcza

    Ministerstwo Edukacji i Badań: www.hm.ee

    Ministerstwo Sprawiedliwości: www.just.ee

    Ministerstwo Środowiska: www.envir.ee

    Ministerstwo Gospodarki i Komunikacji: www.mkm.ee

    Ministerstwo Rozwoju Wsi: www.agri.ee

    Ministerstwo Finansów: www.fin.ee

    Ministerstwo Spraw Wewnętrznych: www.sisemin.gov.ee

    Ministerstwo Spraw Zagranicznych: www.vm.ee

    Urząd Ochrony Konkurencji: www.konkurentsiamet.ee

    Urząd Ziemi: www.maaamet.ee

    Urząd Dróg: www.mnt.ee

    Urząd Leków: www.sam.ee

    Urząd Ubezpieczenia Socjalnego: www.ensib.ee

    Urząd Transportu Morskiego: www.vta.ee

    Urząd Patentowy: www.epa.ee

    Urząd Ochrony Konsumentów: www.consumer.ee

    Urząd Ceł i Podatków: www.customs.ee

    Krajowy Urząd Pracy: www.tootukassa.ee

    Centrum Standaryzacji: www.evs.ee

    Inspekcja Nadzoru Technicznego: www.tja.ee

    Zarząd Weterynarii i Żywności: www.vet.agri.ee

    Rejestr Handlowy: https://ariregister.rik.ee/index.py

    Departament Rejestrów w Tallinie: http://www.just.ee/6907

     

    Banki

    Swedbank: www.swedbank.ee

    SEB: www.seb.ee

    AS Hansapank: www.hansa.ee

    LHV Bank:  https://www.lhv.ee

     

    Prasa ekonomiczna

    Baltic Business News: www.balticbusinessnews.com

    AS Äripäev: www.aripaev.ee

    Postimees: http://news.postimees.ee/?r=1478

    ERR: http://news.err.ee/l/economy

     

    Oficjalne strony o charakterze ekonomicznym

    Główny Urząd Statystyczny: www.stat.ee

    Bank Estonii: www.bankofestonia.info

    Estoński Instytut Koniunktur: www.ki.ee

    Fundacja Rozwoju Przedsiębiorczości: www.eas.ee

    Centrum Rozwoju Turystyki: www.visitestonia.com

    26 czerwca 2013 (ostatnia aktualizacja: 29 marca 2018)

    Drukuj Drukuj Podziel się treścią: