close

  • Być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczypospolitej Polskiej

     

  • MONAKO

  •  

     Informacje o kraju


     

    1.1. Położenie geograficzne, ludność, obszar, stolica, języki urzędowe

     

    Położenie geograficzne. Księstwo Monako leży nad Morzem Śródziemnym w pobliżu granicy francusko-włoskiej, na wschód od Nicei. Pod względem administracyjnym Monako jest podzielone na 4 dzielnice: Monako-Miasto, historyczną siedzibę Księstwa, na terenie której znajduje się pałac książęcy, Monte Carlo, ze słynnym kasynem, Condamine i Fontvieille, która zbudowana została na terenie odebranym morzu w ostatnich kilkudziesięciu latach.

     

    Obszar: Ogólna powierzchnia kraju wynosi 2,02 km2.

     

    Ludność: Monako liczy 38 400 mieszkańców, z których obywatelstwo monakijskie posiada 9 050 osób. Średnia długość życia obywatela Monako wynosi 85 lat (82,1 lat dla mężczyzn i 88,2 lat dla kobiet).

     

    Stolica: Monako.

     

    Języki urzędowe: J. francuski (w powszechnym użyciu są również języki włoski  i angielski).

     

    1.2. Warunki klimatyczne

     

    Monako charakteryzuje się klimatem śródziemnomorskim z łagodną zimą i ciepłym latem. Roczna amplituda temperatury powietrza wynosi 16,31°C. Monako jest państwem o wyjątkowym nasłonecznieniu.

     

    1.3. Główne bogactwa naturalne

     

    Monako nie posiada naturalnych złóż.

     

    1.4. System walutowy, kurs i wymiana

     

    Od 1 stycznia 2002 r. prawnym środkiem płatniczym jest euro. Poprzednia waluta, frank francuski, straciła ważność w dniu 17 lutego 2002 r.

     

    1.5. Religia

     

    Zgodnie z art. 9 Konstytucji z 1962 r. status religii narodowej posiada religia rzymsko-katolicka. Konstytucja gwarantuje wolność wyznania. 93% ludności stanowią katolicy, a 7% przypada na wyznawców innych religii (w tym 1,7% wyznawcy judaizmu).

     

    1.6. Infrastruktura transportowa

     

    Monako posiada dobrze rozwiniętą infrastrukturę. Dozwolona prędkość jazdy wynosi przeważnie 50 km/h. Ruch uliczny jest mocno utrudniony w maju lub w czerwcu z powodu zawodów Formuły 1. Wstęp do dzielnicy Monako-Miasto mają tylko samochody o monakijskich numerach rejestracyjnych bądź o numerach z francuskiego departamentu Alpes-Maritimes. Zakaz ten nie obejmuje innych dzielnic księstwa. Przejazd z przyczepami kempingowymi jest zabroniony, a parkowanie samochodami kempingowymi jest uregulowane prawnie. Centrum Monako leży zaledwie 8 km od głównej europejskiej sieci autostrad. Sieć kolejowa Monako znajduje się prawie w całości pod ziemią. Wszystkie pociągi zatrzymują się na jedynej stacji: Monako/Monte-Carlo. Dobrze rozwinięty jest transport miejski z sześcioma liniami autobusowymi, system wspólnego podróżowania do pracy (tzw. covoiturage) oraz miejska sieć rowerów elektrycznych. Prężnie działa również lądowisko dla helikopterów, które zapewnia połączenie z lotniskiem w Nicei. Monako posiada 2 porty morskie: Hercule i Fontvieille. 

     

    1.7. Obowiązek wizowy

     

    Obywatele polscy udający się do Monako są zwolnieni z obowiązku posiadania wizy. Podróżujący mają jednak obowiązek posiadania ważnego dokumentu tożsamości, tj. dowodu osobistego lub paszportu.

     

    1.8. Wykaz świąt państwowych

     

    W Monako obowiązuje 12 oficjalnych świąt:

     

    • 1 stycznia – Le Nouvel An (Nowy Rok)
    • 27 stycznia – La Fête de Sainte Dévote (święto patronki Księstwa)
    • Poniedziałek Wielkanocny – Le Lundi de Pâques (święto ruchome)
    • 1 maja – La Fête du Travail (święto pracy)
    • Wniebowstąpienie - L’Ascension (święto ruchome)
    • Zesłanie Ducha Świętego – Le lundi de Pentecôte (święto ruchome)
    • Boże Ciało – La Fête de Dieu (święto ruchome)
    • 15 sierpnia – L’Assomption (Wniebowzięcie NMP)
    • 1 listopada – La Toussaint (Wszystkich Świętych)
    • 19 listopada – La Fête du Prince (święto narodowe)
    • 8 grudnia – L’Immaculée Conception (Niepokalane Poczęcie NMP)
    • 25 grudnia – Noël (Boże Narodzenie)

     

    System administracyjny



     

    2.1. Ustrój polityczny.

     

    System polityczny i administracyjny Księstwa Monako jest określony w Konstytucji
    z dnia 17 grudnia 1962 r. (zmienionej w dniu 2 kwietnia 2002 r.). Ustawa zasadnicza określa strukturę rządu i organizację władzy państwowej. Księstwo jest monarchią dziedziczną i konstytucyjną. Władzę wykonawczą sprawuje książę, którym od 2005 r. jest Książę Albert II Grimaldi. W wykonywaniu niektórych uprawnień konstytucyjnych wspiera Księcia Rada Koronna (Conseil de la Couronne). W Monako obowiązuje trójdzielność władzy z podziałem na władzę ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą.

     

    2.2. Władza ustawodawcza.

     

    Władzę ustawodawczą sprawują Książę i Rada Narodowa (Conseil National). W skład Rady wchodzi 24 członków, którzy są wybierani na kadencję trwającą 5 lat
    w wyborach powszechnych i bezpośrednich (aktualnie funkcję Przewodniczącego Rady sprawuje Christophe Steiner). Rada Narodowa zbiera się na dwóch sesjach zwykłych, z których każda trwa trzy miesiące: od 1 kwietnia do 30 czerwca (sesja wiosenna jest poświęcona wyłącznie pracom legislacyjnym) oraz od 1 października do 31 grudnia (sesja ta w pierwszym rzędzie jest poświęcona pracom nad budżetem). W ramach Rady Narodowej działają cztery Komisje Stałe (Finansów i Gospodarki, Spraw Socjalnych, Prawodawstwa i Spraw Zagranicznych) oraz pięć Komisji Specjalnych (Edukacji i Młodzieży, Mieszkalnictwa, Prawa Kobiet i Rodziny, Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Środowiska i Warunków Życia).

     

    2.3. Władza wykonawcza.

     

    Zgodnie z art. 43 Konstytucji rząd sprawuje, pod zwierzchnią władzą Księcia, Minister Stanu, wspomagany przez Radę Rządową (Conseil de Gouvernement). Minister Stanu (aktualnie funkcję Ministra Stanu sprawuje Serge Telle), reprezentuje Księcia  i jest drugą najważniejszą osobą w państwie. Rada Rządowa składa się z pięciu Radców Rządowych (Conseillers de Gouvernement), którzy stają na czele następujących departamentów:

    1. Stosunków Zewnętrznych

    2. Finansów i Gospodarki

    3. Spraw Wewnętrznych

    4. Spraw Społecznych i Zdrowia

    5. Zagospodarowania, Środowiska i Urbanistyki

     

    2.4. WŁADZA SĄDOWNICZA.

     

    Władza sądownicza jest zależna od księcia, który zgodnie z Konstytucją upoważnił sądy i trybunały do pełnienia tej władzy w jego imieniu. Władza sądownicza jest niezależna od władzy wykonawczej. W Monako nie ma ministra sprawiedliwości, a niezależność sędziów jest zagwarantowana. Sądy i Trybunały podlegają Sądowi Rewizyjnemu (Cour de Révision) i Sądowi Najwyższemu (Tribunal suprême). Struktura władzy sądowniczej jest następująca:

    - Sędzia Pokoju

    - Sąd Pierwszej Instancji

    - Sądownictwo parytetowe

    - Sąd Pracy

    - Komisja arbitrażowa ds. czynszów (w zakresie handlu i mieszkalnictwa)

    - Najwyższy Sąd Arbitrażowy

    - Sąd Karny

    - Sąd Apelacyjny

    - Sąd Rewizyjny, Sąd Kasacyjny

    - Sąd Najwyższy, Trybunał Konstytucyjny i Najwyższy Sąd Administracyjny

    Organizacja sądownictwa jest w dużej mierze zainspirowana francuskim wymiarem sprawiedliwości. Prawo handlowe jest stosowane przez zwyczajnych sędziów. Jednocześnie wprowadzono tzw. „sądownictwo wyjątku” (juridiction d’exception), które ma na celu interweniowanie w zakresie stosunków gospodarczych i społecznych. Prokuratura (Ministère public) jest organem mającym za zadanie zapewnienie porządku publicznego, ściganie i karanie przestępstw i wykroczeń, zapewnienie, w imieniu Księcia, egzekwowania prawa i orzeczeń sądowych. Podlega dyrektorowi służb sądowniczych i jest reprezentowana we wszystkich sądach w Księstwie.

     

     

    Gospodarka


     

    3.1. Ogólna charakterystyka sytuacji gospodarczej.

     

    Monako jest małą, ale dynamiczną i wysoko rozwiniętą gospodarką, związaną
    z Francją unią celną i monetarną (jednak niebędącą częścią jednolitego rynku europejskiego). Brak podatku dochodowego i niskie podatki od działalności gospodarczej przyciągają najzamożniejszych z całego świata. Monako, które posiada monopol w kilku obszarach (poczta, sieć telefoniczna, wyroby tytoniowe) skoncentrowało się na rozwoju usług, głównie finansowych oraz drobnego przemysłu o dużej wartości dodanej. Na terenie Księstwa działa ponad 5 tysięcy podmiotów gospodarczych.

     

    W 2017 r. zatrudnionych było 54 303  osób (wzrost o 3,5 % wobec 2016 r.), z czego 49 693  w sektorze prywatnym, gdzie odnotowano wzrost zatrudnienia w stosunku do 2016 r. o 1774 osób (tj. o 3,7 %) W 2017 r. 4 610 osób zatrudnionych było w sektorze publicznym, co odzwierciedla 8,5 % wszystkich pracujących w Monako i stanowi wzrost o 1,8 % wobec 2016 roku. Około 21 % zatrudnionych jest w działalności naukowej i technicznej lub usługach.               Zaledwie 15% osób pracujących w Monako mieszka na jego terenie (75% mieszka we Francji), a jedynie ok. 1,5% jest narodowości monakijskiej. 72,2% zatrudnionych w sektorze prywatnym pracowników posiada obywatelstwo francuskie, drugą najliczniejszą grupę stanowią obywatele Włoch (13,9%). Bezrobocie nie jest ujmowane w statystykach.

     

    W 2016 r. PKB Księstwa wyniósł 5,85 mld euro (wobec 5,64 mld w 2015 r.), a wzrost gospodarczy wyniósł 3,2%. Tempo wzrostu gospodarczego spowolniło, lecz pozostaje wysokie w porównaniu do UE. W 2016 r. PKB per capita wzrósł o 3,2% i wyniósł  72 tys. euro, przy 66,6 tys. euro w 2015 r. Wzrost PKB per capita był równy wzrostowi PKB ze względu na brak istotnych zmian w liczbie mieszkańców Monako. Najważniejszymi sektorami są finanse i ubezpieczenia, działalność naukowo-techniczna, usługi administracyjne i wsparcie sektora budowlanego, które wypracowują prawie połowę tj. 45,3 % PKB.

     

    Od trzech lat zauważalny jest duży wzrost w nadwyżce budżetowej (+15% w 2013 roku, +9% w 2014, +11% w 2015). Nadwyżka ta osiągnęła poziom 2,45 miliarda w 2016 r.

    W 2016 r. dochody Księstwa wzrosły o 6,7% w porównaniu z rokiem 2015. Źródłami najważniejszych wpływów budżetowych były kolejno: wpływy z tytułu podatku VAT (46,3%), opłaty od czynności prawnych (15,7%), podatki od nieruchomości (11,2%), dochody z działalności handlowej (10,0%), monopole koncesjonowane (4,8%), inne dochody (3,5 %), monopole państwowe (3,2%), cła (2,7%), podatki od działalności finansowej (2,7%).

    W ciągu ostatnich dziesięciu lat obroty handlu zagranicznego Monako podwoiły się. Na koniec 2017r. gospodarka monakijska zanotowała deficyt w wysokości 570,1 mln euro (wobec 381,4 mln euro w 2016 r.) eksport wyniósł 866,2 mln euro (905,8 mln euro w 2016 r.), a import 1 436,3 mln euro wobec 1 187,2 mln euro w 2016 r. (dane nie uwzględniają wymiany handlowej z FR)

    Od 2013 r. można zaobserwować pogorszające się saldo wymiany handlowej.

    Ponad trzy czwarte handlu zagranicznego Monako przypada na partnerów na kontynencie europejskim, a przede wszystkim P.Cz. Unii Europejskiej - 77,6 % wymiany handlowej (wobec 79,7 % w 2016 r.)

     Udział poszczególnych regionów geograficznych w wymianie handlowej Monako, w 2017 r. przedstawiał się następująco: Europa 77,6 %  (spadek eksportu: 638,4 mln euro i wzrost importu:  1 149,4 mln euro), Afryka 7,2 % (wzrost eksportu 116,6 mln euro i importu 49,2mln euro), Azja i Oceania 8,6 % (spadek eksportu i importu odpowiednio do 63,0 mln euro i 135,7 mln euro)  Ameryka Płn. i Płd. 5,6 % (spadek eksportu 34,8 mln euro i wzrost importu 94,4 mln euro), a także Bliski i Środkowy Wschód 0,9 % (spadek eksportu 13,5 mln euro i wzrost importu 7.7 mln euro).

    Wielkość wymiany handlowej Księstwa Monako ogółem, w latach 2008-2017 (w mln euro)

     

    Eksport

    Import

    Saldo

    2008

    687,6

    632,6

    55

    2009

    563,6

    457,8

    105,8

    2010

    545,4

    633,2

    - 87,8

    2011

    798,1

    828,7

    -30,6

    2012

    724,8

    789,6

    -64,8

    2013

    1 089,3

    1 084,8

    4,5

    2014

    872,2

    1 119,0

    -246,7

    2015

    842,6

    1 196,7

    -354,1

    2016

    905,8

    1 287,2

    -381,4

    2017

    886,2

    1 436,3

    -570,1

     

    Najważniejsze kierunki eksportowe i importowe Monako w 2017 r. (poza Francją)

     

    EKSPORT

    Wartość eksportu (w tys. euro)

    udział

    IMPORT

    Wartość importu (w tys. euro)

    udział

    1

    Niemcy

    125,9

    14,5%

    1

    Włochy

     348,8

    24,3%

    2

     Włochy

     105,0

    12,1%

    2

     Niemcy

     177,6

     12,4%

    3

     Szwajcaria

     89,0

    10,3%

    3

      Szwajcaria

      176,9

     12,3%

    4

    Wielka Brytania

    75,3

      8,7%

    4

     Wielka Brytania

     95,1

    6,6%

    5

     Hiszpania

    52,59

    6,1%

    5

     Stany Zjednoczone

     67,3

    4,7%

    6

     Belgia

    50,7

    5,9%

    6

    Belgia

     57,3

    4,0%

    7

    Hong Kong

    40,9

    4,75,1%

    7

     Hiszpania

    43,2

    3,0%

    8

    Stany Zjednoczone

     30,2

    3,5%

    8

    Chiny

     42,2

     2,9%

    9

     Algieria

    29,8

    3,4%

    9

    Tunezja

     35,2

    2,5%

    10

     Holandia

    21,0

    2,4%

    10

     Irlandia

     25,7

     1,8%

    11

    Tunezja

    17,1

     2,0%

    11

     Słowacja

     25,5

    1,8%

    12

     Malta

    1,3,5

    1,6%

    12

     Hong Kong

     23,7

    1,6%

    13

     Portugalia

    12,9

    1,5%

    13

     Japonia

    18,8

    1,3%

    14

     POLSKA

    11,8

    1,4%

    14

     Wietnam

       15,5

    1,1%

    15

     Szwecja

     11,3

     1,3%

    15

     Holandia

      14,4

    1,0%

    16

      Wybrzeże Kości Słoniowej

      10,2

     1,2%

    16

     Brazylia

     13,4

    0,9%

    17

     Kamerun

     9,6

     1,1%

    17

    Czechy

     12,8

    0,9%

    18

     Kongo

     8,8

     1,0%

    18

    Bangladesz

      9,6

    0,7%

    19

     Gabon

     7,8

    0,9%

    19

     Portugalia

      9,2

    0,6%

    20

     Senegal

     6,7

    0,8%

    20

    Austria

      7,1

    0,5%

    21

    Inne

      136,2

    15,7%

    21

    Inne

      217,1

     15,1%

     

    Łącznie

    1 102,1

    100%

     

    Łącznie

    1 126,2

    100%

    Źródło: « Observatoire de l’Economie – Commerce Extérieur» Ministère d’Etat, IMSEE – Institut Monégasque de la Statistique et des Etudes Economiques », Publication 2017 ( maj  2018 r.)

     

    Do głównych kierunków eksportowych Monako należą: Niemcy, Włochy, Szwajcaria, Wlk. Brytania i Hiszpania, reprezentujące ogółem ponad 50% sprzedaży. Główne monakijskie towary eksportowe to: produkty przemysłowe (54,4%), sprzęt transportowy (13,3 %) produkty spożywcze, napoje i produkty tytoniowe (11,6%), sprzęt elektryczny, elektroniczny, informatyczny, maszyny (10,4 %), usługi (6,0%) produkty rolne, leśne i rybołówstwa ( 3,2%).

    Do głównych towarów importowanych należą: produkty przemysłowe ( 57,6%), sprzęt transportowy ( 17,1%), sprzęt elektryczny, elektroniczny, informatyczny, maszyny ( 8,8%), produkty spożywcze, napoje i produkty tytoniowe (6,7%), , usługi (6,6%), produkty rolne, leśne i rybołówstwa (3,1%). W przypadku importu, trzech pierwszych dostawców stanowią państwa UE: Włochy (24,3% importu), Niemcy (12,4 %), Szwajcaria (12,3,7%) i Wlk. Brytania (6,6%).

     

    3.2. Tabela głównych wskaźników makroekonomicznych

     

    Wyszczególnienie

    2010

    2011

    2012

    2013

    2014

    2015

    2016

    PKB wartość globalna (w mln euro, w cenach stałych, rok bazowy 2005)

    4 049

    4 374

    4 482

    4 938

    5 321

    5 640

    5 847

    PKB wartość na 1 mieszkańca (w tys. euro, w cenach stałych)

    49,9

    53,3

    52,9

    62,6

    65,7

    69,3

    72,1

    Tempo wzrostu PKB w %

    2,1

    6,7

    0,9

    9,6

    7,2

    5,4

    3,2%

    Relacja deficytu finansów publicznych do PKB w %

    b.d.

    b.d.

    b.d.

    +0,2%

    +0,5%

    b.d.

    b.d.

    Relacja całkowitego długu publicznego do PKB w %

    b.d.

    b.d.

    b.d.

    b.d.

    b.d.

    b.d.

    b.d.

    Stopa inflacji w %

    1,5

    2,1

    2,0

    b.d.

    b.d.

    b.d.

    b.d.

    Stopa bezrobocia w %

    b.d.

    b.d.

    b.d.

    b.d.

    b.d.

    b.d.

    b.d.

    Wartość obrotów handlu zagranicznego (w mln euro)

    1178,6

    1642,9

    1503,5

    2 174,1

    2 062,2

    2 039,3

    2 193,1

    Wartość eksportu (w mln euro)

    545,4

    804,1

    721,2

    1089,3

    872,2

    842,6

    905,8

    Wartość importu (w mld euro)

    633,2

    838,8

    782,3

    1084,8

    1 119,0

    1 196,7

    1 287,2

     

    3.3. Główne sektory gospodarki

     

    Dwa najważniejsze pod względem PKB sektory gospodarki Monako to sektor finansowy i ubezpieczeniowy - ok. 17% oraz działalność naukowo-techniczna-ok.15%.

    Udział pozostałych 10 sektorów w wytworzonym PKB mieści się w granicach 13% - 3,5%. Są to kolejno: sektor budowlany (ok. 12,5%), handel hurtowy (ok. 10%), nieruchomości (ok. 9%), administracja, szkolnictwo i ochrona zdrowia (ok. 7 %), sektor hotelarsko-restauracyjny (6%), handel detaliczny (6%), przemysł (5%), pozostałe usługi (5%), media i komunikacja (4,5%), transport i magazynowanie (3,5%). 

    Istotną rolę w gospodarce monakijskiej odkrywa sektor finansowy zatrudniający ponad 3,8 tys. osób (7,7% pracujących ogółem), reprezentowany przez 33 banki, 3 towarzystwa finansowe, 60 funduszy i 55 spółek zajmujących się zarządzaniem funduszami inwestycyjnymi. Jeśli chodzi o aktywa i depozyty zarządzane przez ww. instytucje, ich łączna wartość na wynosi ok. 115 mln euro.

    Ważnym elementem gospodarki jest sektor turystyki i hotelarsko-gastronomiczny,
    w których zatrudnienie znajduje ponad 5,5 tys. osób. Przyjazdom turystycznym sprzyja rozbudowana infrastruktura portowa, hotelowa i kongresowa, jak również łagodny klimat oraz liczne atrakcje (kasyno, prestiżowe wydarzenia sportowe, oceanarium).
     

    3.4. Uczestnictwo w wielostronnych organizacjach i porozumieniach
    o charakterze ekonomicznym.

     

    Monako jako członek ONZ od 1993 r. uczestniczy w pracach jej agend gospodarczych (UNIDO, UNCTAD). Księstwo jest również donorem pomocy rozwojowej, zwiększającej się systematycznie rok do roku, udzielanej w ramach:

    - współpracy bilateralnej, na podstawie umów dwustronnych z państwami, samorządami bądź organizacjami pozarządowymi (w ten sposób wydatkowane jest 50% pomocy rozwojowej ogółem),

    - współpracy bilateralnej lub wielostronnej z udziałem organizacji międzynarodowych i ich wyspecjalizowanych agend;

    - doraźnie udzielanej pomocy humanitarnej;

    - umów partnerskich  z udziałem monakijskich organizacji pozarządowych.

     

    3.5. Relacje gospodarcze z Unią Europejską

     

    Negocjacje umowy stowarzyszeniowej Andory, Monako i San Marino z UE (z oddzielnymi protokołami dla każdego z mikropaństw) rozpoczęły się 18 marca 2015 r. ESDZ planuje ich zakończenie w 2019 r. Z uwagi na ograniczone możliwości aparatu administracyjnego mikropaństw negocjacje (runda co sześć tygodni) postępowały dotychczas dość powoli, dlatego ESDZ zapowiedziała szereg spotkań w br. w celu ich przyspieszenia. Monako w negocjacjach wspiera Francja (ekspertyzy), która wyraża zadowolenie z ich przebiegu. Zespołem negocjacyjnym Monako kieruje minister sz Gilles Tonelli.

    Monako uzależnia zawarcie porozumienia od zachowania specyfiki kraju – „lignes rouges” stanowi utrzymanie priorytetu zatrudnienia dla obywateli Monako oraz zachowanie odrębnych przepisów w kwestii zakupu mieszkań, swobody osiedlania się osób fizycznych i zakładania działalności gospodarczej na terenie kraju.

    Monako utrzymuje z UE stałe relacje (SP MC przy UE został akredytowany w Brukseli w 1999 r.). Od 1968 r. Monako jest częścią obszaru celnego Wspólnoty, co wynika z unii celnej z FR (brak unii celnej MC z UE). Monako nie jest stroną Układu z Schengen, jednak z uwagi na porozumienie o swobodnym przepływie osób z FR, należy do obszaru Schengen. Monako zawarło również porozumienia sektorowe z UE, m.in. umowę o zastosowaniu niektórych aktów wspólnotowych na terytorium Monako w dziedzinie leków stosowanych u ludzi i produktów weterynaryjnych, kosmetyków i wyrobów medycznych (2003 r.), a także umowę ws. opodatkowania dochodów z oszczędności w formie wypłacanych odsetek (2004 r.).

    Obecnie z uwagi na brak stosownych porozumień Monako z UE produkty monakijskie nie uzyskują automatycznego dostępu do wspólnego rynku. Problem ten dotyczy także swobodnego przepływu osób, usług i swobody osiedlania się.

    W dniu 5 grudnia 2017 r. UE wykreśliła Monako z listy rajów podatkowych – zarówno z listy czarnej (jurysdykcji niewspółpracujących w kwestiach podatkowych), jak i listy szarej (jurysdykcji, które zobowiązały się współpracować). Oceny dokonano na podstawie trzech kryteriów : (1) przejrzystości obiegu kapitału – Monako uzyskało notę largely compliant; (2) zrównoważonego finansowania – gospodarka Monako bazująca na modelu onshore, tj. bogactwo kraju oparte na konsumpcji rezydentów zamieszkujących Księstwo oraz przedsiębiorstw produkujących w Monako; (3) zobowiązania do wdrożenia projektu BEPS (Base erosion and profit shifting) realizowanego przez OECD (Monako zobowiązało się 17 maja 2016 r. do przyjęcia wszystkich działań obowiązkowych w ramach BEPS).

    12 lipca 2016 r. UE i Monako podpisały umowę o automatycznej wymianie informacji podatkowych. Poprzednia umowa (z 2004 r.) opierała się na ówczesnej unijnej dyrektywie o opodatkowaniu dochodów z oszczędności (2003/48/WE). Dyrektywę uchylono w listopadzie 2015 r., gdyż pokrywała się z dyrektywą 2014/107/UE, która zawiera surowsze przepisy zapobiegające oszustwom podatkowym. Nowa umowa jest zgodna z globalnym standardem w zakresie automatycznej wymiany informacji finansowych opracowanym przez OECD w 2014 r. Ogranicza możliwości podatników, jeśli chodzi o ukrywanie dochodu przed urzędem podatkowym przez przemieszczenie aktywów - wymieniane są nie tylko informacje o dochodzie w postaci odsetek i dywidend, ale także o saldach rachunków i wpływach ze sprzedaży aktywów finansowych. Umowa weszła w życie 1 stycznia 2017 r.

     

     

     

    Dwustronna współpraca gospodarcza


     

    4.1. Gospodarcze umowy dwustronne

     

    Polska nie posiada umów gospodarczych z Monako.

     

    4.2. Handel zagraniczny

     

    Statystyki GUS nie podają danych dotyczących wzajemnej wymiany handlowej. Eksport i import w latach 2004-2016, wraz z udziałem przypadającym na Polskę w handlu zagranicznym ogółem, na podstawie danych Księstwa Monako, przedstawia poniższa tabela.

     

     

    Eksport Monako do Polski

    Import Monako z Polski

    Rok

    Wartość (tys. euro)

    w %

    Wartość (tys. euro)

    w %

    2005

    7 998

    1,40

    1 864

    0,42

    2006

    11 512

    1,70

    872

    0,26

    2007

    16 684

    1,78

    1 955

    0,14

    2008

    18 288

    2,67

    3 469

    0,55

    2009

    14 075

    2,49

    1 800

    0,39

    2010

    13 057

    2,23

    2 611

    0,39

    2011

    7 800

    1,0

    800

    0,1

    2012

    30 700

    4,2

    1 000

    0,1

    2013

    12 900

    1,2

    8 600

    0,8

    2014

    13 700

    1,0

    10 700

    1,0

    2015

    22 200

    2,6

    9 800

    0,9

    2016

    20 500

    2,3

    b.d.

    b.d.

     

    Źródło: "Observatoire de l’Economie – Commerce Extérieur" Ministère d’Etat, IMSEE – Institut Monégasque de la Statistique et des Etudes Economiques", publikacja z dnia 04/2017)

     

    Wartość eksportu z Monako do Polski wyniosła w 2016 r. 20,5 mln euro, plasując Polskę na dziesiątej pozycji wśród najważniejszych odbiorców monakijskich towarów (w 2015 r. i 2014 r. była to 18-a pozycja, w 2013 r. 16-a pozycja).

     

    Wielkość importu pochodząca z Polski w 2015 r. wyniosła 9,8 mln euro (w 2014 r. wyniosła 10,7 mln euro, przy 8,6 mln euro w 2013 r. i 1,0 mln euro w 2012 r.), co plasuje nasz kraj na 17-ej pozycji wśród głównych dostawców Księstwa Monako.

     

    4.3. Inwestycje

     

    Statystyki NBP nie uwzględniają przepływów inwestycyjnych między obydwoma krajami.

     

    Dostęp do rynku


     

    5.1. Dostęp do rynku dla polskich towarów i usług.

     

    W Monako wszystkie produkty, które są oznaczone znakiem zgodności CE mają swobodny dostęp do rynku.

    Prowadzenie działalności handlowej, przemysłowej, rzemieślniczej lub świadczenie usług na terytorium Monako reguluje Ustawa nr 1144 z dnia 26 lipca 1991 r. Działalność ta wymaga uprzedniego uzyskania zezwolenia, o które należy wystąpić do Dyrekcji Rozwoju Gospodarczego (adres poniżej).

     

    Direction de l’Expansion Économique

    9, rue du Gabian

    MC 980000 Monaco

    Tel . : (+377) 98 98 98 00

    Fax. : (+377) 92 05 75 20

    Mail : contact-entreprise@gouv.mc

     

    Zezwolenie, wydawane na czas określony, jest indywidualne i niezbywalne. Każda zmiana wykonywanej działalności lub jej miejsca wymaga nowego zezwolenia.
    W przypadku niestosowania się do przepisów Ustawy nr 1144 zezwolenie może zostać cofnięte lub zawieszone. W niektórych obszarach reglamentowanych wymagane jest spełnienie specyficznych warunków (dotyczy to m.in. architektów, adwokatów i notariuszy, działalności bankowej i ubezpieczeniowej, kinematograficznej, medycznej, zarządzania nieruchomościami, handlu bronią, ochrony dóbr i osób, sprzedaży napojów alkoholowych).

     

    Działalność gospodarcza w Monako może być wykonywana w następujących formach:

    - przedsiębiorstwo indywidualne (handlowe, wolny zawód lub przedstawiciel handlowy),

    - spółka jawna (SNC),

    - spółka komandytowa (SCS),

    - spółka akcyjna (SAM),

    - spółka komandytowo-akcyjna (SCA),

    - spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (SARL).

     

    Spółki zagraniczne mogą ponadto prowadzić działalność za pośrednictwem biur
    i przedstawicielstw handlowych.

    Jeśli działalność jest wykonywana w formie spółki akcyjnej lub spółki komandytowo-akcyjnej, zezwolenie na jej prowadzenie wydaje się na podstawie rozporządzenia
    z 5 marca 1895 r. Powstanie SAM i SCA jest możliwe jedynie za zgodą rządu, udzieloną w formie zarządzenia ministerialnego. Koszty założycielskie wynoszą 1% kapitału zakładowego dla SNC i SCS oraz 1,5% plus 0,9% opłaty notarialnej dla SAM i SCA. Wpis do rejestru handlowego kosztuje 35 euro od osoby fizycznej i 55 euro od osoby prawnej.

     

    Każda osoba posiadająca zezwolenie na prowadzenie działalności musi przystąpić do kasy ubezpieczeniowej oraz kasy emerytalnej. Wszystkie spółki są zobowiązane do sporządzenia bilansu, rachunku zysków i strat oraz raportu zarządczego. Deklarację
    o rozpoczęciu działalności składa się w Wydziale Podatkowym Księstwa:

     

    Direction des Services Fiscaux

    57, rue Grimaldi

    MC 98000 Monaco

     

    Informacje dotyczące zakładania i prowadzenia różnych form działalności gospodarczej dostępne są na stronie: http://service-public-entreprises.gouv.mc/

     

    5.2. Dostęp do rynku pracy. Świadczenie usług i zatrudnianie obywateli RP.

     

    Wszystkie osoby, które ukończyły 16 lat i pragną przebywać na terytorium Monako dłużej niż 3 miesiące powinny uzyskać kartę rezydenta. W Monako wydawane są następujące rodzaje kart pobytowych:

    • dokument pobytowy dla rezydentów tymczasowych (karta ta może być wydana niezależnie od długości pobytu na terytorium Monako, jest ważna przez okres 1 roku. Opłata za jej wydanie wynosi 7 euro),
    • dokument pobytowy dla rezydentów zwykłych (może być wydana osobom po 3 latach pobytu na terytorium Monako, a także urzędnikom francuskim - jako pierwszy dokument pobytowy - oddelegowanym na terytorium Monako. Karta jest ważna przez okres 3 lat, a opłata za jej wydanie wynosi 13 euro),
    • dokument pobytowy dla rezydentów uprzywilejowanych (karta może być wydana osobom, które od 10 lat przebywają na terytorium Monako. Karta jest ważna przez okres 10 lat, a opłata za jej wydanie wynosi 20 euro).
    • dokument pobytowy dla małżonka osoby będącej obywatelem Monako (karta może być wydana obcokrajowcowi, który jest małżonkiem obywatela Monako
      i który przebywa na terytorium Monako od co najmniej 1 roku. Karta jest ważna przez okres 5 lat, a opłata za jej wydanie wynosi 16 euro).

    W celu uzyskania karty rezydenta, należy zgłosić się do Dyrekcji Bezpieczeństwa Publicznego, w ramach której działa Wydział ds. Rezydentów i przedstawić następujące dokumenty:

    • wyciąg z krajowego rejestru karnego lub z rejestru karnego państwa, na którego terytorium przebywała osoba ubiegająca się o kartę rezydenta,
    • oświadczenie stwierdzające, że osoba ubiegająca się o kartę rezydenta nigdy nie była karana,
    • dokument poświadczający zatrudnienie, wniosek na zezwolenie na utworzenie firmy lub spółki lub zaświadczenie z banku poświadczające posiadanie wystarczających środków,
    • aktualne zdjęcie,
    • umowę najmu mieszkania lub zaświadczenie o zakwaterowaniu lub akt własności,
    • paszport.

    W Monako pierwszeństwo w dostępie do rynku pracy mają osoby będące obywatelami Monako, następnie osoby posiadające kartę rezydenta lub osoby zamieszkujące na terenach przylegających do terytorium Monako. Jeżeli pracodawca chce zatrudnić obywatela polskiego, musi zwrócić się do właściwych władz, które w pierwszej kolejności zobowiązane są do poszukiwania kandydata na oferowane stanowisko w grupie osób, o których mowa powyżej. Jeżeli żadna z osób nie spełnia warunków pracodawcy, w takim wypadku istnieje możliwość zatrudnienia obywatela polskiego.

     

    5.3. Nabywanie i wynajem nieruchomości.

     

    Z uwagi na ograniczone pod względem wielkości terytorium Monako, ceny nieruchomości, jak też koszty najmu mieszkań w Monako są bardzo wysokie. Przy kupnie, cena mieszkania waha się od 35 tysięcy do 50 tysięcy za m2, dlatego zdecydowana większość mieszkań jest wynajmowana. Generalnie umowa najmu mieszkania jest zawierana na okres 3 lat, rzadziej na krótszy okres. Istnieje obowiązek wpłacenia kaucji mieszkaniowej, której wysokość stanowi równowartość trzymiesięcznego kosztu najmu. Przy wynajmie mieszkań bardzo często wymaga się od potencjalnego najemcy okazania referencji z banku, od ostatniego wynajmującego lub też z miejsca pracy. Istnieje szereg agencji działających na rynku nieruchomości. Informacje o nich można znaleźć pod adresem: www.chambre-immo.monte-carlo.mc

     

    5.4. System zamówień publicznych.

     

    Podstawowymi aktami prawnymi regulującymi rynek zamówień publicznych
    w Monako są:

    · Rozporządzenie nr 2.097 z dnia 23 października 1959 r. regulujące rynki państwa,

    · Zarządzenie ministerialne nr 89-406 z dnia 12 lipca 1989 r. dotyczące podwykonawstwa w zakresie zamówień publicznych.

    Rolę Urzędu Zamówień Publicznych pełni Wydział ds. Zamówień Publicznych (Centre Administratif – 8 rue Louis NOTARI, 98000 Monako, tel.: +377 98 98 88 17, fax: +377 98 98 86 04), który działa w ramach Departamentu Wyposażenia, Środowiska i Urbanistyki.

     

    5.5. Ochrona własności przemysłowej i intelektualnej.

     

    Każda osoba fizyczna lub prawna, bez obowiązku przebywania na terenie Monako,
    a także bez względu na narodowość, może korzystać z prawa ochrony własności przemysłowej, pod warunkiem, że w przypadku cudzoziemca, państwo, w którym mieszka on na stałe, stosuje zasadę wzajemności w stosunku do obywateli Monako. Monako jest sygnatariuszem wielu umów międzynarodowych w dziedzinie ochrony własności przemysłowej, w tym m.in.:

    · Konwencji paryskiej o ochronie własności przemysłowej,

    · Konwencji o ustanowieniu Światowej Organizacji Własności Intelektualnej,

    · Protokołu madryckiego o międzynarodowej rejestracji znaków,

    · Porozumienia Nicejskiego dotyczącego międzynarodowej klasyfikacji towarów
    i usług dla celów rejestracji znaków,

    · Traktatu o prawie znaków towarowych,

    · Porozumienia haskiego dotyczącego międzynarodowej rejestracji wzorów przemysłowych,

    · Traktatu o współpracy w dziedzinie patentu,

    · Konwencji o udzielaniu patentów europejskich,

    · Traktatu Budapeszteńskiego o międzynarodowym uznawaniu depozytu drobnoustrojów dla celów postępowania patentowego,

    · Porozumienia Strasburskiego dotyczącego międzynarodowej klasyfikacji patentowej.

    W sprawie formularzy, które każda osoba zainteresowana prawem do uzyskania ochrony przemysłowej powinna wypełnić, należy zwracać się do Dyrekcji Rozwoju Gospodarczego (adres powyżej), w ramach której działa Wydział ds. Własności Intelektualnej.

    Dodatkowe informacje na temat zasad ochrony własności przemysłowej
    i intelektualnej można uzyskać na stronie: www.gouv.mc.

     

    Przydatne linki i kontakty


     

    6.1. Administracja gospodarcza

     

    Pałac Książęcy - http://www.palais.mc/

    Minister Stanu i  podległe Departamenty - http://www.gouv.mc/

    Dyrekcja ds. turystyki i kongresu - http://www.visitmonaco.com/

    Portal dla inwestorów i firm -  http://service-public-entreprises.gouv.mc/

    Komitet ds. Kontroli Działalności Finansowej - http://www.ccaf.mc/

     

    6.2. Samorządy gospodarcze

     

    Monakijska Izba Handlowa - http://www.cde.mc/

    Monakijska Izba Pośredników Nieruchomości - http://www.chambre-immo.monte-carlo.mc/

     

    6.3. Oficjalna prasa

     

    Monaco Matin - http://www.monacomatin.mc/

    Monaco Hebdo (tygodnik) - http://www.monacohebdo.mc/

    Il Corriere di Monaco (dziennik) - www.corrieremonaco.com

    La Gazette de Monaco - http://www.lagazettedemonaco.com/

    Centrum prasowe Rządu - www.presse.gouv.mc

     

    6.4. Oficjalne strony o charakterze ekonomicznym

     

    Urząd Statystyczny – http://www.imsee.mc/

    Dziennik Ustaw - http://www.legimonaco.mc/305//legismc.nsf/jo-search.html

    Kodeksy i ustawy – http://www.legimonaco.mc/305//legismc.nsf/Home

    Rejestr Handlu i Przemysłu Monako - http://www.rci.gouv.mc/rc/

     

     

    Drukuj Drukuj Podziel się treścią: